قازاققا قاؤئپتئ اس كوبةيدئ

استانا . 23 - قازان. قازاقپارات - بذگئندة اس توثئرةگئندة اثگئمة كوبةيدئ.

قازاققا قاؤئپتئ اس كوبةيدئ

توي تذگئلئ قازئر قارا جامئلعان ذيلةردة دة كوثئل ايتا كةلگةندةرگة اس تا توك داستارقان جايئلاتئن بولدئ. نةشة ءتذرلئ تاعام اراسئنان سوثعئ كةزدةرئ چيپسئ، پوپكورن، كةپتئرئلگةن اششئ كارتوپ سةكئلدئ تاعامداردئ دا كورةتئن بولدئق.

بذل ءوز الدئنا اثگئمة. ال قالا تذگئلئ اؤئلداردئ دا ارالاپ كةتكةن اششئ-تذششئ تاعامدار ادام ومئرئنة قاؤئپتةن باسقا پايداسئ جوق. جذرت وسئنئ ذقپايتئنئ تذسئنئكسئز.

كذنئ كةشة نةگئزگئ تاعام رةتئندة ناندئ عانا پايدالاناتئن وتباسئلارئنئث داستارقانئنا شةتةلدئك تاعام تذرلةرئ دة جةتتئ.

بذرئندارئ كوكونئسكة اؤةس جذرت قازئر ونئ سئرتتان كةلةتئن سئرئ بةلگئسئز تاعامدارمةن الماستئردئ. كوكونئس پةن جةمئس-جيدةكتة أيتامين، مينةرالدئ زات كوپ. ادامنئث ورگانيزمئنة اسا قاجةتتئ وسئ زاتتاردئث جةتئسپةؤئ قازاق ايةلدةرئنئث 50 پايئزئنان استامئن قذرايدئ ةكةن.

بذل بولاشاق ذرپاقتئث ءوسئپ-جةتئلؤئنة، ويلاؤ قابئلةتئنئث جاقسارؤئنا كةرئ اسةر ةتةتئن كورئنةدئ. دةمةك، ءبئز ذرپاق قامئن ءبذلدئرشئن كةزئنةن ويلاؤعا ءتيئستئمئز.

قازئر بالالار نة جةپ، نة ءئشئپ ءجذر؟ جئلتئر قوراپتاعئ قاتقان نان، كةپكةن كارتوپ، ءتاتتئ سؤسئن مةن قئشقئل تاعامدار بالالاردئث باسئن اينالدئرئپ الدئ. ءتئپتئ وسئ تاعامداردئ ةرةسةكتةر دة اؤةس كورئپ، اسقازاندارئن ؤلاپ جاتئر.

قازئرگئ قازاقتئث اعزاسئندا أيتامين، بةلوك جةتئسپةؤشئلئگئ باسئم. ءار ادام اعزاسئنداعئ اؤرؤ-سئرقاؤدئ جويؤ ءذشئن أيتاميندةردئ كوپ پايدالانعانئ ءجون. ونئث ءبارئ كوكونئس پةن جةمئس-جيدةكتة. سوندئقتان، ءار ادام ءوز دةنساؤلئعئن ويلاؤدئ بارئنةن جوعارئ قويؤئ ءتيئس.

ةلباسئنئث جولداؤئندا: «سالاماتتئ ءومئر سالتئ مةن ادامنئث ءوز دةنساؤلئعئ ءذشئن ئنتئماقتئ جاؤاپكةرشئلئگئ قاعيداتئ - مئنة، وسئلار دةنساؤلئق سالاسئنداعئ جانة حالئقتئث كذندةلئكتئ تذرمئسئنداعئ مةملةكةتتئك ساياساتتئث ةث باستئ ماسةلةسئ بولؤئ ءتيئس» دةپ باسا ايتقان-دئ.

وسئعان وراي، بالالاردئث ءتيئمدئ تاماقتانباؤئنان تؤئندايتئن اؤرؤ-سئرقاؤ كورسةتكئشئن تومةندةتؤ، تاماقتانؤ توثئرةگئندة ءبئلئمئن ارتتئرؤ، تاماقتانؤ داعدئلارئن وزگةرتؤ ارقئلئ دةنساؤلئعئن ساقتاؤ جانة نئعايتؤ، بالالار مةن جاسوسپئرئمدةردئ، مةكتةپ وقؤشئلارئن، ولاردئث اتا-انالارئن، پةداگوگتاردئ، ورتا مةديسينا قئزمةتكةرلةرئن، تاماق ءپئسئرؤ ورئندارئن پايدالئ تاعام پئسئرؤگة ذيرةتؤ سةكئلدئ ماسةلةلةر كوتةرئلگةنئمةن، مذنئث قانشالئقتئ پايداسئ ءتيئپ جاتقانئ بةلگئسئز.

ويتكةنئ قازئرگئ ؤاقئتتا پايدالئ استان گورئ زياندئ تاعامداردئ جةؤ جاعئ باسئم بولئپ تذر. وسئلايشا «ءبئرئنشئ بايلئق - دةنساؤلئق» دةگةن حالئق دانالئعئ ذمئتئلا باستادئ. «اؤئرئپ ةم ئزدةگةنشة، اؤئرمايتئن جول ئزدة» دةگةن ماقالدئ كذندةلئكتئ ومئردة پايدالانؤدئث رةتئ ازايدئ.

ءبئز «اس - ادامنئث ارقاؤئ» ةكةنئن ةسكةرسةك، بالالاردئ كئشكةنة كةزئنةن تازا ءارئ پايدالئ اس ئشؤگة داعدئلاندئرؤئمئز كةرةك. الايدا بذگئنگئ الماعايئپ ؤاقئت ةرةسةكتةردئ دة، بالالاردئ دا وزگةشة تاماقتانؤعا داعدئلاندئرا باستادئ.

«وزگةشة» دةپ وتئرعانئمئز كوشة-كوشةنئث قيئلئستارئنداعئ تذرعان دذثگئرشةكتةردةگئ اششئ-تذششئ تاعامدار. ولاردئث قاتارئندا قازاققا قاؤئپ توندئرةتئن 10 تاعام بار. ةندئ سولارمةن تانئستئرايئق.

1. چيپسئ جانة كارتوپ كةسپةسئ

مايعا قؤئرئلعان قذرعاق نان نةمةسة كارتوپ كةسپةلةرئ دةنساؤلئق ءذشئن ةث قاؤئپتئ تاعام قاتارئنا جاتادئ. ايتالئق، ةكئ تاعام دا وتة تذزدئلئعئمةن اسقازان مةن بذيرةككة زاقئم كةلتئرسة، ال مايدئث زيانئن ايتئپ جةتكئزؤ مذمكئن ةمةس. بذل سونئمةن قاتار ارتئق سالماق جيناؤعا دا سةبةپشئ بولادئ.

ءبئر قاراعاندا قذرعاق، جةثئل سةكئلدئ كورئنةتئن استان ازاپ شةككةندةر جئل سايئن كوبةيئپ كةلةدئ. اسئرةسة، بالالار ءذشئن چيپسئ مةن قؤئرئلعان كارتوپتئث زيانئ قيساپسئز. مامانداردئث ايتؤئنشا، ونئث قذرامئندا ءتذرلئ قوسپا بار. سوندئقتان ول ةسئرتكئ سةكئلدئ ادامدئ وزئنة تارتئپ تذرادئ.

ةكئنشئدةن، جذيكةگة اسةر ةتةتئن جاعدايلار دا ذشئراساتئن كورئنةدئ.

ساؤدا جانة قوعامدئق تاماقتاندئرؤ ورئندارئندا «كارتوفةل فري» دةگةن اتپةن بةلگئلئ تاعامنئث تاعدئرئثئزدئ وزگةرتؤگة سةبةپشئ بولؤئ مذمكئن. ول ةث الدئمةن بؤعا پئسئرئلئپ، جارتئلاي فابريكات رةتئندة ءتيئستئ ورئندارعا جونةلتئلةدئ.

ال سول جةردة كةسپة كارتوپ مايعا شئلانئپ، ءتذرلئ قوسپامةن «ءدامئ» كذشةيتئلةدئ. مذنئث ءوزئ قاتةرلئ ئسئك دةرتئن تؤدئرؤئ مذمكئن ةكةن. تاعامنئث بذل ءتذرئن جةتئ كذن ساقتاؤعا بولادئ. بذل كةزدة كارتوپتا اكرولةين، اكريلاميد، گليسيداميد پايدا بولادئ. ادامعا كذنئنة ورتا ةسةپپةن 90-100 گرام ماي قاجةت بولسا، فاستفؤدتا 340-390 گرام ماي بولادئ.

دارئگةرلةردئث ازئلئنة قاراعاندا، مايعا قؤئرئلعان كةسپة كارتوپتئ ذدايئ جةگةندةردئث شالبارئ نةمةسة كويلةگئ سئيماي قالادئ. حولةستةريننئث كوپتئگئ بؤئن اؤرؤئن، اتةروسكلةروز، جذرةك دةرتئن قوزدئرئپ، بذيرةك قئزمةتئن بذزادئ. ةرلةردئث بةل قؤاتئن دا ناشارلاتادئ. بذعان ا ق ش عالئمدارئ وزدةرئ جذرگئزگةن 70 جئلداعئ زةرتتةؤلةرئندة كوز جةتكئزگةن.

2. بؤرگةر مةن حوت-دوگ

تةز ارادا دايئندالاتئن اس تذرئنة جاتاتئن بذل تاعامدار مايلئ ةت جانة ءتذرلئ تذزدئقتارمةن جاسالادئ. شةتةلدةردة مالدئ تةز سةمئرتؤ ءذشئن ءتذرلئ قوسپالاردئ پايدالاناتئنئن ةسكةرسةك، بذل تاعام دا ادامدئ وثاي سةمئرتؤدئث ءبئر جولئ.

حوت-دوگةتئن ءپئسئرؤ كةزئندة-كومپونةنتتةرئ قوسئلادئ. ويتكةنئ كوتلةت تاؤارلئق كورئنئسئن ساقتاؤئ كةرةك. سول سةبةپتئ قذرامئندا سينتةتيكالئق قوسپالار دا بولادئ. بذل اسقازان، ئشةك جولدارئنا قاتةر توندئرةدئ.

3.شذجئق جانة كونسةرأئلةر

قازئرگئ كةزدة مايعا قؤئرئلعان ةت كوپ پايدالانئلادئ. ءتئپتئ نانعا وراتئلعان شذجئقتار قذرامئندا نة بارئ بةلگئسئز. ءبئراق شوشقانئث مايئ مئندةتتئ تذردة قوسئلادئ. وزگة ةلدةردة شذجئق پةن سوسيسكيدئ دايئنداؤ بارئسئندا شوشقا تةرئسئنئث ذگئندئسئن دة ةتكة قوسادئ ةكةن.

ودان سوث ءبئزدئث سوزدئك قورئمئزعا وسئ عاسئردا عانا قوسئلعان، ءتئلئمئز كذرمةلةنةتئن قوسپالارمةن بايئتئلئپ، تاماقتاندئرؤ ورئندارئنا جونةلتئلةدئ. كونسةرأئ تذرئندةگئ تاعامدار دا ادام دةنساؤلئعئنا قاؤئپتئ. وعان دا ءتذرلئ قئشقئل مةن تذز قوسئلادئ.

4. تةز دايئندالاتئن كةسپة

ءبئر قاراعاندا اسئققان جاعدايدا وسئدان ئثعايلئ تاعام جوق سةكئلدئ كورئنةدئ. سيئر، تاؤئق، ءتئپتئ شوشقا ةتئنةن ازئرلةنةتئن كةسپةلةر جةثئل اس سةكئلدئ كورئنگةنئمةن، ونئث قذرامئندا تالاي زياندئ قوسپا بار. بارئنةن دة ولاردئث قاي ؤاقئتتا جاسالعانئن ءدوپ باسئپ ايتؤ قيئن. قوراپ سئرتئندا سان ءتذرلئ ساندار مةن توسئن بةلگئلةر سوعئلعانئمةن، ونئ كةز كةلگةن كئسئ شةشة المايدئ. ءار كود نةنئ تذسئندئرةتئندئگئ بارلئق تذرعئندار ءذشئن تذسئنئكسئز.سونئث سالدارئنان دا بولار، لةزدة دايئندالاتئن قوسپا تاعامداردئ ءئشئپ، اسقازانئ اؤئرئپ، اللةرگياعا ذشئراپ جاتقاندار دا بارشئلئق.

5. مايونةز جانة كةتچؤپ

قازئرگئ كةزدة تاماق ءئشؤ بارئسئندا ءجيئ قولداناتئن قوسپالاردئث ءبئرئ. ول ءبئر قاراعاندا تاماقتئث ءدامئن كئرگئزةتئنئ راس. الايدا مايونةز بةن كةتچؤپتئ ءجيئ پايدالانؤ دا اس قورئتؤ جذيةسئن بذزادئ ةكةن. ءتئپتئ مايونةزدة حولةستةرين كوپ بولعاندئقتان، ول قان قذرامئن وزگةرتةدئ.

جذرتتئ «تاثعاجايئپ» جارنامالارئمةن تاثعالدئراتئن ةكئ ءونئمنئث دة ءومئر ءذشئن قاؤئپتئ جاعئ بار. ولار اسئرةسة، فاستفؤدقا قوسئلاتئندئقتان ءدامدئ تاعام ؤلئ تاعام قاتارئنا قوسئلئپ شئعا كةلةدئ. نةگئزئ وسئ ةكئ ءونئم دة ءاؤ باستا ءدامسئز تاماقتا امالسئز جةؤگة ماجبذرلةؤ ءذشئن جاسالعان.

ايتالئق، مايونةز ترانسجيرلةردئ تاسئمالداؤشئ. ياعني مايلئ قئشقئل اعزانئ «الداؤ» ءذشئن جاسالعان. ترانسكونفيگؤراسيا ونكوگةنةز، اتةروسكلةروزدئ ذدةتةدئ. قورئتا ايتقاندا، ورگانيزمدئ قورعاؤشئ فةرمةنتتةردئث جذمئس ئستةؤئنة كةدةرگئ كةلتئرئپ، يممؤنيتةتتئ ناشارلاتادئ.

6. شوكولاد پةن كونفةت

تاتتئگة اؤةستئك بالالاردا عانا كةزدةسپةيدئ. زامان سولاي بولدئ. بذگئندة ذلكةندةر دة ءتاتتئ ءونئمئن ءجيئ جةيتئن بولدئ. مذنئث ءوزئ سؤسامئر، ونكولوگيا، سةمئرؤ، وستةوپوروز، ءتئس اؤرؤئن، اللةرگيا تؤدئراتئندئعئن جذرت ذمئتا باستاعانداي. ءار ادام كذنئنة ورتا ةسةپپةن 50 گرام عانا ءتاتتئ پايدالانؤئ كةرةك. ودان ارتئق جةلئنگةن ءتاتتئ دةنساؤلئققا زياندئ.

بذل ونئمدةر اسا جوعارئ گليكةميالئق يندةكستةرگة ية. قانت اعزاعا تةز سئثةدئ. ونئث پايداسئ شةكتةؤلئ. مئسالئ، قازئر ءتاتتئ ونئمدةرئ ءتذر جاعئنان الدئثعئ ورئنعا شئقتئ. ءتذر جاعئنان دا تاثعالدئرماي قويمايدئ. وكئنئشتئسئ، بذلارعا دا ءتذرلئ بوياعئشتار، قئشقئلدار قوسئلادئ. ونئث قاؤئپسئزدئگئ ذدايئ تةكسةرئلمةيتئندئكتةن، ءتاتتئنئ قالاعان ؤاقئتتا جةؤگة بولمايدئ.

7. ءتاتتئ گازدئ سؤ مةن شئرئندار

قانتتئ تاؤلئگئنة قولدانؤ ءبئر ليتردة 112 گرامنان اسپاؤئ ءتيئس. بذل دةگةنئثئز، شامامةن 420 كالوريا. وعان ءتذرلئ قئشقئلداردئ قوسساثئز، اعزانئث قانشالئقتئ زيان شةگةتئندئگئن بايقاؤعا بولادئ. تاتتئدةگئ كوفةين، بوياؤئشتار مةن كالسيدئ جوياتئن قوسپالار ورگانيزمگة قاؤئپ توندئرةدئ.

ءتاتتئ سؤسئن سئلةكةيدئث ءبولئنؤئن بذزادئ. شولدةتةتئندئكتةن قايتا-قايتا ئشؤگة ءماجبذر ةتةدئ. ةث باستئسئ، اتالعان سؤسئندار ادامنئث تةز ارادا سةمئرؤئنة سةبةپشئ بولادئ. ال ارئقتاؤ كةز كةلگةن كئسئ ءذشئن وثاي شارؤا ةمةس.

8. پوپكورن

جذگةرئنئث ادام ءذشئن پايدالئ جاقتارئ بار. وندا ا، س، ة أيتاميندةرئ، تيامين، نياسين، تةمئر، كالي، ماگني، فوسفور، مئرئش بار. الايدا جذگةرئگة ماي، تذز، قانت، كارامةليزاتورلار، بوياؤئشتار، دامدةؤئشتةر قوسئلعان سوث، ونئث سئثئمدئلئگئ جوعالادئ. وسئلايشا ول چيپسئمةن تةثةسةدئ. ءدامدئ دةگةن اسئثئز بذيرةك اؤرؤئن قوزدئرؤشئ، قان قئسئمئن بذزؤشئ بولئپ شئعا كةلةدئ.

9. ئشئمدئك

اراق-شاراپ اعزادا مي تالشئقتارئن، بذيرةك پةن قاتةرلئ ئسئكتئ قوزدئرؤشئ بئردةن-ءبئر ئندةت. ذدايئ ئشةتئندةر ساؤ ادامعا قاراعاندا 10-15 جئل از ءومئر سذرةتئندئگئ جانة بار. جذيكة مةن دةپرةسسيانئ بذزاتئن دا وسئلار. جول اپاتتارئنئث 50 پايئزئنا سةبةپشئ دة اراق-شاراپ.

بذل از بولسا وتباسئنئث شئرقئن بذزئپ، تذرمئسئثئزدئث تذزةلؤئنة كةدةرگئ كةلتئرةتئن ةث زياندئ نارسة. ةث وثايئ قانشا جةردةن قيناسا دا ئشئمدئكتئث ءدامئن تاتپاؤعا تئرئسؤ.

10. كالورياسئ از جانة مايلئ تاعامدار

بذل توپقا تورت، ئرئمشئك دةسةرتئ، يوگؤرت سةكئلدئ ونئمدةر جاتادئ. بذلاردئث قذرامئندا پايدالئ أيتاميندةر بةلگئلئ ءبئر مولشةردة بولعانئمةن، نةگئزئنةن قاؤئپتئ اؤرؤلار تؤدئرادئ. مئسالئ، سؤسامئر، قان قئسئمئنئث وزگةرؤئ، جذرةك دةرتئ، سةمئزدئك، ت.ب. بذلاردئث قاي-قايسئسئ دا ادامنئث ومئرئندة وكئنئشتئ جاعدايلاردئث كوبةيؤئنة سةبةپكةر بولادئ.

مئنة، ءبئز ذلتتئق ذلئ دةنساؤلئعئنا جاؤ بولئپ تذرعان 10 كئناراتقا توقتالدئق. ءيا، زؤلاعان ءومئر بذرئنعئداي ةمةس، قازئر باسقاشا قذبئلئس بايقالادئ. ادامدار ءوزئن ءوزئ كذتكئسئ كةلةدئ، اؤرؤ-سئرقاؤدا اؤلاق جذرسةم دةگةن ويعا باتادئ.

كةزدةيسوق ولئمنةن ءتئپتئ قورقادئ. ةندةشة، جوعارئدا اتالعان قاؤئپ-قاتةردةن ساقتانعان كئسئ عانا ذزاق ءومئر سذرؤئنة مذمكئندئگئ بار.

وسئدان شامامةن 900 جئلداي بذرئن پارسئ اقئنئ ومار حايام: «سةن ءار نارسةنئ ءبئر جةگةنشة، اش ءجذر» دةگةن ةكةن. دةمةك، تاماقتان ساقتانؤ بذرئن دا بولعان. كةلةشةكتة بذل ءذردئس ذدةي تذسةرئ انئق. الدئثا كةلگةن استئ وسئ ةكةن دةپ جةي بةرؤدئث ذلكةن زاردابئ بار.

«ايقئن»

оқулық
ۇقساس

ەلىمىزدە وقۋلىقتاردى دايىنداۋ جانە باقىلاۋ ءتارتىبى جاڭارتىلدى