كوشئ-قون ءئسئن قايتا جانداندئرايئق

استانا. 21 - جةلتوقسان. قازاقپارات - ءومئرزاق ايتباي ذلئ، اكادةميك، حالئقارالئق «قازاق ءتئلئ» قوعامئنئث پرةزيدةنتئ:

كوشئ-قون ءئسئن قايتا جانداندئرايئق

دذنيةدة ؤاقئتتئث ءامئرئ جذرمةيتئن قذدئرةت تابئلاتئن بولسا، ول قذدئرةتتئث بئرةگةيئ - ونةر.

ادامنئث ءومئرئ شةكتةؤلئ بولعانئمةن، ونةر شةكسئز. عاسئرلاردان-عاسئرعا ادام اؤئسادئ.

الايدا ولاردئث قولئنان شئققان عاجايئپ ونةر تؤئندئلارئ، سةزئمئنةن تؤعان اندةرئ مةن كذيلةرئ، تئلسئم سئرعا تولئ ساؤلةت جانة كةسكئن ونةرئنئث جاؤهارلارئ، سازدئ اؤةنئنة سذيةمةل بولار مؤزئكالئق اسپاپتارئ قالادئ. ذرپاق پةن ذرپاقتئ ساز جالعاستئرادئ، ونةر بايلانئستئرادئ.

ال تؤمئسئنان اقئنجاندئ قازاق ءذشئن ونةردئث ورنئ بولةك. «ناعئز قازاق - قازاق ةمةس، ناعئز قازاق - دومبئرا» دةگةن اقئن سوزئندة شئندئق بار. قاسيةتتئ تئلئمئزدةن باستاؤ، رؤحئمئزدان قؤات العان ذلتتئق مؤزئكالئق مذرامئز، ذلتتئق ناقئشتار مةن ويؤ-ورنةكتةردةن وزةك تارتاتئن كةسكئن ونةرئ قازاقتئعئمئزدئ ساقتاؤئمئزدئث دا بئردةن-ءبئر كةپئلئ.

سوندئقتان ونةرئمئز ءورئستئ، ويئمئز كةلئستئ بولسئن دةي وتئرئپ، ةلدةن قيئر جايلاپ، شةت قونعان قانداستارئمئز جايلئ ءبئرقاتار ويلارئمئزدئ ورايئ كةلئپ تذرعاندا ورتاعا سالعاندئ ءجون كورئپ وتئرمئن.

ذلتتئعئمئزدئ دا، مةملةكةتتئگئمئزدئ دة باياندئ ةتؤدئث توتة جولئ - تؤعان ءتئلئمئزدئ ساقتاپ قانا قويماي، ونئ زامان قاجةتئنة ساي ذزدئكسئز دامئتئپ، جةتئلدئرئپ وتئرؤدا. ويتكةنئ ءتئل بئرلئگئ بولماي، ةل بئرلئگئنة قول جةتكئزؤ قيئن.

ارينة، وسئ ؤاقئتقا دةيئن ءتئلئمئزدئث ءورئسئن اشؤ باعئتئندا قئرؤار شارؤالار اتقارئلئپ كةلةدئ. توقسانئنشئ جئلدارمةن سالئستئرعاندا، ءتئلئمئزدئث جاعدايئ كوش ئلگةرئ ةكةندئگئ ءسوزسئز. ةلئمئزدئث ورتا مةكتةپتةرئندة قازاق تئلئندة ءبئلئم الؤشئلاردئث سانئ جةتپئس پايئزدان اسؤئ ذلكةن ءذمئت كذتتئرئپ قانا قويمايدئ، سونئمةن بئرگة تارازئ باسئنئث قازاق تئلئنة قاراي اؤعانئن، بولاشاقتا بار سالادا ذستةمدئككة ية بولاتئنئن ايدان انئق كورسةتةدئ.

دةگةنمةن، ءالئ كذنگة وسئ سالادا شةشئمئن تاپپاعان ماسةلةلةر جةتةرلئك. حالئقارالئق «قازاق ءتئلئ» قوعامئ ولاردئ ذزدئكسئز كوتةرئپ كةلةدئ، كوتةرة بةرةدئ دة.

ةندئ ةرةكشة نازار اؤدارؤدئ قالايتئن ماسةلةنئث ءبئرئ - شةتةلدةگئ قازاقتاردئث تاعدئرئ. قازئرگئ كةزدة قازاقتئث ذشتةن ءبئرئ، ياعني 5 ميلليون قازاق شةت ةلدةردة مةكةندةپ جاتئر. بذل ءبئر ورتاشا مةملةكةتتئث حالقئنا پاراپار حالئق.

سوندئقتان ءبئزدئ سئرتتاعئ قانداستارئمئزدئث تاعدئرئ ةرةكشة الاثداتؤئ ءتيئس. الاثداؤعا نةگئز دة جةتةرلئك. بذرئن قازاقتاردئث باسئم كوپشئلئگئ قونئستانعان قئتاي، وزبةكستان، موثعوليا، رةسةي ةلدةرئندة قازاق مةكتةپتةرئ جذمئس ئستةيتئن.

سونئث ارقاسئندا قارا ورمان جذرت قازاقتئقتارئنان اجئراماي، ءتئلئن، ءدئنئن، سالت-ءداستذرئن ساقتاپ كةلگةن ةدئ. قازئرگئ كةزدة رةسةيدة ءبئر ميلليوننان استام قازاق تذرعانئنا قاراماستان، قازاق تئلئندةگئ مةكتةپ تذرماق، قازاق ءتئلئ دةيتئن ءپان دة وقئتئلمايدئ.

سونئث سالدارئنان رةسةي قازاقتارئنئث ةرةسةكتةرئ بولماسا، كةيئنگئ جاستارئ قازاق تئلئنةن ادا قالؤعا بةت الدئ. ال قئتاي، وزبةكستان، موثعوليادا دا قازاق مةكتةپتةرئ بارعان سايئن قؤسئرئلئپ كةلةدئ. بئرتة-بئرتة ولاردئث دا رةسةي قازاقتارئنئث كةبئن قذشاتئنئ ءسوزسئز.

اقيقاتقا تؤرا قاراساق، شةتتةگئ قازاقتاردئث بارلئعئنئث قازاقستانعا تولئق كوشئپ كةلة قويؤئ نةعايبئل. مئسالئ، رةسةي قازاقتارئنا كةلةم دةسة ةشقانداي كةدةرگئ جوق. تذركيا، ةؤروپا قازاقتارئنئث دا جئلئ ورئندارئن سؤئتقئسئ كةلمةيتئنئ تذسئنئكتئ. سوندئقتان كوشئ-قون ءئسئن قايتا جانداندئرؤمةن بئرگة، شةتتةگئ قازاقتاردئث سول تذرعئلئقتئ جةرئنئث وزئندة قازاق ءتئلئ مةن قازاقتئعئنان اجئراپ قالمايتئنداي جاعدايئن ويلاستئرؤ وتة ماثئزدئ.

شةتةلدةگئ قانداستارئمئزبةن قارئم-قاتئناس جاساؤدئ دذنيةجذزئ قازاقتارئ قاؤئمداستئعئنا عانا تاپسئرئپ، قالعانئمئز قاراپ وتئرؤعا بولمايدئ.

قاؤئمداستئق - قوعامدئق ذيئم. ونئث كوپ ماسةلةنئ شةشؤگة كةلگةندة قاؤقارئ جةتة بةرمةيدئ. سوثعئ كةزدةرئ رةسمي مةكةمة كوشئ-قون كوميتةتئنئث دة جذمئسئ تذسئنئكسئز بولئپ كةتتئ. باسئ جاقسئ باستالعان «نذرلئ كوش» مةملةكةتتئك باعدارلاماسئنئث دا اياعئ سذيئلدئ. مذنئث سوثئ كوشتئث ءبئرجولا توقتاؤئنا اكةلدئ.

سئرتتاعئ بةس ميلليون قازاقتئث ارقا سذيةرئ دة، ءذمئت ةتةرئ دة اتاجذرتتارئ قازاقستان ةكةنئ ءسوزسئز. ولاردئث تاعدئرئ قازاقستاندئ بةيجاي قالدئرماؤعا ءتيئس. ءوتئپ جاتقان شارالار دا، شةتةلدةگئ قازاق وقؤشئلارئ اراسئندا وتكئزئلئپ كةلة جاتقان ءداستذرلئ قازاق ءتئلئ وليمپياداسئ دا، ذلكةن-كئشئ قذرئلتايلار دا وسئ باعئتتاعئ يگئ ئستةر ةكةندئگئندة ءسوز جوق. ءبئراق بذلار ازدئق ةتةدئ. بذل ورايدا كةشةندئ شارالار قاجةت، جذيةلئ ئستةر اتقارعان ابزال.

ءبئز كوبئنةسة رةسةيدئث ءئسئن قايتالاؤعا قذمارمئز عوي. وسئ ورايدا رةسةيدئث شةتةلدةگئ دياسپورالارئنا قاتئستئ ارةكةتتةرئن ذلگئ ةتسةك بولادئ. وندا شةتةلدةردةگئ ورئس دياسپورالارئمةن قارئم-قاتئناستئ جذيةلئ جولعا قويؤ ءذشئن مينيسترلئك دةثگةيئندةگئ ارنايئ «روسسوترؤدنيچةستأو» دةيتئن رةسمي فةدةرالدئق اگةنتتئك جذمئس ئستةيدئ.

ودان بولةك ونداعان ينستيتؤتتار، قورلار قئزمةت اتقارادئ. «رؤسسكيي مير» قورئ ارقئلئ شةت ةلدةردة ورئس ءتئلئ مةن مادةنيةتئن ناسيحاتتاؤعا بيؤدجةتتةن ميللياردتاعان قارجئ جذمسالؤدا. سوندئقتان ءبئزدئث ةلئمئزگة دة شةت ةلدةردةگئ بةس ميلليون حالئقتئث ماسةلةسئمةن اينالئساتئن ارنايئ رةسمي مةكةمة اشؤ قاجةت. مذنئ قازئر ورايئ كةلئپ تذرعاندا قذرئپ الماساق، بئرنةشة جئلدان كةيئن ةؤرازيالئق وداق ابدةن كذشئنة مئنگةن كةزدة مذنداي مةكةمة تؤرالئ ويلاؤدئث ءوزئ مذث بولؤئ مذمكئن.

بالانئث قازاق تئلئندةگئ مةكتةپتةن ءبئلئم الماي قازاق ءتئلئنئث ؤئزئنا جارؤئ مذمكئن ةمةس. بذل ةلئمئزدئث ئشئندة دة، تئسئندا دا ذلكةن ماسةلة بولئپ وتئر. قئتاي، وزبةكستان، موثعوليا ةلدةرئندةگئ قانداستارئمئزدئث ئشئنةن ونةرپازداردئث كوپتةپ شئعؤئنئث ءوزئ دة ولاردا قازاق مةكتةپتةرئنئث ساقتالؤئندا، قازاق مةكتةپتةرئنةن ءبئلئم الؤئندا ةكةنئن ءبارئمئز بئلةمئز.

ال ميلليوننان اسا حالئق تذراتئن رةسةيدة بئردة-ءبئر اقئن نة جازؤشئنئث شئقپاؤئن تئكةلةي وسئ قازاق مةكتةپتةرئنئث جوقتئعئمةن تذسئندئرؤگة بولادئ. ياعني تئلئنةن ايئرئلعان حالئق رؤحاني بةدةؤلئككة ذشئرايدئ ةكةن.

سوندئقتان قازاقستان ذكئمةتئ ءوز ةلئمئزدة ورئس تئلئنة جاسالئپ جاتقان جاعدايلاردئ، ورئس تئلئندة ءبئلئم بةرةتئن مةكتةپتةر مةن جوعارئ وقؤ ورئندارئنئث مذرتئن بذزباي ساقتاپ وتئرعاندارئن العا تارتا وتئرئپ، ديپلوماتيالئق تةتئكتةردئ ئسكة قوسؤ ارقئلئ رةسةي بيلئگئنةن قازاقتار تئعئز قونئستانعان ايماقتاردان قازاق مةكتةپتةرئن اشؤ، قازاقستانداعئ جوعارئ وقؤ ورئندارئنئث بولئمشةلةرئن اشؤ ماسةلةسئن كوتةرؤ قاجةت. سول سةكئلدئ قئتايدا، وزبةكستاندا دا جوعارئ وقؤ ورئندارئنئث فيليالدارئن اشؤدئ قولعا العان ءجون. بذعان قول جةتكئزة الماعان جاعدايدا «قازاق-تذرئك ليسةيلةرئنئث» ذلگئسئن پايدالانؤعا بولادئ.

قازاقتار مةكةندةپ جاتقان شةت ةلدةردة گةتة ينستيتؤتئ سةكئلدئ «اباي ذيلةرئن» اشؤدئث دا ماثئزئ زور بولار ةدئ. «قازاق ءتئلئ» قوعامئ قازاقستاننئث شةتةلدةگئ ةلشئلئكتةرئنة وسئ «اباي ءذيئن» ذيئمداستئرؤ ماسةلةسئن قويئپ كةلةدئ. الايدا ءالئ كذنگة شةشئمئن تاپقان جوق.

بذل ماسةلةلةردئ كةشةندئ تذردة شةشؤ ءذشئن شةتةلدةگئ قازاقتارمةن جذمئس جذرگئزؤدئث جاثا ءتاسئلئن رةتتةيتئن ارنايئ مةملةكةتتئك باعدارلاما قابئلداؤدئث كةزئ كةلگةن سةكئلدئ. سوندا وسئندا ايتئلعان ماسةلةلةردئث ءبارئ قامتئلئپ، جاؤاپتئ مةكةمةلةرئ بةلگئلةنئپ، ءتيئستئ قاراجاتپةن قامتاماسئز ةتئلئپ، جذيةلئ جذمئستارعا قول جةتةر ةدئ. وسئ ذسئنئستاردئ ءتيئستئ مةكةمة باسشئلارئ ةسكةرةر دةپ ذمئتتةنةمئن.

anatili.kz

оқулық
ۇقساس

ەلىمىزدە وقۋلىقتاردى دايىنداۋ جانە باقىلاۋ ءتارتىبى جاڭارتىلدى