كةدةندئك كةثئستئكتة قازاقستاندئق مذددة نةگة ءتيئستئ دةثگةيدة قورعالماي ءجذر؟

    استانا. 2 - قاراشا. قازاقپارات - سةناتتئث سپيكةرئ قاسئم-جومارت توقايةأ كةشةگئ وتئرئستئ ارئپتةستةرئنة العئس ايتؤدان باستادئ.

كةدةندئك كةثئستئكتة قازاقستاندئق مذددة نةگة ءتيئستئ دةثگةيدة قورعالماي ءجذر؟

2011 - جئلدئث ناؤرئزئندا ب ذ ذ باس حاتشئسئنئث ورئنباسارئ قئزمةتئنة تاعايئندالئپ، حالئقارالئق رانگئدةگئ بةدةلدئ اعا لاؤازئمدا 2،5 جئلداي قئزمةت ةتكةن قاسئم-جومارت كةمةل ذلئ ةلگة وتكةندة عانا ورالعان.

ذلتتار ذيئمئنان ورالعان ذزةثگئلةسئن وتكةن جولئ عانا ةلباسئ ن.نازاربايةأ سةنات ءتوراعالئعئنا قايتا ذسئنعان ةدئ. ءسويتئپ، ارئپتةستةرئمةن 2،5 جئلدان سوث قايتا قاؤئشقان سپيكةر الدا قارقئندئ جذمئستار قاپتاپ تذرعانئن ةسكةرتئپ، قئزؤ جذمئسقا قويئپ كةتكةن-دئ.

وسئلايشا، كةشة ءئس باسئنا قايتا كةلگةن سپيكةردئث جةتةكشئلئگئمةن العاشقئ وتئرئس ءوتئپ، سةنات ءبئرقاتار زاثدئ قابئلدادئ. قابئلدانعان زاثداردئث بارلئعئ دةرلئك حالئقارالئق كةلئسئمدةر سيپاتئندا بولدئ. ال وسئنداي كةلئسئمدةردئ تالقئلاؤ بارئسئندا قازاقستاندئق كةلئسسوز جذرگئزؤشئلةردئث دةثگةيئنة قاتئستئ تاعئ ءبئر مارتة سئن ايتئلدئ.

تاعئ ءبئر مارتة دةگةنئمئز، بذعان دةيئن ينتةگراسياعا قاتئستئ وتاندئق كةلئسسوزشئلةرگة قاراتا ايتئلعان وسئنداي سئندئ مةملةكةت باسشئسئ ذكئمةتتئث كةثةيتئلگةن وتئرئسئندا دا كولدةنةث تارتقان بولاتئن. كةيئن مينسكئدةگئ مئنبةردة دة ءبئراز ءسوز بولدئ بذل. اثگئمة كةدةن وداعئ اياسئنداعئ كةلئسسوزدةردئث كةمشئلئگئنة قاتئستئ بولئپ وتئر.

توقتالا كةتةتئن جايت، سةنات ءبئرئثعاي كةدةندئك تاريفتةردئث ستاأكالارئن قولدانؤ شارتتارئ مةن ءتارتئبئ تؤرالئ حاتتاماعا وزگةرئستةر ةنگئزؤ تؤرالئ حاتتامانئ قاراعان ةدئ. حاتتامانئث جاثالئعئ سول - ةندئگئدة كةدةندئك تاريفتئث ستاأكالارئنان ةرةكشةلةنةتئن يمپورتتئق كةدةن باجدارئن ءبئرجاقتئ تارتئپپةن قولدانؤدئث نةعذرلئم ذزاق مةرزئمئن بةلگئلةؤگة مذمكئندئك بةرةدئ.

ياعني، كةدةن وداعئ اياسئندا قازاقستان ءوز ةكونوميكاسئنئث ءتيئستئ سالاسئن دامئتؤ ءذشئن قاجةتتئ دةپ تاپسا، سوعان وراي نةعذرلئم جوعارئ ستاأكانئ قولدانؤعا مذمكئندئك الادئ. ةكونوميكا جانة بيؤدجةتتئك جوسپارلاؤ أيسة-ءمينيسترئ تيمؤر جاقسئلئقوأتئث ايتؤئنشا، حاتتامانئث تاعئ ءبئر جاثالئعئ - كةدةن وداعئنئث كوميسسياسئ تاراتئلئپ، ونئث وكئلةتتئكتةرئن ةؤرازيالئق ةكونوميكالئق كوميسسياعا بةرؤ كوزدةلةدئ.

ءدال وسئ تذستا ينتةگراسيالئق ذدةرئستةگئ قازاقستان مذددةسئنئث كةرئ كةتئپ تذرعانئن دةپؤتاتتار دا كولدةنةث تارتتئ. «ةؤرازيالئق ةكونوميكالئق كوميسسيادا قانشا قازاقستاندئق بار؟ ءبئز تةثبئز بة؟ اثگئمة كوپ بوپ ءجذر عوي سوثعئ كةزدةرئ؟» - دةيدئ قوجاحمةت بايماحانوأ.

سةناتوردئث كذدئگئن أيسة-مينيستر دة سالعان جةردةن مويئندادئ. «بئزدةگئ جاعداي مئناداي: ةؤرازيالئق ةكونوميكالئق كوميسسيادا شتاتتئق قئزمةتكةرلةردئث 84 پايئزئ رةسةيدئكئ، 10 پايئزئ قازاقستاننئث، 6 پايئزئ بةلارؤستئث وكئلدةرئ. بذل - نةگئزئنةن، كوميسسيا اپپاراتئن ذستاپ تذرؤعا قاتئستئ ماسةلة. ويتكةنئ ءدال وسئنداي پروپورسيامةن اقشا ءبولئپ ءجذرمئز»، - دةيدئ تيمؤر جاقسئلئقوأ.

ونئث سوزئنة قاراعاندا، رةسةي نارئعئ اؤقئمدئ بولعاندئقتان ءهام سول ةلگة بولئنةتئن باجدئث بولئگئ زور بولعاندئقتان دا ولارعا شتاتتئق قئزمةتكةر سانئ كوپ ءتيئپتئ.

تذسئنگةنئمئز: ةؤرازيالئق كوميسسيا شتاتئ ءذش ةل اراسئنداعئ باجدئث مولشةرئنة، ةكونوميكالارئنئث اؤقئمئنا قاراي بولئنئسكة تذسكةنگة ذقسايدئ. «دةگةنمةن تةثسئزدئككة قاتئستئ ماسةلةنئ كوتةرئپ كةلةمئز. بذل شةشئم قابئلداؤدئث تةرئس سالدارئنا سوقتئراتئنئن دا جاقسئ بئلةمئز. سوندئقتان دا دةپارتامةنت باسشئلارئندا ءذش ةلدئث قئزمةتكةرلةرئ بئردةي بولؤئ تيئستئگئ تؤرالئ ماسةلة قويئلدئ»، - دةيدئ تيمؤر مةكةش ذلئ.

ءسويتئپ، أيسة-مينيستر اقتالا باستاعاندا سپيكةر قاسئم-جومارت توقايةأ تا كةلئسسوزدةرگة قاتئستئ ءوز پئكئرئن ايتئپ قالدئ. «ءسوز اراسئندا بولسا دا ايتايئن، الدئن الا كةلئسسوزدةر وتة ناشار، تئم تومةن دةثگةيدة جذرگئزئلگةن. بذنئث ءبارئ دةپؤتاتتار تاراپئنان عانا ةمةس، مةملةكةت باسشئسئ تاراپئنان دا ارنايئ دةثگةيدة مالئمدةمة جاساؤعا اكةپ سوقتئرئپ جاتئر. كةلئسسوزدة تئم ءالسئز بولدئثئزدار»، - دةپ ةسكةرتتئ سةنات ءتوراعاسئ.

قوجاحمةت بايماحانوأ، ق ر پارلامةنتئ سةناتئنئث دةپؤتاتئ:

- بئلتئر كةدةن وداعئنئث جذمئستارئنا وراي رةسةيگة ءئسساپارمةن بارعانمئن. وندا ءبئر قانداسئمئزدئ تاپتئق، ءوزئ ءبئز سةكئلدئ رةسةيدئث سةناتورئ ةكةن. الگئ قانداسئمئزدئث وتئنئشئمةن وثاشا جارتئ ساعاتتاي كوسئلئپ قالؤدئث رةتئ ءتذستئ. سونداعئ ةستئگةنئم، كةدةن وداعئ اياسئندا كةلئسئمشارت جاسايتئن ءبئزدئث قازاقستاندئق وكئلدةردئث دةثگةيئ. رةسةيلئك ارئپتةسئمئز رةنئشپةن ءارئ جاناشئرلئقپةن وسئنئ جةتكئزدئ.

بئلؤئمشة، قازاقستاننان باراتئن 3-4 ادامنئث قولئندا ةش قاؤقارئ دا جوق. ال ونداي كةلئسئمگة رةسةي جاعئنان 3 مئثعا تارتا ادام ارالاسئپ كةتةتئن كورئنةدئ. ءسويتئپ، ءبئر جاعئنان، ءبئزدئث جئگئتتةردئث باسئن قاتئرئپ جئبةرةتئن كورئنةدئ.

بذل ماسقارا عوي. كةدةن وداعئمئز دةيمئز، بارئمئزگة تةث مذمكئندئك دةيمئز، شةكارانئ جويدئق دةدئك. كئم ذتتئ؟ تذپتةپ كةلگةندة ءبئزدئث كاسئپكةرلةر ول جاققا بارسا كةلئمسةكتةپ، كةجةگةسئ كةرئ كةتئپ جئلاپ قايتادئ. جةثئلدئك اتاؤلئدان جذردايمئز دةپ ايتادئ. ال ولار ءبئزدئث نارئقتا الشاث باسادئ، سورةنئث ءبارئن سولاردئث تاؤارئ سامساتادئ. ادئلدئك قايدا؟ ونئ كئم ورناتادئ؟ ال ءبئزدئث سةنگةندةرئمئز كةلئسسوزدةرگة قاتئستئ ءالئ كذنگة «كورةمئز، بايقايمئز» دةؤدةن اسپاي كةلةدئ.

جذمابةك تورةگةلدينوأ، ق ر پارلامةنتئ سةناتئنئث دةپؤتاتئ:

- جئل باسئندا ماسكةؤدة بولئپ، وندا دانيال احمةتوأپةن (ةؤرازيالئق ةكونوميكالئق كوميسسيانئث القا مذشةسئ - اأت.) جولئققانمئن. تؤرا وسئ ماسةلة بويئنشا كوپ اثگئمة ايتتئق. ول كوميسسياداعئ «قئم-قؤئت قاربالاستئث» ءبارئن سةناتورلارعا اشئق ايتئپ بةرؤگة دايئن ةكةنئن مالئمدةدئ.

رةسةي اپپاراتئندا مئث ادام، قازاقستاندا 100 اق ادام. سونئث سالدارئنان ةؤرازيالئق ةكونوميكالئق كوميسسيانئث بارلئق ماتةريالدارئ ءتئپتئ رةسةي ذكئمةتئ تاراپئنان ازئرلةنةتئن كورئنةدئ. سوندئقتان بئزدئكئلةردئث قولدارئنان كةلةتئن قايران جوق. وسئنئث ءبارئ ذلكةن اثگئمة. ةث باستئسئ، دانيال احمةتوأ سةناتقا كةلئپ ءبارئن اقتارعئسئ كةلةدئ، جاؤاپ بةرگئسئ كةلةدئ.

«اششئ سؤ» بولسا دا، اقشا عوي...

الگئندةي كةرئ كةتكةن كةلئسسوزدةردئث زاردابئن كاسئپكةرلةرئمئز، قالا بةردئ، قازاقستاندئق كاسئپورئندار تارتئپ جاتئر. بذنئ دا ةلباسئ سئناعان.

«قازاقستاننئث ءبئر جاشئك اراعئ ءيا بةلارؤسقا، ءيا رةسةيگة مذرنئن سذعا المايدئ. ةسةسئنة ولاردئث اراعئ ءبئزدئث سورةدة جئپئپ تذر. وعان سةبةپ - رةسةيدة «روس سالكو رةتتةؤ» اگةنتتئگئ قامتاماسئز ةتؤ سالئمئن شئعارئپ العان. وعان اكسيزئث دة، قوسئلعان قذن سالئعئث دا، كةدةندئك باجئث دا كئرةتئنگة ذقسايدئ. ءاي، بذلاي بولسا ءبئز نةگة كةدةن وداعئمئز دةپ جئرتئلئپ جاتئرمئز؟ كوميسسيادا وتئرعاندار وسئ مذددةنئ نةگة ةسكةرمةگةن؟» - دةيدئ سةناتور قوجاحمةت بايماحانوأ.

رةسةي انانداي بولعاندا، بةلارؤس تا ودان قالمايدئ. ماسةلةن، ولاردا يمپورتتئ رةتتةؤ دةگةن ذيئم بار. سول ذيئم دا قازاقستاننئث اراعئن اتتاپ باستئرمايتئن ءتارئزدئ. «قانشا دةگةنمةن اراق - سالئقتئث كوزئ. مذنايدئث قارجئسئنا تاؤةلدئلئكتةن كةتةيئك دةپ شارق ذرعاندا وسئنداي قارجئ كوزدةرئن رةتتةمةسةك بولمايدئ عوي؟» - دةپ كةيئدئ قوجاحمةت بايماحانوأ.

شئندئعئندا، قازاقستاندئق الكوگولگة كةدةن وداعئنئث ةسئگئ تارس جابئق. ةسةسئنة ءبئز باياعئ بارئنة اشئقپئز. «بئلتئر قازاقستانعا كذشتئ الكوگول ئشئمدئكتةرئنئث رةسةيدةن يمپورتئ 46 ميلليون دوللاردئ قذرادئ. ال ءبئز رةسةيگة، وكئنئشكة قاراي، 500 مئث دوللاردئث عانا اراعئن ةكسپورتتادئق. بئزگة جول جابئق. الايدا شةكارا ماثئنداعئ رةسةيدئث اراق نارئعئنئث 70 پايئزئ - قازاقستاندئق ءونئم. ياعني قازاقستاندئق زاثسئز الكوگول ءوندئرئسئ زاثسئز جولمةن رةسةي اسئپ جاتئر»، - دةيدئ أيسة-مينيستر تيمؤر جاقسئلئقوأ.

تذسئنگةنئمئز: رةسةي قازاقستاندئق اراق-شاراپتئ زاثدئ جولمةن وزئنة وتكئزبةيدئ، ال زاثسئز جولئنا توسقاؤئل قويؤعا دا قاؤقارئ شامالئ. مذنداي بةرةكةتسئزدئكتئث ورئن الؤئنا الكوگولگة سالئناتئن اكسيز ستاأكالارئنئث ايئرماشئلئعئ دا سةپتئگئن تيگئزسة كةرةك.

أيسة-ءمينيستردئث ايتؤئنشا، قازاقستان مةن رةسةي اراسئنداعئ اكسيز ايئرماشئلئعئ ءذش ةسةگة دةيئن بارادئ. «جالپئ، رةسةيدئث الكوگول نارئعئنا قاتئستئ ذستانئپ وتئرعان ساياساتئ دذرئس ةمةس. بذل ءبئزدئث ةكسپورتئمئزدئ كةمسئتئپ وتئر. ءتئپتئ ءبئز كةدةن وداعئندا ةمةس، ءذشئنشئ ءبئر ةلدةرگة سالئناتئن شةكتةؤدة تذرمئز. سوندئقتان ءبئز ورئستارعا الكوگولگة قاتئستئ نورمانئ الئثدار، ايتپةسة ءبئز دة تؤرا سونداي شارانئ قولدانامئز دةدئك»، - دةيدئ تيمؤر جاقسئلئقوأ.

اراق-شاراپ قانا ةمةس، قازاقستاندئق اؤئل شارؤاشئلئعئ تاؤارئن وندئرؤشئلةر دة كةدةن وداعئ اياسئندا باسةكةلةسة المايتئن، قاؤقارسئز كذيگة كوشكةن. مذنئث دا سةبةبئ ايقئن: وداقتاعئ ةكئ ةلدئث اؤئل شارؤاشئلئعئنا قولداؤئ قازاقستاننئث قولداؤئنا قاراعاندا 5-6 ةسةگة ارتئق.

اأتور: قانات قازئ، استانا

«الاش ايناسئ»

оқулық
ۇقساس

ەلىمىزدە وقۋلىقتاردى دايىنداۋ جانە باقىلاۋ ءتارتىبى جاڭارتىلدى