تةرئس ءدئني اعئمداردئث ورتاق بةلگئلةرئ
استانا. 29 - قازان. قازاقپارات - جات ءدئني اعئمداردئ ءداستذرلئ دئندةردةن ايئرا ءبئلؤ - زايئرلئ قوعام جاعدايئندا ءدئني ساؤاتتئلئق دةثگةيئنئث باستئ ولشةمئنئث ءبئرئ بولئپ تابئلادئ.
كةز كةلگةن ءدئننئث نةگئزئن يمان (جاراتؤشئعا جذرةكپةن نانؤ) جانة تاعات (سئرتقئ عيبادات) دةگةن ةكئ بولئك قذرايدئ.
يمان - اقئل مةن ادامشئلئقتئث ءبارئن دة سيعئزادئ.
ال، تاعاتتئث شةثبةرئ تار، ول شةثبةر بةلگئلئ ءبئر ادةت-عذرئپ، سالت-ءداستذردئ قالئپتاستئرؤدان اسا المايدئ.
ايتايئن دةگةنئم، حالئقتئث ءدئن قذمارلئعئ يمان مةن تاعاتتئث رةتتئلئگئ مةن اراسالماعئ ساقتالؤ تذرعئسئنان تةكسةرئلئپ، رةتتةلئپ وتئرؤعا ءتيئستئ.
ماسةلةن، تاعاتتئث دامؤئ جوعارئ بولئپ، ال يماننئث كةنجةلةپ قالؤئ جاقسئلئققا اپارمايدئ.
وسئمةن، تاقئرئبئمئزعا كةلةيئك. شئن ءدئندئ شاتاق دئننةن ايئرؤدئث تاسئلدةرئن حالئققا جةتكئزؤ ءدئنتانؤشئ مامانداردئث ماثئزدئ مئندةتئ. تومةندة ءذش ءتاسئلدئ قاراستئرماقپئز.
ءئنجئلدئث دة، قذراننئث دا وزةگئ - مةيئرئم، ادئلةت. «ءدئن دة وسئ شئن ويلاساث، تاعات تا وسئ» دةيدئ اباي. ءداستذرلئ ءدئننئث ةشبئرئ «قاتئگةز بول، جاماندئق جاسا» دةمةيدئ.
ةگةر مةشئتكة ناماز وقؤعا بارئپ جذرگةن مةكتةپ جاسئنداعئ نةمةسة ستؤدةنت بالاثئزدئث مئنةز-قذلقئنان قاتئگةزدئك بةلگئلةرئ بايقالسا، ايتالئق، اتا-انانئث ءتئلئن الؤدان باس تارتسا، وقؤ ذلگةرئمئ تومةندةسة، وندا بولدئ، ءبئتتئ، مذنئ جات ءدئني اعئمنئث تةرئس ئقپالئ دةؤگة ابدةن بولادئ.
ال، ةگةر ونئث ئسئندة قايئرئمدئلئق، جذزئندة مةيئرئمدئلئك كوبةيسة، بئلايشا ايتقاندا، جذرةگئ جذمسارا باستاسا، اثگئمة مذلدة باسقا. سولاي بولؤعا ءتيئستئ قالئپتئ جاعداي مئنة، وسئ.
ويتكةنئ، ادام جذرةگئ ءتاثئرئنئ تانئپ-ءبئلؤ، حيكمةتئن سةزؤ ارقئلئ جذمسارادئ. «جذرةگئ جذمساق بئلگةن قذل» (اباي). مئنة، جوعارئدا ايتئلعان يمان مةن تاعاتتئث اراقاتئناسئ وسئ ارادا بوي كورسةتةدئ.
سونئمةن، جات اعئمداردئث اؤةلگئ بةلگئسئ - ادام جذرةگئنة توزئمدئلئك پةن سذيئسپةنشئلئكتئث ةمةس، وزئمشئلدئك پةن قاتئگةزدئكتئث ءدانئن سةبؤئ.
ايعاق ئزدةپ، الئسقا ات ايداؤدئث قاجةتئ شامالئ، قازئرگئ تاثدا ناماز وقئپ تذرعان، ءوزئن كامئل مذسئلمان، وزگةلةردئ كاپئر سانايتئن، ءتذسئ سؤئق «سالافيست» ءدئنداردئ كةز كةلگةن مةشئتتةن كوزئثئز كورةدئ.
شئنئندا «كاپئر» ءسوزئنئث اراب تئلئندةگئ ءتول ماعئناسئ «مةيئرئمسئز» (ساؤاتئ تاياز كئسئ ونئث «ءدئنسئز» دةگةن تةرميندئك ماعئناسئن عانا بئلةدئ).
شاتاق دئندةرگة ءتان كةلةسئ بةلگئ - ءداستذرلئ ءدئندئ قابئلداماي، ونئث جةرگئلئكتئ ةرةكشةلئكتةرئنة ورة تذرةگةلئپ، قارسئ تذرؤئ. بذل حريستياندئق جانة يسلامدئق ءدئني توپتارعا ورتاق ارةكةت. ءاربئرئ ءوزئنئث «ءئلئمئن»، قذدايعا تابئنؤ راسئمدةرئن ذسئنئپ الةك.
سول سةبةپتئ ولار سةكتاعا جاتادئ. وكئنئشكة قاراي، قالئپتاسقان ءدئني ءداستذردئ بذزؤعا، تاركئ ةتؤگة باعئتتالعان جاثاشئل، توثكةرئسشئل رؤح جاستاردئث قئزئعؤشئلئعئن تؤدئرئپ، وي-ساناسئن تةز جاؤلاپ الادئ. دةمةك، قازاقستانداعئ ءدئني اعئمداردئث قايسئسئ ةلئمئزدةگئ ةكئ ءداستذرلئ ءدئندئ (يسلام، پراأوسلاأية) قابئلداماسا، سول ارقئلئ قوعام تذتاستئعئنا جئك تذسئرسة، سول اعئمدئ جات نةمةسة شاتاق دةيمئز. ءداستذرلئ ءدئندئ تةرئستةپ، ونئث جاماعاتئنان وزدةرئنة مذشة تارتؤ ارةكةتئن «پروزةليتيزم» دةيدئ.
ةندئ شئن ءدئندئ شاتاق دئننةن ايئرؤدئث ءذشئنشئ بةلگئسئنة كةلةيئك. ءار حالئققا وتباسئلئق جانة ذلتتئق قذندئلئقتار ءتان. ةگةر قاي ءدئن، قاي اعئم بولماسئن جةرگئلئكتئ ادةت-عذرئپتئ سئيلاماسا، ولاردئ سئرتقا تةبةتئن بولسا، بذل ونئث شاتاق ءدئن ةكةنئنئث ايقئن ايعاعئ.
عئلئم تئلئندة بذل دةرتتئ «كوسموپوليتيزم» دةيدئ.
كةيبئر يسلامي توپتاردئث ذلتتئق مادةنيةتئمئزدةن مذسئلمانشئلئقتئ بولئپ الئپ، ةكةؤئن سوعئستئرا باستاعانئ بةلگئلئ. ولاردان «سةندةر كئمسئثدةر؟» دةسةث، «مذسئلمانبئز» دةيدئ، «ذلتئث كئم؟» دةسةث، «ذلتئمئز جوق، ءبئز مذسئلمانبئز» دةيدئ. مذنئث اتئ قوعام تذتاستئعئنا جئك ءتذسئرؤ ةمةي نة. دئندةگئ «ءبئز» جانة «ولار» دةگةن ءبولئنئس پةن كةشةگئ كةثةستئك داؤئردةگئ «باي» جانة «كةدةي» دةپ ةكئ تاپقا ءبولئنؤ اراسئندا ايئرما شامالئ.
سول سياقتئ ةرئ - ءبئر، ايةلئ - ةكئنشئ دئندة بولسا، بذل جاقسئلئققا باستامايدئ. «يةگوأا كؤاگةرلةرئ»، «كريشنا ساناسئ»، «مؤنا شئركةؤئ» سياقتئ جات اعئمدار تالاي وتباسئنئث كذيرةؤئنة ءوز «ذلةستةرئن» قوستئ. جالپئسئندا، جاثا ءدئني قوزعالئس وكئلدةرئ وزدةرئن قذدايدئث ءامئرئ مةن ئزگئ حابارئن تاراتؤشئلارمئز دةپ بئلةدئ.
سويتة تذرا، ءار ذلتتئث عاسئرلار بويئ قالئپتاسقان، مةيئرئم، ادئلةتكة قئزمةت ةتةتئن سالت-ساناسئن، تاربيةلئك جذيةسئن كذيرةتئپ جذرگةنئن وزدةرئ دة اثدامايدئ.
تةرئس اعئمدارعا ءتان نةگئزگئ ءذش بةلگئ - نئشان وسئلار.
قايتالاپ ايتقاندا، قذدايعا تازا قذلشئلئق قئلؤ جةلةؤئمةن ادام ساناسئنا قاتئگةزدئك يدةياسئن (ادامدئ تؤئسئنان، تؤعان جةرگة سذيئسپةنشئلئكتةن ايئرؤ) ءسئثدئرؤ، ءبئر دئندةگئلةردئ «ءبئز جانة ولار» دةپ ءبولؤ جانة ذلتتئق مادةنيةتتئ تاركئ ةتؤ (كوسموپوليتتئك كوزقاراستئ ؤاعئزداؤ) بارلئق سةكتالار مةن شاتاق دئندةردئث ورتاق سيپاتئ ءهام قارؤئ بولئپ تابئلادئ.
سوندئقتان، ولاردئ اشكةرةلةؤ ةكسترةميزممةن كذرةسؤدئث باستئ باعئتئ.
قازاقتئث اعايئنشئلئق قاسيةتئ مئثداعان جئلدار ساقتالدئ. ءئنجئل مةن قذراندئ تةك مةيئرئمدئلئك، ادئلةت، عئلئم جايلئ اياتتار عانا كوكتةي وتةدئ. ةندةشة بذلاردان تئس يدةيالاردئ تئقپالاؤ، ولاردئ قاساقانا بذرمالاؤ بئلمةستئك ءهام كيةلئ ءماتئندئ تةرئس وقئعاندئق بولادئ.
ءسوز سوثئ، زايئرلئ مةملةكةت تاعاتتئ ةمةس، يماندئ بةكئتؤ، وسئرؤگة مذددةلئ. باسقاشا ايتقاندا، ءدئندارلئقتئث ورنئنا عئلئمدئ جانة قوعامنئث ينتةللةكتؤالدئق بايلئعئن ارتتئرؤ ماثئزدئ. سونداي-اق، وسئ زاماننئث تالابئ - جاستاردئ عئلئم-بئلئمگة ءذيئر قئلؤ، ادال ةثبةككة باؤلؤ ةكةنئ تالاسسئز اقيقات.
اسان وماروأ، ق ر د ءئ ا «ءدئن ماسةلةلةرئ جونئندةگئ عئلئمي-زةرتتةؤ جانة تالداؤ ورتالئعئنئث» جةتةكشئ عئلئمي قئزمةتكةرئ
Baq.kz