قازاق تئلئئنة تاسادان تاس لاقتئرعاندار كئمدةر؟

استانا. 11 - قئركذيةك. قازاقپارات - جاثا وقؤ جئلئ جاثالئعئن الا كةلدئ.

قازاق تئلئئنة تاسادان تاس لاقتئرعاندار كئمدةر؟

العاشقئ قوثئراؤ سوعئلار كذنئ ءبئلئم جانة عئلئم ءمينيسترئ اؤئسئپ، ةلدئ ةلةث ةتكئزگةن، ةندئ، مئنة، ورئس ءتئلدئ مةكتةپتةردة قازاق ءتئلئ ءپانئ قئسقارتئلئپ، جالپاق جذرتتئث جاعاسئن ذستاتتئ.

قايتسةك قازاقستاندئقتاردئ تةگئس قازاقشا سويلةتةمئز دةپ جذرگةندة ءبئلئم سالاسئ باسشئلارئنئث تاسادان تاس لاقتئرؤئن تذسئنة الماي دالمئز.

الدة ولار ةلباسئ دئتتةگةن 2020 - جئلعئ مةجةگة مةرزئمئنةن بذرئن جةتئپ، حالئقتئث 100 پايئز قازاقشا سويلةپ كةتؤئنةن قاؤئپتةندئ مة ةكةن؟

سونئمةن، 1 - قئركذيةكتةن باستاپ ةلئمئزدةگئ ورئس ءتئلدئ مةكتةپتةردة قازاق ءتئلئ ءپانئنئث ساعاتئ قئسقارتئلدئ.

ءبئلئم جانة عئلئم مينيسترلئگئنئث بةكئتكةن جاثا وقؤ باعدارلاماسئنا سايكةس، اپتاسئنا ءتورت-بةس رةت وتةتئن قازاق ءتئلئ ساباعئ ةكئ ةسةگة دةيئن قئسقارئپ وتئر. ناقتئراق ايتساق، باستاؤئش سئنئپتاردا بذرئن اتالمئش ءپان ءتورت رةت وقئتئلسا، 1-2-سئنئپتاردا ةكةؤئ عانا قالعان، ال 3-4-سئنئپتاردا ول ءذش رةت قانا وقئتئلماق.

ورتا بؤئندا، ياعني 5 پةن 9-سئنئپتاردا بذرئن اپتانئث بةس كذنئ بويئ وقئتئلاتئن قازاق ءتئلئنئث ةكةؤئن كةسئپ تاستاپتئ. سونداي-اق ؤاقئتئنئث كوبئن ذلتتئق ءبئرئثعاي تةستئلةؤگة دايئندالؤمةن وتكئزةتئن 10-11-سئنئپتار ءذشئن ءپان ساعاتئنئث قئسقارؤئ قازاق تئلئنةن ونسئز دا تومةن ذپاي الئپ جذرگةن وقؤشئلاردئث جاعدايئن تئپتةن ناشارلاتئپ جئبةرؤئ مذمكئن ةكةنئ ايتپاسا دا تذسئنئكتئ.

گؤمانيتارلئق باعئتتاعئ سئنئپتاردا اپتاسئنا ءذش، ال جاراتئلئستانؤ-ماتةماتيكا باعئتئنداعئلارعا ةكئ رةت قانا قازاق ءتئلئ ءپانئ وقئتئلادئ. بذرئن بارئنة بئردةي اپتاسئنا ءتورت رةت وقئتئلاتئن.

ءبئزدئث ةلدئث ءتئل ساياساتئنا سئن كوپ ايتئلادئ. تاياقتئث ءبئر ذشئ وزگة ذلت وكئلدةرئنة مةملةكةتتئك ءتئلئمئزدئ ذيرةتة الماعان مةكتةپتةرگة بارئپ تيةتئنئ جاسئرئن ةمةس. ون ءبئر جئل وقئپ، «سالةمةتسئز بة» مةن «ساؤ بولئثئزدئ» عانا ذيرةنئپ شئعئپ جاتقاندار كوپ. دةگةنمةن كوش جذرة تذزةلةتئنئ سياقتئ قازاق ةمةستةردئث قازاق ءتئلئن بئلؤگة قذلشئنئسئ از دا بولسا بار ةكةنئن اثعارامئز. ونئ ساباق بةرئپ جذرگةن ذستازدار دا ايتادئ. ال ءبئلئم جانة عئلئم مينيسترلئگئنئث جاثا وقؤ باعدارلاماسئ بالالارعا كذندة ءبئر سوزدةن بولسا دا ذيرةتئپ جذرگةن ذستازداردئث جئگةرئن جاسئتئپ وتئر.

ءشاربان قاماليةأا، قئزئلجار قالاسئنداعئ №1 گيمنازيانئث قازاق ءتئلئ ءپانئنئث مذعالئمئ:

- بذدان ةث ءبئرئنشئ كةزةكتة وقؤشئلار زارداپ شةگةدئ. ورئس مةكتةپتةرئندة وزگة ذلت وكئلدةرئمةن قاتار، قاراكوزدةرئمئز دة كوپتةپ وقيدئ. ولارعا قازاق ءتئلئن شامامئز كةلگةنشة وقئتامئز. ءبئر اثعارعانئم، ورئس بالالارئ كةي دئبئستارعا تئلدةرئ كةلمةسة دة، قازاق ءتئلئنئث ةرةجةلةرئن جاقسئ مةثگةرئپ الادئ. قازاق ءتئلئنئث قاجةت ةكةنئن ءبارئ ءتذسئندئ، اتا-انالارئ كومةكشئ ئزدةپ جذرةدئ. ال ءپاندئ قئسقارتؤ 20 جئلدا جةتكةن جةتئستئگئمئزدئ جوق قئلماق.

ةكئنشئدةن، ذستازدار قاؤئمئنا دا قيئن ءتيئپ تذر. بئلتئر 23 ساعاتئم بولعان، قازئر جةتئ ساعات قانا بةردئ. وسئلايشا مةملةكةتتئك ءتئلدئ وقئتئپ جذرگةن ذستازداردئث بةدةلئن ءتذسئرئپ وتئر. مةن بذنئ قازاق تئلئنة جاسالعان قاستاندئق ارةكةت دةر ةدئم. ءتئلئمئزدئ قايتسةك كوركةيتةمئز دةپ شئر-پئر بولئپ جذرگةندة انا ءتئلئمئزدئ كةسئپ، ورنئنا اعئلشئن ءتئلئن تئقپالاؤ دذرئس ةمةس. شةت ءتئلئنئث وقئتئلؤئنا ةشكئم قارسئ ةمةس، تةك ودان قازاق ءتئلئ زارداپ شةكپةؤئ قاجةت ةدئ. ءبئز كةزئندة اپتاسئنا ءبئر ساعات قانا نةمئس ءتئلئن وقيتئنبئز، قذدايعا شذكئر، قاجةت بولعان سوث ذيرةنئپ شئقتئق. اعئلشئن ءتئلئ دة سولاي، قاجةت ادام ءوزئ ذيرةنئپ الؤئ كةرةك.

شئنئمةن دة، ءبئلئم جانة عئلئم مينيسترلئگئنئث قازاق ءتئلئ ءپانئن قئسقارتؤئن أةدومستأو وكئلدةرئ 12 جئلدئق ءبئلئم بةرؤ ذردئسئنة كوشؤمةن جانة اعئلشئن ءتئلئ پاندةرئن تةرةثدةتئپ وقئتؤعا كوثئل بولئنؤئمةن تذسئندئرؤدة. الايدا، ولاردئث پئكئرئنشة، قازاق ءتئلئ ءپانئ ساعاتتارئنئث قئسقارؤئ مةملةكةتتئك ءتئلدئ ذيرةنؤشئلةرگة ةش زيانئن تيگئزبةيدئ-مئس.

كذلپاش قالعوجينا، سولتذستئك قازاقستان وبلئستئق ءبئلئم باسقارماسئ باستئعئنئث ورئنباسارئ:

- بذل - مينيسترلئكتئث قذزئرةتئندةگئ ءئس. ءبئز تةك ورئنداؤشئمئز. قازاق ءتئلئ ساعاتتارئن قئسقارتؤدئث باستئ سةبةبئ 12 جئلدئق بئلئمگة كوشؤگة بايلانئستئ. مةنئثشة، بذدان ةشكئم زارداپ شةكپةؤئ كةرةك. سةبةبئ ءتئلدئ قالئپتاستئراتئن مةكتةپ ةمةس، ورتا دةپ ويلايمئن. مةكتةپتة تةك ةرةجةلةردئ عانا ذيرةنةدئ، ال قازاقشا سويلةؤ ورتاعا بايلانئستئ. ةندئ مذعالئمدةرگة كةلةتئن بولساق، ءپان ساعاتتارئنئث ازايؤئنا بايلانئستئ ةشكئم جذمئستان شئعارئلمايدئ. بذگئندة شامامةن ءار ذستازعا 18 ساعاتتان كةلئپ وتئر. دةمةك، ةشكئم جذمئسسئز قالمايدئ دةگةن ءسوز.

مةكتةپتةن ةشكئمدئ قؤماسا دا، ساعاتتئث كةمؤئ، سوعان ساي جالاقئنئث ازايؤئ ءوز ةركئمةن كةتؤشئلةردئث لةگئن باستاپ تا جئبةرگةندةي. بئلتئر قئزئلجار قالاسئنداعئ №8-مةكتةپتة قازاق ءتئلئ مةن ادةبيةتئ پانئنةن ساباق بةرگةن زويا زولوتورةأا دا اتالمئش جاثالئقتئ ةستي سالا قئزمةت اؤئستئرؤدئ ءجون ساناعان ةكةن. ذلتئ ورئس بولسا دا، قازاق ءتئلئن جةتئك مةثگةرئپ، ؤنيأةرسيتةتتة العان ءبئلئمئن وزگةلةرگة ذيرةتؤئ ءتيئس ذستاز بذگئندة باسقا سالادا ءجذر. جالپئ، سولتذستئك قازاقستان وبلئسئنداعئ ورئس مةكتةپتةرئندة بئلتئر قازاق ءتئلئ ءپانئن وقئتاتئن 1168 مذعالئم بولعان ةكةن، قانشاسئ كةتئپ، قانشاسئ قالعانئ جايلئ اقپارات ازئرگة ءبئلئم باسقارماسئندا جوق بولئپ شئقتئ.

دةرةك

سولتذستئك قازاقستان وبلئسئندا جالپئ ءبئلئم بةرةتئن 585 مةكتةپ بار، ولاردئث 146 سئ قازاق ءتئلدئ ءبئلئم ورداسئ، 133 ئ ارالاس، ال قالعان 306 سئ ورئس تئلئندة وقئتاتئن مةكتةپتةر ةكةن. اتالمئش مةكتةپتةردة ذزئن سانئ 73 مئث 126 وقؤشئ ءبئلئم الؤدا، بذل بالالاردئث 29 پايئزئ - قازاقشا، قالعان 71 پايئزئ ورئسشا وقيدئ. ذلتئ قازاق وقؤشئلاردئث 25 پايئزئ ءوز انا تئلئندة ءبئلئم الئپ جذرگةن جوق.

زويا زولوتورةأا، قازاق ءتئلئ مةن ادةبيةتئ ءپانئنئث بذرئنعئ مذعالئمئ:

- وزگة ذلت بالالارئ اراسئندا قازاق ءتئلئن بئلؤگة ئنتالئلار سانئ ارتئپ كةلةدئ. وعان ءوزئمدئ جانة مةنئمةن بئرگة ءتئل مامانئ اتانعان قذربئلارئمدئ ايتؤعا بولادئ. ال ورئس مةكتةپتةرئندة قازاق ءتئلئنئث قئسقارئپ قالؤئنا مةن قارسئمئن. مةنئثشة، ورئس مةكتةپتةرئندة قازاق ءتئلئ قازاق مةكتةپتةرئنة قاراعاندا كوبئرةك بولؤئ قاجةت. سةبةبئ ولار ءبارئن باسئنان باستايدئ، ةرةجةنئ دة، سويلةؤدئ دة ذيرةنؤئ قاجةت. بئلتئر اپتاسئنا بةس ساباق وتكئزگةننئث وزئندة ؤاقئت جةتپةي قالاتئن. قوسئمشا وقئتاتئنبئز، ةندئ نة بولارئن بئلمةيمئن.

اثعارعانئمئز - ءبئلئم سالاسئ باسشئلارئنئث بذل جاثالئعئن وزدةرئنةن باسقا قولداپ وتئرعان ادام بايقالمايدئ. قازاقتار عانا ةمةس، وزگة ذلت وكئلدةرئنئث ءوزئ قازاق ءتئلئ ءپانئنئث قئسقارؤئنا قارسئلئقتارئن بئلدئرؤدة. بذعان قاراپ مةملةكةتتئك ءتئلدئ ذيرةنؤگة دةگةن ئنتانئث پايدا بولعانئن، از دا بولسا تئلگة دةگةن قاجةتتئلئكتئث تؤئنداعانئن كورةمئز. ةندئ تةك ولاردئ دةمةپ، ذيرةتئپ جئبةرؤ عانا قالعانداي. ال بذعان تئكةلةي جاؤاپتئ ءبئلئم جانة عئلئم مينيسترلئگئ بولسا كةرتارتپا مئنةز تانئتئپ وتئر. ءتئپتئ بذل قادامدئ قازاق تئلئنة جاسالعان قاساقانا ارةكةت دةپ باعالاؤعا دا بولاتئنداي.

جالقئ پئكئر

تاثات سذگئربايةأ، «اسئل مذرا» عئلئمي-زةرتتةؤ ورتالئعئنئث جةتةكشئسئ:

- بالالارعا شةت ءتئلئن وقئتؤدا وتة اباي بولعان ءجون. الةمدة كوش باستاؤشئ ةلدةردئث ءبئرئ - جاپونداردان ذلگئ الساق يگئ ةدئ. ولار بالا 12 جاسقا تولعانعا دةيئن انا تئلئنةن باسقا ةش ءتئلدئ وقئتپايدئ. ال بئزدة بيئلدان باستاپ اعئلشئن ءتئلئن ءبئرئنشئ سئنئپقا دا ةنگئزئپ جاتئر. ءتئلئ ةندئ شئعئپ، ءوز انا تئلئندة ازةر سويلةپ جذرگةن 5-6 جاسار بالانئث باسئن قاتئرئپ قويعانئمئز ءجون بة وسئ؟ ال اعئلشئن ءتئلئنئث كةسئرئنةن قازاق ءتئلئنئث قئسقارؤئ ءتئپتئ ئثعايسئز. مةنئث وزگة ذلت وكئلدةرئنةن تانئستارئم وتة كوپ، قاتئپ قالعان ولاردئ ةندئ قازاقشاعا ذيرةتة الماسپئز، الايدا ولار بالالارئنئث قازاقشا بئلگةنئن قالايدئ. سةبةبئ مةملةكةتتئك ءتئلدئ بئلمةي قئزمةتكة ورنالاسؤ قيئن تيةرئن ولار دا ءتذسئندئ.

اأتور: ةرباقئت امانتاي ذلئ، قئزئلجار

«الاش ايناسئ»

оқулық
ۇقساس

ەلىمىزدە وقۋلىقتاردى دايىنداۋ جانە باقىلاۋ ءتارتىبى جاڭارتىلدى