ولئمنةن کةيئن ءومئر بار ما؟
استانا. 25 - جةلتوقسان. قازاقپارات - ولئمنةن کةيئن ءومئر بار ما، جوق ادامنئث جانئ ونئث دةنةسئمةن بئرگة ولة مة؟ بذل سذراق عالئمداردئ عانا ةمةس، کةز کةلگةن پةندةنئ تولعانتاتئنئ تذسئنئکتئ.
ولئمنةن کةيئن ادامنئث جانئ ولمةيدئ، قايتا دذنيةگة کةلةدئ دةگةن تةوريانئ ذستاناتئن زةرتتةؤشئلةردئث کةلتئرةتئن ءوز دالةلدةرئ بار.
سانا-سةزئم ءوز بةتئنشة ءومئر سذرةدئ
کلينيکالئق ءولئمدئ باستان کةشئرگةندةر جانئ دةنةسئنةن ذشئپ کةتکةن سوث، ءوزئن-ءوزئ جةثئل سةزئنئپ، جارئققا تولئ الةمگة بارعاندارئن ايتئپ جاتادئ. ا ق ش عالئمئ روبةرت لانسا ادام دةنةسئ ولسة دة، رؤحئ ماثگئ باقي ءومئر سذرة بةرةدئ دةپ بولجايدئ. لانسانئث «بيوسةنتريزم: ءومئر مةن سانا - عالامنئث ناعئز تابيعاتئن ءتذسئنؤدئث کئلتئ» اتتئ کئتابئندا بذل بولجامنئث دذرئستئعئن دالةلدةيدئ.
لانسا - رةگةنةراتيأتئ مةديسينا مامانئ جانة Advanced Cell Technology کومپانياسئنئث عئلئمي جةتةکشئسئ. بذعان دةيئن جذلئن جاسؤشالارئن زةرتتةپ، جويئلئپ بارا جاتقان جانؤارلاردئ کلونداؤ بويئنشا ءساتتئ تاجئريبةلةر جذرگئزگةن. ءبئراق بئرنةشة جئل بذرئن فيزيکاعا، کأانتتئق مةحانيکا مةن استروفيزيکاعا دةن قويعان پروفةسسور جاثا بيوسةنتريزم تةورياسئن ويلاپ تاپتئ.
وسئ تةورياعا سايکةس، ءولئم جوق. ءولئم - بذل ادام ساناسئندا پايدا بولعان قيال عانا. بذل قيال ادام ءوز ءومئرئن دةنةسئمةن بايلانئستئرعاندئقتان پايدا بولدئ دةيدئ ول. سةبةبئ ةرتة مة، کةش پة، ادام ءوز دةنةسئنئث ولةتئنئن بئلةدئ. دةنةسئ ولسة، رؤحئ مةن ساناسئ قوسا وشةدئ دةپ ةسةپتةيدئ. ءبئراق سانا-سةزئم ؤاقئت پةن کةثئستئکتةن تئس ءومئر سذرةدئ.
ياعني، ادام ساناسئ دةنةدة دة، دةنةدةن تئس جةردة دة ءومئر سذرة بةرةدئ. بذل بولجام کأانتتئق مةحانيکا زاثدارئنا تومپاق کةلمةيدئ. ويتکةنئ وعان سايکةس، قانداي دا ءبئر بولشةک کةز کةلگةن جةردة جئلجي بةرةدئ، ال قانداي دا ءبئر وقيعا بئرنةشة نذسقا بويئنشا ءوربؤئ مذمکئن.
لانسانئث ويئنشا، ءبئزدئث عالامنان بولةک، تاعئ کوپتةگةن عالامدار بار. ءبئزدئث عالامدا وقيعا ءبئر نذسقا بويئنشا وربئسة، وزگة عالامداردا ءدال وسئ وقيعا مذلدة باسقاشا ءوربيدئ. ياعني، ءبئر عالامدا دةنة ءولئپ قالسا، ونئث ساناسئ باسقا عالامعا اؤئسئپ، ءومئر ءسذرؤئن جالعاستئرا بةرةدئ.
ءبئر اؤئز سوزبةن ايتقاندا، قازادان کةيئن ادام جانئ جانناتقا نةمةسة توزاققا ةمةس، باسقا عالامعا اتتانئپ، ءومئر سذرةدئ. بذل - شةکسئز جالعاسا بةرةتئن پروسةسس.
لانسانئث بذل تةورياسئن جاقتاؤشئلار دا، داتتاؤشئلار دا کوپ. مةديسينا بويئنشا نوبةل سئيلئعئنئث لاؤرةاتئ دج.ةککلزدئث پئکئرئنشة، ادامنئث سانا-سةزئمئ ولئمنةن کةيئن ءوز بةتئنشة ءومئر سذرة بةرةدئ.
و دذنية مةن بذل دذنيةنئث اراسئندا
کلينيکالئق ولئمگة تاپ بولاتئن ادامنئث نةلئکتةن سالماقسئزدئقتئ سةزئپ، جةثئل، بةيقام، تئنئش کذي کةشةتئنئن عالئمدار تذرلئشة ءتذسئندئرئپ کوردئ. ءولئم مةن ءومئردئث اراسئندا قالعان جاندار کةشةتئن کذيدئ «ولئمگة جاقئن حال» دةپ اتايدئ. بذل تةرمين وسئدان 30 جئل بذرئن پايدا بولعان.
کوپ زةرتتةؤشئ بذل سةزئمدئ پسيحوفيزيکالئق سةبةپتةرمةن بايلانئستئرادئ. ءبئرئ ميعا وتتةگئ جةتئسپةگةندئکتةن، ادام ميئ وزگةرئسکة ذشئرايدئ دةسة، ةندئ ءبئرئ ولئمنةن قورقؤ سونداي رةاکسيا تؤدئرادئ دةيدئ.
گوللانديا عالئمئ پيم أان لوممةل جةتةکشئلئک ةتةتئن زةرتتةؤ توبئ «ادام ولئمگة جاقئن حالدئ ناقتئ قاي ؤاقئتتا کةشةدئ: کلينيکالئق ءولئم کةزئندة مة، الدة مي مذلدة ءولئپ قالعاندا ما؟» دةگةن سذراققا جاؤاپ ئزدةپ کوردئ. کةزدةيسوق وقيعانئث ارقاسئندا وسئ سذراقتئث جاؤابئ تابئلدئ.
بئردة اؤرؤحاناعا کوماعا ءتذسئپ قالعان اؤرؤ جةتکئزئلدئ. جذرةک ماسساجئ، قولدان دةم الدئرؤ جاساسا دا، تذک شئقپادئ. الگئنئث ميئ ءولئپ قالدئ، ال ةنسةفالوگرامما ذزئن جاسئل سئزئقتئ کورسةتتئ. وسئ کةزدة دارئگةرلةر ينتؤباسياعا جذگئنئپ، کومةيگة ارنايئ تذتئکشة جئبةرمةک بولادئ. سويتسة، اؤرؤدئث اؤزئندا تئس پروتةزئ بار بولئپ شئقتئ. دارئگةرلةر پروتةزدئ الئپ تاستاپ، قاپةلئمدة ونئ جئلجئمالئ ذستةلگة سالا سالعان. جارتئ ساعاتتان کةيئن اؤرؤدئث جذرةک ئرعاعئ مةن قان قئسئمئ قالپئنا کةلةدئ. ءبئر اپتادان کةيئن دةنساؤلئعئ دذرئستالئپ، اياقتان تئک تذرعان سوث، ءتئس پروتةزئن قايتارؤدئ سذراپتئ. سويتسة، جوپةلدةمةدة ةم جاساعان دارئگةرلةر پروتةزدئ قايدا قويعانئن ذمئتئپ قالسا کةرةک.
ال سول کةزدة ةس-ءتذسسئز جاتقان اؤرؤ دارئگةرلةردئث پروتةزدئ قايدا قويعانئن ءوزئ بذگة-شئگةسئنة دةيئن سؤرةتتةپ بةرئپتئ. دارئگةرلةر مذنئ قايدان ءبئلدئث دةسة، ءومئر مةن ءولئمنئث اراسئندا جاتقان ادام توسةکتئث توبةسئنةن ءوزئن جانة دارئگةرلةردئث ارةکةتئن باستان-اياق باقئلاپ تذرعان ةکةن. ول بذل ؤاقئتتا پالاتاداعئلاردئث نة ئستةپ نة قويعانئن عانا ةمةس، ءوزئن دارئگةرلةر قذتقارا الماسا قايتةم دةگةن ذرةي بيلةگةنئن ةگجةي-تةگجةيلئ بايانداپ بةرئپتئ. دارئگةرلةرگة ءوزئنئث ءتئرئ ةکةنئن سةزدئرؤگة تئرئسقانئ دا ونئث ةسئندة قالئپتئ.
وسئ وقيعا ادامنئث ساناسئ ميئ مةن دةنةسئنةن تئس جةردة دة ءومئر سذرة بةرةتئنئن کورسةتتئ.
قذدايدئث ورنئ بةلگئلةنبةگةن تةوريا
امةريکاندئق فيزيولوگ گةري شأارس - ءولئم قذپياسئن زةرتتةگةندةردئث ءبئرئ. اريزونا ؤنيأةرسيتةتئنئث ةنةرگةتيکالئق جذيةلةر زةرتحاناسئندا ءتذرلئ تاجئريبة جاساعان ول جوعارئداعئ تةوريانئث دذرئستئعئنا کوز جةتکئزگةن. سونداي-اق، ول ولئلةرمةن بايلانئس ورناتا الاتئن ادامدار - مةديؤمدار فةنومةنئن زةرتتةپ کوردئ. عالئمنئث ويئنشا، باقيلئق بولعان ادامداردئث ةنةرگياسئ مةن اقپاراتئ عالامدا قالئپ قويادئ. ادامدار ءدال جذلدئز ءتارئزدئ کوزگة کورئنبةيتئن جارئق فوتوندارئن بولةدئ. ال بذل فوتوندار عارئشقا تارايدئ. وسئلايشا ادامنئث اقپاراتئ، ةنةرگياسئ مةن سانا-سةزئمئ ءومئر ءسذرؤئن جالعاستئرا بةرةدئ.
وسئ بولجامدئ ا ق ش-تئث پروفةسسورئ ستيؤارت حامةروفف تا قذپتايدئ. ونئث بولجامئنشا، ادام ميئ - کأانتتئق کومپيؤتةر، ال ونئث رؤحئ مةن سانا-سةزئمئ - کأانتتئق دةثگةيدة جيناقتالعان اقپارات. دةنة ولگةن سوث وسئ اقپارات عالاممةن قوسئلئپ، وندا ماثگئلئک عذمئر کةشةدئ.
حامةروفف جانة ونئث ارئپتةسئ رودجةر پةنروؤز سانا-سةزئمدئ تاسئمالدايتئن ةلةمةنتتةردئ تاپتئق دةپ ةسةپتةيدئ. بذلار - نةيرونداردئث ئشئندة ورنالاسقان اقؤئز ميکروتذتئکشةلةرئ.
لانسا، شأارس، حامةروفف پةن پةنروؤزدار ولئمنةن کةيئن ءومئر بارئن عئلئم تئلئندة ءتذسئندئرئپ کورؤگة تئرئستئ دةمةسةثئز، و دذنية تؤرالئ تذسئنئک باعزئ زاماننان بةرئ دئندة بار. ءبئراق ازئرگة بئردة-ءبئر عالئم ءوز تةورياسئندا قذدايدئث ورنئن بةلگئلةگةن ةمةس.
«جاس الاش» گازةتئ