مؤزةي - تاريح، مؤزةي - تاعئلئم

   استانا. 25 - قاراشا. قازاقپارات - 11 - قاراشادا ورتالئق كوممؤنيكاسيالار قئزمةتئندةگئ بريفينگتة ءسوز سويلةگةن ق ر مادةنيةت جانة اقپارات ءمينيسترئ مذحتار قذل-مذحامةد 2014 - جئلدئث جازئندا ةلوردادا ذلتتئق مؤزةي اشئلاتئنئن مالئمدةگةن بولاتئن.

مؤزةي - تاريح، مؤزةي - تاعئلئم

بذعان قاتئستئ ق ر ذلتتئق مؤزةيئنئث ديرةكتورئ دارحان مئثباي

«ةگةمةن قازاقستان» باسئلئمئندا جارئق كورگةن «مذراتئ بيئك مؤزةي» اتتئ ءوز ماقالاسئندا:

«بذگئنگئ جاهاندانؤ زامانئندا قازاقستان رةسپؤبليكاسئ ءذشئن وتانئمئزدئث مةملةكةتشئل تاريحئ مةن ايبارئن، تاؤةلسئزدئكتئ تذعئرلئ ةتؤ جولئنداعئ باتئل شةشئمدةر مةن ئستةردئ جاثاشئل مادةني-تانئمدئق پئشئمدة جةتكئزؤ ايرئقشا ماثئزدئ، مةيلئنشة دئلگةر، وتة جاؤاپتئ تاقئرئپقا اينالئپ وتئر»، - دةپ جازادئ.

«الةمدئك جاثعئرؤ اياسئندا ةلئمئزدئ جانة ونئث جذرةگئ - استانانئ دامئتؤ مةن وركةندةتؤ ةلباسئمئزدئث ءجئتئ قاداعالاؤئندا تذرعانئن جاقسئ بئلةمئز. سوندئقتان قازاقستاننئث ءاربئر ازاماتئ، ءاربئر مةملةكةتتئك قئزمةتكةرئ وسئ ةلدئك جاؤاپكةرشئلئكتئ تةرةث سةزئنئپ، ةل مادةنيةتئنئث ودان ءارئ جةتئلؤئنة ايانباي ذلةس قوسؤئ قاجةت دةپ سانايمئز.

ةلئمئزدئث دامؤ باسئمدئقتارئن ناقتئ ايقئنداپ بةرگةن پرةزيدةنت ن.ءا.نازاربايةأ وثئرلئك جانة الةمدئك ةكونوميكالئق داعدارئس ءورشئپ تذرعان كةزةثدة حالئقتئ ازئق-تذلئكپةن قامتاماسئز ةتؤ، جذمئسپةن قامتؤ، ةلدئث ءال-اؤقاتئن تذزةؤ، حالئقارالئق بةدةلئن ارتتئرؤ مئندةتتةرئمةن قاتار بولاشاقتئث كةپئلئ رةتئندة تاريحئمئزدئ تانئپ-ءبئلؤ مةن زةردةلةؤ، ولاردئ تاؤةلسئزدئك قذندئلئقتارئمةن ساباقتاستئقتا قاراؤ قاجةتتئگئنة ايرئقشا كوثئل ءبولدئ.

بذل وتانشئلدئق ذدةرئستةرگة سةرپئن بةرئپ، تاريحئ تةرةث قازاقستان رةسپؤبليكاسئن جانة ءوزئمئزدئ قذرمةتتةؤگة جول اشتئ. ةثسةمئز كوتةرئلئپ، حالئقتئق قالپئمئزدئث ساپاسئ ارتتئ.



نذرسذلتان ءابئش ذلئنئث باستاماسئمةن ومئرگة كةلگةن «مادةني مذرا» باعدارلاماسئ كةث بايتاق ةلئمئزدئث قويناؤئندا زةرتتةلمةگةن، ذمئتئلعان عاجايئپ ارحةولوگيا جادئگةرلئكتةرئن تابؤدئث، حالئقتئث باي رؤحاني قذندئلئقتارئن زةردةلةؤدئث، مذرانئ زةرتتةؤدئث جاثا جذيةسئن قالئپتاستئرؤدئث، تابيعي-مادةني جانة ساؤلةت ةسكةرتكئشتةرئن قالپئنا كةلتئرؤدئث، دذنيةجذزئلئك عئلئم، مادةنيةت، ادةبيةت جةتئستئگئنة نةگئزدةلگةن گؤمانيتارلئق عئلئمنئث تولئققاندئ قورئن قذرؤدئث نةگئزئنة اينالدئ.

ةلباسئ ن.ءا.نازاربايةأ «قازاقستان-2050» ستراتةگياسئندا: «ءبئز ءوزئمئزدئث ذلتتئق مادةنيةتئمئز بةن داستذرلةرئمئزدئ وسئ ءار الؤاندئعئمةن جانة ذلئلئعئمةن قوسئپ قورعاؤئمئز كةرةك، مادةني يگئلئگئمئزدئ بولشةكتةپ بولسا دا جيناستئرؤئمئز كةرةك. ةلدئث دذرئس تاثداپ الئنعان باعئتئ ارقاسئندا ءبئز كوپتةگةن بيئكتةرگة - بذكپةسئز اشئق ساياسات جذرگئزؤگة، قازاقستانعا عانا ءتان ةكونوميكالئق دامؤ جولئنا، يگئلئكتئ الةؤمةتتئك رةفورمالارعا - ءبئزدئث مةملةكةتئمئزدئ اينئتپاي تانؤعا يگئ ئقپالئن تيگئزئپ وتئرعان تابئستارعا قول جةتكئزدئك. ءبئراق باسقا ءبئر قابات - نازئك جانة سونئمةن بئرگة قئرتئسئ قالئث - رؤحاني قابات بار، قازاقستان - تامئرئ تةرةث جايئلعان ذلئ تاريحئ بار ةل ةكةنئن كورسةتة جانة دالةلدةي وتئرئپ، دذنيةجذزئلئك ارةنادا ءبئز ةلئمئزدئ وسئ قابات ارقئلئ پاش ةتةمئز» دةپ اتاپ كورسةتتئ.

20 - عاسئر مةن 21 - عاسئردئث توعئسئندا قول جةتكئزگةن ةگةمةندئگئمئزدئث ايشئقتئ نئشانئ رةتئندة، مةملةكةتتئلئگئمئز بةن ةلدئك ذستانئمئمئزدئث اينئماس قاعيداتئ رةتئندة جاثا الةمدةگئ جاثا قازاقستاننئث باي تاريحئن، باياندئ ءداستذرئن تانئستئرؤ ءذشئن ةلباسئنئث تاپسئرماسئ بويئنشا ةلوردامئز - استانادا ذلتتئق مؤزةي بوي كوتةردئ. ساؤلةتئ اسقاق، مذراتئ بيئك مؤزةي! قذرئلئسئ اياقتالؤعا جاقئن. ةندئ مازمذنئ دا سوعان لايئق بولعاي دةپ، جذرت بولئپ جذمئلئپ جاتقان جايئمئز بار.

مؤزةي - وتكةن ؤاقئتپةن جذزدةسة وتئرئپ، بذگئنگئ ومئرگة تاريح پاراساتئمةن قارايتئن ورئن. بذل عاسئرلار تاثباسئ مةن تابئ قالعان جادئگةرلئكتةر مةن زاتتارعا وي كوزئمةن قاراؤدئث، زامانالار ايناسئنا قاراپ ةل مةن ةلدئك جولئن پايئمداؤدئث ايرئقشا مذمكئندئگئ دةر ةدئك.

ءاربئر زات ءوز بويئندا ادام مةن ادامزاتتئث، جالپئ العاندا، رؤحاني بايلئعئن، ناقتئلاي كةلگةندة، ويئن، تالعامئن، شةبةرلئگئن، تذسئنئگئن ساقتايدئ. ذلتتئق مؤزةيدة وسئ ذستانئم جاثا قئرئنان كورئنبةك. كةلؤشئنئث كوز الدئنان اسان-قايعئ ئزدةگةن جةرذيئقتان تاؤةلسئزدئك جةرذيئعئنا دةيئنگئ سوعئس پةن بةيبئتشئلئك، جوسؤ مةن جينالؤ، توثكةرئس پةن تذراقتئلئق، قؤعئن-سذرگئن مةن ساياسي جاثعئرؤ، توقئراؤ مةن جاسامپازدئق ؤاقئت پةن كةزةث، عاسئرلار مةن داؤئرلةر اياسئندا ءتئزئلئپ ءوتؤئ ءتيئس.

سونداي-اق، بذگئنگئ ساؤاتتئ وقئعان ءذشئن كةز كةلگةن جادئگةرلئك وزئنةن-ءوزئ سويلةپ قويا بةرمةيدئ. ونئ سويلةتةتئن - ةكسپوزيسيالئق شةشئم مةن بذگئنگئ تةحنولوگيالئق شةبةرلئك.



ذلتتئق مؤزةي الدئندا قيئن دا جاؤاپتئ مئندةت - ةجةلگئ تاس داؤئرئنةن باستاپ بذگئنگة دةيئنگئ قازاقستان تاريحئن تاؤةلسئزدئك پةن جالپئ ادامزاتتئق قذندئلئقتار تالعامئ مةن تالابئ تذرعئسئنان كورسةتؤ. قازئرگئ ؤاقئتتا بارشا ةلدئك ماسةلةنئ ءبئلئم مةن عئلئم تذرعئسئنان بايئپتاؤ قاجةتتئگئ تؤئپ وتئر. ذلتتئق مؤزةي دة وسئ ذستانئمدئ باسشئلئققا الادئ.

بذل مؤزةي مادةنيةتكة ئنتئزار قاؤئمعا جادئگةرلئكتةردئ قاز-قالپئندا كورسةتئپ، مول اقپارات بةرةتئن جةتةكشئ عئلئمي، كوركةمونةر جانة تاريحي ورتالئقتئث بئرئنة اينالادئ. البةتتة، مؤزةيدئ قذرئپ، قالئپتاستئرؤ ماماننان كاسئبي ادالدئق پةن شةبةرلئكتئ تالاپ ةتةدئ، وعان ساؤاتتئ دا ساؤاپتئ جذمئس ئستةؤدئ جذكتةيدئ. ال دذنيةدة ءبارئ دة وزگةرةتئنئن، زاماننئث قذبئلاتئنئن ةسكةرسةك، ؤاقئتپةن ذندةسئپ، ذيلةسةتئن، ءوز داؤئرئنئث تئلئندة «سويلةپ» تذراتئن ةكسپوزيسيالار جاساقتاؤ كلاسسيكالئق مؤزةيلةردئث ءبارئنئث بئردةي قولئنان كةلة بةرةتئن شارؤا ةمةس ةكةنئ دة ايان.

مؤزةيگة قوعامدئق سانانئ قالئپتاستئرؤعا ةداؤئر دارةجةدة ئقپال ةتةتئن زةردة ينستيتؤتئ رةتئندة قاراؤ دا ورئندئ. قازئرگئ زاماندا مؤزةيلةر ءوز جذمئسئن تولئققاندئ اتقارؤ ءذشئن قئزمةتئن عئلئمي جةتئستئكتةرئمةن، جاثا ادئستةرمةن، تةحنولوگيالارمةن بايئتؤئ ءتيئس. بذل رةتتة عاسئرلار بويئ قالئپتاسقان وسئ سالانئث ءداستذرئن مذقيات ساقتاؤ، مةملةكةتتئك مذددةنئ التئن ارقاؤ ةتؤ - ماثئزدئ قاعيدات دةر ةدئك.

راس، قازاقستان مؤزةي قالئپتاستئرؤ ئسئنةن قذرالاقان ةمةس. سويتة تذرا، جاثا زاماننئث تؤئندئسئ - ذلتتئق مؤزةي نةسئمةن ةرةكشةلةنةدئ؟ بئرئنشئدةن، مذندا قازئرگئ زاماننئث جوعارئ تةحنولوگيالارئ قولدانئلاتئن بولادئ. ولار جادئگةرلةردئث ةرةكشةلئگئ مةن ايرئقشا تاريحي ورنئن حالئققا ورنئقتئ، ءتيئمدئ، ناقتئ كورسةتةدئ. كونة زامان مةن ورتا عاسئرلار مذراسئ تابيعي ذيلةسئمدئلئكپةن جاثعئراتئن بولادئ.

ةكئنشئدةن، ةتنوگرافيا، ذلتتئق قولدانبالئ ونةر، مذسئن، كوركةمسؤرةت، كةسكئندةمة تاريح پةن قازئرگئ زامان تالعامئ اياسئندا استاسئپ، ساباقتاسقان، تذتاسقان رؤحاني دذنيةگة اينالادئ. كئرة بةرئستةن تورگة دةيئن سالتانات پةن ءراسئم سيپاتئ ايقئندالا تذسةدئ. ءذشئنشئدةن، مذندا مادةنيةت پةن عئلئم، مةملةكةتشئلدئك سانا مةن ةلدئك ءتالئم-تاربية، وتانشئلدئق پةن جاسامپازدئق ءبئر ارناعا توعئساتئن بولادئ.

«بئرلئك، ئنتئماق، تذتاستئق - قازاقستاننئث ارعئ-بةرگئ تاريحئنئث ةث عيبراتتئ تاعئلئمئ وسئ!» دةگةن ةلباسئنئث سئندارلئ ءسوزئ ذلتتئق مؤزةيدئث تذعئرناماسئن ايقئندايدئ.

مؤزةي - ؤاقئتشا نةمةسة ناؤقاندئق دذنية ةمةس، ول عاسئرلارعا ةسةپتةلئپ سالئنادئ. ءار ةل مذراجايئن ذقئپتئ تذردة ءبئر ذرپاقتان ةكئنشئ ذرپاققا اؤئساتئنئن ةسكةرئپ، ساباقتاستئقتئ ةسكةرئپ تذرعئزادئ، قذرادئ، جاساقتايدئ. وسئ تذرعئدان كةلگةندة ذلتتئق مؤزةيدئث بذگئنئ ايقئن، بولاشاعئ زور دةپ ويلايمئز. ارينة، بةلگئلةنگةن مةرزئمدة ءبئز مؤزةيدئ اشارمئز، العاشقئ ةكسپوزيسيالارئمئزدئ كةلؤشئلةردئث نازارئنا ذسئنارمئز، ال سودان سوث مؤزةيدئث كذندةلئكتئ تئنئس-تئرشئلئگئ، مؤزةي قورلارئن جيناؤ، عئلئمي-زةرتتةؤ، ساقتاؤ، كورسةتؤ، قالپئنا كةلتئرؤ، ال ةث باستئسئ تولئقتئرؤ جونئندة جانقيارلئق جذمئس قالاي جذرةدئ؟ بذل تذستا دا ماماندار بولئپ كةثةسةتئن، ةل بولئپ اقئلداساتئن جايتتار از ةمةس. دالئرةك ايتساق، تذراقتئ كوميسسيا، جذيةلئ كةثةس، عئلئمي-ادئستةمةلئك، ساراپتامالئق قذرئلئم، مامان دايارلاؤ مةن بئلئكتئلئكتئ ارتتئرؤدئث نةگئزدةرئ، تةتئكتةرئ ت.ب. اسا قاجةتتئلئكتةر ةسكةرئلةتئن بولادئ.

مؤزةي مارتةبةسئ ساقتالاتئن ةكسپوناتتاردئث قذندئلئعئمةن، ماثئزئمةن، دارالئعئمةن ايقئندالاتئنئن ةسكةرسةك، قورلاردئ تولئقتئرؤ مئندةتئ الدةنةشة رةت قيئنداي تذسةدئ. راس، مةملةكةت كومةكتةسةدئ، مذمكئندئگئنشة قارجئلاندئرادئ، ءبئراق بذل ةكسپوناتتاردئ ساتئپ الؤدئث، ءتذرلئ ةكسپةديسيا جاساقتاؤدئث، عئلئمي-زةرتتةؤ جذمئسئن جذرگئزؤدئث عانا جولئ بولماؤئ ءتيئس. بذل كةشةندئ جذمئستئ ئنتالاندئرؤ مةن جذيةلةؤدئث، باردئ ذقساتئپ، ةلگة دة، شةتةلگة دة تانئتؤدئث، سول ارقئلئ قازاقستاننئث ءوز ءذنئ، ءوز جولئ جانة ايرئقشا تاريحئ بار مةملةكةت ةكةنئن كورسةتؤدئث ءجون-جوباسئ بولادئ دةپ سةنةمئز. وسئ باعئتتا جذمئس ئستةيمئز دة.

بذل رةتتة دذنيةءجذزئ مؤزةيلةرئ تاجئريبةسئن دة ةسكةرگةن ابزال. ماسةلةن، بريتانيا ذلتتئق مؤزةيئنئث نةگئزئن جةكة ادام (دارئگةر ءارئ ناتؤراليست) سةر حةنس سلوؤن قالاعانئ بةلگئلئ. ول 1751 - جئلئ اعئلشئن پارلامةنتئنة ءوزئنئث قئمبات عئلئمي كوللةكسياسئن 20 مئث فؤنت ستةرلينگكة ساتئپ الؤدئ ذسئنعان. مؤزةي قذرؤعا ذيئتقئ بولعان وسئ كوللةكسيانئ بريتانيا پارلامةنتئ ساتئپ العان. راس، بذل ءذشئن لوتورةيا ويناتؤعا تؤرا كةلگةن، سونئث ناتيجةسئندة قاجةتتئ سوما جينالعان. ودان كةيئن دة جةكة ادامداردئث قايئرئمدئلئعئ مةن جومارتتئعئ بولماسا، ءسئرا، بريتان مؤزةيئ بذگئنگئدةي دةثگةيگة جةتة الماس ةدئ.

امةريكانئث مةتروپوليتةن مؤزةيئ دة قيساپسئز كوپ سةكسيالاردئ قامتيتئن ونةر زاتتارئنئث بئرةگةي جيناعئ دةؤگة كةلةدئ. 100 جئلدئق تورقالئ تويئ قارساثئندا (1970 جئلئ) بذل مؤزةي كورنةكتئ تذلعالاردان قوماقتئ سئيلئقتار الدئ. مئسالئ، گؤبةرناتور نةلسون روكفةللةر مارقذم پةرزةنتئ مايكلدئث قذرمةتئنة وكةانيا، افريكا، وثتذستئك امةريكا حالئقتارئنئث ونةرئن قامتيتئن «قاراپايئم ونةر مؤزةيئنئث قورئن» سئيعا تارتتئ. ال مةتروپوليتةن مؤزةيئ باسقارماسئنئث مذشةسئ روبةرت لةمان ءوزئ مذقيات ساقتاعان ايرئقشا تاريحي-تانئمدئق جيناقتئ تارتؤ ةتتئ.

ايگئلئ لؤأردئث نةگئزئن كورولدئث وتباسئ مةن اقسذيةكتةردئث مةملةكةت مةنشئگئنة الئنعان كوللةكسيالارئ قالادئ. ناپولةوننئث ولجا زاتتارئ دا وسئناؤ اتاقتئ (سول كةزدة ونئث اتئمةن اتالاتئن) پاريج مؤزةيئنئث جيناعئن بايئتا ءتذستئ. ءارئ قاراي مؤزةي دة جةكة ادامداردئث قايئرئمدئلئعئ مةن جومارتتئعئ ةسةبئنةن تولئعئپ وتئردئ.

وسئ رةتتة فابةرجة كوللةكسياسئنئث قئزئقتئ تاريحئن ايتا كةتكةن ورئندئ. كةزئندة نيؤ-يورك الپاؤئتئ فوربس فابةرجة يمپةراتورلارعا سئيلانعان اشةكةي جذمئرتقالاردئ جيناؤعا اؤةستةنئپتئ. كةيئن ونئث مذراگةرلةرئ زةرگةر تؤئندئلارئن اؤكسيونعا قويماق بولادئ. ءبئراق ساؤدا-ساتتئق باستالعانعا دةيئن كوللةكسيانئ رةسةي مادةني-تاريحي قورئنئث قذرئلتايشئسئ أ.أةكسةلبةرگ ساتئپ الادئ. وسئلايشا اتاقتئ «فابةرجة جذمئرتقالارئ» ماسكةؤدة قالئپ قويعان.

مستيسلاأ روستروپوأيچ پةن ونئث زايئبئ گالينا أيشنةأسكاياعا تيةسئلئ ونةر زاتتارئنئث باي كوللةكسياسئن بيزنةسمةن ا.ؤسمانوأ «سوتبيس» ساؤدا ذيئندة ءوتؤئ جوسپارلانعان اؤكسيونعا ءبئر كذن قالعاندا تولئق ساتئپ العان. بذل جولئ دا تاريحي ادئلةتتئلئك قالپئنا كةلتئرئلدئ، باعا جةتپةس جادئگةرلةر حالئق يگئلئگئنة اينالدئ.

سوثعئ ؤاقئتتا اسا ءئرئ قايئرئمدئلئق ءئستئ بارسةلونالئق بيزنةسمةن حوسة لؤيس أارةز جاسادئ. ول پرادو مؤزةيئنة ورتا عاسئر مةن قايتا ورلةؤ داؤئرئندةگئ يسپان سؤرةتشئلةرئنئث 12 شئعارماسئن تارتؤ ةتتئ. قذندئ مذرانئث ئشئندة «توبةد مادونناسئ» بار. سؤرةتشئ حايمة سةررايگة تةلئنةتئن بذل تؤئندئ 1359 - جئلئ سالئنعان.

1993 - جئلئ قاساقانا جارئلئستان زارداپ شةككةن ؤففيسا گالةرةياسئنداعئ رةنةسسانس ونةرئنئث ةث باي كوللةكسياسئ قاتارئنداعئ 200 شئعارماسئ جةكة ادامداردئث قايئرئمدئلئعئ ةسةبئنةن قالپئنا كةلتئرئلدئ.

1920- جئلئ سئنشئ، جازؤشئ، كوللةكسيونةر فةليكس ياسةنسكيي كراكوأتاعئ ذلتتئق مؤزةيگة جاپون ونةرئنئث 6500 گة جؤئق زاتتئق تؤئندئسئنان تذراتئن ءوز كوللةكسياسئن سئيلادئ. بذل از دةسةثئز، پولياكتئث تةاتر جانة كينو رةجيسسةرئ اندجةي أايدا 1987 - جئلئ كينةماتوگرافيالئق كيوتو سئيلئعئنئث قارجئسئن تذگةلدةي كراكوأتا «جاپون ونةرئ مؤزةيئن» قذرؤعا جذمسادئ.

وسئ مؤزةيگة نةگئز بولعان جادئگةرلئكتةر ةكئنشئ دذنيةجذزئلئك سوعئسقا دةيئنگئ جاشئكتةردة شاث باسئپ جاتقانئن ايتا كةتؤ كةرةك. بذل ئستة جاپونيا دا قاراپ جاتپادئ: وسئ ةلدئث تةمئرجولشئلار كاسئپوداعئ اتالعان مؤزةي ءذشئن ميلليون دوللار قارجئ ءبولدئ. جوبانئ جاپون ساؤلةتشئسئ اراتا يسودزاكي تةگئن جاساپ بةردئ. مئنة، وسئناؤ ئستةردئ ةلدئك ءئس، وزگةگة تاعئلئم بةرةر ونةگة دةپ تولئق ايتا الامئز.

مؤزةي ءئسئ وركةنيةتتئ جولعا قويئلعان ا ق ش-تا بيلئك ورگاندارئ مادةنيةت سالاسئنا بارئنشا از قارجئ جذمسايدئ. نةگة؟ قالايشا؟ بذل ةلدة سالئق سالئنبايتئن مادةنيةتتئ قولداؤعا قوماقتئ قاراجات بةرةتئن دةمةؤشئلةر، مةسةناتتار بار.

ةؤروپادا مادةنيةت بيزنةستئث قاناتئ استئندا بولؤئ قالئپتئ قذبئلئسقا اينالعان. مذندا مادةني مةكةمةلةردئث 30 پايئزعا جؤئعئ جةكة دةمةؤشئلةردئث اقشاسئنا جذمئس ئستةيدئ. نارئقتئث قذلاعئندا وينايتئن ةؤروپا دةمةؤشئلةرئ مادةنيةتتئ قولداؤ ارقئلئ اتئن دا شئعارئپ، قازاق ايتاتئن «ئنساپ سايئن - بةرةكةنئ» دة ويلايتئنئ بايقالادئ.

جوعارئداعئ مئسالداردئ ءبئز، ارينة، ونةگة الؤ ءذشئن ايتتئق. بذل ذلتتئق ءئستئ باياندئ ةتؤ جولئندا، وركةنيةتتئ بذگئنمةن جالعاؤ جولئندا ازاماتتئق وتانشئلدئق پةن بيزنةستئث قالاي ذشتاسقانئن ايقئن كورسةتةدئ.

ايتپاقشئ، سولتذستئك كورشئمئز - رةسةي فةدةراسياسئندا «فيلانتروپيا، مةسةناتتئق جانة أولونتةرلئق تؤرالئ» زاث قابئلدانعان. بذل مؤزةيلةردئث جاعدايئن تذبئرئنةن وزگةرتةدئ دةپ كامئل سةنئممةن ايتؤعا بولادئ. مةملةكةت تاريحئن تانؤ مةن تانئتؤعا يگئلئكپةن ذلةس قوساتئن ادامدار جونئندة مةملةكةتتئث ذستانئمئ وسئ زاثدا ناقتئ جازئلعان.

ءبئز رةسةي مادةني دامؤئن وتة جاقسئ بئلةمئز. سةبةبئ، بذل مادةني ذدةرئستة قازاقستاننئث دا، قازاق تذلعالارئنئث دا ذلةسئ بار. مئسالئ، شوقان ءؤاليحانوأ زامانئنان ذلكةن قالالارداعئ مؤزةي مةن كئتاپحانالارعا، ارحيأتةرگة ءبئزدئث كوزئ اشئق تذلعالارئمئز جادئگةرلئكتةر، قولجازبالار، كئتاپتار تاپسئرئپ وتئرعان.

قازئرگئ كةزدة قازاقستان ةكونوميكالئق تذرعئدان دا، مادةني تذرعئدان دا جاثاشئل، تالاپشئل الةؤةتتئ جاثا مةملةكةت رةتئندة قالئپتاستئ. ةلئمئزدةگئ قولايلئ ينأةستيسيالئق احؤال، شةتةلدئك كاپيتالدئث قاتئسؤئمةن اشئلعان بئرلةسكةن كاسئپورئندار مةن ذلتتئق كومپانيالار وتانئمئزداعئ بةرةكة-بئرلئكتئث باياندئلئعئن كورسةتةدئ. حالقئمئزدا «ساياسئ جوق سايدان بةز، قايئرئمئ جوق بايدان بةز» دةگةن ناقئل بار. قازاقستاندا داؤلةت پةن قايئرئمدئلئقتئث مادةنيةتكة سةنئممةن، شئنداپ بةت بذراتئن كةزئ الدةقاشان كةلدئ.

ةلئمئزدةگئ داؤلةتتئ كومپانيالار - قارجئلئق جاعدايئنا نذقسان كةلتئرمةي-اق مؤزةي قورلارئن تولئقتئرؤعا قاتئسا الاتئن قذرئلئمدار دةپ بئلةمئز. قايئرئمدئلئقتئث جولئ كوپ: دةمةؤشئلئك كومةك (مةسةناتتئق)، قارجئ جانة اقئل جاردةمئ (قامقورلئق كةثةس)، شئنايئ تئلةكتةستئك (مؤزةي دوستارئنئث كلؤبئ) جانة ت.ب.

بذل - بذگئن مةن كةلةشةككة ارنالعان قذندئلئقتاردئ، قاسيةتتةردئ ةسةلةؤگة جانة ساقتاؤعا ذلةس قوسقان كومپانيانئ، ذيئمدئ، جةكة تذلعانئ ذرپاقتار زةردةسئندة ساقتاپ قالؤدئث تاماشا ءتاسئلئ. وسئ ماسةلةنئ بذقارالئق اقپارات قذرالدارئ ذمئت قالدئرماي، جذيةلئ تذردة ناسيحاتتاسا دةگةن تئلةگئمئز دة بار.

وسئ ارادا جةكة كوللةكسيالار مةن كوللةكسيونةرلةر جايئندا ءبئراؤئز ايتا كةتكةن ءجون. داؤلةتتئ كةز كةلگةن ادام ونةر زاتتارئن كوللةكسيالاؤ، جيناقتاؤ سياقتئ ءوز سذرانئمئن قاناعاتتاندئرؤ مةن ءوزئن تانئتؤدئث قالاعان تذرئمةن اينالئسا الادئ. ءبئراق، وكئنئشكة قاراي، مذنداي قئزئعؤشئلئقتئ قازئر ةشقانداي زاثناما رةتتةمةيدئ. سوندئقتان مذنئث كوللةكسيونةر ءذشئن دة، جالپئ قوعام ءذشئن دة زياندئ جاعئ كوپ. وسئنداي كوللةكسياداعئ زاتتاردئث شارتتئ بولسئن ءتئزئمئ جوقتئعئ، تئركةلمةؤئ، ءتيئستئ سالئقتان اينالئپ ءوتؤئ كوللةكسيونةردئ عانا ةمةس، مةملةكةتتئ وپئندئراتئن جاعدايلارعا اكةلؤئ مذمكئن. زاث - ءتارتئپ پةن جذيةنئ ساقتاعانئ نةمةسة ساقتايتئنئ ءذشئن دة زاث. بذل بولماعاننان كةيئن كوزدئث قاراشئعئنداي ذستاؤعا ءتيئس جادئگةرلئكتةرئمئز قاي شةكارانئ، قاي ةلدئ اسئپ جاتقانئن بئلة المايمئز.

قذندئ زاتتاردئ ساتئپ الؤدئث زاثسئز جولدارئ، ةل ءذشئن وراسان ماثئزئ زور مادةني قئمبات كوللةكسيالاردئث ءتيئستئ دارةجةدة ساقتالماؤئ، كوللةكسيالاناتئن زاتتار تئزبةسئنئث زاثنامالئق اكتئلةرمةن رةتتةلمةؤئ - جاثا زاماندا قوعامدئ دا، قاؤئمدئ دا، ادامدئ دا ابئگةرگة سالاتئن جاعدايلار. قارجئلئق داعدارئستاردان ساقتانؤ، ساقتاندئرؤ قازئرگئ الةمدةگئ ستاندارتتئ رةسئم بولسا دا، تاريحي قذندئ زاتتاردئث يةسئ سانالاتئن كوللةكسيونةرلةر وسئ سياقتئ رةسئمدئ كوبئنةسة ةلةپ-ةسكةرة بةرمةيتئنئن ايتا كةتكئمئز كةلةدئ.

قئسقاسئ، وتاندئق كوللةكسيونةرلةرئمئزدئث تئرنةكتةپ جيناعانئ ءاپ-ساتتة كوزدةن بذلبذل ذشؤئ مذمكئن. سوندئقتان بذل ماسةلةگة زاثنامالئق ايادا قاراپ، «جةكة كوللةكسيالار تؤرالئ» زاث قابئلداؤ قاجةت دةپ ويلايمئز.

قازاقستان مؤزةيلةرئ دة ءوز قئزمةتئن رةتتةپ وتئراتئن تولئققاندئ قذجاتتئ قاجةت ةتةدئ. ءبئزدئث مؤزةي سالاسئنداعئ ماسةلةلةرئمئز ةلئمئزدئث «مادةنيةت تؤرالئ» زاثئندا ءئشئنارا عانا كورئنئس تاپقان. بذل دا، ءبئزدئث پئكئرئمئزشة، مؤزةيلةردئث بارلئق پروبلةماسئن شةشؤگة مذمكئندئك بةرمةيدئ. ال ةلدة مةملةكةتتئك، أةدومستأولئق جانة جةكة مؤزةيلةردئث بولؤئ، ارينة، وسئ مةكةمةلةر جذمئسئنئث تولئق اؤقئمئن رةتتةيتئن زاثنامالئق اكتئنئ ازئرلةؤدئ كذن تارتئبئنة شئعارادئ.

قازئرگئ جاعدايدا مارتةبةسئ مةن زاثدئق قورعالؤئ ماردئمسئز مؤزةيلةردئث كوپتةگةن قذندئ زاتتارئ مةملةكةت نازارئنان تئس قالئپ قويئپ وتئر. مذنداي مةكةمةلةردئث كئمگة تيةسئلئ ةكةنئنة قاراماستان، ةكسپوناتتاردئ ةسةپكة الؤ، ساقتاؤ، ولاردئث اينالئمئن، قوزعالئسئن، باسقا دا رةگلامةنتتةرئن ستاندارتتئ نذسقاؤلئقتار مةن قذجاتتاردئث نةگئزئندة جذرگئزؤ - وتاندئق مادةنيةتتئث باقئلاؤداعئ جانة قامقورلئقتاعئ ورتاق ئسئنة اينالؤئ ءتيئس. دالئرةك ايتقاندا، مؤزةي ماسةلةسئنة ءبئرئثعاي ساؤاتتئ كوزقاراس قاجةت.

قازئر «قازاقستان رةسپؤبليكاسئ ذلتتئق مؤزةي قورئ تؤرالئ» ةرةجة بةكئتئلئپ، وسئ باعئتتا جذيةلئ جذمئس قولعا الئندئ. قازاقستان حالقئنئث تابيعي-مادةني مذراسئن ساقتاؤ، ونئ ارقاؤلئق ورتالئقتا ةسةپكة الؤ، جاساقتاؤ، زةرتتةؤ جانة پايدالانؤ وسئ ةرةجة نةگئزئندة جذزةگة اسئرئلئپ كةلةدئ.

مؤزةي - تاريح، مؤزةي - تاعئلئم. مذنئ ةلباسئ سوزئمةن بايئپتاساق: «تاريحتئث تاعئلئمئ بئزدةن ةل قامئن ويلار ةستئلئكتئ تئلةيدئ».

عاسئرلار بويئ جينالعان ذلت پةن ةل يگئلئگئ كةلةشةك ذرپاققا مذرتئ بذزئلماي، جذيةلةنئپ، ايشئقتالعان كذيئندة جةتؤگة ءتيئس. بذگئنگئ كذنئمئز ةرتةث-اق تاريحقا اينالادئ. ول تاريحتا جاثا زاماندئ باستاعان سةرپئندئ قازاقستاننئث مادةني تالعامئ مةن پاراساتئ بيئك كورئنؤئ كةرةك. وسئلاي دةپ سةنةمئز جانة وسئ جولدا ايانباي ةثبةك ةتؤئمئز قاجةت.

قازاقستان ءوزئنئث جاثا ءداؤئرئن باستاپ كةتتئ. مئث كذنگة تاتيتئن كذندةر مةن ءجذز جئلعا تاتيتئن جئلداردئث شةجئرةسئ ءدال قازئر جازئلئپ جاتئر. وسئنئ ذمئتپاعانئمئز لازئم»، - دةپ جازادئ ماقالا اأتورئ.

оқулық
ۇقساس

ەلىمىزدە وقۋلىقتاردى دايىنداۋ جانە باقىلاۋ ءتارتىبى جاڭارتىلدى