قذرمانعازئنئث مئلتئعئ
استانا. 4 - قئركذيةك. قازاقپارات - اتئراؤ وبلئستئق تاريحي-ولكةتانؤ مؤزةيئ قازاق س س ر جوعارعئ سوأةتئ پرةزيديؤمئنئث گؤرةأ وبلئسئ بويئنشا ذيئمداستئرؤ كوميتةتئنئث 1939 - جئلعئ 22 - شئلدةدةگئ №23-ساندئ «وبلئستئق مؤزةيدئث اشئلؤئ تؤرالئ» قاؤلئسئمةن اشئلعان.
باستاپقئدا مؤزةيدئ ذيئمداستئرؤ جذمئستارئ وبلئستئق ءبئلئم بةرؤ بولئمئنة جذكتةلئپ، وبلئستاعئ ةم ءبئم ذ-ناي ترةست، بالئق عئلئمي-زةرتتةؤ ستانساسئ، بالئقشئلار وداعئ، بالئق كونسةرأئ كومبيناتئ، ةنةرگيا ترةسئ، يندةربور قذرئلئسئ، ازئق-تذلئك ونةركاسئبئ، جةرگئلئكتئ كوميتةتتةر جانة باسقا دا مةكةمةلةر مةن ذيئمدار باسشئلارئنا وبلئستئث وتكةن جانة بذگئنگئ كةزةثدةگئ ةكونوميكالئق-مادةني دامؤ كورسةتكئشتةرئن كورسةتةتئن قاجةتتئ جادئگةرلةردئ مؤزةيگة جيناقتاپ بةرؤ مئندةتتةلةدئ.
1940 - جئلئ 5 - قاراشادا بارلئعئ 300 دةي جيناقتالعان جادئگةرلةر نةگئزئندة مؤزةي 240 شارشئ مةترلئك بذرئنعئ ورئستئث شئركةؤ ءذيئ ورنئندا مةكتةپ مؤزةيئ نةگئزئندة رةسمي تذردة اشئلادئ. 1999 - جئلدئث 3 - قئركذيةگئندة كذردةلئ جوندةؤدةن وتكئزئلئپ، مؤزةيگة لايئقتالئپ وثدةلگةن ةكئ قاباتتئ بذرئنعئ مادةني-اعارتؤ ؤچيليششةسئ عيماراتئنا ب.مومئش ذلئ كوشةسئندةگئ №3 -ذيگة كوشئرئلةدئ. مؤزةيدئث اشئلؤئ راسئمئنة قازاقستان رةسپؤبليكاسئنئث پرةزيدةنتئ ن.نازاربايةأ قاتئسقان. مؤزةيدئث جالپئ كولةمئ 2027 شارشئ مةتر، ةكسپوزيسيالئق كولةمئ 916،72 شارشئ مةتر، قور ساقتاؤ ءبولئمئ 60،4 شارشئ مةترگة ورنالاستئرئلعان.
مؤزةي ةكسپوزيسياسئ 1999 - جئلئ استراحان مةملةكةتتئك بئرئككةن تاريحي-ارحيتةكتؤرالئق مؤزةي-قورئعئ سؤرةتشئلةرئ جانة شئعارماشئلئق توبئ قئزمةتكةرلةرئنئث جاساقتاؤئمةن كورمة تذرئندةگئ ارحةولوگيالئق، تاريحي-ةتنوگرافيالئق جانة ةتنوگرافيا زالدارئ اتاؤئمةن اشئلدئ. 2000 - 2001 - جئلدارئ مؤزةيدئث « ХІІ-ХХ عاسئرلارداعئ ولكة تاريحئ»، «1917 - 1990 - جئلدارداعئ ولكة تاريحئ»، «ХХ عاسئردئث جارتئسئنداعئ ولكة تاريحئ»، «ولكة تابيعاتئ»، «ةتنوگرافيا» ةكسپوزيسيالئق زالدارئ جاساقتالئپ، 2001 - جئلئ اتئراؤ وبلئستئق تاريحي-ولكةتانؤ مؤزةيئنئث عئلئمي قئزمةتكةرلةرئ جانة سؤرةتشئلةرئنئث جاساقتاؤئمةن «1917 - 1990 - جئلدارداعئ ولكة تاريحئ» زالئنئث ةكسپوزيسياسئ وزگةرتئلئپ، «ولكة مادةنيةتئ مةن ادةبيةتئ» زالئ جاساقتالدئ.
كذنئ بذگئندة مؤزةيدة - «تئلسئم ءداؤئر» (التئن كيئمدئ ادام)، «ةتنوگرافيا»، «ارحةولوگيا»، « ХІІ-ХХ عاسئرلارداعئ ولكة تاريحئ»، «اتئراؤ ارداقتئلارئ»، «1941 - 1945 - جئلدارداعئ ذلئ وتان سوعئسئ»، «ولكة مادةنيةتئ مةن ادةبيةتئ»، «تاؤةلسئزدئك»، «ولكة تابيعاتئ» اتتئ 9 ةكسپوزيسيالئق زالدارئ كورةرمةن نازارئنا ذسئنئلئپ وتئر.
1985 - جئلئ ذلئ جةثئستئث 40 جئلدئعئنا وراي قازاقستان كوممؤنيستئك پارتياسئ ورتالئق كوميتةتئنئث شةشئمئمةن اشئلعان «اسكةري داثق» مؤزةيئ ذلئ جةثئستئث 65 جئلدئعئن مةرةكةلةؤگة دايئندئق جانة ونئ وتكئزؤ جونئندةگئ وبلئستئق كوميسسيانئث 2009 - جئلعئ 3 - قاراشاسئنداعئ №11-حاتتاماسئنا سايكةس بذرئن وبلئستئق قورعانئس ئستةرئ جونئندةگئ دةپارتامةنتئنئث عيماراتئندا ورنالاسقان مذراجايدئث «اسكةري داثق» بولئمشةسئ 2010 - جئلعئ 5 - قاثتارئندا «ولكة تاريحئن عئلئمي زةرتتةؤ» بولئمئنة قوسئلئپ، ورتالئق مؤزةيگة كوشئرئلئپ، جادئگةرلةر وبلئستئق مؤزةي قورئنا وتكئزئلدئ.
كذنئ بذگئندة وبلئستئق مؤزةي قورئ پالةوليت داؤئرئنةن باستاپ قازئرگة دةيئنگئ ولكةنئث تاريحئنان، ةكونوميكاسئ مةن مادةنيةتئنةن، ادةبيةتئ مةن ونةرئنةن، فلوراسئ مةن فاؤناسئنان سئر شةرتةتئن تاريحي قذندئلئقتارمةن تولئعئپ، جادئگةر سانئ 58 مئث 128 داناعا جةتئپ وتئر. ونئث ءئشئندة نةگئزگئ قور 28919، قوسئمشا قور 29209 ساقتام بئرلئكتةردئ قذرايدئ.
- ولكةمئزدئث تاريحئنا ذلةس قوسارلئق قذندئ جادئگةردئث ءبئرئ - قذرمانعازئ بابامئز قولدانعان ذزئن ذثعئلئ مئلتئق. قارؤدئث ذزئندئعئ 1 مةتر 46 سانتيمةتر. قذنداعئ اعاشتان جاسالعان، قايئستان بةلبةؤئ بار. اعاشتان جاسالعان بولئگئنئث ذزئندئعئ 1 مةتر 26 سانتيمةتر. بةلبةؤدئث ذزئندئعئ 1 مةتر 13 سانتيمةتر. بةلبةؤدئث قايئسئ ةكئ جةردةن قيئلعان، قايئستئث بةتكئ قاباتئ ءار جةرئنةن قئرئلعان. وقتئعئ (وقپانئ، تذتةسئ)، شذرئپپةسئ، شاپپاسئ، پئلتةسئ تةمئردةن جاسالعان. وقتئعئ 1 مةتر 7 سانتيمةتر. سالماعئ 3350 گرام.
قذنداعئ مةن وقتئعئ ءتورت جةردةن تةمئرمةن بةكئتئلگةن. مئلتئق زالالسئزداندئرئلعان. ذثعئسئنداعئ تةمئر جاپسئرمادا «1849» دةگةن ويئپ جازئلعان جازؤ بار. سوعان قاراعاندا، بذدان 163 جئل بذرئن اتاقتئ تؤلا قارؤ-جاراق زاؤئتئندا قذراستئرئلعان سئثايلئ. ةث باستئسئ، ونئ كذيشئ «ةر قارؤئ - بةس قارؤدئث» ءبئرئ رةتئندة پايدالانعان. مئلتئقتئ قاثباقتئ دةگةن جةردةگئ دئثعئزئل شاعئلئندا وتئرعان ناؤرئزدئث اكةسئنةن الادئ. 1940 - جئلدار شاماسئندا احمةديار اقساقال كذيشئ بابامئزدئث تؤئسقانئ اقباس اقساقالدئث ذيئنةن وسئ مئلتئقتئ كورئپ، قولقا سالادئ. ءوزئ اثشئ بولعاندئقتان، مئلتئق وق اتؤعا جارايتئنئن كورةدئ. بئرنةشة رةت بارئپ ءجذرئپ، مئلتئقتئ ءوز قولئمةن الئپ، ءبئراز جئل پايدالانادئ.
سوثعئ جئلدارئ بالاسئ قئرعي احمةدياروأ كوزدئث قاراشئعئنداي ساقتاپ، قاستةرلةپ كةلگةن ةكةن. قازاقستان حالئق ءارتيسئ، مةملةكةتتئك سئيلئقتئث لاؤرةاتئ، پروفةسسور قارشئعا احمةدياروأقا سول كةزدةگئ وبلئس اكئمئ يمانعالي تاسماعامبةتوأ مذراجايعا تاپسئرؤعا قولقا سالادئ. ناتيجةسئندة قئرعي احمةدياروأ 2000 - جئلئ قاراشا ايئندا ءبئزدئث مةكةمةنئث قاراؤئنا تاپسئردئ، - دةيدئ اتئراؤ وبلئستئق ولكةتانؤ مذراجايئنئث ديرةكتورئ سةرئك مذحامبةتوأ.
داؤلةسكةر دومبئراشئ، قذرمانعازئ كذيلةرئنئث جالعاستئرؤشئسئ قارشئعا احمةدياروأتئث كوزئ تئرئسئندة بةرگةن سذحباتتارئنا سذيةنسةك، قئزئلقذرت رؤئنئث سذلتانئ داؤلةتكةرةي شئعايةأ بئردة ءمذسئرالئ كذيشئدةن بالالارئنا كذي ذيرةتؤدئ سذرايدئ.
سوندا ول «ناعئز كذيشئ كةشة تذرمةدةن قاشئپ كةتتئ» دةپ جاؤاپ بةرةدئ. سذلتان: «قذرمانعازئنئ ذستاپ اكةلئثدةر، ءبئراق قول كوتةرؤشئ بولماثدار!» دةپ تاپسئرادئ. قؤعئنشئلار كذي اتاسئن اؤةستئث اؤئلئنان تاؤئپ، وزدةرئمةن بئرگة الئپ كةتةدئ. اياق استئنان قؤعئن كةلگةندة قذرمانعازئ مئلتئعئن شومةلةنئث اراسئنا تئعا سالعان ةكةن. كةيئن اؤئل ادامدارئ تاؤئپ الئپ، قاستةرلةپ ذستايدئ.
1946 - جئلئ قارشئعا احمةدياروأتئث اكةسئ نارئن قذمئنئث بويئندا اثشئلئقپةن ءجذرئپ، ءبئر ذيگة تذسةدئ. اثگئمة-دذكةن قذرئپ وتئرئپ، توردة ءئلؤلئ تذرعان مئلتئقتئ كورئپ، ءمان-جايئن سذرايدئ. سويتسة، ءذي يةسئ بذل جادئگةردئث قذرمانعازئعا تيةسئلئ ةكةنئن ايتادئ. باسئندا سةنئثكئرةمةگةنئمةن، اقئر اياعئندا بالا-شاعاسئنئث ءناپاقاسئنا جاراپ وتئرعان جالعئز بذزاؤلئ سيئرئ مةن قاسقئر اتاتئن قوساؤئز مئلتئعئن قوسا بةرئپ، ارةث دةگةندة ساتئپ الادئ. ايةلئ ةرتة قايتئس بولئپ، جةتئم قالعان بالاپاندارئن احمةديار اقساقال قذرمانعازئنئث قارا مئلتئعئمةن قذس اتئپ، اث اؤلاپ اسئراعان كورئنةدئ.
بايداؤلةت قانشايئم
«ايقئن»