قادئر ءتذنئ - تذندةردئث قايئرلئسئ
استانا. 3 - تامئز. قازاقپارات - ايلاردئث سذلتانئ - رامازان ايئ بولسا، سول رامازان ايئنئث ةث قذندئ، ةث قاسيةتتئ ءتذنئ - قادئر ءتذنئ.
ويتكةنئ، بذل ءتذن بذكئل ادامزاتقا قذران كارئمنئث اياتتارئ تذسة باستاعان ءتذن. لايلات-ؤل-قادئر ورازانئث سوثعئ ون كذنئنئث بئرئندة بولادئ. بيئلعئ رامازاندا تامئزدئث 3 ئنةن 4 ئنة قاراعان ءتذن - قادئر ءتذنئ.
مذسئلمان ذمبةتئنة تذسئرئلگةن قاسيةتتئ وسئ ءتذن تؤرالئ قذران كارئمنئث قادئر سذرةسئندة ايتئلادئ.
بةس اياتتان تذراتئن سذرةدة قذراننئث قادئر تذنئندة تذسئرئلگةندئگئ، ونئث مئث ايدان قايئرلئ ةكةندئگئ، بذل تذندة جابئرةيئل پةرئشتة اللانئث امئرئمةن جةر بةتئنة ءتذسئپ، ادامدارعا قئزمةت ةتةتئندئگئ جانة تاثعا دةيئن تئنئشتئق بولاتئندئعئ ايتئلادئ.
قادئر ءتذنئ پةرئشتةلةر مذسئلماندارعا دذعا وقئپ، تئلةؤلةس بولادئ. بذل كةشتة جاسالعان عيباداتتئث مئث ايعا، ياعني سةكسةن ءذش جئلعا تةث ساؤابئ بولاتئندئعئنا بايلانئستئ مذسئلماندار قادئر ءتذنئن قذلشئلئقپةن وتكئزؤگة تئرئسادئ.
كةيبئر ريؤاياتتارعا قاراعاندا قادئر ءتذنئ رامازان ايئنئث 27-ءتذنئ دةگةنمةن قادئر ءتذنئنئث ءدال قاي ءتذن ةكةنئ ناقتئ بةلگئسئز. ءبئراق پايعامبارئمئزدئث (س.ا.س.) حاديس شارئپتةرئ قادئر ءتذنئ رامازان ايئنئث سوثعئ ون كذنئنئث بئرئنة جانة تاق تذندةرئنة سايكةس كةلةتئندئگئن نذسقاعان.
يسلام عالئمدارئنئث كوزقاراستارئ بويئنشا، بذل ءتذن رامازان ايئنئث تاق تذندةرئنة، اسئرةسة، 27-تذنئنة سايكةس كةلةدئ. ولاردئث ايتؤئنشا، قادئر ءتذنئنئث ناقتئ داتاسئنئث بةلگئسئز بولؤئنئث دانالئعئ، مذسئلماندار رامازان ايئنئث تةك سول تذنئمةن عانا شةكتةلمةي، سوثعئ ون كذندئ تذگةلدةي قذلشئلئقپةن وتكئزسئن دةگةنئندة دة بولؤئ مذمكئن.
سةبةبئ، اللا ةلشئسئنئث (س.ع.س.) ءوزئ سوثعئ ون ءتذننئث بارئندة دة قذلشئلئقپةن وتكةرگةن ةكةن. بذل تؤرالئ ايشا انامئز: رامازاننئث سوثعئ ون كذنئ كةلگةندة، اللا ةلشئسئ (س.ع.س) تذندةرئن نامازبةن وتكئزگةن، وتباسئ مذشةلةرئن وياتقان جانة قذلشئلئقتارئندا ةرةكشة ئنتا تانئتقان»، - دةگةن (ال-بؤحاري 2024، مؤسليم 1174).
سوندئقتان تاقؤالار ورازا ايئنئث سوثعئ ون ءتذنئن تذگةلدةي قذلشئلئقپةن وتكئزةتئن بولعان.
ال جالپئ قادئر ءتذنئنئث قاسيةتئن جذمئر باستئ پةندة ءوز اقئلئمةن بئلة المايدئ. سوندئقتان قادئر ءتذنئنئث ذلئقتئعئ مةن ارتئقشئلئعئ جايئندا اللا تاعالا بئلاي دةدئ: «راسئندا، ءبئز ونئ (قذراندئ) قادئر ءتذنئ تذسئردئك. ال ساعان قادئر ءتذنئنئث نة ةكةنئن نة بئلدئرةدئ؟ قادئر ءتذنئ مئث ايدان دا ارتئق. ول كةزدة راببئلارئنئث قالاؤئمةن، ونئث ءاربئر ءامئرئ ءذشئن، پةرئشتةلةر مةن رذح (جابئرةيئل) تذسةدئ. ول (ءتذن) - تاث اتقانشا سالةم!» (قادئر سذرةسئ 1-5 اياتتار).
جانة دة بئلاي دةگةن: «انئق كئتاپپةن انت ةتةمئن! ءبئز ونئ بةرةكةلئ ءتذنئ تذسئردئك، ءارئ ءبئز ةسكةرتةمئز. بذل ءتذنئ، ءبئزدئث امئرئمئزبةن بارلئق دانا ئستةر شةشئلةدئ» (دؤحان سذرةسئ، 2-5 اياتتار). ياعني، جاراتؤشئ يةمئز بذل تذندة جاسالعان قذلشئلئقتئ مئث ايدا جاسالعان عيباداتتان ارتئق دةپ قابئلدايدئ. ال مئث اي دةگةنئمئز سةكسةن ءذش جئلدئق مةرزئمدئ قامتيدئ.
بذكئل ادامزاتقا قذران تذسة باستاعان ةرةكشة جانة قاسيةتتئ ءتذننئث قادئر اتالؤئنئث دة سةبةبئ بار. بذل اراب تئلئندةگئ «قادر» ءسوزئ «ءمان-ماثئز» جانة «ولشةم»، سونداي-اق «قذدئرةت» دةگةن ماعئنالارعا كةلةدئ. ءتذننئث «قادئر ءتذنئ» دةپ اتالؤئن يسلام عذلامالارئ بذل تذندة اللا تاعالا ادامداردئث كةلةسئ جئلعئ تاعدئرئن، ياعني ءومئرئ مةن ءولئمئن، ريزئق-نةسئبةسئن، باقئتتئ نةمةسة باقئتسئز بولؤئن سول سةكئلدئ تاعئ باسقالارئن جازاتئندئعئمةن بايلانئستئرادئ.
«قادئر» جانة «تاعدئر» سوزدةرئنئث تذبئرلةستئگئنةن دة وسئنئ اثعارؤعا بولادئ. ءاناس يبن ماليك بئلاي ايتقان: «رامازان كةلگةندة، اللانئث ةلشئسئ (س.ع.س.): «راسئندا، سةندةرگة بذل اي كةلدئ! وندا، مئث ايدان دا ارتئق ءبئر ءتذن بار. سوندا كئم ول تذننةن ماقرذم قالسا، ونئث بارلئق يگئلئگئنةن ماقرذم قالادئ. ال ونئث يگئلئگئنةن تةك ناعئز عانا ماقرذم ادام ايئرئلئپ قالادئ!»، - دةدئ» (يبن مدجاه 11289. سةنئمدئلئگئن حافيز ءال-مؤنزيري جانة شةيح ءال-الباني راستاعان. "اس-سيلسيلا ءاس-ساحيحا" 1307). قادئر تذنئندة جابئرةيئل مةن بذكئل پةرئشتةلةر جةر بةتئنة تذسةدئ. اللانئث ةلشئسئ (س.ع.س): «شئن مانئندة، قادئر ءتذنئ جةر بةتئندة، پةرئشتةلةر ذساق تاستاردان دا كوپ بولادئ»، - دةگةن.
پايعامبارئمئز (س.ع.س): «باسقا ؤاقئتتاردا ءاربئر جاقسئلئقتئث ساؤابئ ون ةسة بولسا، ةرةجةپ ايئندا جذزدةن اسادئ. شاعباندا ءذش جذزدةن اسئپ، رامازاندا مئث ةسةگة ارتادئ، جذما تذندةرئ مئث ةسةدةن اسئپ، قادئر تذنئندة وتئز مئثعا دةيئن جةتةدئ»، - دةگةن.
تاعئ ءبئر حاديستة: «رامازان ايئ بويئنشا اقشام جانة تاث نامازئن جاماعاتپةن وقئعان ادام قادئر تذنئنةن كوپ نةسئبة الادئ»، - دةگةن. ةندةشة قادئر ءتذنئ پايعامبارئمئزدئث (س.ع.س) ذمبةتئنة دةگةن تةرةث سذيئسپةنشئلئگئنةن تؤئنداعان دذعاسئنئث قذرمةتئ ءذشئن قابئل بولعان.
ال قادئر ءتذنئن قالاي قارسئ العان، وتكئزگةن ءجون؟ بئردة ايشا انامئز پايعامبارئمئزدان: «ؤا، اللانئث ةلشئسئ! ةگةر قادئر تذنئنة جةتسةم قانداي دذعا وقيئن؟»، - دةپ سذراعاندا، ول: «اللاهؤمما، ينناكا افؤؤن، تذحيببؤل افؤا، فاافؤ انني» (ؤا اللام! سةن تئم كةشئرئمدئسئث، كةشئرؤدئ جاقسئ كورةسئث، مةنئ دة كةشئرة گور!)»، دةپ دذعا ةتؤ كةرةكتئگئن ذيرةتكةن. قادئر تذنئندة دة اللا تاعالانئث قذدئرةتئ ذستةم بولادئ. ول ءتذننئث قادئرئن بئلگةندةرگة اللانئث مةيئرئمئ مةن بةرةكةسئ جاؤادئ،
ال ودان قذر قالماؤ ادامنئث رؤحاني سةرگةكتئگئنة بايلانئستئ. پايعامبارئمئز ذيرةتكةندةي، مذسئلمان بالاسئ ءاربئر ئسئنة وزئنة بةرئلگةن ةث سوثعئ مذمكئندئك سةكئلدئ قاراي ءبئلؤئ كةرةك. سول سةبةپتئ قادئر ءتذنئن ةندئ كورةم بة، كورمةيمئن بة، دةگةندةي وتة ءبئر مذقياتتئلئقپةن وتكئزگةنئ ءجون.
وسئ تذستا ايتا كةتةرلئك تاعئ ءبئر ماسةلة، كةيبئر مذسئلمانداردئث قادئر تذنئندة قئدئر اتانئ كذتةمئز دةؤدئث ةشقانداي ءدئني نةگئزئ جوق. بذل اثئز. سوندئقتان دا، بذل ءتذندئ شئنئمةن بئرةؤدئ كذتئپ ةمةس، اياتتا بذيئرئلعان عيباداتتاردئ، قذلشئلئقتاردئ جاساپ، يگئ تئلةك تئلةپ، ساؤاپ ذمئتئمةن وتكئزگةن دذرئس. ال ءتذننئث بارلئق ؤاقئتئن قذلشئلئقپةن وتكئزة المايتئن كئسئلةر، ءتذننئث ءبئر بولئگئن بولسا دا ئزگئ امالدارمةن وتكئزسة بولادئ.
سونئث ئشئندة قاسيةتتئ ءتذندئ اللا تاعالاعا قذلشئلئق جاساؤ، ناماز وقؤ، قذران وقؤ، ذيرةنؤ، ذيرةتؤ، ؤاعئز ايتؤ جانة تئثداؤ، شاريعات ذيرةنؤ، تاسبئح تارتؤ، ءدئني كئتاپتار وقؤ، ءدئني فيلمدةر كورؤ، مةشئتكة كةلگةندة دذنية ءسوزئن سويلةمةؤ امالدارئن ورئنداؤ ارقئلئ زيارات ةتئپ وتكئزؤ كةرةك.
قادئر كةشئنئث ؤاقئتئ كذن باتقاننان سارةسئگة دةيئن جالعاسادئ. بذل ءتذننئث عيباداتتارئن مذسئلماندار مةشئتتةردة دة، ءوز ذيلةرئندة دة اتقارا الادئ.
كةيبئر مذسئلماندار قادئر تذنئندة ءتذنئ بويئ داستارحان جايئپ قويئپ، قولدارئن قؤسئرئپ وتئرؤمةن شةكتةلةدئ. نة بولماسا، تةلةديدار قاراپ، اثگئمة ايتؤمةن وتكئزةدئ. ءتذنئ بويئ كوز ئلمةي شئقساق جةتكئلئكتئ دةپ ةسةپتةيدئ. بذل دا - قاتة. يمامداردئث ايتؤئنشا، قادئر ءتذنئن وتكئزؤدة ءتذنئ بويئ داستارحان جايئپ قويؤ شارت ةمةس.
ةث باستئسئ مذميندةر بذل ءتذندئ دايئندئقسئز وتكئزبةؤئ ءتيئس. ويتكةنئ، ءابؤ حذرايرا (ر.ا.) ساحابامئز جةتكئزگةن حاديستة «كئمدة كئم قادئر ءتذنئنئث ارتئقشئلئعئنا سةنئپ، ساؤابئن اللادان كذتئپ، عيبادات، قذلشئلئقپةن وتكئزسة، وتكةن-كةتكةن كذنالارئ كةشئرئلةدئ» دةلئنگةن (بذحاري، قادئر، 1).
بةرةكةسئ مةن قايئرئ مول ءتذن - تامئزدئث 3 ئنةن 4 ئنة قاراعان قادئر ءتذنئن يگئلئكپةن وتكئزؤگة ءناسئپ ةتسئن!
قانات مامةتقازئ ذلئ
قازاقپارات، استانا