نوعاي قالاي قئرئلدئ؟

استانا. 27 - مامئر. قازاقپارات - ورئس تاريحئنا كوز جئبةرسةث وندا وزگة ذلتتارعا قارسئ قاندئ قاساپتئث وتة كوپ جاسالعانئن كورةسئث. ءبئراق ورئس ساياساتكةرلةرئ ذنةمئ رةسةي يمپةرياسئنئث قذرامئنا وزگة ذلتتار «ءوز ةركئمةن» قوسئلدئ دةؤدةن تانباي كةلةدئ.

نوعاي قالاي قئرئلدئ؟

ءتورت ءجذز جئل بويئ ذستةمدئك ةتكةن كةزةثدة رةسةي يمپةرياسئ، اسئرةسة، تذركئ حالئقتارئنا قاتتئ شذيلئكتئ. مذنداي گةنوسيدتئ ورئسقا تاؤةلدئ بولعان تذستا قازاق حالقئ دا تالاي رةت باستان وتكةرگةنئ بةلگئلئ.

تؤئستئعئ جاعئنان قازاقتارعا ةث جاقئن حالئقتئث ءبئرئ سانالاتئن نوعايلاردئث باستان كةشئرگةن ازابئ، ءتئپتئ جان تذرشئگةرلئك. باؤئرلاس حالئق بذل گةنوسيدتةن ءالئ دة ةستةرئن جيا العان جوق. ةث الدئمةن يمپةراتور سارايئندا نوعايلاردئ ورال وثئرئنة جةر اؤدارؤ جوسپارئ جاسالئپ، بذل جذمئستئ كنياز پوتةمكين سؤأوروأقا سةنئپ تاپسئرادئ. وسئدان سوث 1783 - جئلئ پاتشانئث پارمةن بةرؤئمةن سؤأوروأ نوعاي مةملةكةتئن جويئپ جئبةرؤ ءذشئن جورئققا اتتانادئ. ءبئراق تذتاس ءبئر ذلتتئ جةر اؤدارؤعا باعئتتالعان ارةكةتتئث سوثئ قاناقاي مئرزا، تاؤ سذلتان، نذراددين، مذسا مةن قارا سمايئل باستاعان ذلكةن كوتةرئلئسكة ذلاسئپ كةتةدئ.

الايدا سؤأوروأتئث جاساعئ ورايئن تاؤئپ، تاثعئ نامازعا جئعئلعان كوتةرئلئسشئلةردئث ذستئنةن تذسةدئ. مذنداي ذرئمتال ءساتتئ قولدان شئعارعئسئ كةلمةگةن سؤأوروأ بئردةن شابؤئلعا شئعؤعا بذيرئق بةرةدئ. كةسكئلةسكةن شايقاس كذنئ بويئ جالعاسئپ، تةك كةش قارايعاندا عانا نوعايلار ذرئس سالا وتئرئپ ئعئسا باستايدئ. وسئ ذرئستا شةگئنگةندةردئ وكشةلةي قؤعان ءبئر عانا نيجةگورود پولكئ بالا-شاعا دةمةي 10 مئثنان استام قانداسئمئزدئ قئرئپ سالادئ.

بذدان ارعئ شايقاستا كوتةرئلئسشئلةردئ باستاپ شئققان ءبئر كةزدةگئ قذدئرةتتئ نوعاي مئرزالارئنئث بارلئعئ مايدان دالاسئندا شاهيت بولادئ. بذل گةنوسيدكة سولتذستئك قاأكازداعئ اسكةرلةر مةن كازاكتاردئث بارلئعئ قاتئستئرئلادئ. سول ءبئر ناؤبةت تذسئندا 500 مئثنان استام نوعاي قئرعئنعا ذشئراپ، ميلليوننان استامئ تذركياعا بوسئپ كةتؤگة ءماجبذر بولدئ. وسئ وقيعانئ بايانداپ بةرگةندة ІІ ةكاتةرينا «نوعاي ماسةلةسئن» تذبةگةيلئ شةشتئك دةپ قاتتئ قؤانعان كورئنةدئ. تذركئلةردةن «تازارعان» الئپ ايماققا كةيئن سلاأياندار مةن نةمئستةردئ قونئستاندئرادئ.

ةث وكئنئشتئسئ، ءبئز ءالئ كذنگة دةيئن سؤأوروأتئث وسئنداي «كوزسئز ةرلئكتةرئنة» تامسانؤدان تانباي كةلةمئز. ويتكةنئ ةلدئگئمئزدئث شةجئرةسئندة ونئث مذنداي جاؤئزدئقتارئ اشئق ايتئلمايدئ. تذركئ حالئقتارئنا قارسئ باعئتتالعان زئميان ساياسات بذدان كةيئن دة جالعاستئ. 1944 - جئلئ تذرئك حالئقتارئنئث تاريحئن زةرتتةؤگة تيئم سالاتئن قاؤلئ شئعئپ، بذدان كةيئنگئ 50 جئل ءبئزدئ «جازؤ-سئزؤئ بولماعان» قارا توبئر رةتئندة سؤرةتتةؤمةن بولدئ. ال تذركئلةردئث ذلئس اؤماعئن كةثةيتؤ ءذشئن جاساعان جورئقتارئنا ورئس تاريحشئلارئ «شاپقئنشئلئق»، «ةزگئ» دةگةن ءبئرجاقتئ باعا بةرؤمةن عانا شةكتةلئپ وتئردئ.

سولاقاي ساياسات وسئ تذستا «موثعولداردئ» التئن وردانئث قوجايئندارئ ةتئپ شئعارادئ. ال تذركئ، حازار، قئپشاق، عذن قاعاناتئ مةن اقساق تةمئردئث كةزةثئ، بابئر مةن قاراحانيدتةر ءداؤئرئ تؤرالئ تاريحشئلار جاق اشقان جوق. وسئلايشا ادامزات وركةنيةتئنة ولشةؤسئز ذلةس قوسقان بابالارئمئزدئث جاسامپاز تئرلئكتةرئ تذگةلدةي جوققا شئعارئلدئ. بذنداي جئمئسقئ ساياسات قازئر دة مذلدة جذرگئزئلمةيدئ دةپ كةسئپ ايتؤدان اؤلاقپئز. الايدا I پةتر «باسذرمانداردئ قالاي قالاساثدار دا قئرا بةرئثدةر» دةگةن وسيةتئن ورئس بيلئگئ ءالئ جادئنان شئعارعان جوق.

جولئمبةت ماكئشةأ

 

оқулық
ۇقساس

ەلىمىزدە وقۋلىقتاردى دايىنداۋ جانە باقىلاۋ ءتارتىبى جاڭارتىلدى