مةنئث اتاجذرتتان قايتا قايتؤئما قئتايداعئ ونةرگة سؤساعان اعايئن سةبةپ بولدئ

استانا. 4 - ماؤسئم. قازاقپارات - تذردئبةك باسبولات ذلئ 1982 - جئلئ قئتايدئث شئنجاث ولكةسئندةگئ بؤراتالا وبلئسئنئث جئث اؤدانئندا دذنيةگة كةلگةن. 2001 - جئلدارئ الماتئ قالاسئنداعئ قذرمانعازئ اتئنداعئ قازاق ذلتتئق كونسةرأاتورياسئندا ءبئلئم العان ول قازئر ءوزئنئث تؤعان جةرئندةگئ اؤداندئق مادةنيةت ذيئندة ءانشئ بولئپ قئزمةت اتقارئپ ءجذر.

مةنئث اتاجذرتتان قايتا قايتؤئما قئتايداعئ ونةرگة سؤساعان اعايئن سةبةپ بولدئ

- تذردئبةك، ءبئراز جئلدان بةرئ اتامةكةنگة ات ءئزئن سالماي كةتئپ ةدئثئز، بذل جولعئ كةلؤئثئزگة نة سةبةپ بولدئ؟

- دذرئس ايتاسئز. ادامنئث باسئ اللانئث دوبئ دةمةكشئ، ءبئراز جئلدان بةرئ اتامةكةنگة كةلؤدئث ورايئ بولماي ءجذر ةدئ. بذل جولئ قازاقستاننئث سةمةي قالاسئندا وتةتئن اسةت نايمانباي ذلئنئث 145 جئلدئعئنا ارنالعان «ءئنجؤ-مارجان» اتتئ حالئقارالئق ءداستذرلئ انشئلةر بايقاؤئنا قاتئسؤعا كةلدئم. مئنة ءسويتئپ، اراعا 6-7 جئل سالئپ اتامةكةنمةن قايتا قاؤئشقان جايئم بار.

- بايقاؤ قاي دةثگةيدة، قالاي ءوتتئ؟

- مةنئث ةث قؤاناتئنئم - ةل بولئپ ةثسةمئزدئ كوتةرؤمةن قاتار، ذلتئمئزدئث ذلاعاتتئ ذلدارئن ذلئقتاپ، قذندئلئقتارئمئزدئث جوعئن جوقتايتئن ءدال وسئنداي يگئ باستامالاردئث مةملةكةت تاراپئنان قولداؤ تابؤئ. «ةل بولام دةسةث بةسئگئثدئ تذزة» دةگةن ةكةن بابالارئمئز. مئنة، وسئنداي شارالاردئث ذيئمداستئرئلؤ دةثگةيئنة قاراپ-اق ةل ةرتةثئنئث جارقئن ةكةندئگئن تولئق اثعارؤعا بولادئ. بايقاؤعا قازاقستاننئث تذكپئر-تذكپئرئنةن، مونعوليا، قئتاي ةلدةرئنةن نةبئر ايتؤلئ ونةرپازدار كةلئپ قاتئستئ. شارا وتة جاقسئ ذيئمداستئرئلعان. ونةرپازداردئث جاتئن ورئن، تاماعئنا دةيئن تولئعئمةن ذيئمداستئرؤشئلار ةسةبئنةن شةشئلگةن ةكةن. ذيئمداستئرؤ جاعئندا ةش ولقئلئق بايقاعان جوقپئز. مةن عانا ةمةس، بايقاؤعا قاتئسؤشئلاردئث بارلئعئ دا ذيئمداستئرؤشئلارعا ءدان ريزا بولئپ قايتتئ.

- جذلدةلئ بولئپ قايتقان شئعارسئزدار؟

- نةگئزئنةن مةنئث ماماندئعئم ءداستذرلئ ءان ةمةس قوي. دةگةنمةن «ونةرگة اركئمنئث دة بار تالاسئ» دةمةكشئ، مةن دة ءوز مذمكئندئگئمدئ پايدالانئپ قالؤعا تئرئستئم. و باستا وپةرالئق داؤئس قويدئرعانئما قاراماستان مةن قازاقتئث قارا دومبئراسئن قولئمنان تاستاماي ءداستذرلئ اندةردئ دة ايتا جذرةتئنمئن. وسئ جولئ سونئث پايداسئ ءتيدئ.

بايقاؤدا جالپئ سانئ قئرئققا تارتا ونةرپاز باعئن سئنادئ. 12 ادام جذلدةلئ ورئنعا ئلئكتئ. باس جذلدةنئ الماتئ قالاسئنان بارعان ءابدئراحمانوأ ناريمان دةگةن ءانشئ ةنشئلةدئ. بةس ادامعا ارنايئ ديپلوم جذلدةسئ بةرئلدئ. سونئث ئشئندة مةن دة بارمئن. اللاعا شذكئر، وسئعان دا قاناعات. مةنئمةن بئرگة قئتاي ةلئنةن ةركئن زاكاريا ذلئ دةيتئن اعامئز دا كةلگةن بولاتئن. ول كئسئ دة جذلدةگةرلةر قاتارئنان كورئندئ.

- اراعا 6-7 جئل سالئپ ورالدئم دةپ وتئرسئز، ةلئمئزدةن ةلةث ةتكئزةر جاثالئق بايقاي الدئثئز با؟

- جةكة ادام ءذشئن 6-7 جئل ءبئرشاما ذزاق ؤاقئت. ال، مةملةكةت جونئنةن الئپ ايتقاندا وتة قئسقا مةرزئم. سوعان قاراماستان، قازاقستاندا قذرئلئس جاعئنان بولسئن، مادةنيةت جاعئنان بولسئن اؤئز تولتئرئپ ايتارلئقتاي جاثارؤ، العا باسؤ بايقالادئ. اسئرةسة، الماتئ قالاسئنداعئ مةترونئث جذمئس ئستةي باستاعانئنا ةرةكشة قؤاندئم. ءار ءئستئ ايتؤعا وثاي بولعانئمةن، اتقارؤ قيئن. سول ءذشئن قازاقستاننئث وسئنداي وث وزگةرئستةرئن مةن ءوز باسئم وتة جوعارئ باعالايمئن جانة سول ءذشئن قؤانئپ جذرةمئن.

- وسئندا ءبئلئم الئپ، كةيئن قئتاي ةلئنة قايتئپ كةتتئثئز. قازاقستاندا قونئستانئپ قالؤعا مذمكئندئك بولمادئ ما؟

- ارينة، تاس تذسكةن جةرئنة اؤئر. دةسة دة، مةن قازاقستانعا قونئستانا المادئم. قالعئم كةلگةن ةدئ. ءتذرلئ جاعدايلار قايتئپ كةتؤئمة تذرتكئ بولدئ. قئتايدا دا ءبئر جارئم ميلليوننان استام قازاق تذرئپ جاتئر. ولارعا دا مادةني ءتالئم-تاربية اؤاداي قاجةت. مةن قالؤ مةن قايتؤ ماسةلةسئن تالقئعا سالعاندا سول جاعدايدئ كوبئرةك ويلادئم. كةز كةلگةن حالئقتئث ذلتتئق ونةرئ السئرةسة ول سول ذلتتئث جويئلؤئنا اپارئپ سوعارئ انئق. ءسوزدئث اشئعئن ايتار بولسام، سونداعئ قازاقتاردئث مادةني قذندئلئعئنا قئزمةت ةتؤ ءذشئن قايتتئم. ايتپةسة، قايدا بولسا دا ءبئر باسئم سيار ةدئ. قئتاي ةلئ وندا تذرئپ جاتقان ءتذرلئ ذلت وكئلدةرئنئث ءوز سالت-ءداستذرئن، ءتئلئن ساقتاؤعا جان-جاقتئ قولداؤ كورسةتئپ كةلةدئ. سول سئندارلئ ساياساتتئث ارقاسئندا ونداعئ از ذلت وكئلدةرئ جاقسئ تذرمئس كةشئرئپ جاتئر دةپ ايتا الامئن.

- «الماتئدا كولئك كةپتةلئسئ بولماؤشئ ةدئ» - دةپ قالدئثئز. كةپتةلئس شارشاتتئ ما؟

- ءيا، مةن الماتئدا تذرعان 2001-2004 - جئلدارئ ءدال مذنداي كةپتةلئستئ كورمةگةن ةدئم. بذگئنگئ تاثدا الماتئدان اؤدةم جةرگة بارئپ قايتؤ قيئننئث قيئنئ بولئپ كةتكةن ةكةن. كةپتةلئس ءار مينؤتئ ساناؤلئ مةن سياقتئ قوناقتار ءذشئن قاتتئ قولايسئزدئق تؤدئرادئ. كورئنئپ تذرعان جةرگة جةتة الماي ساعاتتاپ تذرئپ قالعان كةزدةرئمئز بولدئ. الماتئ نةبارئ ةكئ ميلليونداي عانا حالئق تذرئپ جاتقان قالا عوي. ال ةرتةث حالئق سانئ بذدان ةكئ-ءذش ةسةلةنسة نة بولماق؟! مذنداعئ ةل قالانئث ءبئر شةتئنةن ةكئنشئ شةتئنة قاتئناپ قالاي جذمئس ئستةپ ءجذر ةكةن دةپ تاثداندئم.

- قئتايدئث ذلكةن قالالارئندا مذنداي كةپتةلئس بولماي ما؟

- ماسةلةن، قئتايدئث الماتئمةن دارةجةلةس شاثحاي قالاسئندا جيئرما ميلليوننان استام حالئق تذرادئ. سوعان قاراماستان وندا كولئك كةپتةلئسئ جوقتئث قاسئ. ال ءذرئمجئ قالاسئنئث وزئندة ون ميلليوننان استام تذرعئن بار. ءبئراق ونداعئ كولئك كةپتةلئسئ ءدال الماتئداعئداي ةمةس. ويتكةنئ، بيلئك جةدةل شارا قولدانئپ جول ايئرئقتاردئث سانئ مةن ساپاسئنئث ارتؤئنا باسا ءمان بةرئپ وتئر. وسئ ذستئمئزدةگئ جئلدئث كوكتةمئندة ءذرئمجئنئث ءبئرشاما مولتةك اؤداندارئن كةسئپ وتةتئن بةس قاباتتئق جول قذرئلئسئن قولعا الئپ، قازان ايئنئث ورتاسئندا قولدانئسقا بةردئ. ياعني، جارتئ جئل كولةمئندة ذرئمجئدةگئ كةپتةلئس ماسةلةسئ تولئعئمةن شةشئلدئ.

قازاقستان شةتةلدئث ةلةكتةن وتكةن تاجئريبةلةرئن ذتئمدئ پايدالانئپ وتئرعان مةملةكةت. سوعان وراي، قئتايداعئ كولئك ءجذرئسئن رةتتةؤدئث جذمئستارئنا دا نازار اؤدارسا دةيمئن. قئتاي ةلئ جول قذرئلئسئن مةملةكةتتئث دامؤ باعئتئ رةتئندة ذستانئپ كةلةدئ. شئنئمةن دة، قاتئناسئ قولايلئ بولسا كةز كةلگةن اؤئل، اؤدان وركةنيةتكة تةز بةيئمدةلةدئ. سوندئقتان، قازاقستان جول قذرئلئسئ توثئرةگئنة توپتاسقان ماسةلةلةردئ دة قئتاي تاجئريبةسئنة سذيةنة وتئرئپ شةشسة اناعذرلئم ذتئمدئ بولار ةدئ.

- قاتةلةسپةسةم، ءسئزدئ ءبئر كينودان اكتةر رةتئندة كورئپ قالدئم عوي دةيمئن؟

- دذرئس ايتاسئز. 2005 - جئلئ جازدا قذلجا قالاسئندا تذسئرئلگةن «كةش كةلگةن باقئت» اتتئ فيلمدة مذعالئم جئگئتتئث رولئن سومداعانئم بار.

- كةزدةيسوقتئق پا؟

- مةن قذلجا قالاسئنا ءبئر دوسئمدئ ئزدةپ بارعان ةدئم. قازاق تئم قوناقجاي حالئقپئز عوي. سول بارعاننان بئرنةشة كذن قوناق بولئپ ءجذرئپ قالدئم. الگئ دوسئممةن بئرگة «اق تئلةك» دةگةن مةيرامحانادا وتئرعانئمئزدا جارقئن جاثاتاي ذلئ دةگةن ازامات تانئستئق ءبئلدئرئپ، ءوزئنئث كينو تذسئرمةك بولئپ جذرگةنئن ايتتئ. مةنئث قازاقستاندا اكتةر شةبةرلئگئنةن ساباق العانئمدئ ةستئگةن سوث ءسوز كةزةگئندة ءوز تؤئندئسئنداعئ مذعالئم رولئن سومداؤعا ذسئنئس ةتتئ. مةن كةلئسئم بةرئپ، ويلاماعان جةردةن تاعئ ءبئر قئرئمنئث اشئلؤئنا مذمكئندئك الدئم.

- كةيئننةن كينوعا تذسؤگة ذسئنئس جاساعاندار بولمادئ ما؟

- بذل ئشئمدة جذرگةن از دا بولسا ءبئر وكئنئشئم. مةن وسئ فيلمنةن سوث ءوزئمنئث تؤعان مةكةنئم بؤراتالا وبلئسئنئث جئث اؤدانئنداعئ مادةنيةت ذيئنة رةسمي شتاتپةن جذمئسقا ورنالاسئپ كةتتئم. ول جاقتا قايتا-قايتا جذمئستان سذرانؤ دةگةن بولمايدئ. سول سةبةپتئ دة قازاق ونةرئنئث، اسئرةسة، كينو سالاسئنئث قازانئ قايناعان ذرئمجئگة وتة سيرةك قاتئنايمئن. ءبئر سوزبةن ايتقاندا، مةن شاعئن ءبئر اؤدان كولةمئندة عانا قالئپ قويعاندايمئن. بذل وي مةنئ، اسئرةسة، سوثعئ كةزدةرئ ءجيئ مازالاپ ءجذر. تةك 2006 - جئلئ ءذرئمجئ قالاسئندا وتكةن جاثا جئل كةشئندة ذلتتار ئنتئماعئن جئرلايتئن قويئلئمدا دذثعان جئگئتتئث رولئن سومدادئم. سودان بةرئ اكتةرلئكة جولئم تذسپةدئ. ةندئ اؤداندئ جةردة كينو ءتذسئرؤ، تةاترلاندئرئلعان قويئلئم قويؤ شارالارئ بولا بةرمةيدئ عوي. سوندئقتان بولار، كةيدة وبلئسقا اؤئسقئم دا كةلةدئ.

- از دا بولسا وكئنةتئنئثئزدئ ايتتئثئز. ال، ماقتاناتئنئثئز...

- ونةر ادامئ نةسئمةن ماقتانادئ دةيسئز، بيزنةسمةندةر سياقتئ كوتتةدج، قئمبات ماشينامئزبةن ماقتانا المايمئز. ول ماقتانؤعا دا تاتيتئن نارسة ةمةس. مةنئث ماقتاناتئن دا، مارقاياتئنئم - سئرئم ةسئمدئ تذثعئش ذلئم. وتكةن جئلئ ساؤلة ةسئمدئ قازاقتئث ءبئر بيازئ قئزئمةن شاثئراق كوتةرگةن بولاتئنمئن. جارئم مةديسينا سالاسئندا جذمئس جاسايدئ. جاقئندا بالپاناقتاي ذلدئ بولدئم. قازئر مةن ءذشئن وسئدان ارتئق ماقتانئش، وسئدان ارتئق باقئت جوق سياقتئ. بذدان بذرئن وبلئس، ايماق كولةمئندة وتكةن ونةر بايقاؤلارئندا نةبئر جذلدةلئ ورئنداردئ يةلةپ ءجذردئم. ءبئراق، سونئث ءبارئ دة ءدال وسئ ذلدئ بولعان كذندةرئمدةگئدةي شاتتاندئرعان ةمةس.

- قئتايدا ءبئر بالالئ بولؤعا عانا جول بةرةدئ دةپ ةستيمئز. وسئ سئرئمدئ عانا قاناعات تذتاسئزدار ما؟

- مةن دة ذرپاقتئ بولعاندئ جاقسئ كورةمئن. قازئرگئ قئتاي وكئمةتئ قازاق، قئرعئز، ذيعئر سياقتئ از ساندئ ذلتتاردئث ةكئ بالالئ بولؤئنا جول بةرةدئ. ال، تةك ءبئر بالامةن عانا شةكتةلةتئندةر تازا قئتاي ذلتئنئث وكئلدةرئ. قازئرشة قذدايدئث بةرگةنئ سئرئم. اللا قالاسا، ةندئ ءبئر بالالئ بولؤعا مذمكئندئگئمئز بار. قالعانئن كورة جاتارمئز...

- سئزدةردئث ونةر ذجئمدارئثئز تةك قازاق ذلتئنان قذرالعان با؟

- ءبئز قونئستانعان جئث اؤدانئ بؤراتالا موثعول وبلئسئنا قارايدئ. وبلئس كولةمئندة قازاقتار ءجيئ شوعئرلانعان ةكئ-اق اؤدان بار. ول - اراسان، جئث. ةكةؤئ دة سايرام كولئنئث ماثئنا ورنالاسقان. بذل وسئ اؤدانداردا تةك قازاقتار عانا تذرادئ دةگةن ءسوز ةمةس. ءتذرلئ ذلت وكئلدةرئ ارالاس ئرگة تةپكةن. ءبئزدئث ذجئمدا 8 قازاق، 5 قئتاي، 6 ذيعئر قالعاندارئ، نةگئزئنةن، موثعول ذلتئنان بولئپ كةلةدئ.

- موثعولدار دا «قاراجورعا» ءبيئن بيلةي مة؟

- موثعول ذلتئنئث «ساؤئردذن» ءبيئ تذرعاندا قازاقتئث «قاراجورعاسئن» نة قئلسئن. ولار جيئن-توي، كئشئگئرئم باسقوسؤلاردا ةر-ايةلئ تذگةلئمةن وسئ ءبيدئ بيلةيدئ. سئرتتاي قاراعاندا «قاراجورعا» بيئن بيلةپ جاتقان سياقتئ بولئپ كورئنةدئ. الايدا، «ساؤئردذن» ءبيئ «قاراجورعاعا» مذلدةم ذقسامايدئ. ايئرماشئلئعئ جةر مةن كوكتةي. وندا ذلتتئق مئنةز، موثعولعا عانا ءتان دةنة قيمئلئ بئردةن كوزگة ذرئپ تذرادئ.

 قازاقستانداعئ «قاراجورعا» ءبيئ توثئرةگئندةگئ تالداؤلاردئ ينتةرنةت ارقئلئ ءبئزدئث دة كوزئمئز شالئپ جاتادئ. كذلةمئز. سةبةبئ، بذل ءبيدئث قازاقتئكئ ةكةندئگئ داؤسئز. مذنداي بي قازاق مادةنيةتئنة ءبئر قذندئلئق بولئپ قوسئلسا بارئمئزگة دة جاقسئ ةمةس پة؟! سول ءذشئن ءوز باسئم بذل توثئرةكتة ءتذرلئ پئكئر تالاستار تؤدئرؤ كةرةك ةمةس دةپ ويلايمئن.

- «ساؤئردذن» ءبيئن ءسئز دة بيلةيتئن شئعارسئز؟

- ءبئز جذمئس ئستةپ وتئرعان ذجئمدا موثعولدار باسئم ةكةنئن ايتتئم عوي. سوندئقتان ءتذرلئ مةرةكةلةردة ءبئز دة بئرگة بيلةيمئز. ءبئزدئث «قاراجورعا» اتتئث جورعاسئن، ات ءذستئ قيمئلدئ بةينةلةسة، ولاردئث «ساؤئردذن» ءبيئ تةك قيمئلعا قذرئلعان. ةش نارسةنئ بةينةلةمةيدئ. دةنةنئ جذلقئپ قوزعاپ، تةر شئعاراتئن بي دةسة بولعانداي. تاعئ ءبئر ايتا كةتةتئن ماسةلة، «قاراجورعادا» باس قيمئلئ جوق دةسة دة بولادئ. ال، «ساؤئردذن» ءبيئن باس قيمئلئنسئز ةلةستةتؤ مذمكئن ةمةس.

- اثگئمةثئزگة راحمةت!

سذحباتتاسقان تذرسئنبةك كةشؤباي

baq.kz

оқулық
ۇقساس

ەلىمىزدە وقۋلىقتاردى دايىنداۋ جانە باقىلاۋ ءتارتىبى جاڭارتىلدى