ايتئستئث اقتاثكةرئ ةسةنقذل ومئردةن وزدئ
استانا. 14 - قاراشا. قازاقپارات - قازاقستان جازؤشئلار وداعئنئث مذشةسئ، پرةزيدةنت ستيپةندياسئنئث لاؤرةاتئ، «ةثبةكتةگئ ةرلئگئ ءذشئن» مةدالئنئث يةگةرئ ةسةنقذل جاقئپبةك الپئس جاسئنا قاراعان ؤاقئتئندا ومئردةن ءوتتئ.
ول الماتئ وبلئسئ جامبئل اؤدانئ، بئرلئك اؤئلئندا دذنيةگة كةلگةن. «قارلئعاش»، «باستاؤ»، «ءبئز ةكةؤمئز»، «اعئمنان جارئلامئن»،
«جةرگة تابئن»، «جانقيسسا»، «ةسئل دذنية-اي»، «ءبئزدئث ةلدئث جئگئتتةرئ»، «بذل جاز دا وتةر»، «جةتئسؤ جئرلايدئ»، «سارعايعان سارئ تةرةزة»، «تاؤ باسئندا كارئ قار»، «تازقارا قذستئث تاعدئرئ» سئندئ وننان اسا كئتاپتارئ وقئرمان جذرةگئنةن جول تاپقان.
«قارا كذز»، «الداي-اؤ»، «جذلدئزدار ءبارئن بولجايدئ»، «تذماندئ ءتذن» سياقتئ جيئرماعا جؤئق ءان شئعارعان كومپوزيتورلئق قئرئ دا حالئق اراسئنا كةثئنةن تاراعان. ايتئس الامانئندا وتئز جئلدان استام ؤاقئت تةر توگئپ، تةلةأيزيالئق ايتئستئث تذثعئش جةثئمپازئ اتاندئ.
ةسةنقذل جاقئپبةكتئث ءاسيا بةركةنوأا، اسةلحان قالئبةكوأا جانة قئرعئز اقئنئ ءاشئرالئ ايتاليةأپةن بولعان ءسوز سايئستارئ ايتئستئث كلاسسيكالئق ذلگئسئ رةتئندة ةستة قالدئ. قالام مةن دومبئرانئ تةث ذستاعان اقئن كوپ جئلدان بةرئ ونةرلئ جاس جةتكئنشةكتةرگة ءدارئس بةرئپ، قاناتتارئنئث قاتايؤئنا زور ذلةس قوستئ.
ءومئرئنئث سوثعئ جئلدارئندا العاشقئ جئرلارئن وقئرمانعا جاريا ةتكةن اؤداندئق «اتامةكةن» گازةتئنئث باس رةداكتورئ بولدئ. سانالئ عذمئرئن ادةبيةت، جؤرناليستيكا سالاسئن دامئتؤعا ارناپ، ذلتجاندئ، نامئسشئل، ماماندئعئنا ادال جان ةكةندئگئن دالةلدةدئ. مارقذممةن قوشتاسؤ 16 - قاراشادا ذزئناعاش اؤداندئق مادةنيةت ذيئندة ساعات 10 دا وتةدئ.
«باق پةنةن قئزئر قونسا دا»
2001 - جئلئ قازاقستان جازؤشئلار وداعئنئث مذشةسئ، ايتئس دوداسئندا تالاي مارتة توپ جارئپ، كورةرمةننئث كوزايئمئنا اينالعان ةسةنقذل جاقئپبةكتئث «ةسئل دذنية-اي» اتتئ كئتابئ جارئق كورةدئ.
ءانشئ-جئرشئ اقان ءابدؤالئ جيناقتئ وقئپ وتئرئپ، «باق پةنةن قئزئر قونسا دا»، «ةش قيسئنئم قذرالماي»، «بارادئ ءوتئپ كةلتة ءومئر» دةگةن ولةثدةرئن قاتتئ ذناتادئ. ءوزئ دة سول ؤاقئتتارئ وقؤدان قؤئلئپ، جذمئستئث رةتئ كةلئثكئرةي قويماي، شيةتتةي بالا-شاعامةن پاتةردةن-پاتةرگة كوشئپ،توي-تومالاقتان تاپقانئ باسئنا تارتسا، اياعئنا جةتپةي قينالئپ جذرگةن كةزئ ةكةن.
ونئث ذستئنة قارا دومبئراسئن قذشاقتاپ تالاي ةلگة بارئپ، تالاي جةردئ كورئپ، حالئقتئث قئزئقشئلئقتارئنئث ورتاسئندا بولعانئمةن، كذنئ-ءتذنئ ؤاقئتپةن ساناسپاي، سابئلئپ، تئنئم تاپپاؤدان شارشاپ، قاجي باستايدئ.
- كوتةرئپ جذرتتئث شاشباؤئن،
توي ةمةس تويدئ تويلايسئث.
ءوزئن ءبئر ءوزئ قاثعئرتقان،
دارؤئشتةن بةينة اؤمايسئث، - دةگةن ولةث جولدارئ تؤرا ءوز ومئرئنةن الئنعانداي،كوثئلئنة ءدوپ كةلةدئ. ءسويتئپ:
- ةش قيسئنئم قذرالماي،
ةل قاتارلئ جذرة الماي.
جاقسئعا دا ئلةستئم،
جامانعا دا ئلةستئم،
جالعئز ءومئر سذرة الماي..، سونداي-اق:
- باق پةنةن قئزئر قونسا دا،
بئرةؤگة ول دا از بولار.
قانشا سؤ مي بولسا دا
سؤسار بورئك تازدا بار، - دةگةن شؤماقتاردئ بئرئنةن كةيئن ءبئرئن اسةرلةنئپ وقئپ وتئرعاندا، كذتپةگةن جةردةن ءان قذيئلئپ تذسةدئ.
- بذل 2001 - جئلدئث كذز ايئ بولاتئن. ادةتئم بويئنشا ءاندئ دةرةؤ ذيالئ تةلةفونئما جازئپ الدئم. ودان كةيئن وثدةپ، وزگةرتكةنئم جوق. قايتادان قارامادئم دا. ءبئراق رةت ايتتئم، سول قالپئ قالدئ. كوثئلئم سوقپاي تذرعان ؤاقئتتا «بارادئ ءوتئپ كةلتة ءومئر» دةپ باستاپ، قئسقارتئپ ورئنداي سالامئن. ال ءسوزدئث ءمانئسئن، ءاننئث قادئرئن تذسئنةتئن كئسئلةردئث الدئندا تولئق نذسقادا جةتكئزةمئن. جالپئ كوثئل-كذيئمة قاراي تذرلةندئرئپ، جاثعئرتئپ، تولئقتئرئپ ورئنداؤعا تئرئسامئن» دةيدئ ءان اأتورئ.
ءبئر قئزئعئ، ةسةنقذل جاقئپبةككة ءالئ كذنگة ءاندئ ءار تئثداعان سايئن ءوز ولةثئ وزئنة كةرةمةت ءبئر جاثالئق بولئپ تذراتئن كورئنةدئ. اقان ءابدؤالئ جان دذنيةسئ ةگئلئپ، كوثئلئ قذلازئعان ساتتةردة اقئن اعاسئنا بارئپ، «باق پةنةن قئزئر قونسا دا» تؤئندئسئن شئرقاپ بةرگةندة، ءار جولئ «تؤرا وسئلاي ورئنداعان جوقسئث» دةپ ريزا بولادئ ةكةن.
وزگة ةستئگةن كئسئلةردئث دة ءان تؤرالئ پئكئرئ جامان ةمةس. ءتئپتئ پرةزيدةنت نذرسذلتان ءابئش ذلئ نازاربايةأ «مئناؤ ءبئر عاجاپ دذنية ةكةن. ادامنئث جذيكة تامئرئن قوزعاپ جئبةرةدئ» دةپ وث باعاسئن بةرئپتئ.
«كةيدة ءوز داؤسئممةن قوبئزدئث ءذنئن سالاتئنئم بار. قوبئزدئث قوثئر ءذنئن استاستئرئپ ءاندئ ايتقانئمدئ تئثداعان ةلباس: «شئركئن، قوبئزبةن قوسئلئپ ورئنداسا، كةرةمةت شئعار ةدئ» دةپ تامسانعان ةدئ. بئردة قئتايعا جول تذسكةندة دة ونداعئ قانداس باؤئرلارئمئز اؤةندئ بئلةتئن بولئپ شئقتئ. مةنئث رةپةرتؤارئمداعئ «قارا كذز»، «الداي-اؤ»، «ءبئزدئث ةلدئث جئگئتتةرئ» اندةرئنئث ءوز ةلئمئزدةن گورئ، سول جاقتا كةث تاراعانئن بايقاپ قايتتئم.
بذل شئعارمامدئ كةيئننةن ءوز ستؤدةنتتةرئم، شاكئرتتةرئم ذيرةندئ» دةيدئ اقان ءابدؤالئ.
ال ةسةنقذل جاقئپبةكپةن سويلةسئپ، ءماتئن يةسئ رةتئندة كوزقاراسئن سذراعانئمئزدا «ولةثدئ توپتاپ، جذيةلةپ حالئققا جةتكئزگةن اقان» دةپ جاؤاپ بةردئ.
باق پةنةن قئزئر قونسا دا
ولةثئ: ةسةنقذل جاقئپبةك
ءانئ: اقان ءابدؤالئ
ةش قيسئنئم قذرالماي،
ةل قاتارلئ جذرة الماي.
جاقسئعا دا ئلةستئم،
جامانعا دا ئلةستئم
جالعئز ءومئر سذرة الماي.
ئشتة جانئپ كومئرئم،
ءوتتئ جارتئ ءومئرئم.
قؤعانعا دا جولداس بوپ،
قاشقانعا دا جولداس بوپ.
قاتار جذرگةن پةندةنئث،
قالدئرمادئم كوثئلئن.
بارادئ ءوتئپ كةلتة ءومئر،
وتسة ءوتسئن مةيلئ نةسئ بار؟!
تارئعئپ ءجذرئپ ايتةؤئر،
تاماعئن ءيت تة اسئرار.
قامئ ءذشئن قارئن شئركئننئث،
الدئنا بارئپ قذنسئزدئث،
قادئرئم كةتئپ قالدئ ما؟
كوثئلئث سودان شوشئنار.
ولةثنئث گذلئ سولعان سوث،
ولمةؤدئث قامئن ويلايسئث.
اينالاث ذرئ بولعان سوث،
ادالدان ءبئر مال سويمايسئث.
جارئلئپ جاماؤ استاؤئث،
وي ةمةس ويدئ قاؤجايسئث.
كوتةرئپ جذرتتئث شاشباؤئن،
توي ةمةس تويدئ تويلايسئث.
ءوزئن ءبئر ءوزئ قاثعئرتقان،
دارؤئشتةن بةينة اؤمايسئث.
تالاپاي تارتئس جةردةگئ،
تالايئن ءوتتئم مةكتةپتئث.
قاز-ذيرةك ةدئم كولدةگئ،
قاناتتئ جئلان بوپ كةتتئم.
ايتئپ ءبئر مذثلئ جئرئمدئ،
كةلةمئن كةبئس سذيرةتئپ.
ءومئردئ قالاي ءسذرؤدئ،
ذل-قئزئم ماعان ذيرةتئپ.
ئشتةگئ جذرگةن بذرئنعئ،
ذعئمنئث ءبارئن كذيرةتئپ.
اكةلئك پارئز القئمداپ،
كةلةمئن كوشة قاثعئرئپ.
بئلتةنئث ءتذبئ جالتئلداپ،
بئتپةيتئن قايران ماثگئلئك.
باق پةنةن قئزئر قونسا دا،
بئرةؤگة ول دا از بولار.
قانشا سؤمي بولسا دا،
سؤسار بورئك تازدا بار.
قئران قذستار قاؤئپتئث،
قياسئندا زار قاعار.
سةمئرگةن سايئن تاؤئقتئث،
قذيرئق جاعئ تار بولار.
ءومئر ءسذيتئپ لايئم،
ءور جئگئتتئ ازدئرار.
كوزئن سالسا قذدايئم،
كوك قارعانئ قاز قئلار.
بذل قذدايدئث پةندةگة،
بةرئپ تة جاتقان تذگئ جوق.
بئرةؤدئكئن بئرةؤگة،
الئپ ءبارئن ءماز قئلار.
الدي-الدي باقتيار،
ءار نارسةنئث ؤاقتئ بار.
جةتةر-جةتپةس جةردة ءبئر،
قولئث جةتپةي باق تذرار.
جال-قذيرئعئث جةتئلمةي،
جالعئز ءوسكةن جةتئمدةي.
ةلدة جذرگةن جاقسئنئث،
قاس-قاباعئن باقتئرار.
بولار-بولماس نارسةنئ،
بوز جئلاننئث وتئندةي
ءومئر-باقي قات قئلار.
كذندةردئث ءبئر كذنئندة،
بئزگة دة مئنا ءسات تؤار.
سئر-مذثئن ئشتةي كذيتتةگةن،
سئرلئ تونئن ءبيت جةگةن.
سئباعاسئن ءيت جةگةن،
مئنا بئزدةي ءبارئبئر
قالمايدئ جةردة اششئ بال.
ويتكةنئ مئناؤ دذنيةدة،
ءسئزدئ دة ةسكة الاتئن،
بئزدئ دة ةسكة الاتئن،
از دا بولسا، جاقسئ بار.
قارا كذز
بئردة بةلگئلئ اقئن، «ءبئز ةكةؤمئز»، «اعئمنان جارئلامئن»، «جانقيسسا»، «ةسئل دذنية-اي»، «ءبئزدئث ةلدئث جئگئتتةرئ»، «بذل جاز دا ءوتةر»، «سارعايعان سارئ تةرةزة»، «تاؤ باسئندا كارئ قار» كئتاپتارئنئث اأتورئ ةسةنقذل جاقئپبةك ةل ارالاپ، سةرئلئك قذرئپ قارا شاثئراعئنا قايتئپ كةلسة، ءذيئ قاثئراپ بوس تذر دةيدئ. ارئپ-اشئپ جول ءجذرئپ كةلگةندة ةشكئم الدئنان شئعئپ، قذشاق جايئپ قارسئ الئپ، شئلبئرئن ذستاپ، اتئنان تذسئرمةيدئ.
بذل قاراشا قايتئپ، وثمةنئثنةن وتةتئن قارا جةل، قارا سؤئق ذرئپ تذرعان كذز ؤاقئتئ ةكةن. سول تذستا ساياسي جذية اؤئسئپ، ونةر ادامدارئنئث ءبارئ دالادا قالئپ، ونسئزدا جانئ كذيزةلئپ جذرگةن اقئن ةسئگئنئث الدئنا شئعئپ، جان-جاعئنا كوز جذگئرتةدئ.
قاراسا اسپان تذنةرئپ، قار ارالاس جاثبئر جاؤئپ، قارا قارعا قارقئلداپ جةم ئزدةپ، الئستاعئ ةگئستئكتة بئرةؤلةر ةسةگئنة ارپا-بيداي تيةپ، ةندئ ءبئرئ ارپالئسئپ ماساق جيناپ جاتادئ. جانئ نازئك، جذرةگئ دةرتتئ قاؤئرسئن قالام يةسئنة وسئ كورئنئستةر قاتتئ اسةر ةتةدئ. «مةنئث دة كذزئم كةپ قالعان-اؤ» دةگةن وي جان-دذنيةسئن قذلازئتئپ، نايزاعايداي تئلگئلةپ وتةدئ. سوندا ةث ءبئرئنشئ اؤزئنا:
- قاثئراپ تذرعان تام مئناؤ،
اثئراپ تؤعان جانمئن-اؤ.
اتادان التئ ذل تؤسام دا،
جاپادان جالعئز قالدئم-اؤ، - دةگةن ءسوز تذسةدئ. ءسويتئپ ولةث دة، ءان دة سول جةردة قاتار شئعادئ. جاثا تؤئندئ ومئرگة كةلگةن سوث جالما-جان ونةردةگئ ءئنئسئ ءارئ سئرلاس دوسئ اقان ابدؤالئگة «تةز كةلمةسةث، مةن ايرئلئپ قالامئن» دةپ تةلةفون شالادئ.
- الئپ-ذشئپ جةتئپ بارسام، ةساعام ءاندئ ةسئگئنئث الدئندا قايتا-قايتا ايتئپ وتئر.
- كذيزةلدئث نةگة كذز كةؤدة؟
ةستئلئپ ةمئس كذيئ جاي.
مئث ةسة زورلار بئزدةن دة،
مذثايئپ وتكةن دذنية-اي، - دةيدئ كذبئرلةپ. ءانئ دة، ءماتئنئ دة كوثئلئمة قونا كةتتئ. جارتئ ساعاتتئث ئشئندة ذيرةنئپ الدئم. ءبئراز ؤاقئتتان كةيئن «ادامنئث ءبارئ بئردةي ارمانعا جةتة المايدئ. ديئرمةننئث تاسئنداي دوثگةلةنگةن دذنيةدةن قانشا مئقتئ بولسا دا جذمئر باستئ پةندةنئث بارلئعئ كذثئرةنئپ وتةدئ دةگةنئ عوي» دةپ وي ءتذيئپ، قالاما قايتتئم. ول كئسئ ذزئناعاشتا قالدئ. قئزئق بولعاندا، ءبئر-ةكئ كذننةن كةيئن قايتا بارسام، ةساعام الگئ ءاندئ ذمئتئپ قالئپتئ، - دةيدئ اقان ءابدؤالئ.
سونئمةن، «قارا كذز» اؤئزدان-اؤئزعا تاراپ كةتةدئ. ءبئراق ولةثنئث العاشقئ شؤماعئ اندة ايتئلمايدئ.
«زاماننئث قيئن كةزئ، جالاقئ جوق، تئرشئلئك ةتؤ قيئن بولئپ كةتتئ. ءتئرئ پةندةگة كةرةك ةمةسسئث. «الداعئ ءومئر الدانئش، كورةتئن قئزئق شامالئ-اؤ» دةپ ذمئتپةن كةلئپ، كذدئكپةن كةتئپ بارا جاتقان ومئرگة قامئعئپ، جانئم كذيزةلگةن ساتتةردة تؤعان دذنية.
- جايئمدئ ذعار ةل قايدا؟
قايعئمدئ سذرار ةر قايدا؟
جايئمدئ ذقسا جالپئ دوس،
جانئمدا بئرةؤ قالماي ما؟
جاثبئردان جانئم جاؤراماي،
جانئم ءبئر سودان جاؤراي ما؟
جالپئنئث ارزان باقئتئن،
جازباعان ءبئزدئث ماثدايعا...
شئركئن، تاعئ وسئنداي ون ولةثئم بولسا، مةن تيؤتچةأ، ةسةنيندةر سياقتئ تاريحتا قالار ةدئم» دةيدئ ةسةنقذل جاقئپبةك.
مارقذممةن قوشتاسؤ 16 - قاراشادا ذزئناعاش اؤداندئق مادةنيةت ذيئندة ساعات 10-دا وتةدئ.
بايداؤلةت قانشايئم، «ايقئن»