عابيت مذسئرةپوأتئث ءذش ةرلئگئ

 مةزگئلسئز، مةرةكةسئز وتكةندةردئث ارؤاعئ ءبئزدئ دة ايت دةپ سئبئرلايدئ.                                                                      يسا بايزاقوأ

عابيت مذسئرةپوأتئث ءذش ةرلئگئ

استانا. 31 - مامئر. قازاقپارات - حالئقتئث رؤحاني بايلئعئ - كوركةم ادةبيةتتئ جاسايتئن تةك قانا تالانتتئ ذلئ دارئندار ةكةنئ تالاسسئز شئندئق. قازاق حالقئنئث  ХХ عاسئرداعئ وسكةن ادةبيةتئن بذكئل الةمگة تانئتقان دا سول الئپتار بولاتئن. تؤعان ةلئنئث ХХ عاسئرداعئ كوركةم ادةبيةتئن ساف التئنداي تالاي-تالاي شئعارمالارئمةن بايئتئپ، مارتةبةسئن بيئكتةتكةن ا.بايتذرسئنوأ، م.جذمابايةأ، م.دؤلاتوأ، ج.ايماؤئتوأ، س.سةيفؤللين، ب.مايلين، ءئ.جانسذگئروأ، م.اؤةزوأ، س.مذقانوأ، ع.مذستافين سياقتئ الئپتار توبئنئث قاتارئندا تذرعان جازؤشئ عابيت ماحمذت ذلئ مذسئرةپوأ.

 اكادةميك ع.مذسئرةپوأتئث ءومئرئ مةن شئعارماشئلئعئ قازاق حالقئنئث تاعدئرئمةن، قازاق ادةبيةتئنئث قالئپتاسؤ، وركةندةؤ تاريحئمةن تابيعي بايلانئستئ. قاراپايئم قازاق اؤئلئنئث بالاسئ ءوزئنئث تؤعان حالقئمةن بئرگة تذلةپ، مادةنيةتتئث شئرقاؤ بيئگئنة كوتةرئلدئ. ونئث قوعامدئق قئزمةتئ مةن شئعارماشئلئق ةثبةگئن ايئرئپ قاراستئرؤعا بولمايدئ. دارئندئ جازؤشئ ءوزئنئث ةث العاشقئ اثگئمة، نوأةللالارئنان باستاپ قازاق قوعامئنداعئ الةؤمةتتئك وزگةرئستةردئ، قازاق كةدةيلةرئنئث پسيحولوگيالئق جاثارؤئن عئلئمي زةرتتةؤشئدةي باقئلاپ، قاداعالاپ سؤرةتتةدئ.

ع.مذسئرةپوأ، نةگئزئندة، تاريحي تاقئرئپتا قالام تةربةگةن زةرتتةؤشئ-جازؤشئ. ول ءوزئنئث ةپيكالئق تؤئندئلارئنئث ءبئرئ «ويانعان ولكة» رومانئ ارقئلئ قازاق دالاسئنا ءوندئرئس كاپيتالئ ةنئپ، تذثعئش قازاق جذمئسشئلارئ شئعا باستاعان تاريحي شاقتئ سؤرةتتةدئ.

«ويانعان ولكةدةن» باستالئپ «جات قولئندا» تؤئندئسئمةن جالعاسقان شئعارمالار شوعئرئندا عابةث قازاق جذمئسشئ توبئنئث قالئپتاسؤئن عانا ةمةس، ذلتتئق سانانئث ءوسؤئن دة وزئنة تان سذثعئلالئقپةن سذلؤ سؤرةتتةپ بةردئ. «كةزدةسپةي كةتكةن ءبئر بةينةدة» قازاقتئث زيالئ قاؤئمئنئث بيئك بةينةسئن ساكةن سةيفؤللين تذلعاسئ ارقئلئ تانئتقان حاس شةبةر. 1937 - جئلدئث تراگةدياسئن قازاق ادةبيةتئندة ةث العاشقئلاردئث ءبئرئ بولئپ استارلئ ويلارمةن اجارلئ اشتئ.

«ادةبيةت - كاسئپ ةمةس، ونةر» دةپ اؤةلدةن-اق ايتئپ كةلگةن عابةث سول 1924 - جئلدئث وزئندة-اق جازؤشئ ءومئردئ تةرةث بئلؤگة ءتيئس ةكةنئن ةسكةرتكةن ةكةن. «تةگئندة نةنئ بولسا دا بئلگةن بذلدئرمةيدئ، بئلمةگةن بذلدئرةدئ»، - دةپتئ. 1928 - جئلئ تالعامپاز دارئن يةسئ: «كوركةم ادةبيةتتة مةنئث ءبئر سذيةتئن نارسةم - جالعاسئ بئلئنبةي، كوبئنةسة جالعاسئ كةلةسئ بولئمدئ وقئپ وتئرعاندا عانا سةزئلسة ةكةن دةيمئن»، - دةپ كوركةمدئك ةرةجة ئسپةتتئ باعدار ذسئنئپتئ.

ادةبيةت بئلگئرلةرئنئث ءبئرئ - گةورگي لوميدزة «تالانتتئث قئران قاناتتارئ» اتتئ ماقالاسئندا عابيت مذسئرةپوأ تؤرالئ: «مذسئرةپوأتئث جازعاندارئنان ةشتةثةنئ الئپ تاستاؤ دا، قوسؤ دا مذمكئن ةمةس. ول ةث سارا دا سالماقتئ ءسوزدئ ساراپتاي بئلةدئ»، - دةيدئ. جالعئز لوميدزة ةمةس، ءسوز ساؤلةسئن، ءسوز سالماعئن تذسئنةتئن ادةبيةتشئ دة، وقؤشئ دا مذسئرةپوأ تالانتئنا ءتانتئ.

تاريحتان مالئم، عابيت مذسئرةپوأ - قازاقستانداعئ كولحوز قذرئلئسئندا جئبةرئلگةن اسئرا سئلتةؤ جايئندا تايسالماي، تايئنباي «بةسةؤدئث حاتئنا» ءبئرئنشئ بولئپ قول قويعان ةرجذرةك ادام. سول ءذشئن دة ول گولوششةكيننئث قاهارئنا ذشئراپ، قؤعئندالعان. «شذعئلا» - گولوششةكيننئث زذلئمدئعئ مةن زئمياندئعئنا جاسالعان ايئپتاؤ اكتئسئ.

 «شانانئث قاسئنا كةلسةك، تئريعان قاتئن-قالاش جينالئپ، اتتئدان نان سذراپ تذر ةكةن. گولوششةكين سةگئز جئلدا «ءبئرتالاي» قازاقشا ذيرةنئپ قالئپ ةدئ عوي، سونئث «أ كازاحستانة نيكاريپيپ نيكاسيريپ، نةجةسيريپ نةتؤ» دةگةنئ ةسكة تذسة قالدئ»، - دةپ جازادئ اأتور.

جةرگئلئكتئ قاراپايئم حالئقتئث سانا-سةزئمئ، تذسئنئك-تذيسئگئ قانداي حالگة جةتكةنئن عابيت:

«- سةندةر كولحوزبئسئثدار؟ - دةدئم جينالعان كوپكة.

- جوق، جوق! - دةستئ ةكئ-ذشةؤئ ءبئراؤئزدان.

- جةكة شارؤامئسئثدار؟

- ونشاسئن بئلة المايمئز، - دةدئ تاعئ دا ةكةؤ-ذشةؤئ.

- ة، ةندئ كئم بئلةدئ؟ - دةدئك تاثدانئپ.

- اؤدان بئلةدئ»، - دةپ باياندايدئ.

عابيت گولوششةكيندئ باتئل ايئپتاپ، جوعارئدا جولداعان ارئزئمةن عانا ةمةس، قالئث وقئرمان قاؤئمعا ارناپ جازعان ؤئتتئ دا اؤئر شئعارماسئمةن وسئلايشا ولتئرة سئنادئ. ةكئ ذزئندئدة دة تذثعيئق سئر جاتئر. قازئر قايسئءبئر قالامگةرلةرئمئز وسئناؤ ناؤبةت تذسئنا ويشا ورالئپ، كوركةم شئعارمالار جازا باستادئ. ال «شذعئلا» بولسا، ءوزئنئث تانئمدئق، اشكةرةلةؤشئلئك ءمانئن ءالئ كذنگة جويماعان دذنية. ءتئپتئ قئرئق ةكئ جئلدان كةيئن بذرئنعئ قالپئنان قئسقارتئلئپ، قايتا جاريالانعان نذسقاسئندا دا شئعارما شيئرشئق اتئپ تذر. وندا اأتور «از ةسكةرتؤ» جالعاپ، بئلاي دةگةن:

«شذعئلا» 1933 - جئلئ جازئلئپ، كةلةر جئلئ جاريالانعان، بايگة العان اثگئمةم ةدئ. ةسكئرگةندئگئ كورئنئپ تذرسا دا، سول ءبئر تذستاعئ سوراقئلئقتاردئ كورسةتؤگة ارنالعان جالعئز اثگئمةنئ مذلدة جاؤئپ تاستاؤدئ لايئقسئز كورئپ، قئرئق جئلدان كةيئن بولسا دا قايتا جاريالاؤدئ دذرئس كوردئم. ازداپ وثدةلدئ، شذبالاثداؤ ةكةن، ءبئراز قئسقارتئلدئ. يدةياسئ مةن مازمذنئنا قول سذققانئم جوق».

قاجئرلئ قوعام قايراتكةرلةرئنئث سؤرةتكةرلئگئ مةن كذرةسكةرلئگئن قوسا دالةلدةيتئن دذنيةسئنة ول مئنة، وسئلاي قاراعان.

شئلدةنئث شئلئثگئر ئستئعئ - ءتاندئ، ساياساتتئث اثئزاق اپتابئ جاندئ شئجعئرئپ تذرعان ايگئلئ 1932 - جئل. كذنمةن بئرگة عابيت مذسئرةپوأتئث دة جذرةگئ جانئپ تذر. كوثئل نالا، جانئ جارا جازؤشئ كوپ ويلانئپ، كوپ تولعاندئ. اشتئقتئث قاتتئ شةثگةلئ ءبذرئپ، قان قاقساعان حالقئنا ارا تذسؤگة بةكئنگةن ول جازؤ ستولئندا وتئردئ. سول كذنئ شئلدة ايئنئث ءبئرئنشئ جذلدئزئندا دذنيةگة كةلگةن «بةسةؤدئث حاتئ» اراعا بئرةر كذن سالئپ، ولكةلئك پارتيا كوميتةتئنئث ءبئرئنشئ حاتشئسئ گولوششةكيننئث الدئنان ءبئر-اق شئقتئ. ونئث ءبئر داناسئ كرةملدةگئ كذن كوسةم اتانعان ماسكةؤدةگئ ستالينگة دة جةتكةن ةدئ.

بةسةؤدئث حاتئ. أ ك پ (ب) ولكةلئك كوميتةتئنة، گولوششةكين جولداسقا، شئلدة 1932 ج.

 «...بذگئنگئ قازاقستان - بذل 163 ميلليون سومنئث تاؤارلئ ءونئمئن بةرةتئن 40 ميلليون مالئ بار ولكة» - دةپ جازدئثئز، ءسئز، گولوششةكين جولداس، 1930 - جئلئ «وكتيابر رةأوليؤسياسئنئث جةثئستةرئ» دةگةن ماقالاثئزدا.

ءبئراق قازئر، ءسئزدئث مالئمدةمةثئزدةن كةيئن ةكئ جئل وتكةن كةزدة، قازاقستان مال شارؤاشئلئعئ سالاسئندا مال باسئنئث قيساپسئز كةمئپ كةتكةنئ امبةگة ايان بولئپ وتئر: 1930 - جئلعئ مال باسئنئث 1/8 بولئگئ (40 ميلليوننان 5 ميلليون) عانا قالدئ. مال باسئنئث وسئلايشا قيساپسئز كةمئپ كةتؤئ تةك بايلار تاراپئنان عانا ةمةس، سول سياقتئ مالشئ ةثبةكشئلةردئث قالئث بذقاراسئ تاراپئنان دا مالعا نةمقذرايدئ، كةيدة ءتئپتئ زيانكةستئكپةن قاراؤدئث سالدارئ ةمةس پة ةكةن؟

 ...مال باسئ بذرئن-سوثدئ قذلاق ةستئپ، كوز كورمةگةن مولشةردة كةمئپ كةتكةن (وسئدان كةلئپ مال شارؤاشئلئعئ ونئمدةرئ دة ازايعان)، جاثا ةگئنگة دةيئن استئق قورئ مذلدة بولماي وتئرعان قازاق كولحوزدارئندا قازئرگئ كةزدة كولحوز ساؤداسئن ورئستةتؤدئث ماتةريالدئق بازاسئ ناقتئ نة نارسة، ياعني ورتالئق كوميتةتتئث كولحوز ساؤداسئ تؤرالئ شةشئمئن ءبئز قازاق كولحوزدارئندا قازئر قانداي ماتةريالدئق بازا نةگئزئندة جذزةگة اسئرئپ جاتئرمئز؟

...قازاقستانعا قايتا كوشئپ كةلئپ جاتقان، تئرلئك ةتةرلئكتةي تئگةرگة تذياق قالماعان قونئسئنان اؤعاندارعا جانة كةيبئر اؤدانداردا كذنئ بذگئنگة دةيئن جاپپاي قئرئلئپ جاتقان اش-ارئقتارعا ناقتئ كومةك كورسةتؤ جونئندةگئ ءبئزدئث كوزقاراسئمئز دذرئس پا؟

ءسئرا، مئنالاردئ ئستةؤ كةرةك بولار:

ا) تذرعئندار مةن كةدةيلةرگة سالئق سالئنباسئن، دايئنداؤ جوسپارلارئ بةلگئلةنبةسئن، قايتا سول كاسئپكةرلئكتةردئث ونئمدةرئ كووپةراتيأتةر ارقئلئ تذراقتئ باعالار بويئنشا ةمةس، كولحوز بازارئنداعئ رئنوكتئك باعالار بويئنشا ساتؤعا رذقسات ةتئلسئن؛

ب) قايتئپ كةلئپ جاتقان قونئسئنان اؤعاندار مةن اشئققاندارعا اقشالاي ةمةس، ذزاق مةرزئمدئ نةسيةگة ءوندئرئس قذرال-سايمانئن، جذمئس كولئگئ مةن ساؤئن مالئن، ءذي قوياندارئن، قذس جانة ت.ب. بةرؤ ارقئلئ جاردةم كورسةتئلسئن؛

أ) قايتئپ كةلئپ جاتقان قونئسئنان اؤعاندار مةن شئققان جذرت ورنالاسقان ةلدئ مةكةندةردة استئق، مال جانة مال شارؤاشئلئق ونئمدةرئن دايئنداؤ ورتالئقتاندئرئلماسئن، دايئنداؤشئ ورگاندار مةن كووپةراتيأتةرگة باسئ ارتئق ءونئمدئ كولحوز ساؤداسئ ارقئلئ ساتؤ جونئندة ولارعا تولئق پراأو بةرئلسئن؛

گ) ولكةلئك كوميتةتتئث مال شارؤاشئلئعئ جونئندةگئ 1930 - جئلعئ 20-اقپانداعئ «مال شارؤاشئلئقتئ اؤداندار استئق پةن ماقتا ءوسئرؤشئ اؤداندارمةن بئردةي نةگئزدة جابدئقتالسئن» دةگةن شةشئمئ جذزةگة اسئرئلسئن؛

...بارلئق جةردة ةثبةكشئلةر بذقاراسئنئث ماتةريالدئق ءال-اؤقاتئن جاقسارتؤدئث ورنئنا І  بةسجئلدئقتئث سوثعئ جئلئندا كوپتةگةن قازاق جانة كةيبئر ورئس اؤداندارئندا ناعئز اشتئققا تاپ بولدئق.

 VII پارتيا كونفةرةنسياسئنئث اؤئل شارؤاشئلئعئ جالپئ ءونئمئن باعاعا شاققاندا 1932-1933 - جئلدارئ 1003337 سومعا دةيئن ءوسئرؤ جونئندةگئ نذسقاؤئ قانشالئقتئ ورئندالعانئن ءبئز بئلمةيمئز، ءبئراق مذندا دا ولقئلئق بار دةپ ويلايمئز.

...ءبئز قازئر قولدا بار مال 5 ميلليون باس دةگةن سيفرعا ناقتئ كةلئسة المايمئز. بالكئم، بذل دةرةكتةر قايتا ةسةپ جذرگئزگةن كةزدة (ذستئمئزدةگئ جئلدئث اقپاننئث باسئندا) دذرئس بولعان شئعار، تاپ قازئر ول قاتة.

ا) جةم -ءشوپ قورئ تاؤسئلؤعا جؤئق، بيئل كوپتةگةن اؤدانداردا تاؤسئلدئ دا؛

ب) حالئقتا (سةلودا) مال ونئمدةرئنئث قورئ دا تذگةسئلدئ؛

أ) استئق جاعئ ءتئپتئ ماردئمسئز بولدئ، مذنئث ءوزئ مالدئث كوپ سويئلؤئن ذدةتتئ؛

گ) ذستئمئزدةگئ جئلدئث وسئ ايلارئندا اشارشئلئق ءبئر اؤداننان سوث ةكئنشئ اؤداندئ، مةكةنجايلاردئ جاپپاي جايلاپ، اشئققاندار اراسئندا ءولئم-ءجئتئمدئ كوبةيتتئ؛

د) دةرةأنيادا (اؤئلدا) دا، قالادا دا مال ذرلاؤ، مالدئ سويئپ تاستاؤ ةداؤئر كوبةيدئ.

وسئ جاعدايلاردئث ءبارئ اقپانداعئ دةرةكتةردئ بذگئنگئ تاثعا ةداؤئر كةمئتة ءتذستئ. بذعان قوسا ءبئز سول باعزئ ءبئر كوزبوياؤشئلاردئث، باس اينالدئراتئن سةكئرئستةرگة ابدةن قذشتارلاردئث قازئردة دة ذيالماي-قئزارماي: « Іبةسجئلدئقتئث اياعئندا قازاقستان س س س ر-دئث قؤاتتئ يندؤستريالئ ايماعئنا اينالدئ...» دةپ قاؤلئ العانئن كورئپ وتئرمئز.

...گولوششةكين جولداستئث VII پارتيا كونفةرةنسياسئندا وسئ اسئرا سئلتةؤشئلئكتئ تذزةتؤ جونئندة «ءالئ دة ءبارئ ئستةلئپ بولعان جوق» دةگةن قاؤپئ ءئس جذزئندة اقتالدئ. وسئ سةبةپتئ بذل كةزةثدةگئ كوللةكتيأتةندئرؤ ئسئندة قول جةتكةن تابئستاردئ كولحوز شارؤاشئلئقتارئن سان جاعئنان دا، ساپا جاعئنان دا نئعايتؤ ارقئلئ جةتكئلئكتئ تذردة باياندئ ةتة المادئق.

...ءبئز بئلاي دةپ ةسةپتةيمئز: قازئرگئ كةزدة اؤئلدا جذرگئزئلئپ جاتقان شارؤاشئلئق-ةكونوميكالئق شارالارمةن بئرگة «سولشئل» ؤكلوندارعا مئقتئ سوققئ بةرؤ، بذكئل پارتيا ذيئمئن وسئ كذرةسكة كةثئنةن كوتةرؤ، پارتيالئق-بذقارالئق جذمئستئ كةثئنةن ورئستةتؤ، جوعارئدا كورسةتئلگةن اسا ةلةؤلئ قاتةلئكتةر مةن بذرمالاؤلار توثئرةگئندة ءوزارا سئندئ بارئنشا بولشةأيكتئك باتئلدئقپةن ورئستةتؤ، وتكةندةگئدةن ذيرةنئپ، كةلةشةكتة قاتةلئكتةردئ قايتالاماؤ ءذشئن وسئلاردئث ءبارئن بذكئل ذيئم ءذشئن، شئن مانئندةگئ، تاعئلئمعا اينالدئرؤ قاجةت، ويتكةنئ وسئ «سولشئل» ؤكلونعا، وثشئل ناتيجةلةرگة اكةلئپ سوقتئرعان ءئس جذزئندةگئ وسئ تروسكيزمگة ونة بويئ توزة بةرؤگة بولمايدئ.

مذسئرةپوأ، عاتاؤلين، داؤلةتقاليةأ، التئنبةكوأ، قؤانئشةأ (ق ر پرةزيدةنتئ مذراعاتئ، 141-قور، 1-تئزبة، 5233-ءئس،79-92-پ پ تذپنذسقا)

جئرئ بئرنةشة جئلعا سوزئلعان حاتتئث مازمذنئ وسئنداي.

بذل حات ولكةلئك پارتيا كوميتةتئنة توتةننةن تذسكةن جاسئنداي بولدئ. اق دةگةنئ - العئس، قارا دةگةنئ قارعئس بولعان گولوششةكيننئث جذرگئزئپ جاتقان ساياساتئن، جذزةگة اسئرئپ جاتقان ئستةرئن كذستانالاؤ، ونئث بةدةلئن جوققا شئعارؤمةن بارابار بولئپ كورئندئ. سوندئقتان دا ول حاتتئث اأتورلارئن جذدئرئعئنا قئسئپ، اقئرئ ولاردئ باس ساؤعالاؤعا ءماجبذر ةتتئ. بةس جئگئتتئ بئرئنةن سوث ءبئرئن جاؤاپقا شاقئرئپ، ءارقايسئسئنان تذسئنئك الادئ. اسئرةسة باستاؤشئ عابيت مذسئرةپوأكة قادالا شذقشيئسادئ. ءبارئ دة قاتةلةسكةندةرئن مويئنداپ، «رايدان قايتؤعا» ءماجبذر بولادئ. اركئم ءوز كئناسئنة قاراي ءارتذرلئ پارتيالئق جازاعا تارتئلادئ، قئزمةتتةرئنةن بوساتئلادئ.

«بئتكةن جةرئمئز وسئ بولدئ دةپ ويلادئق، - دةپ ايتقان ةكةن مذسئرةپوأ دوستارئنئث بئرئنة، - ول ءذشئن، قئلئشئنان قان تامعان سول ءبئر جةندةت ءذشئن ءبئزدئث ءومئرئمئز نةگة تذرسئن».

فيليپپ يساةأيچ ولكةلئك كوميتةتكة مذسئرةپوأتئ شاقئرئپ الادئ.

- سةن ءوزئ سونداي قامقورشئ ةكةنسئث، وندا تورعايعا تارت... ول جاقتا ةشقانداي اشتئقتئث جوق ةكةنئن ءوز كوزئثمةن كور.

ءسويتئپ، عابةث اشئققاندارعا كومةك كورسةتةتئن «توتةنشة وكئل» رةتئندة قوستاناي وكرؤگئنئث شالعايداعئ باتپاققارا اؤدانئنا ذزاق مةرزئمدئ «كومانديروأكاعا» جئبةرئلةدئ.

عابيت - ؤاكئل

عابيت مذسئرةپوأتئث ةستةلئگئنةن:

«قالتامدا «توتةنشة وكئل» دةگةن ءبئر جاپئراق قاعازدان باسقا تذك جوق. پويئزبةن جارتئ قازاقستاندئ وراپ ءوتئپ، بئرنةشة كذندة قوستانايعا جةتتئم. وكرؤگ باسشئلارئنا كئرئپ، كةلؤ جايئن بايان ةتكةننةن كةيئنگئ انئقتالعانئ: بيئل قئس قاتتئ، قار قالئث. اپتالاپ، ايلاپ سوققان بوراننان قاتئناس-بايلانئستئث بارئ ذزئلگةن. باتپاققارانئث اشئققان حالقئنا كومةكتةسؤ ءذشئن بةرگئ جاقتا، شولاقساي دةگةن جةردةگئ گلؤبينكاعا جةتئپ، سوندا قذيئلعان تذقئمدئق تارئعا رذقسات بةرؤ كةرةك. شولاقساي قوستانايدان ةكئ ءجذز شاقئرئم. مئنا تولاسسئز بوراندا وعان جةتكئزة الاتئن كولئك جوق.

شارؤاشئلئقپةن اينالئساتئن ادامدار ءارئ ويلانئپ، بةرئ ويلانئپ، اقئرئندا ونداي كولئكتئ تاپتئ. مذنداي الئس جولعا جارايتئن ءارئ كذيلئ، ءارئ مئقتئ ات وكرؤگتئك جوسپارلاؤ كوميسسياسئندا عانا بار ةكةن. ءبئراق ونئ الؤ ءذشئن زينوأةأتئث تئكةلةي وزئمةن سويلةسؤ كةرةك.

ول قاي زينوأةأ دةيسئز عوي! كادئمگئ گريگوريي ةأسةةأيچ زينوأةأ. پارتيا مةن ذكئمةتتئث تروسكييدةن كةيئنگئ قاس جاؤئ. ستالينمةن ايتئسئپ جةثئلگةننةن سوث جازالاؤ رةتئندة تومةندةتئلئپ، وسئ قوستانايعا جئبةرئلئپتئ.

ايتئپ اؤئز جيعانشا بولعان جوق، وكرؤجكومعا زينوأةأتئث ءوزئ دة كةلئپ قالدئ. ذستئندة كوتيك جاعالئ قارا پالتوسئ، باسئندا ءدال سونداي قارا قذلاقشئنئ بار، سئرت الپةتئ سئپايئ، ينتةلليگةنت كئسئ ةكةن. مةنئ تانئستئرعاننان كةيئن پةيئل بئلدئرة سويلةدئ. الماتئدان ءبئر جازؤشئ كةلدئ دةگةندئ ةستئپ، ءوزئم دة كورگئم كةلئپ ةدئ دةگةندةي راي تانئتتئ. مذنداعئلار مةنئث شارؤا جايئمدئ قذلاققاعئس ةتتئ.

- جارايدئ، وكريلانعا بارئپ سويلةسةيئك، - دةدئ بذل كئسئ.

ءوزئنئث كابينةتئنة بارعاننان كةيئن الماتئنئث، جالپئ ولكةنئث جايئن سذراستئرئپ، ءبئراز ساؤالدار بةردئ. ودان مادةنيةت جايئنا اؤئسئپ، جازؤشئلار قاؤئمئنا، ذلتتئق ادةبيةتتئث جاس وركةندةرئنة ئقئلاس ءبئلدئردئ. اقئرئ ات-كولئك ماسةلةسئن دة شةشئپ بةردئ.

سونئمةن، ءبئز ءجذرئپ كةتتئك. قوستاناي مةن سةميوزةردئث اراسئ ءجذز شاقئرئم بولسا، ءبئز تابانئ كذرةكتةي جةتئ كذن جذردئك. ول جةردة جول دةيتئن ذعئم اتئمةن جوق. ات قذلاعئ كورئنبةيتئن بوراندا ات باؤئرئنان كةلةتئن كذرتئكتئ كةشئپ، كذنئنة ةكئ-ذش ساعاتتاي جئلجيمئز دا قاردان اققالا سوعئپ، ئقتاسئن جاسايمئز. سونسوث اتتئ اعئتئپ، شاناداعئ ازعانا شوپتةن سالدئرامئز. وزئمئزدة الئپ شئققان ازئق بار. قاتقان نانمةن سؤئق كولباسادان قاؤجاپ الامئز دا، بوي جئلئتقئشتان ازداپ جذتامئز. سونداعئ ءبئزدئث جول بويئنداعئ اداستئرماس قاراسئنئمئز - ءبئرئنئث سوثئنان ءبئرئ شذبئرئپ كةلة جاتئپ، قذلاعان جةرئنةن تذرا الماي قالعان ولئكتةر بولدئ» («حالئق كةثةسئ»، 1992، 20 - ناؤرئز).

مذسئرةپوأكة سذمدئق جايتتةردئ كورؤگة تؤرا كةلگةن. ول جذرگةن جولدئث سول قاپتالئندا «بةكةتتةگئ مذنارالار سةكئلدئ» مايئتتةر ءبئرئنئث ذستئنة ءبئرئ قاتارلاپ جينالئپ، ءذستئن قار باسئپ قالئپتئ.

جولسةرئك ةكةؤئ قالاشئقتاردئث ءبئرئن ارالاپ كورةدئ. ءار كيئز نومئرلةنئپ، تذتاس كوشةلةردئ قذرايدئ. ءبارئ دة قالاداعئداي سةكئلدئ. كئشكةنة كورسةتكئش تاقتالار ءئلئنئپتئ:

«قذرامئسوأ كوشةسئ»، «ةرنازاروأ كوشةسئ»، «روشال كوشةسئ»، «گوليؤدوأ كوشةسئ» - ءار كوشة قازاقستاندئق كوسةمدةردئث ءبئرئنئث اتئندا. ال كيئز قالاشئعئنئث ءوزئ «جولداس گولوششةكين اتئنداعئ» دةپ اتالادئ ةكةن. قالاشئقتا بئردة-ءبئر ادام بولماعان، ءبارئ دة ءولئپ ءبئتئپتئ.

وسئلاردئ كورگةن مذسئرةپوأ قاسئرةتتةن قان جذتقانداي بولادئ. «كورمةس تذيةنئ دة كورمةس» دةگةندةي سذمدئق قئرعئنعا دئم بولماعانداي، ءمئزباقپاي وتئرعان قؤجاق گولوششةكيننئث مئنا ارةكةتئ زئعئرداندئ قايناتادئ. كذش قازانداي قاينايدئ، كذرةسةرگة دارمةن جوق. ول قازئر ذلتشئل ايدارئ تاعئلعان - حالئقتئث جاؤئ. گولوششةكين قولئن كوتةرسة بولعانئ تورعا تذسةرئ ءسوزسئز. سوندئقتان ئشتةن تئندئ، بارئنة كوندئ.

«بةسةؤدئث حاتئ» اأتورلارئنئث ءبئرئ، 1937 جئلئ «حالئق جاؤئ» دةپ قاماؤعا الئنئپ، ءولئم جازاسئنا كةسئلگةن ءمانسذر عاتاؤلين ءوزئنئث سوثعئ سوزئندة:

«مئنالار حالئق جاؤلارئ ةمةس... جاؤ مةنمئن. سوندئقتان دا ءبئر مةنئ سوتتاثدار. ءبئراق مةن دة حالئق جاؤئ ةمةسپئن، حالئق جاؤلارئنئث جاؤئمئن. ال ونداي جاؤ بولؤئم 1932 - جئلئ كومانديروأكامةن كةنتكة (قارقارالئ ماثئنداعئ ةلدئ مةكةن) كةلگةنئمدة باستالدئ.

ماشينادان ءتذستئم، اينالادا ءتئرئ پةندة كورئنبةيدئ. ةشتةمة جوق، ذزئننان سالئنعان قورا عانا تذر. ةسئگئن اشسام: ئشئندة ولئكتةر جاتئر. ذلكةن قورانئث ءئشئ قاتار-قاتار جينالعان مايئتتةرگة تولئ. كةيبئر ادامداردئث كوزئ اشئق جاتئر؛ ءبئراق انة-مئنة ولةتئنئ كورئنئپ تذر.

ايعاي-شؤدئ ةستئپ سئرتقا شئقتئم. شاشتارئ جالبئراپ، كوزدةرئ قانتالاعان، قولدارئندا پئشاقتارئ بار ايةلدةر جذرگئزؤشئگة تارپا باس سالئپ، ونئ باؤئزداماققا ارةكةتتةنؤدة. اؤةگة وق اتتئم، ولار تذرا قاشتئ. جان-جاعئما قاراسام، ءبئر وشاقتا ذلكةن قازان قايناپ وتتا تذر. بئردةمة پئسئپ جاتئر. قاقپانئ اشسام، قايناپ جاتقان سؤدئث ئشئنةن جاس بالانئث بئردة اياعئ، بئردة قولئ، بئردة وكشةسئ كورئنةدئ.

مئنة، سول كةزدةن باستاپ مةن حالئق جاؤلارئنئث جاؤئ بولدئم». («جالئن»، 1993، №7، 47-بةت).

 «بةسةؤدئث حاتئنئث» نةگئزگئ اأتورئ، جازؤشئ عابيت مذسئرةپوأتئ قئستئث كوزئ قئراؤدا قيان شةتتةگئ قوستانايدئث الئس تذكپئرئنة ئسساپارمةن جئبةرگةن گولوششةكيننئث ويئ بةسةنةدةن بةلگئلئ بولاتئن. ونئث بةرئسئ «اشتان قئرئلئپ جاتقان حالئقتئث ورتاسئنا ايداپ سالئپ، «تةنتةك جازؤشئنئ» تةزگة سالئپ، تاؤبةسئنة كةلتئرسئن»، ءارئسئ «ءوزئ دة سول اشتارمةن بئرگة ولمةسة ورةم قاپسئن» ةدئ. قذداي ساقتاپ، بذل ازاپتئ دا اؤئر، قيئن دا قاتةرلئ ساپاردان الماتئعا امان-ساؤ ورالدئ.

بذل - جازؤشئ عابيت مذسئرةپوأتئث ءوزئنئث سانالئ عذمئرئنداعئ حالقئ ءذشئن جاساعان ءبئرئنشئ ةرلئگئ ةدئ.

«بةسةؤدئث حاتئ» ءذشئن عابةث تارتقان جازانئث ءبئر پاراسئ وسئنداي ةكةن. ءبئراق كوپ ذزاماي گولوششةكين بوساتئلئپ، ورنئنا ل.ي.ميرزويان كةلةدئ دة، رةسپؤبليكا ءومئرئ جاقسئلئققا قاراي كذرت وزگةرة باستايدئ. سول تذستا، 1933 - جئلدئث جازئندا بولعان ولكةلئك پارتيا كوميتةتئنئث پلةنؤمئندا «حات» اأتورلارئ اقتالئپ، ارتئنان عابةث «سوتسيالدئ قازاقستان» گازةتئنة رةداكتورلئق قئزمةتكة جئبةرئلةدئ.

 سونئمةن عابيت ماحمذت ذلئ جاؤاپتئ جؤرناليستئك قئزمةتكة كئرئسئپ، اينالاسئنا بةيئمبةت مايلين سياقتئ كورنةكتئ قالامگةرلةردئ توپتاستئرئپ، الاثسئز جذمئسقا بةرئلگةندةي بولئپ ةدئ. سويتسة، بذل انشةيئن كةمدئ كذندئك تالاس قانا ةكةن. بذرئنعئ جامالعان ايئپ-كئنالاردئث ءبارئن قايتا ءتئرئلتئپ جانة بئرنةشة ةسة زورايتئپ، شئن زوبالاثدئ الا كةلگةن 1937 - جئلدئث سذمدئقتارئ كذتئپ تذر ةكةن. بذل ناؤبةت حالئقتئث ةث اياؤلئسئ مةن ارداقتئسئنان باستالدئ دا، قؤعئن-سذرگئننئث قذرئعئن الدئمةن سولارعا سالدئ. ساكةن، بةيئمبةت، ءئلياس سئندئ ارئستارئمئزعا قارسئ باسپاءسوز بةتئندة قاسكوي ةكئ ناؤقان اشئلئپ، ونئث اياعئ تؤرا اباقتئعا اپارئپ تئعاتئن تالقئلاؤلارعا ذلاستئ.

بذل كةزدة كوركةمونةر ئستةرئ جونئندةگئ كوميتةتتئ باسقارئپ جذرگةن عابةث ءوزئنئث تالاي جئلدار سئيلاس، سئرلاس بولا ءجذرئپ، اقتئعئ مةن پاكتئگئنة ابدةن كوزئ جةتكةن ءبي-اعاسئ وسئنداي تالداؤعا ءتذسئپ جاتقاندا شئدامادئ. شئرئلداپ اراشا ءتذستئ. ابدةن كذيئنئپ كةتكةن ءبئر تذستا: «بةيئمبةت جاؤ بولسا مةن دة جاؤمئن»، - دةپ سالدئ. سول-اق ةكةن، جئلدار بويئ اثداؤسئز باسقان ءاربئر قادامئ جئپكة ءتئزئلئپ، باياعئ ةسكئ اثگئمةلةردئث ءبارئ جاثعئرئپ كةلئپ، قارا پالةدةي ءتوندئ-اؤ دةيسئث باسئنا. باياعئ «تؤلاعان تولقئندا» جانة «بةسةؤدئث حاتئ»، سولارعا جاثا ايئپ-كئنالارئمةن كةلئپ قوسئلعان «شذعئلا»، ونئث كولحوزداستئرؤ ساياساتئنا تئكةلةي قارسئ باعئتتالعان دذشپاندئق مازمذنئ ءذيئپ-توگئلدئ-اي كةلئپ. ءسويتئپ، 1938 - جئلدئث ءبئر كذنئندة عابيت مذسئرةپوأ قئزمةتتةن دة الئندئ، پارتيادان دا شئعارئلدئ. ونئث جيئرما جئل بويعئ سانالئ ومئرئنة نذكتة قويئلدئ.

ءبئراق اباقتئدان امان قالدئ. ال اباقتئدان امان قالعانئ اتؤدان امان قالعانئ ةدئ. بذل عابةثنئث تؤرالاپ كةلگةن اجالدان ةكئنشئ رةت قذتئلؤئ بولاتئن.

عابيت مذسئرةپوأتئث جازؤشئلئق كوزقاراسئنداعئ باتئلدئعئن، ءومئر قذبئلئستارئن بويامالاؤعا بارمايتئندئعئن دالةلدةيتئن ايعاقتار تولئپ جاتئر. سولاردئث ءبئرئ - «جةلكةلةر نةدةن قئشيدئ؟» (1944) وچةركئ. بذل تؤئندئ باسپاسوزدة جاريالانئسئمةن-اق سولاقاي سئننئث سوققئسئنا ذشئرادئ. «بذل وچةرك - باسئنان اياعئنا دةيئن يدةيا جاعئنان قاتة، زياندئ وچةرك. سونئمةن قاتار، مذنداعئ ايتئلعاندار بذگئنگئ ومئرئمئزگة، تاثداؤلئ ادامدارئمئزعا جابئلعان جالا»، - دةپ قورئتتئ سئثارجاق سئن. انئعئندا وچةركتة تةاتردئث ءئشئن كورگةندةردئث بويئن بيلةگةن سةزئمدةر شئنايئ قالپئندا سؤرةتتةلةدئ. «سول كةستةنئ ويئپ كورگةن، سول اياق قاپتئ كةرةگةنئث باسئنا، تذسكيئزدئث تذسئنا ءئلئپ كورگةن ادام ءئشئ جئلئنئپ كةتكةندةي، تةاتردئث ورنةگئنةن كوزئن الا الماي تذرئپ قالئپتئ»، «كيئز ءذيدئ ءبارئمئز دة قذرتئپ الدئق قوي!..» - دةپ كذرسئنگةن داؤئس ءار جةردةن شئعادئ» دةيدئ اأتور. مذندا قانداي قاتةلئك، جالا بار؟!

1949 - جئلعئ 20 - اقپاندا ارداگةر-جازؤشئ ساعئنعالي سةيئتوأتئث اتئنا جولداعان حاتئندا عابةث «جةلكةلةر نةگة قئشيدئ؟» جايئنداعئ سئنعا توقتالا كةلئپ: «بذل جالا ءسوز!» دةپ ءتذيئپتئ ويئن. شئنئندا دا، ابزال عابةث حالقئمئزدئث ةجةلگئ ذلتتئق داستذرلةرئن ذمئتپاؤعا، قورعاپ، قاستةرلةؤگة شاقئرعان ةدئ.

ع.مذسئرةپوأتئث كذرةسكةرلئك كةلبةتئ ادةبيةت ءتئلئنئث تازالئعئ سالاسئندا ءاردايئم ومئرشةث دة وتكئر ويلار قوزعاپ، وعان ذدايئ قامقورلئق جاساؤئنان دا ايقئن كورئنئپ وتئرادئ. ماقالالارئندا دا، ارناؤلئ بايانداماسئندا دا ول قازاق ءتئلئنئث بايلئعئن يگةرؤ، ونئ ذستارتئپ بايئتؤ جونئندة ذلاعاتتئ پئكئرلةرئن ورتاعا سالئپ، الةؤمةت نازارئن اؤدارا ءبئلدئ. «ءسوزدئ قالاي بولسا سولاي پايدالانا بةرسةث، ءسوزدئث ءجذزئ مذقالئپ، ذشئ قايئرئلادئ دا، ايتايئن دةگةنئث قذلاققا كونبةيدئ. اباي ايتقانداي، كوثئلدةگئ كورئكتئ ويئث ايتؤئ كةلئسپةسة، تذككة تذرماي قالادئ»، - دةپ قورئتقان ةدئ اتاقتئ ءسوز زةرگةرئ.

عابةثنئث ون سةگئز جئلئ

 1938 - جئلدان بئلاي قاراي عابةثنئث سئرتئ تئنئش ءومئرئن ئشتةي ءبئر مازاسئزدئق بيلةگةن، سول مازاسئزدئق ةشؤاقئتتا تولاستاماي، ءاردايئم ئزئثداپ، رةسپؤبليكا باسشئلئعئندا وزگةرئس بولعان سايئن مذنئ قايتادان قوزعاپ، جاثا ءبئر ءذمئتتئث ةلةسئمةن ةمةكسئتئپ، دامةلةندئرئپ، ءوزئن-ءوزئ رؤحاني داعدارئسقا سالئپ وتئرعان كةزةث باستالادئ. انئقتاثقئراپ ايتساق، رةسپؤبليكادا پارتيانئث ءبئرئنشئ باسشئسئ وزگةرگةن سايئن ارئز جازئپ، ءوزئنئث پارتيالئق ماسةلةسئن قايتا قاراؤدئ، ءسويتئپ، ءوزئ جونئندة جئبةرئلگةن ادئلةتسئزدئكتئ تذزةتئپ، پارتياعا مذشةلئگئن قالپئنا كةلتئرؤدئ وتئنة بةرگةن.

وسئنداي ارئز العاش رةت ن.ا.سكأورسوأ اتئنا، ودان كةيئن گ.ا. بوركوأ، ج.شاياحمةتوأ اتتارئنا جازئلعان. «سونئث ءارقايسئسئندا ءوتئنئشئن جاثا ءبئر قيسئنمةن نةگئزدةپ، پارتيا ئسئنة ادالدئعئن بارئنشا دالةلدةپ، تاؤسئلا جازعان سوزدةرئن تةبئرةنئس-تولقئنئسسئز وقؤ مذمكئن ةمةس ةدئ، - دةيدئ ءوزئنئث ةستةلئگئندة بايئرعئ پارتيا قئزمةتكةرئ جذماعالي ئسماعذلوأ.

عابةثنئث ةث سوثعئ ءذمئتئ، ةث سوثعئ ئشقئنؤئ 1954 - جئلئ پ.ك. پونومارةنكو اتئنا جولدانعان ارئزدا بةينةلةنگةن. ءبئراق ونئث ناتيجةسئ دة بذرئنعئلارداي. ورتالئق كوميتةتتئث جانئنداعئ پارتكوميسسيانئث ءبئر مذشةسئ ةرةكشة اپةرباقاندئق كورسةتئپ، بذرئنعئ قذجاتتاردا ايتئلئپ كةلگةن ايئپ-كئنالاردئ بارئنشا مذقيات تئزبةكتةگةن دة، عابيت مذسئرةپوأتئث الدئنان كوممؤنيستئك پارتياعا ورالار جولدئ ءبئرجولا جاپقانداي ءذزئلدئ-كةسئلدئ ذكئم شئعارعان.

ءسويتئپ، عابةثنئث پارتيالئق ابئروي-بةدةلئن قايتارئپ الؤ جونئندةگئ ءذمئتئ سونئمةن ءبئرجولا سونةدئ دة، ول ةندئ ارئز جازؤدئ توقتاتادئ. ئشكئ جان دذنيةسئ ءوزئنئث دةگةنئن ئستةتپةي قويمايدئ. مذسئرةپوأ ةندئ كوممؤنيستئك پارتيانئث مذشةلئگئنة كانديدات بولئپ جاثادان كئرؤ جونئندة تئلةك بئلدئرةدئ. بذل تئلةك قابئل الئنادئ. سول-اق ةكةن، قازاقتئث بةلگئلئ جازؤشئسئ، كورنةكتئ قوعام قايراتكةرئ عابيت مذسئرةپوأ قايتادان نومةنكلاتؤراعا الئنادئ، جاثادان ذيئمداستئرئلعالئ جاتقان ساتيرالئق «ارا» («شمةل») جؤرنالئنا باس رةداكتور بولئپ تاعايئندالدئ.

قازاقستاننئث حالئق جازؤشئسئ، سول جئلدارئ جازؤشئلار وداعئ پارتيا ذيئمئنئث حاتشئسئ ءالجاپپار ابئشةأتئث ةستةلئگئنةن: «عابيت مذسئرةپوأتئث ومئرئندةگئ ءذش فاكتئگة وي جئبةرئپ قاراثئزدارشئ. وسئنشا اؤئر، وسئنشا قات-قابات سوققئنئ ول نة ءذشئن كوردئ؟ ءبئرئنشئسئن حالقئنئث مذثئن جوقتاعانئ ءذشئن، ةكئنشئسئن حالقئنئث جازئقسئز كذيگةن اياؤلئ پةرزةنتئنئث اجالئنا اراشا تذسكةنئ ءذشئن، ءذشئنشئسئن حالقئنئث جوعالئپ بارا جاتقان ساؤلةتئنة جوقشئ بولئپ، دابئل قاققانئ ءذشئن. وسئ ذشةؤئ ءذشئن ون سةگئز جئل بويئ شالا-جانسار كذيدة ءجذردئ. قانداي اؤئر كذيدة جذرسة دة، ءبئر قايئسقان جوق، قالامئن ءبئر تاستاعان جوق. ةث كةرةمةتئ، قادئرئنة قئلداي قاياؤ تذسئرگةن جوق. سوندئقتان دا ول دةگةنئنة جةتتئ.

«سوندئقتان دا» دةگةن ءسوزدئ شئرةثكئرةپ ايتؤئمنئث ءمانئسئ - عابةثنئث كةيئنگئلةرگة ميراس بولئپ قالاتئن، ءتئپتئ ءبارئمئز بئردةي شةتئمئزدةن قانئمئزعا ءسئثئرئپ الاتئن ةث اسئل، ةث قئمبات ونةگةسئ وسئ ازاماتتئعئ ةدئ» («جةتئسؤ»، 1992، 20 - ناؤرئز).

 بذل وقيعا 1985 - جئلدئث 28 - جةلتوقسانئندا بولعان ةدئ. عابةث «قالام ذستاؤعا حالئ بولماعاندئقتان ءالجاپپار ابئشةأ پةن مذحتار ماعاؤينگة ايتئپ جازدئرعان» سول سوثعئ حات - سوثعئ ةرلئكتةگئ سوم التئن ءسوز. اقيرةت ساپارئنا اتتانئپ بارا جاتقان ساتتةگئ اقئرعئ تئلةك مئناؤ:

«تؤعان ةلگة سوثعئ ءسوز. كةشةگئ وتكةن عابيدةن دوسقا: «ةندئ ةكئ جئل جذرسةث جةتپةي مة؟» دةگةنئم بار ةدئ. سول مولشةرئم مولشةر ةكةن. قوينئ سؤئق قاسيةتتئ قارا جةر قذشاعئنا مئنة، مةن دة كةتكةلئ جاتئرمئن. ذمئتپةن، كذرةسپةن، سةنئممةن وتكئزگةن ذزاق عذمئرئمدئ قورئتا قاراسام، قؤانئشئم دا، رةنئشئم دة مول ةكةن. جاثا قازاق مةملةكةتئنئث بيئك تؤئ مةنئث كوز الدئمدا كوتةرئلدئ. بذگئندة كذللئ الةم نازارئ اؤعان ئرگةلئ ةلگة اينالدئق، ءبئراق ادةبيةت پةن ونةر ذلئ بولماعان جاعدايدا ذلت ذلئ بولئپ ةسةپتةلمةيتئنئن ذمئتپايئقشئ. جان سذيسئنتةر بئرلئك جوق جةردة، سانالئ تئرلئك تة جوق. كةيدة مئستئث - التئنعا، قئراننئث قارعاعا تةلئنئپ جاتاتئنئ وسئنئث كةسئرئ. ذلكةن ونةردئث ذلكةن تازا مئنةزئ بولؤعا كةرةك. ءوزئم ئرگةتاسئن قالاسقان قازاقتئث اتا ادةبيةتئ اتئنان، وزدةرئث قادئر تذتقان الئپتار توبئنئث اتئنان وتئنةمئن: مةنئ سوثعئ ساپارعا شئعارئپ سالاردا وسئ اقتئق تئلةگئمدئ ةسكة الئثدارشئ.

ال قاسيةتتئ ةلئم، جةرئم، قيئسپاس دوس-جاران، اعايئن-تؤئس، ساؤلةلئ جاس ذرپاق، قوش، قوش بولئثدار!»

بذل ءوزئنئث بذكئل سانالئ عذمئرئندا قارا باسئنئث ةمةس، حالقئنئث قامئن ويلاپ وتكةن، ذلتتئث رؤحئن كوتةرگةن جازؤشئ عابيت مذسئرةپوأتئث ءذشئنشئ - ةث سوثعئ ةرلئگئ ةدئ». («قازاق ادةبيةتئ»، 2004، 27 - تامئز).

عابيت مذسئرةپوأ تاريحتئث شةشؤشئ كةزةثدةرئندة جاثا زامان ءذشئن بةلسةندئ كذرةس جذرگئزگةن، جاثا ادةبيةت پةن مادةنيةتتئث نةگئزئن قالاعان ذركةردةي جذلدئزدارئمئزدئث شوعئرئنان ءوز ورنئن العان ساناؤلئ سؤرةتكةرلةرئمئزدئث ءبئرئ دة بئرةگةيئ. قالت ةتپةس قالامئمةن الپئس جئلداي قئزمةت ةتكةن ءبئرتؤما دارئننئث، الئپتار توبئنئث اقئرعئ داراعئنئث، بةدةل تذتار كلاسسيگئمئزدئث ماثگئ جاسايتئن مذراسئ بذگئننئث عانا ةمةس، بولاشاقتئث دا كادةسئنة اساتئن، كةلةر ذرپاقتئث دا عيبرات الؤئنا ابدةن تاتيتئن، كئر شالئپ، توت باسپايتئن قازئنا.

تئلةؤ كولبايةأ، تاريح عئلئمئنئث دوكتورئ، پروفةسسور

«الاش ايناسئ»

оқулық
ۇقساس

ەلىمىزدە وقۋلىقتاردى دايىنداۋ جانە باقىلاۋ ءتارتىبى جاڭارتىلدى