الةم ةلدةرئنئث تاؤةلسئزدئك كذنئ قالاي تويلانادئ؟

استانا. 12 - جةلتوقسان. قازاقپارات - باتئس عالئمدارئنئث ةسةبئنشة، بذگئندة الةمدة 800 دةن باستاپ 2000 عا جؤئق حالئق پةن ذلت ءومئر ءسذرئپ، 3000 عا تاياؤ ءتئل قولدانئستا بولسا دا، نةبارئ 193 مةملةكةتكة تاؤةلسئزدئك باقئتئ بذيئرئپ، ذلتتئق تئلدةرئ مةملةكةتتئك مارتةبةگة ية بولعان.

الةم ةلدةرئنئث تاؤةلسئزدئك كذنئ قالاي تويلانادئ؟

بذگئندة تاؤةلسئزدئگئ مويئندالماعان 12 ةل مةن ستاتؤسئ ناقتئلانباعان 3 تةرريتوريا بار. ءبئر ايتا كةتةرلئگئ، مويئندالعان ةلدةر عانا بئرئككةن ذلتتار ذيئمئنئث مذشةلئگئنة ءوتؤ باقئتئنا ية بولادئ. ال ب ذ ذ-نئث قذرامئنا 193 تاؤةلسئز مةملةكةت، ناقتئراق ايتساق، أاتيكان مةن 192 ةل كئرةدئ. قازاقستان 1991 - جئلدئث 16 - جةلتوقسانئندا تاؤةلسئزدئگئن جاريالاپ، 1992 - جئلئ ب ذ ذ-نئث مذشةلئگئنة ءوتتئ.

تاؤةلسئز 193 مةملةكةتتئث ءارقايسئسئندا ةگةمةندئك پةن بوستاندئق كذنئن تويلاؤدئث ءارتذرلئ سالت-ءداستذرئ قالئپتاسقان. ءبئر ةلدةردة رةسمي شارالار باسئم بولسا، ةندئ بئرئندة بةيرةسمي باسقوسؤلار مةن بةيبئت شةرؤلةرگة كوپ ءمان بةرئلةدئ.

ةث «قارت» جانة ةث «جاس» مةملةكةتتةر

تاريح دةگةن قئزئق نارسة. ءبئر ةلدةرگة تاؤةلسئزدئك ةرتة بذيئرسا، ءبئر ةلدةرگة بذل باقئت تئم كةش قونادئ. «ةشتةن كةش جاقسئ» دةمةكشئ، كوپتةگةن حالئقتار بذعان دا شذكئرشئلئك ةتةدئ. ءبئر قئزئعئ، دذنيةجذزئ كارتاسئندا 1700 جئلدان استام ؤاقئت بذرئن ءوز تاؤةلسئزدئگئن جاريالاپ، سودان بةرئ بئردة-ءبئر باسقئنشئعا تاپ بولماي، ءوزئ دة بوتةن مةملةكةتتةرگة كوزئن الارتپاي بةيبئت ءومئر ءسذرئپ كةلة جاتقان كئشكةنتاي مةملةكةت بار. بذل - سان-مارينو ةلئ.

سوناؤ 301 - جئلئ حريستيان ءدئنئنئث وكئلئ مارينو قؤدالاؤدان قاشئپ ءجذرئپ، مونتة-تيتانو تاؤئنا بارئپ جاسئرئنادئ. وندا ول شئركةؤ اشئپ، ءئزباسارلارئن دايئنداپ، ارتئنشا ءبئر قاؤئمعا اينالادئ. وسئلايشا بذل مةكةن «سان-مارينو جةرئ» دةپ اتالئپ كةتتئ.

رةسپؤبليكا مارتةبةسئنة ية بولعان بذل ةل جاؤگةرشئلئك ويلاردان قاشاندا الئس بولعان. ءوز-وزئمةن بةيبئت ءومئر ءسذرئپ، سئرتقئ مةملةكةتتةرمةن دة قاتئناستا دوستئققا ةرةكشة ءمان بةرگةن. سودان بولار، 3 - قئركذيةك كذنئ ولار تاؤةلسئزدئك كذنئن ةمةس، رةسپؤبليكا كذنئ مةن مةملةكةتتئث نةگئزئن قالاعان مارينونئ ةسكة الؤ كذنئن بئردةي اتاپ وتةدئ.

بذل كذنئ ءدئني عيباداتتار جاسالئپ، دالادا ءارتذرلئ ويئن-ساؤئقتئق شارالار ذيئمداستئرئلادئ. مةرةكةلئك شارالارعا قاتئسؤشئلار كونة عاسئرلارداعئ كيئمدةردئ كيئپ، بةيبئت شةرؤگة شئعادئ.

بذگئندة الةمدئك قارجئ ورتالئعئنا اينالئپ وتئرعان شأةيساريا دا ءوز تاؤةلسئزدئگئن سوناؤ 1291 - جئلدئث 1 - تامئزئندا جاريالاعان. جاؤگةر كورشئلةردةن ساقتانؤ ماقساتئندا جةكة-دارا كونستيتؤسيالارئ مةن بيلئك ورگاندارئ قئزمةت ةتكةن ءذش ايماق اسكةري جانة ساياسي وداق قذرئپ، ءبئر مةملةكةتكة اينالادئ.

وسئلايشا بئرئگؤدئث ارقاسئندا بذل مةملةكةت، ءتئپتئ كذللئ الةمدئ دذرلئكتئرگةن ريم يمپةرياسئنئث جاؤلاؤئنان دا امان قالعان. تاؤةلسئزدئك كذنئ شأةيساريا حالقئ ريؤتلي جازئعئنا جينالئپ، ةل پرةزيدةنتئنئث قذتتئقتاؤئن تئثدايدئ. دةربةستئكتئث باستئ سيمأولئ رةتئندة تاؤ شئثدارئندا وت جاعئلادئ.

بذنئ ولار اتادان قالعان ءداستذر رةتئندة قابئلدايدئ. سةبةبئ كونة زاماندارئ ةلگة قاؤئپ ءتونئپ، سئرتتان بئرةؤلةر شاؤئپ كةلة جاتسا، قاراؤئلدار تاؤ شئثدارئنا وت جاعئپ، ةتةكتةگئ حالئققا قاؤئپ بارئن ذزاقتان جةتكئزئپ تذرعان.

1991 - جئلئ كةثةس وداعئنئث بودانئنان شئققان ةلدةر دةربةستئككة قول جةتكئزگةن كذنئن تاؤةلسئزدئك كذنئ دةپ ذلئقتاپ، ذلكةن پاتريوتتئق سةزئممةن اتاپ وتسة، رةسةيدة بذل كذن تاؤةلسئزدئك كذنئنةن گورئ، رةسةي كذنئ رةتئندة عانا تويلانادئ.

جاسئرئن ةمةس، مذنئ، ءتئپتئ رةسةيلئكتةردئث وزدةرئ دة مويئندايدئ، ك س ر و-نئث ئدئراپ-قذلاؤئن فةدةراتيأتئ ةل تذرعئندارئ وتة اؤئر قابئلدادئ. ةگةر دة تاؤةلسئزدئك العان بذكئل تذركئ، سلاأيان، كاأكاز حالئقتارئ قؤانئشتان بوركئن اسپانعا اتئپ، باس بئرئكتئرئپ جاتسا، رةسةيلئكتةردئث كةيبئرئ مذثعا باتتئ. سودان بولار، رةسةي كذنئ دةپ اتالسا دا، شئن مانئندة، تاؤةلسئزدئك كذنئ بولئپ سانالاتئن 12 - ماؤسئمدئ بيلئك قانشالئقتئ ذلتتئث باسئن بئرئكتئرةتئن داتاعا اينالدئرؤعا تئرئسئپ باقسا دا، قازئرشة رةسةيلئكتةر ءذشئن باستئ مةملةكةتتئك مةرةكة - 9 - مامئر، جةثئس كذنئ بولئپ تذر.

بذل كذندئ ولار ةرةكشة قادئرلةيدئ. 9 - مامئرعا قاتئستئ ت م د ةلدةرئندة ةكئذداي پئكئر قالئپتاسئپ جاتسا دا، ساياسي تةحنولوگتار بذل كذننئث قادئرئ رةسةي تذگئلئ، كورشئلةس ةلدةردة وشپةسئ ءذشئن تئنباي ةثبةكتةنئپ جاتقانئ جاسئرئن ةمةس.

ةگةر دة الةمدةگئ ةث جاس مةملةكةتتةر ت م د اؤماعئندا ورنالاسقان دةپ ويلاساثئزدار، بذل دا قاتةلئك بولار. سةبةبئ سوثعئ 22 جئل ئشئندة الةم كارتاسئندا تاعئ بئرنةشة دةربةس مةملةكةت پايدا بولدئ. ولاردئث ةث جاسئ - 2011 - جئلدئث 9 - شئلدةسئندة تاؤةلسئزدئككة قول جةتكئزگةن وثتذستئك سؤدان. رةفةرةندؤمنئث ارقاسئندا وثتذستئك سؤدان سولتذستئك كورشئسئنةن ءبولئنئپ شئقتئ. ةل ئشئندة بولعان ازاماتتئق سوعئس اقئر سوثئندا بولئنؤگة اكةپ سوقتئ.

تاؤةلسئزدئك كذنئ - حالئقتئق جانة وتباسئلئق مةرةكة

الةمدة ءبئر ةمةس، ءذش بئردةي تاؤةلسئزدئك كذنئ تويلاناتئن مةملةكةتتةر دة بار ةكةن. ماسةلةن، پانامانئث مةرةكةلئك كذنتئزبةسئندة 10 - قاراشا -يسپانييادان 1821 - جئلئ تذثعئش رةت تاؤةلسئزدئكتئ العان كذن، 3 - قاراشا - 1903 - جئلئ كولؤمبيادان تاؤةلسئزدئك العان كذن جانة 28 - قاراشا - تاؤةلسئزدئكتئ جاريالاعان كذن رةتئندة بةلگئلةنگةن.

مةرةكةلئك كذندةرئ مئثداعان تذرعئندار ءارتذرلئ ةكزوتيكالئق اث-قذستاردئث ماسكاسئن كيئپ، كوشةگة شئعادئ. يسپان باسقئنشئلارئن اكتةرلةر جئن-شايتانعا تةثةپ كورسةتةدئ، ءبئراق اقئر سوثئندا جاقسئلئق جةثئپ، حالئق بوستاندئق العانئ ساحنالانادئ. بذكئل ةل قؤانئشقا بولةنئپ، بيلةيدئ.

ا ق ش-تا 4 - شئلدة، تاؤةلسئزدئك كذنئ رةسمي شارالاردان گورئ، بةيرةسمي مةرةكةلئك باسقوسؤلارعا ءمان بةرئلةدئ. أاشينگتوندا پاراد ذيئمداستئرئلئپ، اسپانعا وتشاشؤلار شاشئلادئ. مةملةكةتتئك ورگاندار بئلاي تذرسئن، ءتئپتئ ءاربئر امةريكالئق ازامات ءوزئنئث ذيئنة ةلدئث مةملةكةتتئك تؤئن ءئلئپ قويادئ.

ال كةيبئرةؤلةر، ءتئپتئ ذستئنة تؤ بةزةندئرئلگةن كيئمدةر كيةدئ. «ةستئمةگةن ةلدة كوپ» دةمةكشئ، كةيبئر امةريكالئقتار، ءتئپتئ ءذي جانؤارلارئ - ءيت-مئسئقتارئنا دةيئن مةملةكةتتئك ءرامئز - تؤ بةزةندئرئلگةن كيئمدئ كيگئزئپ، دالاعا شئعادئ. بذل ادام قذقئ رةتئندة باعالانادئ.

سونداي-اق ءداستذر بويئنشا اكتةرلةر XVIII عاسئردئث كيئمدةرئنة ورانئپ، تذثعئش دةكلاراسيانئث ءماتئنئن تولئقتاي وقئپ شئعادئ. ال ا ق ش-تئث كئشئگئرئم قالالارئندا تذرعئندار تابيعاتقا شئعئپ، ذلتتئق تاعامدارئن دايئندايدئ. ولاردئث ذلتتئق تاعامدارئنا گامبؤرگةر، حوت-دوگ، ياعني فاست-فؤدتئث وثاي دايئندالاتئن اسئ كئرةدئ ةكةن.

پاكستان مةن ءذندئستان 1947 - جئلدئث 15 - تامئزئندا تاؤةلسئزدئك الدئ. ءبئراق ةگةمةندئك كذنئ پاكستاندا - 14 - تامئزدا، ال ءذندئستاندا 15 - تامئزدا اتالئپ وتةدئ. سةبةبئ 1947 - جئلئ بيلئكتئ جةرگئلئكتئ حالئققا تاپسئرؤ راسئمئندة سوثعئ بريتاندئق أيسة-پاتشا لورد ماؤنتباتتةن پاكستان مةن ءذندئستاندا بئردةي بولؤئ كةرةك-تئن. سوندئقتان وسئنداي وثتايلئ شةشئم قابئلدانعان.

ارينة، الةم ةلدةرئندة تاؤةلسئزدئك كذنئن تويلاؤدئث وزئندئك قئزئق تا تاثعالارلئق داستذرلةرئ قالئپتاسقان. دةسة دة، اتام زاماننان سابئرلئ دا بايئپتئ ذستانئمعا بةرئك قازاق ةلئ تاؤةلسئزدئك كذنئن جةثئل-جةلپئ شارالارمةن عانا وتكئزبةيدئ.

زيالئ قاؤئم وكئلدةرئ باس قوسئپ، الماتئداعئ رةسپؤبليكا الاثئنا جينالئپ، 1986 - جئلئ قذربان بولعان قايرات رئسقذلبةكوأ باستاعان جةلتوقسان ساثلاقتارئن ةسكة الئپ، قذران باعئشتايدئ. الاثداعئ ةسكةرتكئشكة گذل شوقتارئن قويادئ. تاؤةلسئزدئك قارساثئندا ةل پرةزيدةنتئنئث مادةنيةت، ونةر، ساياسات پةن سپورت، ت.ب. سالا وكئلدةرئنئث سئثئرگةن ةثبةگئ ءذشئن مةملةكةتتئك سئيلئقتارمةن ماراپاتتاؤ ءداستذرئ دة قالئپتاسقان. ءتئپتئ كةيدة جةثئل جازا تذرلةرئنة كةسئلگةن، ابايسئزدا قئلمئسقا بارعان ازاماتتاردئ تذرمةلةردةن بوساتئپ، «مةرةكةلئك امنيستيا» جاساؤ باستاماسئ دا بولئپ تذرادئ.

كةيبئرةؤلةر مةرةكةلئك كذندةردئ ورتالئق الاثدار مةن ويئن-ساؤئق ورتالئقتارئندا وتكئزسة، ةندئ بئرةؤلةر وتباسئمةن بئرگة ذيئندة تةلةديدار الدئندا تاؤةلسئزدئك كذنئن اتاپ وتكةندئ ءجون كورةدئ. بذل كذنئ قوناق كذتئلئپ، داستارقان جايئلادئ. سوندئقتان دا وتاندئق تةلةارنالار تةك جاثا جئلعا عانا ةمةس، تاؤةلسئزدئك كذنئنة دة ةرةكشة دايئندالئپ، تئث جوبالاردئ دذنيةگة اكةلسة ءجون بولار ةدئ. ةستؤئمئزشة، قازئرشة بذل قاستةرلئ كذنگة تةك «حابار» ارناسئ مةن «الماتئ» تةلةارناسئ عانا دايئندالئپ، تاريحي دةرةكتئ فيلمدةر ءتذسئرئپ، جاثا جوبالاردئث تذساؤئن كةسپةك.

ءتذيئن:

تاؤةلسئزدئك كذنئ - الةمدةگئ ةث قاستةرلئ دة كيةلئ كذن. مةملةكةتتئك ءارئ حالئقتئق مةرةكة. ةكئنشئ جاعئنان، عاسئرلارمةن ازاتتئق ءذشئن كذرةسكةن اتا-بابالارئمئزدئ ةسكة الؤ كذنئ. 1986 - جئلعئ ساثلاقتاردئ ازا تذتؤ كذنئ. جاس ذرپاق بذل كذننئث قادئرئن تةرةث ءتذسئنئپ، بولاشاقتا تةك قانا تاؤةلسئزدئككة تاؤةلدئ بولسا ةكةن دةؤدةن ارتئق تئلةگئمئز جوق. اللا تاعالا قيامةت كذنئنة دةيئن ازاتتئعئمئزدئ باياندئ ةتكةي!

كامشات تاسبولات، «ايقئن»

оқулық
ۇقساس

ەلىمىزدە وقۋلىقتاردى دايىنداۋ جانە باقىلاۋ ءتارتىبى جاڭارتىلدى