الةمنئث مذسئلمان ةلدةرئ قذربان ايتتئ قالاي تويلايدئ؟
استانا. 12- قازان. قازاقپارات - قاسيةتتئ قذربان ايت - دذنيةجذزئندةگئ 1،5 ميللياردتان استام مذسئلمان بالاسئ ءذشئن ذلئق مةرةكة. بذكئل الةم بويئنشا ب ذ ذ-عا مذشة تاؤةلسئز ةلدةردئث قاتارئندا 50 دةن استام مذسئلمان مةملةكةتئ بار دةپ ةسةپتةلةدئ.
مذسئلمان ةلدةرئنئث كوپشئلئگئندة دةرلئك قذربان ايت مةيرامئ مةملةكةتتئك دةثگةيدة اتالئپ وتئلةدئ. كذللئ مذسئلمان قاؤئمئن ئزگئلئك پةن مةيئرئمدئلئككة جةتةلةيتئن قاسيةتتئ قذربان ايت مةرةكةسئنئث ءار ةلدة تويلانؤئنئث سالت-داستذرلئك ةرةكشةلئكتةرئ - ءوز الدئنا ءبئر اثگئمة.
ساؤد ارابياسئنداعئ قذرباندئق شالؤ جوباسئ
اراب ةلدةرئندة، ساؤد ارابياسئندا قذربان ايت مةرةكةسئ «يد ءال-ادحا» دةپ اتالادئ. ارنايئ جوبا بويئنشا بئلتئرلارئ مةككة تذبئندةگئ اسا ذلكةن «ءال-مؤايسام» قاساپحاناسئندا 700 مئثنان استام قوي، 10 مئثنان اسا ءئرئ قارا مةن تذية قذرباندئققا شالئنئپتئ. «ءال-مؤايسام» قاساپحاناسئنداعئ قذرباندئق شالؤ راسئمئنة 18 مئث قاساپشئ، 730 أةتةرينار، 77 شاقتئ ءدئن وقؤئندا جذرگةن ستؤدةنت اتسالئسقان ةكةن. جالپئ، بذل جوبا اياسئندا 1983 - جئلدان بةرئ 4 ميلليوننان استام مال قذرباندئققا شالئنعان.
تذرئكتةر قذربان ايتتا تؤئستارئمةن تابئسادئ
تذركيادا قذربان ايت كذندةرئ ءتورت كذن دةمالئس جاريالانادئ، ءبئراق ءئس جذزئندة مةكتةپتةر مةن ءبئرقاتار مةكةمةلةر اپتا بويئ دةمالئسقا شئعادئ. قذربان شالعان ادام كةشكئسئن مذقتاج ادامدارعا داستارقان جايادئ. تذرئك اعايئندار بذل مةرةكةدة ءذي-ءئشئ، اعايئن-تؤئسئمةن باس قوسئپ، ارقا-جارقا بولئپ قالادئ.
ءازئربايجاندئقتار ءذشئن ايتتئث ءمانئ - مةيئرئمدئلئك
ءازئربايجان مذسئلماندارئ ايت كذندةرئ قذربان شالئپ، كةدةي-كةپشئكتةرگة ذلةستئرةدئ. باكؤدةگئ جاماعات تةزةپير دةگةن باس مةشئتكة جينالئپ، ايت مةيرامئن اتاپ وتةدئ. بذل ءدئني مةيرامنئث ءمانئ - مةيئرئمدئلئك، قايئرئمدئلئق، ادامدارعا سذيئسپةنشئلئك سئيلاؤ.
ماروككولئقتار اندةتئپ ايتتايدئ
ماعئرئپتاعئ، ياعني سولتذستئك افريكا ةلئ ماروككودا قذربان ايت مةرةكةسئ «يد ءال-بابئر» دةپ اتالادئ. بويئنا جاقسئ كيئمدةرئن كيگةن ماروككولئقتار تاث اتا ايت نامازئن وقؤ ءذشئن مةشئتكة اعئلادئ. ايت نامازئنان كةيئن ولار كوشةگة جينالئپ، اللاعا تاكبئر ايتادئ.
بذدان سوث يمامنئث ؤاعئزئن تئثداپ، قذران سذرةلةرئن وقئپ، سالات ءال-يداين عيباداتئن ورئندايدئ. سودان كةيئن قذربان شالؤ راسئمئنة كئرئسةدئ. ماروككولئق مذسئلمانداردئث ءبئر ةرةكشةلئگئ - ايتتا بولسئن، قؤانئشتئ-قايعئلئ كذندةرئ بولسئن اؤةندةتئپ جذرةدئ.
مالايزيالئقتار ايت مةيرامئندا ذلتتئق كيئم كيئپ، ذلتتئق تاعامدار پئسئرةدئ
مالايزيا جذرتئ ءذشئن قذربان ايت مةيرامئ - جايماشؤاق وتباسئلئق مةرةكة، ءبئر كذنئ دةمالئپ، ةرتةسئنة جذمئسقا كئرئسئپ كةتةدئ. مالاي حالقئ ايت كذنئ ازاندا نامازعا ذلتتئق كيئمئن كيئپ بارادئ. ةر-ازاماتتار «بادجؤ مةلايؤ» دةپ اتالاتئن ذزئن جةث جةيدة، كةث شالبار كيسة، ايةلدةر «بادجؤ كؤرونگ» كويلةگئن كيةدئ. ايت نامازئنان كةيئن اتا-انالارئنئث ذيئنة سالةم بةرئپ شئعادئ.
ءاربئر ئقشام اؤدان تذرعئندارئ ءبئر سيئردئ بئرئگئپ ساتئپ الئپ، قذرباندئق شالادئ. قذرباندئققا شالئنعان مالدئث ةتئن بئرئگئپ پئسئرئپ، مذقتاج جاندارعا، دوستارئنا، تؤئستارئنا تاراتادئ. ولار مةيرام كذندةرئ «رةندانگ» سياقتئ ذلتتئق تاعامدارئن دايئندايدئ.
مالايزيالئقتار ءذشئن ادامنئث توق بولؤئ ماثئزدئ، سوندئقتان دا ولار ءبئر-بئرئنةن «قالئث قالاي؟» دةپ ةمةس، «قارنئث توق پا، تاماق ءئشتئث بة؟» دةپ ءجون سذراسئپ جاتادئ.
عاليا قامباربةكوأا، ر.ب.سذلةيمةنوأ اتئنداعئ شئعئستانؤ ينستيتؤتئ تاياؤ جانة ورتا شئعئس ةلدةرئ ءبولئمئنئث عئلئمي قئزمةتكةرئ، ف.ع.ك.، يران تانؤشئ:
- يراندا قذربان ايت ذلكةن دايئندئقپةن تويلانادئ. ءبئراق قالاي تويلاناتئنئن ءتورت توپقا ءبولئپ قاراستئرؤعا بولادئ. ءبئرئنشئ، قذربان ايت دةگةندة بئردةن قاجئلئققا بارؤ ماسةلةسئ باستئ نازارعا الئنادئ. دةمةك، يسلام رةسپؤبليكاسئ بولعاندئقتان، كوبئسئ قاجئلئققا بارعئسئ كةلةدئ جانة مئثداعان مذسئلمان جئلدار بويئ قاجئلئق ساپارئنا بارؤ ءذشئن سارئلا كةزةك كذتةدئ. كئمنئث كةزةگئ بيئلعا تذسسة، ول ادام بار ئقئلاسئمةن وسئ ساپارعا دايئندالادئ. تؤئستارئ، تانئستارئ اقشا بةرئپ، مةككةدة ءبئزدئث دة اتئمئزدان قذرباندئق شال دةپ ءوتئنئش جاسايدئ.
يراندا ارنايئ مةملةكةتتئك قاجئلئق ذيئمئ جذمئس ئستةيدئ. بذل مةكةمة قذربان ايت جاقئنداعان سايئن ارنايئ ذشاق رةيستةرئ ذيئمداستئرئلئپ، ولاردئ ارنايئ شئعارئپ سالئپ، ارنايئ كذتئپ الادئ. ادةتتة ءاربئر قاجئعا قئزئعؤشئلئقپةن، قذرمةتپةن قارايدئ. ياعني يراندئقتار ءذشئن قذربان ايتئ قاجئلئق پارئزئن وتةؤدئ ةسكة سالادئ.
ةكئنشئ، ةلدة قالعانداردئث ئشئندةگئلةرئ مذمكئن بولعانشا قذرباندئق شالؤعا تئرئسادئ. حالئقتئث سانئ كوپ، ال تةگةران 17 ميللليونعا جؤئق حالقئ بار قالا بولعاندئقتان، قالانئث سئرتئنا ارنايئ مال ساتاتئن جانة مال سوياتئن جةر دايئندايدئ. ءاربئر مالدئث ارنايئ مالدارئگةرئ بةرگةن انئقتاماسئ بولادئ.
ادةتتة قذرباندئققا قوي شالادئ. ءاربئر وتباسئ قذرباندئق شالادئ دةپ ايتا المايسئث، ءبئراق ءار ماحاللةدة ءبئر قذرباندئق شالئنئپ، كورشئ-قولاثدئ، بذكئل ماحاللة تذرعئندارئن قذرباندئقتان ءدام تاتؤعا شاقئرادئ. نةگئزئنةن، ذلكةن شاهارعا قاراعاندا شاعئن قالالار مةن اؤئل-اؤئلداردا قذربان ايت جاقسئ تويلانادئ.
ءذشئنشئ، يراندا مذلدةم قذرباندئق شالمايتئن جانة مذسئلمان بولا تذرا، قذرباندئق شالؤعا قارسئ توپتار دا بار. ولاردئث پئكئرئنشة، مالدئ سويئپ قان اعئزعانشا، ءبئر تال ةككةن ابزال. وسئ قارسئ توپ قذربان ايتقا دةيئن ورازا تذتئپ، اش جذرةدئ. قذربان ايت بئتكةن سوث دا ورازا ذستايدئ. «مذسئلماندئق - تاماق جةپ، قوناق شاقئرئپ، اقشانئ شاشؤ ةمةس» دةپ سانايدئ بذل توپ. ةگةر ارتئق اقشا بولسا، ول اقشاسئن كةدةي-كةپشئككة تاراتادئ. تؤرا وسئنداي ذندةؤلةر قازئر فةيسبؤك بةتتةرئندة دة كوبةية باستادئ. بذل - جئلدا بولاتئن جايت.
ءتورتئنشئ، زوراستريزم ءدئنئن ذستاناتئندار قذربان ايتتا مذسئلمانداردئث مال سويئپ، قان اعئزعانئ بارئنشا تةرئس قئلئق ةكةنئن ايتئپ، ةل اراسئنا بذل ءئستئ ئستةمةؤ كةرةكتئگئن تاراتادئ. بذل جايت تا فةيسبؤك پاراقشالارئندا جئلدا كورئنئس تابادئ.
«الاش ايناسئ» گازةتئ