بةيجئث ورتالئق ذلتتار ؤنيأةرسيتةتئنئث قازاق ءتئلئ-ادةبيةتئ فاكؤلتةتئندة مةرةيتوي

استانا. 24 - قازان. قازاقپارات - قايرات عابيتحان ذلئ، ق ر ءبئلئم جانة عئلئم مينيسترلئگئ ا.بايتذرسئن ذلئ اتئنداعئ ءتئل ءبئلئمئ ينستيتؤتئنئث جةتةكشئ عئلئمي قئزمةتكةرئ، قئتاي ورتالئق ذلتتار ؤنيأةرسيتةتئنئث قذرمةتتئ پروفةسسورئ:

بةيجئث ورتالئق ذلتتار ؤنيأةرسيتةتئنئث قازاق ءتئلئ-ادةبيةتئ فاكؤلتةتئندة مةرةيتوي

- كةزئندة ءوزئثئز وقئعان، ءوزئثئز قئزمةت ةتكةن بةيجئثدةگئ ورتالئق ذلتتار ؤنيأةرسيتةتئندةگئ قازاق ءتئلئ-ادةبيةتئ ماماندئعئنئث اشئلعانئنا بيئل - 60 جئل، قازاق ءتئلئ-ادةبيةتئ فاكؤلتةتئنئث قذرئلعانئنا 60 جئل تولئپ وتئر. وسئ مةرةيتويعا بايلانئستئ وتةتئن حالئقارالئق كونفةرةنسياعا بارا جاتئر ةكةنسئز. جالپئ، بذل كونفةرةنسيادا نة ماسةلة، قانداي تاقئرئپتار قارالماق؟

- الدئمةن بذل فاكؤلتةتتئث تاريحئنا قئسقاشا توقتالا كةتةيئن. ورتالئق ذلتتار ؤنيأةرسيتةتئ 1941 - جئلئ العاش رةت ياناندا يانان ذلتتار ينستيتؤتئ بولئپ قذرئلسا، 1951 - جئلئ بذل وقؤ ورنئ بةيجئثگة كوشئرئلگةن ةدئ. ال 1993 - جئلئ ؤنيأةرسيتةت بولئپ قايتا قذرئلدئ.

قازئرگئ تاثدا قئتاي ةلئندةگئ ةث تاثداؤلئ جوعارئ وقؤ ورنئنا اينالئپ وتئر. ال مذنداعئ قازاق ءتئلئ- ادةبيةتئ ماماندئعئ 1953 - جئلئ پروفةسسور گئث شئمين باستاماسئمةن اشئلعان-تئن. گئث مئرزا، جالپئ، قئتاي ةلئندةگئ تذركولوگيا عئلئمئنئث كوشباسشئسئ، سونئمةن قاتار قازاق ءتئل ءبئلئمئنئث دة قامقورشئسئ بولا ءبئلدئ. بذل فاكؤلتةتتئث ةرةكشةلئگئ سول - بذگئنگئ تاثدا قازاقستاننان تئسقارئ جةردةگئ قازاق فيلولوگياسئ وقئتئلاتئن جالعئز فاكؤلتةت بولئپ ةسةپتةلةدئ.

فاكؤلتةتتة قازاق ءتئلئ، قازاق ادةبيةتئ، قازاق فولكلورئ، قازاق تاريحئ، تذركئتانؤ، كونة تذركئ ءتئلئ مةن جازؤئ سةكئلدئ قازاقتانؤ مةن تذركولوگياعا قاتئستئ پاندةردئث بارلئعئ وقئلادئ.

كونفةرةنسيادا، نةگئزئنةن، قازاق ءتئلئن وقئتؤ، گرامماتيكا، لةكسيكولوگيا، فونةتيكا، ءتئل تاريحئ، جالپئ تذركولوگياعا قاتئستئ ماسةلةلةر قارالاتئن بولادئ. وعان قازاقستانداعئ ةؤرازيا ذلتتئق ؤنيأةرسيتةتئ، قازاق ذلتتئق ؤنيأةرسيتةتئ، ابئلايحان اتئنداعئ حالئقارالئق قاتئناستار جانة شةت تئلدةرئ ؤنيأةرسيتةتئنئث پروفةسسورلارئ مةن ا. بايتذرسئن ذلئ اتئنداعئ ءتئل ءبئلئمئ ينستيتؤتئنئث عالئمدارئ، گةرمانيا، تذركيا، شأةيساريا ةلئنئث وكئلدةرئ، قئتايداعئ ةث بةدةلدئ جوعارئ وقؤ ورئندارئنئث ماماندارئنان بولةك، جةرگئلئكتئ ب ا ق قئزمةتكةرلةرئ، سونداي-اق زةرتتةؤشئ-عالئمدار شاقئرئلئپ وتئر.

- بذل ؤنيأةرسيتةتتةگئ مامانداردئ وقئتؤدا قازاقستانداعئ ءتئل ءبئلئمئ باعدارلاماسئنان قانداي دا ءبئر ايئرماشئلئق بار ما؟

- ايئرماشئلئق جوق دةپ ايتا المايمئن. باستئ ةرةكشةلئك - وندا وتةتئن ساباقتاردئث تةث جارتئسئ قئتاي تئلئندة وتةتئنئ. ودان بولةك، بذگئنگئ قازاق ءتئلئ-ادةبيةتئ فاكؤلتةتئنئث وقؤ كةستةسئ، وقئتؤ ءتاسئلئ مةن باعدارلاماسئ قئتايدئث كورنةكتئ عالئمئ، تذركئتانؤشئ، تذركيا عئلئم اكادةمياسئنئث اكادةميگئ، مارقذم گئث شئمين مئرزا جاساپ كةتكةن باعدارلامامةن جذرگئزئلةدئ.

ماسةلةن، مةن ءوزئم سول ؤنيأةرسيتةتتة وقئپ جذرگةنئمدة تذركئتانؤ، تذركئ تئلدئلةردئث ءالئپبيئ، قازاقتئث اؤئز ادةبيةتئ، قازاق تاريحئ جانة تذركولوگيا عئلئمئ ءپانئ قئتاي تئلئندة جذرگئزئلةتئن. سول سةبةپتئ ول وقؤ ورنئن بئتئرگةن تذلةكتةر قازاق فيلولوگياسئ ماماندئعئمةن قاتار، قئتاي ءتئلئن دة جةتئك مةثگةرئپ شئعاتئن بولادئ.

- ول فاكؤلتةتكة، نةگئزئنةن، قاي ذلتتئث وكئلدةرئ كوبئرةك تذسةدئ. جالپئ، كذنشئعئس ةلئندة قازاق تئلئنة دةگةن قئزئعؤشئلئق قانداي دةثگةيدة؟

- فاكؤلتةتتة، نةگئزئنةن، قئتاي ةلئندة تذراتئن قازاق ستؤدةنتتةرئ وقيدئ. ولاي دةيتئنئم ءدال قازئر قئتايدا ءبئر جارئم ميلليون قازاق ذلتئنئث وكئلدةرئ تذرادئ. وندا 100 پايئز قازاق تئلئندة حابار تاراتاتئن ةكئ مةملةكةتتئك جانة بئرنةشة ايماقتئق تةلةارنا، تارالؤ اؤقئمئ اركةلكئ راديولار، ايماقتئق، اؤداندئق (بئزشة وبلئستئق) جانة قالالئق تةلةارنالار مةن راديولار، گازةت-جؤرنالدار، بئرنةشة باسپالار مةن باسپاحانالار جذمئس ئستةيدئ.

وسئ مةكةمةلةردئ بئلئكتئ ماماندارمةن، نةگئزئنةن، وسئ ورتالئق ذلتتار ؤنيأةرسيتةتئ قامتاماسئز ةتئپ وتئر دةؤگة بولادئ.

ونئث سئرتئندا جئلئنا ميلليونداعان تيراجبةن قازاق تئلئندةگئ وقؤ قذرالدارئ، ءتذرلئ ادةبي جانة عئلئمي-تانئمدئق كئتاپتار شئعارئلادئ. وسئنئث بارلئعئندا قازاق ءتئلئ-ادةبيةتئ فاكؤلتةتئن اياقتاعان تذلةكتةر جذمئس ئستةپ جاتئر. بذل فاكؤلتةتتة وقئپ جذرگةن ستؤدةنتتةردئث باسئم كوپشئلئگئن قازاق بالالارئ قذراعانئمةن، ارا-تذرا حانزؤ جانة باسقا ذلت وكئلدةرئ دة قابئلدانئپ تذرادئ. فاكؤلتةتتئث بةلدئ پروفةسسورلارئ لي زيثشاث، بي شذن، چئث يانياندار وسئ ماماندئقتئ بئتئرگةن تذلةكتةر ةكةنئن ايتا كةتؤئمئز كةرةك.

ءدال قازئر بذل فاكؤلتةتتة 200 گة جؤئق ستؤدةنت ءبئلئم الئپ جاتسا، ولاردئث باسئم كوپشئلئگئ قازاق ءتئلئ، قازاق ادةبيةتئ جانة كونة تذركئ ءتئلئ ماماندئقتارئ بويئنشا باكالاأردا، ماگيستراتؤرا، دوكتورانتؤرا مةن پوسدوكتورانتؤرادا ءبئلئمئن جةتئلدئرؤدة.

- بذل ؤنيأةرسيتةتتئ قازاقستان مةن قئتاي حالئق رةسپؤبليكاسئ اراسئنداعئ مادةني، ساياسي، ءهام عئلئمي بايلانئس ورناتؤشئ بئردةن-ءبئر وردا دةپ ايتؤعا نةگئز بار ما؟

- ارينة، نةگئز بار. بذل وقؤ ورنئ قازئردئث وزئندة ول مئندةتتئ تولئق اتقارئپ وتئر دةپ ايتؤعا بولادئ. ولاي دةيتئنئم، قازاقتئ بذكئل الةمگة تانئتئپ جذرگةن كذمئس كومةي وپةرا ءانشئ مايرا مذحامةدقئزئ مةن ءوزئنئث بيئمةن كوپشئلئكتئ ءتانتئ ةتكةن شذعئلا ساپارعالي قئزئ سةكئلدئ ونةرپازدار جانة قازاقستاننئث جوعارئ وقؤ ورئندارئ، عئلئمي-زةرتتةؤ ينستيتؤتتارئندا جةمئستئ ةثبةك ةتئپ جذرگةن عئلئم دوكتورلارئ مةن كانديداتتار باقئت ةجةنحان، دذكةن ءماسئمحان، جانئمحان وشان جانة راحئم ايئپ ذلئ ت.ب. ايتساق تا جةتكئلئكتئ.

ؤنيأةرسيتةت بذگئندة الةمنئث كوپتةگةن جوعارئ وقؤ ورئندارئمةن تئعئز بايلانئس ورناتقان. ونئث ئشئندة قازاق ءتئلئ-ادةبيةتئ فاكؤلتةتئ، اسئرةسة گةرمانيا، شأةيساريا جانة تذركياداعئ ةث ءئرئ جوعارئ وقؤ ورئندارئمةن تئعئز بايلانئستا.

فاكؤلتةتتئث وقئتؤشئلار قذرامئ مةن ستؤدةنتتةر ءوزارا تاجئريبة الماسئپ، جئل سايئن ونداعان ستؤدةنتتةر اتالعان مةملةكةتتةرگة ءبئر جئلعا وقؤعا بارئپ قايتئپ ءجذر. ال قازاقستانداعئ ءبئلئم وردالارئمةن 2000 - جئلدان كةيئن جان-جاقتئ قارئم-قاتئناس ورناتئلئپ وتئر.

اتاپ ايتقاندا، ةؤرازيا ذلتتئق ؤنيأةرسيتةتئ، قازاق ذلتتئق ؤنيأةرسيتةتئ، حالئقارالئق قاتئناستار جانة شةت تئلدةرئ ؤنيأةرسيتةتئنئث ذستازدارئ دا وسئ فاكؤلتةتتة جذيةلئ تذردة دارئستةر وقئپ، ارنايئ كؤرستار وتكئزئپ تذرادئ. ول جاقتان دا قازاقستانعا كةلئپ، ءوز تاجئريبةلةرئمةن ءبولئسئپ جاتقان ماماندار دا بارشئلئق. اتاپ ايتقاندا، فاكؤلتةت دةكانئ، تذركولوگ-عالئم جان دين جين، فاكؤلتةتتةگئ پارتيا وكئلدئگئنئث باس حاتشئسئ، ادةبيةتتانؤشئ-عالئم، پروفةسسور مذحتار ءابئلقاق ذلئ، كونة تذركئ ءتئلئنئث بئلگئر مامانئ، پروفةسسور ةركئن اؤعالي ذلئ، دةكان ورئنباسارئ، اؤدارماشئ، ءتئلشئ-عالئم بولاش شوكةيةأ سةكئلدئ بئلئكتئ ماماندار ءبئزدئث ةلگة ءجيئ كةلةدئ.

ؤنيأةرسيتةت جانئنان قازاق ءتئلئ-ادةبيةتئ فاكؤلتةتئ تولئقتاي قذرئلئپ، جةمئستئ ةثبةك ةتؤئنة، بذگئنگئدةي بيئك دةثگةيگة جةتؤئنة فاكؤلتةت دةكانئ جان دين جين مئرزانئث ةثبةگئ ةرةكشة ةكةنئن اتاپ وتؤگة ءتيئسپئز. ولاردان بولةك، مارقذم ماكةن ئلئكةن ذلئنئث ةثبةگئ ةرةن.

سونئمةن بئرگة بذگئندة زةينةتكةر، قازاق ءتئلئنئث بئلگئر مامانئ، ذلاعاتتئ ذستازدار جذماتاي ورئنباي قئزئ، قازاق ءتئلئ كافةدراسئن بئرنةشة جئل باسقارعان تذركولوگ لي زيث شاث مةن بي شذث وسئ فاكؤلتةتتئث جان-جاقتئ جذمئس ئستةؤئنة ءوز ذلةستةرئن قوسئپ كةلةدئ.

كونفةرةنسيا بارئسئندا پروفةسسور لي زيث شاثنئث 80 جئلدئعئ دا قاتار اتالئپ وتكةلئ وتئر. ال قازاقستان جاعئنان ةؤرازيا ذلتتئق ؤنيأةرسيتةتئنئث پروفةسسورئ تذرسئن جذرتباي مةن ديحان قامزابةك ذلئ، قازاق ذلتتئق ؤنيأةرسيتةتئنئث پروفةسسورئ باعدان مومئنوأا مةن بةردئباي شالاباي، ق ر مةملةكةتتئك ءتئل كوميتةتئ ءتوراعاسئنئث ورئنباسارئ شةرؤباي قذرمانباي ذلئ، ق ر ءتئل ءبئلئمئ ينستيتؤتئنئث ديرةكتورئ، پروفةسسور مئرزابةرگةن مالباقوأ سةكئلدئ عالئمدار ةكئ ةلدئث ءتئل ءبئلئمئ سالاسئندا ايانباي ةثبةك ةتؤدة.

اتاپ وتةر جاداعئ، بذل فاكؤلتةت، جالپئ، قئتايداعئ قازاق ءتئلئنئث ساقتالئپ قانا قويماي، كوپتةگةن ماماننئث سذيگةن كاسئبئمةن شذعئلدانئپ، ةل قاتارلئ ءومئر سذرؤئنة سذبةلئ ذلةس قوسئپ كةلة جاتقان ءبئلئم ورداسئ دا. جانة بذل فاكؤلتةتتة ءار جئلداردا وقئعان قازاق ستؤدةنتتةرئ قازاق پةن شئعئس حالئقتارئنئث دا ءادةت-عذرپئ مةن سالت-ءداستذرئن جانداندئرؤدا باستاماشئ بولئپ، ايتارلئقتاي ذلةس قوسئپ كةلةدئ.

مئسالئ، 1982 - جئلئ وسئ فاكؤلتةتتئث ستؤدةنتتةرئ ءوزارا بئرئگئپ، عاسئرلار بويئ ذمئت قالعان ناؤرئز مةرةكةسئن تويلاؤدئ قولعا الئپ، ءتول مةرةكةمئزدئث ورتامئزعا ورالؤئنا زور ئقپال ةتكةن-تئن. ناؤرئز مةرةكةسئ سودان بةرئ مةملةكةتتئك دةثگةيدة وتكئزئلئپ كةلةدئ. ول كةزدةرئ ناؤرئز مةيرامئ قئتاي ةلئندةگئ تةك قازاقتار عانا شوعئرلانعان قازاق اؤئلدارئندا دا تويلانبايتئن.

اأتور: داؤرةن قذدايبةرگةن، «الاش ايناسئ»

оқулық
ۇقساس

ەلىمىزدە وقۋلىقتاردى دايىنداۋ جانە باقىلاۋ ءتارتىبى جاڭارتىلدى