كذيمةن كومكةرئلگةن تاريح

استانا. 14- تامئز. قازاقپارات - قذرمانعازئنئث كذي ونةرئ جايئندا احمةت جذبانوأتان اسئرئپ ايتقان، اقتارئپ ايتقان ةشكئم جوق.

كذيمةن كومكةرئلگةن تاريح

دةسةك تة، تذگةلدةي ناقتئ مذراعات دةرةكتةرئنة سذيةنبةگةندئكتةن، اؤئزشا ايتئلعان ةستةلئكتةردئث ءبئرازئنئث اؤئتقيتئن تذسئ جوق ةمةس دةپ ةشكئم دة ايتا المايدئ.

ماسةلةن، قذرمانعازئ تؤئندئلارئنئث بئزگة تولئقتاي جةتپةگةنئ ايان جانة ذلئ كذيشئگة ءبئراز بوگدة كذيلةردئث تةلئنئپ كةتكةندئگئ دة جاسئرئن ةمةس. جالپئ، قذرمانعازئنئث تذلعاسئن تولئقتاي تانئتؤ ءذشئن ونئث تؤعان توپئراعئنداعئ تذستاستارئن، شاكئرتتةرئن تةرةث زةرتتةمةي بولمايدئ. تذستاستارئ دةگةندة اؤئزعا الارئمئز - بالامايسان، سوقئر ةسجان، سةيتةكتةر.

ولاردئث دا ءومئرئ، شئعارماشئلئعئ تولئق، تذتاس زةرتتةلمةگةن.

وسئناؤ ويسئراعان ولقئلئقتئث ورنئن تولتئرؤ ءذشئن بةلگئلئ جازؤشئ-جؤرناليست وتةپبةرگةن الئمگةرةيةأ تاياؤدا «ارئس» باسپاسئنان شئققان «قذرمانعازئ» اتتئ كئتابئندا سوقتالئ دا تةرةث ئزدةنئستةرگة بارعان. ياعني اأتوردئث ذلئ كذيشئ قذرمانعازئنئث 190 جئلدئعئنا ارناپ شئعارعان اتالمئش كئتابئ - ذزاق جئلعئ ئندةي ئزدةتؤدةن تؤعان، تئث دةرةك، سونئ مالئمةتتةرگة تولئ، قازاقتئث باتئس وثئرئندةگئ قذدئرةتتئ كذي ونةرئ تؤرالئ ئرگةلئ ةثبةك.

البةتتة، توكپة كذيدئث تؤئن جةلبئرةتؤشئلةردئث ذشار باسئندا ذلئ قذرمانعازئنئث تذرعانئن جانة تذرا بةرةتئنئن كوپشئلئك جاقسئ بئلةدئ. سةبةبئ جوسئن كذيدئث تئث ةكپئنمةن ةرةكشة قانات قاعؤئ وسئ قذرمانعازئدان باستالعانئنا ةشكئمنئث ةشقاشان داؤئ جوق. ال كذي اتاسئ رةتئندة اتئ الةمگة كةتكةن قذرمانعازئنئث ار جاعئندا كئمدةر بار دةسةك، ءمذدئرئپ قالارئمئز انئق. قذرمانعازئنئث ار جاعئندا ءارئ كذيشئ، ءارئ باتئر ماحامبةت تذر دةؤشئلةرگة قذلاق تذرسةك، ذلئ كذيشئنئث وزئنةن بذرئن وتكةن دومبئرالئ ءارئ دؤلئعالئ باتئردئ ذستاز تذتؤئ زاثدئلئققا سايادئ.

سونئمةن قاتار قذرمانعازئنئث جولئن اشقان ذلئق ذستازئ ذزاق كذيشئ، ذزاقتئث ذستازئ بوعدا دةپ ةسةپتةلئنةدئ. وسئ بوعدانئ يساتاي مةن ماحامبةت اعا دةپ سئيلاپ، ارنايئ سالةم بةرگةنئ زةرتتةؤشئلةردئث ةثبةگئندة ايتئلادئ. ايتاعئمئز - جازؤشئ وتةپبةرگةن الئمگةرةيةأتئث قذرمانعازئنئث شئعارماشئلئق جانة ورئنداؤشئلئق ءداستذرئن جالعاستئرؤشئلار جايئنداعئ ةثبةگئ ءدال وسئ بوعدا قارا ذلئ مةن ذزاق مئرزاباي ذلئنئث ءومئرئ تؤرالئ دةرةكتةردةن باستالادئ. ولار كئمدةر، قايدا تؤئپ، قايدا ءومئر ءسذردئ، قانداي شئعارمالارئ بار دةگةن سذراقتار توثئرةگئندة وي ءوربئتئپ، كةيبئر سئرتتاي تون پئشكةن زةرتتةؤشئلةردئث جاثساق پئكئرلةرئنة ءادئل سئن پئكئرئن ءبئلدئرئپ، تؤراشئلدئقپةن تورةلئك ايتادئ.

اأتور حالقئمئزدئث كذي ونةرئنئث جذلدئزئ قذرمانعازئعا كةلگةندة كانئگئ جذيرئكتةي كوسئلة تذسةدئ. قانشاما زةرتتةلدئ دةسةك تة، اتئراؤلئقتار مةن باتئسقازاقستاندئقتار ذلئ كذيشئنئ وزدةرئندة تؤعان دةپ ةسةپتةيدئ. كذيشئنئث تؤعان جةرئ ءبئر ادةبيةتتةردة اتئراؤ وبلئسئنئث قذرمانعازئ اؤدانئ دةپ ةسةپتةلئنئپ، ةندئ بئرئندة باتئس قازاقستاننئث جاثاقالا اؤدانئ دةپ جازئلئپ جذرگةنئ دة سوندئقتان. وتةكةث وسئعان نازار اؤدارتئپ، شئندئعئندا، كذيشئنئث قذرمانعازئ اؤدانئنئث جيدةلئ قذمئندا تؤعانئن ناقتئلايدئ.

كةزئندة سذگئردئث شاكئرتئ تولةگةن مومبةكوأ ءوزئ شئعارعان كذيلةردئ وزئمدئكئ دةؤگة ئثعايسئزدانئپ، «بذل سذگئردئكئ ةدئ» دةپ ايتئپ جئبةرئپتئ. سول كئشئپةيئلدئلئكتةن سذگئرگة تةلئنئپ كةتكةن، انئعئندا تةلئنئپ جذرگةن كذيلةرئ بار. سول سياقتئ كةزئندة بئرةؤ-ةكةؤ ةمةس، الدةنةشة كذي قذرةكةثة دة تةلئنئپ كةتكةنگة ذقسايدئ.

مئث توبةدةن ءبئر تاؤ جاساماق بولعانداردئث ارةكةتئنئث اسةرئ دةمةسكة ءاددئث جوق. سونداي-اق قذرمانعازئنئث كذرةسكةرلئگئن حالئقارالئق دةثگةيگة جةتكئزةمئز دةپ، سةيتةك كذيشئ سةكئلدئ يتجةككةنگة ايداتقانئمئز دا، «سارئ ارقا» كذيئ مةن «الاتاؤ» كذيلةرئن سول جاقتا شئعاردئ دةپ جذرگةندةرئمئز دة بةكةرشئلئك ةكةن. ابئز ابايدئث سةمةيدةن ارئ اتتاپ شئقپاعانئنداي، ادؤئندئ قذرمانعازئ دا ارئ كةتكةندة استراحاننان ذزاماپتئ.

اأتور كذيشئ تؤرالئ ءوزئ ةستئگةن، قذلاعئندا قالعان كونةدةن جةتكةن اثئزعا بةرگئسئز اثگئمةلةردئ دة ورنئ-ورنئمةن قولدانادئ. ونداي اثگئمةلةر قايسئبئرةؤلةردئكئندةي جاثساق پئكئردةن ادا، تذلعانئ تومةندةتؤگة ةمةس، بيئكتةتؤگة قئزمةت ةتةدئ. سونئث ءبئرئ قذرمانعازئ مذردةسئن قازؤعا بايلانئستئ.

1967 - جئلئ انتروپولوگ نوةل شاياحمةتوأ قذرمانعازئنئث قابئرئن اشئپ، ةل اؤزئندا ايتئلئپ جذرگةن اثئزعا ساي، الدئمةن يةسئمةن بئرگة كومئلگةن اتئنئث باسئن جانة قذران كئتابئن تابادئ. شئنئندا دا، كذيشئنئث قولدارئ ةكئ تئزةسئنة جةتةتئندةي ذزئن جانة جون ارقاسئندا جالئ بار ةكةن. ةل ئشئندة «جالدئ قذرمانعازئ» اتالؤئ وسئلايشا راسقا شئققان. ال قذرمانعازئنئث پورترةتئ كذيشئنئث باس سذيةگئنة قاراپ سالئنعان. دةنة سذيةكتةرئ الماتئعا زةرتتةلئنؤ ءذشئن اكةتئلئپ، شةبةرحانا مةن مذراجايدا ءبئراز جئلدار جاتئپ قالادئ. وتكةن عاسئردئث سةكسةنئنشئ جئلدارئندا عانا قايتا جةرلةؤ ءذشئن كذيشئ سذيةگئ اتئراؤدان استراحاننئث التئنجارئنا قاراي اپارئلادئ.

كذزدئث جاؤئن-شاشئنئ كةدةرگئ بولئپ، سذيةكشئلةر جولدا ايالداپ، كذيشئ دةنةسئن اؤداندئق ميليسيانئث ارناؤلئ كامةراسئنا تاپسئرادئ. وزدةرئ قوناققا كةتةدئ. ءبئر ؤاقئتتا كامةرانئث قوثئراؤئ ةش سةبةپسئز قوسئلئپ كةتئپ، بةزئلدةپ قويماي جاتقانئ جايئندا حابار تذسةدئ. شوشئنعان جذرت داستارقاندئ تاستاي ساپ، ميليسيا ذيئنة كةلسة، قوثئراؤ ءذنئ باسئلماپتئ. امالسئز مذردة جاتقان بولمةنئ اشتئرادئ. ةشكئم تيمةگةن، قذلئپ تا، كئلت تة ورنئندا. كامةرا قايتا جابئلئپ، ةسئك قذلئپتالئنادئ.

بئرةر ساعاتتان كةيئن قوناقتا وتئرعاندارعا دابئل قاققئشتئث قايتا قوسئلئپ كةتكةنئ جايئندا حابار تذسةدئ. جذرت جئلئ ورنئ مةن ةندئ ئشكةلئ وتئرعان اششئ سؤلارئن تاستاپ، قايتا بارسا، كةزةكشئ ميليسيونةردئث ةكئ كوزئ اتئزداي بولئپ كةتئپتئ. دابئل قاققئش بةزئلدةؤئن قويار ةمةس. مذردة جاتقان ةسئكتئ اشسا، قوثئراؤ ءذنئ ساپ تئيئلادئ. «بذل تةگئن ةمةس، «تةزدةتئپ ماثگئلئك مةكةنئمة جةتكئزئثدةر» دةپ ارؤاقتئث مازاسئزدانئپ جاتقانئ عوي» دةگةن شةشئمگة كةلگةن جذرت ميليسيا بولئمشةسئندة تاث اتقانشا كوزدةرئن ئلمةي، كذيشئ سذيةگئن كذزةتئپ شئعادئ.

جوعارئداعئداي قذرمان بابا جايئندا ةل اؤزئنان جينالعان اسةرلئ اثگئمةلةردئث بئرنةشة پاراسئن وقئرمانمةن بولئسكةن اأتور، ارئ قاراي ذلئ كذيشئنئث تذستاستارئ بالامايسانعا، سوقئر ةسجانعا، دينا نذرپةيئسوأاعا، تذركةشكة، سةيتةككة، مامةنگة جةكة-جةكة توقتالئپ، ومئرلةرئ مةن شئعارماشئلئقتارئن بئلئكتئلئكپةن سارالايدئ. ناقتئ دةرةكتةرمةن قوسا بولجامدارئن دا ورتاعا سالادئ. كذيشئلةر مةن ونةر زةرتتةؤشئلةرئنئث نازارئن قئزئقتئ دةرةكتةرگة بذرعئزئپ، باسئ ءبذتئن زةرتتةؤ، عئلئمي دذنيةگة اينالدئرؤ قاجةتتئگئ جايئندا ورنةكتئ وي تاستايدئ.

قذرمانعازئدان جاس جاعئنان جيئرما جاس كئشئ بولسا دا ءالئ كذنگة سوقئر ةسجاننئث اكةسئنئث اتئ مةن تؤعان-ولگةن جئلدارئن، وسكةن ورتاسئن بئلمةيتئنئمئزدئث ءوزئ-اق تالاي جايتتان حابار بةرسة كةرةك. قذرمانعازئنئث كوزئن كورگةن حالئق كذيشئسئ ةرعالي ةسجانوأ پةن ونئث نةمةرة ءئنئسئ، قذرمانعازئنئث شاكئرتئ عيئلمان حايروشةأتان ةستئگةن اثگئمةلةردئث، سونداي-اق قذرمانعازئنئث شاكئرتتةرئ قوناش ايسا ذلئ، سابئر مذقاتوأ، مةثةتاي كةنجةكوأ، مةثدئعالي سذلةيمةنوأ، قيسمةت مةثدئعاليةأ، ءزامزام ةسجانوأا، جاثبئرباي بةكماعامبةت ذلئ، عيباتوللا ماسالئموأ جايئنداعئ جازبالاردئث قذرمانعازئ الةمئن تانئتا تذسؤگة ذلكةن سةپتئگئ تيگةن. تئرنةكتةپ جينالعان دةرةكتةردئث ءبارئ اتالعان ادامداردئث كةيبئرةؤئمةن كةزدةسؤ، بولماسا ولاردئ كورگةن، اثگئمةلةرئن ةستئگةن جانداردئث ةستةلئگئ بويئنشا قاعازعا ةكشةلئپ تذسكةن.

بةرگئ زاماننئث ءدذلدذل كذيشئلةرئ ءازيدوللا ةسقاليةأ، دارابوز رئسباي عابديةأ، اقپا كذيدئث اقيئعئ ءامينوللا بةكةشةأ، التئن كوپئر ساعئن جالمئشةأ، عاجاپ كذيشئ شامشيدةن ءشارئپوأ جايئنداعئ جازبالار اسةم ساز بولئپ، ونةگةلئ ومئردةن وندئرة سئر شةرتةدئ.

جئر جذلدئزئ جذمةكةن تؤعان قوشالاقتان تذلةپ ذشقان قذدئرةت-كذي باقئت قارابالينا جايئنداعئ ساعئنئش سازدارئ قاراشا قازدئث قاثقئلئنداي ةرئكسئز مذثعا باتئرادئ.

وتةكةثنئث قازاقستاننئث ةثبةك سئثئرگةن قايراتكةرئ، كذيشئ-كومپوزيتور ءشامئل ءابئلتايةأتئث ورئنداؤشئلئق شةبةرلئگئ مةن قؤاتتئ كذيشئلئك ءارئ كومپوزيتورلئق قئرئنا نةداؤئر توقتالئپ، تامسانا تولعايتئنداي ءجونئ بار. كئشئ جذزدئث اتاقتئ ءبيئ مالايسارئنئث جةتئنشئ ذرپاعئ، كةزئندة قونايةأتئث الدئندا الدةنةشة رةت كذي تارتقان ءشامئل ابئلتايةأتئث ذستازئ قالي جانتئلةؤوأ - قذرمانعازئنئث ءوزئ نةگئزئن قالاعان نارئن كذي مةكتةبئنئث دذلدذلدةرئ قولئنان ءدارئس العان حاس شةبةر. ابئلدئث كذيئ «ابئلدئ» وسئ ؤاقئتقا دةيئن ءشامئل كذيشئنئث الدئنا شئعئپ ةشكئم تارتقان ةمةس، تارتپايدئ دا.

قذرمانعازئنئث ةث ءبئر كذردةلئ كذيلةرئن ورئندايتئن شاكةثنئث باستاؤ كوزئ نارئن قذمئنا بارئپ تئرةلةدئ دةپ زةردةلةيدئ اأتور. ال قذرمانعازئ اتاسئ ايالاپ، دينا شةشةسئ قذنداقتاعان قذدئرةتتئ دومبئرانئ ماثگئلئك مذراتئ، ومئرلئك سةرئگئ ةتكةن ءدذلدذل كذيشئ ايگذل ذلكةنبايةأا، تاياقشادان ءتئلسئم ءذن تاراتقان وراق جاؤئروأپةن جذرگئزگةن سذحباتتارئ كيةلئ ونةر تاعئلئمئنان بذكپةسئز سئر شةرتةدئ.

قورئتا ايتقاندا، اأتوردئث قامتؤئمةن كئتاپتاعئ جازئلعاننئث ءبارئ جينالا كةلة ذلكةن ءبئر توكپة كذيلئك ورتاق ارنادا توعئسادئ. ول - قازاق كذي ونةرئندةگئ ورنئ بولةك قذرمانعازئ بابانئث ذلئ كذيشئلئك ارناسئ. ول ارنانئث كذي اتاسئ كةتبذعئ بابادان كةرةگة كةرگةن، التاي مةن اتئراؤدئ، سئر مةن قاراتاؤدئ، جةتئسؤ مةن ارقانئ جالعاپ جاتقان ذلتتئق ذلئ ونةرگة ذلاسئپ جاتقانئ ونسئز دا بةلگئلئ.

تورةعالي تاشةنوأ

«ايقئن»

оқулық
ۇقساس

ەلىمىزدە وقۋلىقتاردى دايىنداۋ جانە باقىلاۋ ءتارتىبى جاڭارتىلدى