قازاقتئث ةلدئگئمةن اينالئساتئن كذن تؤدئ - مئرزاتاي جولداسبةكوأ
استانا. 26 - قاثتار. قازاقپارات - قازاقتئث ةلدئگئمةن اينالئساتئن كذن تؤدئ. ءبئز ءوزئمئزدئ ةمةس، وزگةنئ كوپ جارئلقايتئن حالئقپئز. ةندئ ةسئكتةگئ باسئمئز تورگة جةتكةن بذگئنگئدةي كذندة قازاقتئث ماثدايئنان سيپاپ، ارقاسئنان قاعاتئن ؤاقئت كةلدئ.
بذل تؤرالئ كورنةكتئ مةملةكةت قايراتكةرئ، اكادةميك مئرزاتاي جولداسبةكوأ قازاقپارات تئلشئسئمةن ةلباسئ نذرسذلتان نازاربايةأتئث «قازاقستان جولئ - 2050: ءبئر ماقسات، ءبئر مذددة، ءبئر بولاشاق» اتتئ ةل حالقئنا جولداؤئنا وراي سذحباتئندا ايتتئ.
-اعا، بذگئندة ءوزئثئز قاتارلئ تذلعالار، زامانداستارئثئز ازايئپ بارا جاتئر. بذرئنعئ قاربالاس قئزمةتتةگئدةي ةمةس، قازئر تؤعان جةر، التئن بةسئك اؤئلعا دةگةن ئشتةي ءبئر ساعئنئش، اثساؤ جانئثئزدئ تولعاپ جذرگةن جوق پا؟
- كةيئنگئ كةزدة ءبئز پاتريوتتئق تاربية تؤرالئ كوپ ايتئپ ءجذرمئز. ءبئراق ايتئلؤ بار، ونئ جاستاردئث زةردةسئنة قذيؤ بولةك اثگئمة. وتان قايدان باستالادئ، وتان - وت باسئنان باستالادئ. ءبئز باعئ زامانداردان بةرئ ذلئ دالادا ايتئلئپ، جازئلئپ كةلة جاتقان جئرلاردئث تاثدامالئسئن نةگة جيناق قئلئپ شئعارمايمئز؟ نةگة سولاردئ جاس ذرپاقتئث بويئنا قذيمايمئز؟
كةزئندة كةثةس يمپةريياسئ ءبئزدئث سانامئزدان ءبارئن الاستادئ. ذلتتئق ءداستذر، اتا سالت، تاريح پةن ءتئلئمئزدئث ورنئنا وزگةنئث تاريحئن وقئتتئ. سونئث كةسئرئنةن بالالار ءذيئنئث جانئنداعئ قئراتتئث، توبةنئث قالاي اتالاتئنئن بئلمةدئ. ال، بذكئل جةر تذبئندةگئ باسقا جةر اتاؤلارئنا سايراپ تذردئ.
وسئ ولقئلئققا كئشكةنة بولسا دا سةپ بولسا دةگةن ويمةن 2003 - جئلئ مةن ءوز قارجئما «كئندئگئمدئ كةسكةن جذرت» دةگةن كئتاپ شئعاردئم. وعان قازاقتئث اقئندارئنئث ءبئراز ولةثئ كئردئ. سونداعئ قاسئم امانجولوأتئث جئرلارئن الساثئز، تذنئپ تذرعان پاتريوتتئق، مذقاعالي دا سونداي.
ءابدئلدا تاجئبايةأتا دا تؤعان جةر تاقئرئبئ جاقسئ جئرلانعان. مةن ول كئسئمةن اعا-باؤئر بولئپ جاقسئ ارالاسقان اداممئن. ءبئراق، كئتاپقا ابةكةثنئث شئعارمالارئن بةرسةم ول قاتارلئ كوزئ ءتئرئ اقئنداردئث ءبارئن كئرگئزؤ كةرةك بولعان سوث جيناققا ةنگئزبةدئم.
كئتاپ شئققاننان كةيئن مةن بيزنةستة جذرگةن بئرنةشة جئگئتتةردئ شاقئرئپ، وسئ دذنيةنئ حالئققا جةتةتئندةي قئلئپ شئعارساثدار دةپ ءوتئندئم. الايدا ءبئزدئث جئگئتتةر ؤادةگة بار دا، ونئ ورئنداؤعا كةلگةندة ءار قيلئ ةكةن. اياقسئز قالدئ. سوسئن، كئتاپتئ ءوزئم بئلتئر قايتا شئعاردئم. ءسويتئپ جذرگةندة قادئر مئرزاليةأ، تذمانباي مولداعاليةأتةر كةتئپ قالدئ، سولاردئ دا قوستئم.
كةيئنگئ كةزدة تؤعان جةر تؤرالئ ولةثدةر ونشا كوپ ةمةس، قازئرگئ اقئندار ويئن-تاماشا قؤئپ كةتتئ. ارناؤ ولةثدةر كوپ جازادئ، ءبئر ةسةپتةن ولاردئث كةثئنةن تولعانؤعا دا مذرشاسئ بولماي ءجذر. كذنئن كورؤ كةرةك. بذرئن «لةنينشئل جاس» گازةتئنة ستؤدةنت كةزئمئزدةن ارالاستئق. ةكئ سويلةمئمئز شئعا قالسا سولاردئ اي بويئ جيناپ، كةيئن كةزةككة تذرئپ «گونورار» الاتئنبئز. سوعان كوثئلئمئز مارقاياتئن. كةزةكتة نة ءبئر اتاقتئ ادامدارمةن قاتار تذرئپ قالاماقئ الاتئنبئز. «مةن دة وسئنداي بولامئن» دةيتئن ةدئك.
وتانئث، تؤعان جةرئث، اناث دا، اكةث دة بئرةؤ عانا. تؤعان جةرگة دةگةن ساعئنئش سةزئمئ سئرتقا شئقساث ويانادئ، تةرةثدةيدئ، كوكئرةگئث قارس ايئرئلادئ. جذرةگئث تالادئ، جةتكئث كةلةدئ.
- سئرتتا ءجذرئپ تؤعان جةردئ ساعئنؤ دةيتئن سةزئمدئ ءوزئثئز دة جاقسئ بئلةسئز. 1993-1997 - جئلدارئ قازاقستاننئث يرانداعئ ةلشئسئ بولئپ قئزمةت اتقارعاندا ةلدئ اثساعان جذرةكتةن «توتئم-اؤ» دةگةن اسةرلئ ءان دة تؤدئ. رذقسات بولسا سول ءاننئث شئعؤ تاريحئ تؤرالئ ايتئپ بةرسةثئز؟
- مةنئث اتا-بابام ةلشئ بولماعان ادامدار. تاؤةلسئز مةملةكةتئمئزدئث ارقاسئندا يرانعا ةلشئ بولئپ باردئم. بذرئن كورمةگةن جةرئم ةدئ. ءبئراق اتا-بابالارئمئز تالاي بارعان، داثعئل جول قئلعان. اسئرةسة، مئنا يسفاحاندا ءبئزدئث جاقسئلارئمئز كوپ تذراقتاعان. ةلدةن شئعئپ ونداي قئزمةتتئ ءبئرئنشئ رةت اتقارؤئم ةدئ، تةك قيئن ةكةن.
شئنئمدئ ايتايئن، «نةگة كةلدئم مذندا، ودان دا ءوزئمنئث تؤعان وتانئمدا تابانئمدئ نئق قويئپ، جةرئن باسئپ جذرگةنئم باقئت ةمةس پة ةدئ، سولارمةن بئرگة تئرشئلئك ةتكةنئم مئث ةسة ارتئق ةكةن» دةدئم. ول كةز تاؤةلسئزدئك جاثا ورناعان قيئن زامان ةدئ. قورئققانمةن قؤانعان بئردةي دةمةكشئ، قؤانعانئمئز راس، ذرةي دة بولماي قالعان جوق.
«ةلدئ ارئ قاراي قايدا اپارامئز؟» دةگةن سذراق الاث ةتتئ. ةل باسقارعان ادامداردئث بئرئ بولعاندئقتان كذندة قوبالجؤمةن جذردئك. سول كةزدة ماعان قازاقتئ كومپاسئ جوق كةمةگة وتئرعئزئپ، مذحيتقا ايداپ جئبةرگةندةي كورئنؤشئ ةدئ.
سونئمةن يرانعا دا كةلدئك. ول تذستا كذندة قاتئناپ جاتاتئن ذشاق، پويئز دةگةن جوق. ةلدئ قاتتئ ساعئندئم. يران اشئق مةملةكةت بولسا ءبئر ءسوز، ايتةؤئر قاپ-قارا جامئلعان بئردةثةلةر، قذدايدئث قذتتئ كذنئ قارالئ كذن بولعانداي اسةردة جذرةسئث. كوشةگة شئقساث اأتوبؤس ايالدامالارئنئث بارئندة اسپاننان قارا قارعا جاؤعانداي ايةلدةردئث ءبارئ قارا جامئلئپ، قارا كيئنئپ، قارا ترانسفورماتتار مةن نةشة ءتذرلئ جازؤلاردئ جازادئ. وندايدئ ةشبئر ةلدةن كورگةن ةمةسپئن. شارشادئم.
شئعئپ كةتئپ، ارالاپ، بالةنشةنئث ذيئنة بارئپ كةلةيئن دةيتئن ةمةس. ديپلومات دةگةن ذزاتئلعان قئز سياقتئ، جولئث وتة تار بولادئ. ذيدة وتئرعان سوث ةرمةك كةرةك، ءبئر كذنئ جذبايئم بازاردان ةكئ توتئقذس ساتئپ اكةلئپتئ.
شذكئر، ةلدئث ارقاسئندا جاعدايئمئز جامان بولعان جوق. اسحانانئث جانئندا دةمالئپ وتئراتئن بولمة بار ةدئ، تذسكئ اسئمدئ ئشكةن سوث سوندا وتئرامئن. اسئپ بارا جاتقان كذيشئ بولماسام دا دومبئرام بار، دالباسالاپ سول دومبئرامدئ قولئما الئپ تارتا بةرةمئن. مئناؤ مةنئ جذباتادئ. (قاسئنداعئ دومبئراسئن الاقانئمةن باسئپ قويدئ) اقئلعا كةلتئرةدئ.
ءبئر كذنئ قاراسام الگئ ةكئ توتئقذس ءبئرئن-ءبئرئ يتةرئپ ماعان جاقئنداي ءتذسئپ، دومبئرامنئث ءذنئن تئثدايدئ. ءوزئمنئث ءبئر كةنةن اتامنئث قذلاق كذيئ سياقتئ اؤةنئم بار، سونئ باياؤ تارتا بةردئم. سالدةن كةيئن ةكةؤئ مذلگئپ ذيئقتادئ. تاثعالدئم، مةنئث شةرئمدئ وسئلار دا ءتذسئنئپ وتئر-اؤ دةدئم.
«سةن دة قاناتئث بار، اسپاندا سامعاپ جذرةتئن قذس ةدئث، بذگئن تورعا ءتذستئث، مةن دة تورعا تذسكةندةي كذيدةمئن» دةپ، ولارمةن وزئمشة سئرلاستئم. ساعئنئشتان بولار، ادامعا ءبئر اؤةن كةلةدئ. سونئ قايتالاپ ءجذرئپ، «توتئقذس» ءانئ شئقتئ. ءسوزئن دة جازدئم. «توتئم-اؤ، مةنئث توتئم-اؤ، توتئقذس دةگةن وسئ ما-اؤ» دةپ باستالؤشئ ةدئ.
- كةيئن بذل ءان ذلكةن-ذلكةن ساحنالارعا شئقتئ، ءاندئ سئزدةن الئپ، ارئ قاراي حالئققا تانئتؤعا كئمدةر اتسالئستئ؟
- ءيا، ءاندئ شئعارئپ، ءوزئم دومبئرامةن ئثئلداپ ءجذردئم. ءبئر كذنئ كومپوزيتور ءئنئم التئنبةك قورازبايةأ ةلدةن تةلةفون سوعئپ، «اعا ساعئندئم، سئزگة بارئپ قايتسام» دةيمئن دةدئ. «ءبئز دة ساعئنئپ وتئرمئز، كةل» دةدئك. ول كةزدة كذش سالئپ ءجذرئپ تةگةران مةن الماتئ اراسئنا اپتاسئنا ءبئر رةت ذشاق قاتئنايتئن جاعداي جاساپ ةدئم.
سونئمةن، التئنبةك كةلئپ، ءبئر اپتاداي بولدئ. اندةرئن تئثداپ سونداي راحاتتاندئق. اراسئندا دومبئرانئ ءوزئم دة الامئن. سودان جاثاعئ ءاندئ تارتئپ، ئثئلداپ ةدئم، قذلاعئ قئراعئ سازگةر جالت ةتئپ، مةنئث اؤةنئمدئ قايتا ايتقئزدئ. سوسئن «جاقسئ ءان» ةكةن دةپ قئزئقتئ. الايدا وعان ءسوزئ ونشا ذناعان جوق سةكئلئ.
بئرنةشة كذننةن سوث الماتئدان يرانعا ءبئر توپ اقئن-جازؤشئ ساؤ ةتئپ جةتئپ كةلدئ. ارالارئندا زةينوللا قابدولوأ اعامئز، اقئن ذلئقبةك ةسداؤلةت تة بار. التئنبةك ماعان «اعا، ءئستئث ءساتئ كةلگةلئ تذر، ءاننئث ءسوزئن ذلئقبةككة جازدئرايئق» دةدئ. ةكةؤئ دوس ةكةن.
سول كذنئ ةلدةن كةلگةن قوناقتاردئ ةلشئلئكتئث رةزيدةنسياسئنا دامگة شاقئرعانبئز. كةشكة التئنبةك پةن ذلئقبةك ءاننئث ءسوزئن جازئپ الئپ كةلدئ. داستارحان باسئندا التئنبةك العاش رةت ذلئقبةك جازعان سوزئمةن ءاندئ ورئنداپ، تذساؤئن كةستئ. ذيدةگئ جةثگةلةرئ دذكةنگة جذگئرئپ، ةكةؤئنة ةكئ كوستيؤم كيگئزگةنئ بار.
سونئمةن ءاندئ التئنبةك ةلگة الئپ كةتتئ. ءبئر كذنئ ول «اعا، ءانئثئز «ازيا داؤئسئندا» ورئندالاتئن بولدئ» دةپ حابارلاستئ. ول كةزدة «ازيا داؤئسئ» مةدةؤدة جئل سايئن وتةتئن. التئنبةك «توتئقذستئ» ةلگة اپارعان سوث ماقپال جذنئسوأاعا تئثداتئپتئ. ول ءاندئ جئلاپ وتئرئپ تئثداپ، «مئناؤ مةنئث ءانئم عوي، مئنا توتئ مةن عوي» دةپ اننةن ءوزئنئث تاعدئرئن تانئعانداي بولئپتئ. ءسويتئپ ءاندئ جان-تانئنة سئثئرگةن قالپئ، «ازيا داؤئسئنان» شئرقاپ ءبئراق شئعئپتئ.
- كةيئن ءسئزدئث دة ةلگة قايتؤئثئزعا وسئ ءان سةبةپ بولعان سةكئلدئ؟
- مةن يراندا جذرگةندة ةلدة ابايدئث 150 جئلدئق مةرةيتويئ بولدئ. كةزئندة ذكئمةت باسشئسئنئث ورئنباسارئ رةتئندة ول تويدئث دايئندئعئن باستاعان اداممئن. يراننان ءبئزدئ دة شاقئردئ. كةلئپ قاتئستئم. ءبئراق، ذيئمداستئرؤ جاعئ وتة ناشار بولدئ. ذلئ ابايعا جانئم اشئدئ. قور قئلدئ. اكئمئ ءبئر جاس جئگئت ةدئ، كةيئن وپپوزيسياعا كةتئپ قالدئ. سول جولئ كولئك تة بولماي، توي وتةتئن قاراؤئل جاققا زورعا جةتتئك.
وسئ ارادا مئنانئ ايتا كةتةيئن، قازئر مةملةكةتئمئزدئث جذگئن ءبئر كئسئدةي ارقالاپ جذرگةن ةكئ جئگئتتئ مةن ءوزئمنئث شاكئرتئم دةپ ايتؤعا بولادئ. ولار - يمانعالي تاسماعامبةتوأ پةن قئرئمبةك كوشةربايةأ. يمانعالي ول كةزدة پرةزيدةنتتئث كومةكشئسئ، قئرئمبةك باسپاءسوز حاتشئسئ بولاتئن. ابايدئث تويئنا بارعان كذنئ سول ةكئ جئگئت ماعان سةمةيدة ةرتئستئث ورتاسئنداعئ ارالدا گالا-كونسةرت وتكةنئن ايتتئ. وعان پرةزيدةنت تة قاتئسقان. «ءبئر كةزدة ماقپال ءجذنئسوأا شئعئپ، ءسئزدئث «توتئقذس» دةگةن ءانئثئزدئ ورئندادئ» دةدئ. ولاردئث ايتؤئنشا، پرةزيدةنت ءاندئ ةستئگةن سوث قاتتئ تةبئرةنئپ، ةكةؤئنة «جئگئتتةر، اعالارئث ةلدئ ساعئنئپ ءجذر ةكةن عوي، ةلگة قايتارؤ كةرةك ةكةن» دةپتئ.
بذل وقيعا كذزگة قاراي بولعان ةدئ. قئستئث ورتاسئندا مةن سول «توتئقذستئث» ارقاسئندا ةلگة قايتتئم. پرةزيدةنت كذزدئث اياعئندا ماعان تةلةفون سوقتئ. «قايتقئم كةلةدئ» دةدئم.
تؤعان ةلدئ كوكئرةگئ قارس ايئرئلا وتئرئپ نة ءبئر ارئستارئمئز جئرلادئ. تؤعان ةلگة، تؤعان جةرگة جةتةتئن ةشتةثة جوق. ونئ ةشبئر بايلئقپةن ايئرباستاؤعا بولمايدئ. التئننان ساراي سالئپ بةرؤئ مذمكئن. ءبئراق، بارلئق التئن-كذمئسئث قازاقتئث بايتاق دالاسئنا جةتپةيدئ.
مةن دذنية جيئپ الئپ، حالئقتئث اؤزئنداعئسئن جئرئپ شةتةلگة قاشئپ جذرگةن جةكسذرئندارعا تاثئم بار. مةنئث قاتتئ قورقاتئنئم جةكة پسيحولوگيا ساناعا ءسئثئپ بارا جاتئر. ولارعا وتاننئث كةرةگئ جوق. سول دذنية جيعانداردئث ءبئر اياعئ شةتتة، ءبئر اياعئ ةلدة تذر. ةرتةث باسئنا ءسال كذن تؤسا ءبئر اياعئن كوتةرة سالئپ، شةتةلگة قاشئپ كةتؤگة دايئن. ءابئلازوأ - سولاردئث بئرةؤئ. الايدا ولار كوپ ةمةس، بئرةن-ساران عانا.
نةگئزئ، بذرئنعئنئث ءبارئن اقئماق دةؤگة بولمايدئ. كةثةس ذكئمةتئن باسقارئپ وتئرعان لةنين كةتكةننةن كةيئن ستالين مةملةكةتتئ ذستاپ تذرؤ ءذشئن، ةلگة ءسوزئ وتةتئن مادةنيةت، عئلئم قايراتكةرلةرئنة پةرةدةلكينو دةيتئن جةردةن جةر ءبولدئرئپ، ءذي سالدئرعان. ءسويتئپ ءسوزئن سويلةتكةن. ءبئز كةيئنگئ كةزدة اقئلئ بار، ةلگة ءسوزئ وتةتئن ادامداردئ ذمئتقان سياقتئمئز. ءارقايسئسئ ءوزئنئث كذنئن كورئپ، كذيئن كةشئپ ءجذر. مئنة، سولارعا تؤعان جةر، وتان تؤرالئ ارنايئ شئعارمالار جازدئرؤ كةرةك دةپ ويلايمئن. باسقا حالئق تا تؤعان جةرئن جاقسئ كورةر، ءبئراق، تؤعان جةرگة كئندئگئ بايلانعان قازاقتان ارتئق حالئق جوق.
- بذگئنگئ قوعامعا اقساقالدئق كوزبةن قاراعاندا وزئثئزگة كوبئرةك قويئپ، ئشتةي مازالايتئن سذراق بار ما؟
- ةندئ، ونئث قايسئ ءبئرئن تئزةرسئث. بذگئنگئ كذنئ پرةزيدةنت تة ايتئپ جاتئر، ءوزئمئز دة جازئپ ءجذرمئز. ءبئزدئث قازئرگئ ةث باستئ قذندئلئعئمئز ول - تاؤةلسئزدئك. بئزگة دةيئنگئ قانشاما مئث جئلدار بويئ اتا-بابالارئمئز وسئ ءذشئن كذرةستئ. جةتة العان جوق. تالاي جاقسئنئث باسئ كةتتئ، قانئ توگئلدئ. جارئقتئق، قابانباي بابامئزدئث قئلئشئ ماثدايدان سالعاندا، ادامدئ اشاسئنان قاق بولةدئ ةكةن.
سول سياقتئ ذلئ پةرزةنتتةر دة تؤعان جةر ءذشئن جانئن قيدئ. ابئلاي دا جةتة المادئ. قازاق تاريحئندا تاعدئرئ ةث ايانئشتئ ةكئ ادامدئ ايتايئن، ونئث ءبئرئ - اباي، ةكئنشئسئ - كةنةسارئ. باسئن تاؤعا دا، تاسقا دا ذرعان كةنةسارئ دا ارمانئنا جةتة العان جوق. ايماثدايئ جارقئراپ الدئمئزدا جذرگةن، وزئمئزگة ذستاز بولعان مذحتار اؤةزوأ تة جةتة المادئ. ءبئز جةتتئك. ةندئ وسئ تاؤةلسئزدئگئمئزدئ كوزدئث قاراشئعئنداي ساقتاؤئمئز ءتيئس. ذمئتئپ كةتؤدةن ساقتانايئق. قازاق جئلقئ مئنةزدئ حالئق، جاقسئلئقتئ تةز ذمئتئپ كةتةدئ.
- كةثةس كةزئندة بةيسةنباي كةنجةبايةأتاي عالئم ذستازدئث جةتةكشئلئگئندة قازاق ادةبيةتئنئث ارعئ تاريحئنا تةرةث بويلاپ، تذركئ زامانئنداعئ رؤحانياتتئ زةرتتةدئثئز. سول كوك تذرئكتةر كوتةرگةن «ماثگئلئك ةل» يدةياسئن ةلباسئ بيئلعئ جولداؤئندا مةملةكةتئمئزدئث نةگئزگئ باعئتئ رةتئندة ذسئندئ. بذل تاريحي ساباقتاستئق تؤرالئ ويئثئز قالاي؟
- پرةزيدةنت ن.نازاربايةأ بذنئ ويدان شئعارئپ وتئرعان جوق. تاريحتئ قاراپ وتئرساث، نذح پايعامباردئث 8 ذلئ بولعان ةكةن. سولاردئث ةث ذلكةنئ تذركئ دةيدئ. ءذرئم، رؤس ءارقايسئسئ ءبئر-ءبئر مةملةكةت بولدئ. نذح پايعامبار قارتايعاندا بالالارئن جيناپ، «سةندةر ةندئ مئنا تذركئگة يلاناسئثدار، باعئناسئثدار» دةپتئ. ءبئزدئث سول بابالارئمئز ةدئلدئث ةن بويئن جايلاپتئ.
كوردئثئز بة، تاريح دةگةن ساپئرئلئسئپ جاتقان دذنية. جئلدار، عاسئرلار وتةدئ، ءبارئ وزگةرةدئ. ءبئزدئث ءداؤئرئمئزدئث 6 - عاسئرئندا سول تذركئلةر قايتادان «جارق» ةتة قالدئ. ول كوكتةن تذسكةن جوق، باياعئ تذركئنئث جاثعئرؤئ. بؤمئن، ةستةمي قاعاندار تذركئ قاعاناتئن ورناتتئ. تاسقا باسئلعان كذلتةگئن، تونئكوكتةردئث ءسوزئ قالدئ.
ءبئر كوزئنةن جاس، ءبئر كوزئنةن قان اعا تذرئپ تاسقا قاشاپ جازعان تاريحتئث ئشئندة عاجايئپ سوزدةر بار. «كوكتة ءتاثئرئ، تومةندة قارا جةر جارالعاندا، ةكةؤئنئث اراسئندا ادام بالاسئ جارالعان. ادام بالاسئنئث ذستئنة اتا تةگئم بؤمئن قاعان، ةستةمي قاعان وتئرعان، قاعان وتئرئپ ولار دذنيةنئث ءتورت بذرئشئن العان. دذنيةنئث ءتورت بذرئشئ سولارعا قاراعان، ازدئ كوپ قئلعان، كةدةيدئ باي قئلعان، تاتؤ ةلگة جاقسئلئق قئلعان، ولار وسئنداي ذلئ قاعاندار ةدئ، بئلئكتئ قاعاندار ةدئ» دةيدئ.
سول تذركئ قاعاناتئ، بابالارئمئز «ماثگئ ةل» ورناتامئز دةپ ذرانداعان. ةندئ مئنا داؤئردة ءار جةردة ءومئر ءسذرئپ جاتقان كوك تذرئكتئث ذرپاعئ بئرئگة باستادئ. اتا تذرئكتةن كةيئن شئققان تذرئك بالالارئنئث ئشئندة تئزگئندئ ن.نازاربايةأ ذستادئ. بذل ءبئزدئث قازاق حالقئنئث باسئنا قونعان باق، سول باقتئ ذركئتئپ الماساق دةپ تئلةيمئن.
تذركيا پرةزيدةنتئ ابدوللا گذل ةلئمئزگة كةلئپ، پرةزيدةنتكة اسا تاياق ذستاتئپ، شاپان جاپتئ. ول - بذكئل «تذركئنئث يةسئ ءوزئث» دةگةن ءسوز. تاسقا قاشالعان تاريحئمئزدئ وقئساث ول جةردةگئ «ماثگئلئك ةل» ورناتؤ دةيتئن اسئل مذراتتئ كورةمئز. بذگئن مئنة بذل قذندئلئق 21 - عاسئردا قايتا كوكتةدئ.
- بذل يدةيانئ قازاقستان حالقئن ءبئر نيةتكة جذمئلدئراتئن ذلكةن ارنا، بولاشاقتئ نذسقايتئن نةگئزگئ باعئت دةؤگة بولادئ عوي؟
- بذرئننان جازئپ تا، ايتئپ تا جذرگةندةي، ءبئز وسئ ؤاقئتقا دةيئن يدةولوگياسئز ةل بولدئق. تاؤةلسئزدئكتئث العاشقئ جئلدارئ مةن پرةزيدةنتتئث جانئندا بولعان اداممئن. 5 جئل قازاقتئث يدةولوگياسئن باسقاردئم. العاشقئ كونستيتؤسيا جازئلعاندا يدةولوگيانئ، نةگئزگئ يدةيامئزدئ ايقئندايئق دةگةن اداممئن. الايدا پرةزيدةنت الدئمةن ةلدئث الةؤمةتتئك جاعدايئن كوتةرةيئك، اش حالئقتئ تويدئرايئق، ةسئن جيسئن، سوسئن بارئپ يدةولوگيامةن اينالئسايئق، ونئث دا زامانئ كةلةدئ دةپ ةدئ. الدئمةن ةكونوميكاعا سولاي قادام باستئق. بذل وتة دذرئس بولدئ.
مئنة بذگئن سول زامان كةلدئ. قازاقتئث ةلدئگئمةن اينالئساتئن كذن تؤدئ. ءبئز ءوزئمئزدئ ةمةس، وزگةنئ كوپ جارئلقايتئن حالئقپئز. ةندئ ةسئكتةگئ باسئمئز تورگة جةتكةن بذگئنگئدةي كذندة قازاقتئث ماثدايئنان سيپاپ، ارقاسئنان قاعاتئن ؤاقئت كةلدئ.
ءبئز قذدايعا تاؤبة، قالادا جئلئ ذيئمئزدة ئستئق شاي ءئشئپ وتئرمئز، ال دالادا بذرسةث قاعئپ، كةدةيدئث كذيئن كةشئپ وتئرعان قازاق از ةمةس. ةندئ بيلئكتةگئ ادامدار وسئنئ قاتتئ ويلاؤعا ءتيئس. ءبئزدئث تاريحتان دا، قذراننان دا بئلةتئنئمئز ماثگئلئك تةك اللاعا ءتان. اللادان باسقا جةر بةتئندة، اسپان استئندا ماثگئ ةشتةثة بولمايدئ. ءبئراق بئزگة اداسپاي جذرةتئن يدةولوگيا كةرةك.
قازاقتئث ةندئگئ ذلتتئق يدةولوگياسئ وسئ «ماثگئلئك ةل» دةپ ويلايمئن. 2050 - جئلئ ءبئز «ماثگئ ةل» بولا سالامئز دةپ ةشكئم كةسئم جاساي المايدئ. ةلباسئ ونئ ايتئپ وتئرعان جوق. قازاقتئث تذپكئ ارمانئن مةثزةپ وتئر. حالئققا ءبئرتذتاس يدةيا، العا جذمئلدئراتئن باعئت، ماقسات-مذرات كةرةك. بذل كةشةگئ جولداؤدا ايتئلعان، قازاقتئث كوكةيئندةگئسئن ءدوپ تاپقان ءسوز بولدئ دةپ سانايمئن.
- سوثئندا ذلكةن عالئم رةتئندة وزئثئزدةن قازئرگئ قازاقستان عئلئمئ جايلئ سذراساق دةيمئز. بذگئندة عئلئم ةل دامؤئنئث باسئم باعئتئنا اينالا الدئ ما؟
- كةثةس ذكئمةتئ كةزئندة قازاقستاندا عئلئم دامئمادئ دةپ ايتؤعا بولمايدئ. عئلئم دامئدئ، اكادةميامئز بولدئ. ول ءبئر جارقئراپ تذرعان كةث سارايئمئز ةدئ. كئرئپ-شئعؤدئث ءوزئ ءبئر ارمان بولاتئن. جانة سوعان كئرسةك رؤحتانئپ، اكادةميك اعالارئمئزدئث ءئزئن باسساق ةرتةث ءبئز دة عالئم بولامئز، ةثبةك ةتةمئز دةگةن ذلكةن سةزئمدةر بيلةيتئن ةدئ. نةگة ةكةنئن قايدام، اكادةميا كةيئن ءار ءتذرلئ سةبةپتةردئث اسةرئنةن قوعامدئق ذيئمعا اينالدئ دا شئقتئ. سونئث كةسئرئنةن ءبئلئمدئ ادامدار، ءتئپتئ، مةكتةپتة ساباق بةرةتئن مذعالئمدةردئث كوبئ جان ساؤعالاپ كةتتئ.
بئرنةشة جئلدان بةرئ پرةزيدةنت عئلئمسئز ةلدئث دامئمايتئنئن قاتتئ ايتئپ ءجذر. بذل الةمدئك ءذردئس. كةيئنگئ جولداؤدا دا عئلئمعا قاتتئ ءمان بةرئپ جاتئر. ن.نازاربايةأ جالپئ كورئپكةلئ بار ادام. زياتكةرلئك مةكتةپتةردئ جانة نازاربايةأ ؤنيأةرسيتةتئن تةگئن اشتئرئپ وتئرعان جوق. ول ايتةؤئر ءوزئنئث اتئن بةرؤ ءذشئن جاسالعان جذمئس دةپ ويلاساق قاتتئ قاتةلةسةمئز.
ول كئسئ نازاربايةأ اتئنداعئ وقؤ ورنئ بولسا، جذرتتئث جذمئلئپ، سوعان دذرئس جذمئس ئستةيتئنئن ءبئلئپ وتئر. الةمدئك دةثگةيئ جوعارئ ذلگئلئ ؤنيأةرسيتةت جاساپ، گارأارد، وكسفورد، كةمبريدج سةكئلدئ عاسئرلئق تاريحئ بار ؤنيأةرسيتةتتةرمةن يئق تئرةستئرة الاتئن وقؤ ورنئن قذرؤدئ ويلاعان. وعان كةلئپ تذسةتئن بالالار دارئندئ، تالانتتئ بولؤئ شارت، ال ولار نازاربايةأ زياتكةرلئك مةكتةپتةرئنةن ءوتئپ كةلؤئ ءتيئس.
جالپئ قازاق تابيعاتئنان تالانتتئ حالئق. كةيئنگئ كةزدة ءبئزدئث جاس بالالارئمئز الةمدئك ماتةماتيكا، فيزيكا، حيميا سةكئلدئ پاندةردئث وليمپياداسئنان موينئنا التئن القا تاعئپ ءجذر. باسقانئ قويعاندا ةلباسئ اگرارلئق ؤنيأةرسيتةتتةردئث ئشئنةن عئلئمي ورتالئقتار قذرؤ كةرةك دةدئ. عئلئم دامئماي ةل دامئمايتئنئ اقيقات. حالئقتئث كةلةشةگئ بئلئمگة، ءبئلئمنئث كةلةشةگئ عئلئمعا بايلانئستئ.
سذحباتتاسقان مذرات الماسبةك