ةردوعاندئق تذركيا

  استانا. 16 - مامئر. قازاقپارات - قانداس تذتئپ، قذيرئق-باؤئر جةسكةن ةكةنبئز، ةندةشة دوس دةپ، باؤئر دةپ الدةقاشان تانئعان تذرئك ةلئنئث احؤالئ ءبئزدئ الاثداتپاي قالماق ةمةس. ةؤروپانئث وثتذستئگئندة رومان-گةرماندئق ذلتتاردئث اراسئندا ويئپ ورئن الئپ تذرعان ةلدئث ساياسي مازاسئ بولؤئ ارينة، ءتئپتئ، مذمكئن ةمةس، ةندةشة سوثعئ اپتادا جاهاندئق حةدلاينةرلةردئث باستئ تاقئرئبئ بولعان تذركئ ةلئ تؤرالئ ءسوز ساپتايئق.

ةردوعاندئق تذركيا

 كئم كئمنئث ةسئگئن...

ةردوعاندئق تذركيا («تةتچةرلئك انگليا» دةگةن سياقتئ تذركياعا قاتئستئ ءسوز تئركةسئنئث دذنيةگة كةلةتئن ؤاقئتئ الدةقاشان كةلگةن سياقتئ) 2003 - جئلدان باستاپ، تذرئكتةردئث ساياسي ذپايلارئن تذگةندةؤدئث سارا جولئنا تذسكةنئن ءار قادامئنان بايقاپ كةلةمئز. سوعئستان كةيئن كئرئپتارلئق قامئتئنان قذتئلئپ قانا قويماي، اؤزئن ايعا بئلةگةندةر ساناساتئن تذركيانئ ةردوعان جاسادئ دةسةك تة ارتئق ةمةس. ماسةلةن، ةردوعان تذسئندا تذركيا ةؤرو وداقتئث ةسئگئن قاعؤدئ ساپ تئيماسا دا، باسةثدةتتئ. بذدان، «كئم كئمگة كةرةك ةكةنئن ءالئ-اق كورةمئز» دةگةن سانالئ الدة بةيسانا ةمةؤرئندئ ءتذسئنؤ ونشا قيئن ةمةس.

تذركيا ةندئ «كةرةك كةزدة عانا وياتاتئن قوماعاي بالانئث» كةبئنةن تولئق قذتئلدئ. ةؤروپاداعئ ءوزئنئث بذلئثعئر، كةي تذستاردا تذسئنئكسئز رولئن تاستاپ، «وسئ ءبئز سئزدةرگة نةگة كةرةكپئز؟» دةگةن اشئق سذراققا اشئق جاؤابئن تالاپ ةتكةندةي پوزيسيالاردا كورئنئپ ءجذر. ال ولاي ةتؤئنئث ءجونئ بار.

مئسالئ، قاراثئزشئ: تذركيا - NATO  مذشةسئ، ال ةؤرو وداققا قابئلدانباي كةلةدئ. جةرورتا تةثئزئ مةن قارا تةثئزئندة بؤففةرلئك ايماقتار مةن كئرئس-شئعئس جولدارئنئث قاؤئپسئزدئگئ كةرةك بولعاندا، NATO -عا ءلام دةمةستةن قابئلدانئپ، ال ةكونوميكالئق نان بولئسكة كةلگةندة قئثئرايا قالعان ةؤروپانئث قاتارداعئ تذرئك ءذشئن ءادئل ساياسي بئرلةستئك بولؤئ مذمكئن بة؟

نةمةسة، بذرئن وزئنة بودان بولعان بالقان تذبةگئنئث ذساق-تذيةك مةملةكةتتةرئنئث بارلئعئ دةرلئك قابئلدانعان ةؤرو وداقتئث، سول قذجئناعان مةملةكةتتةردئث مةتروپولياسئ بولعان - وسمان يمپةرياسئنئث ورتالئعئن قابئلداماؤئ - جاؤكوزدئككة بارا بار ارةكةت ةكةنئ تذسئنئكتئ.

ارينة، تذرئكتئث وتة ارزان توقئما ونةركاسئبئنةن (وعان قازاقستاندئقتار ابدةن قانئق) قورئققان ةؤرو وداق تؤراسئن ايتسا جاقسئ عوي. ءبئراق توث تةرئستئكتئث گابئ ةكونوميكالئق سةبةپتةر ةمةس. بئردة گرةكتةرمةن جةر داؤئن، ةندئ، مئنة، ارميان گةنوسيدئن العا تارتاتئن ةؤروپالئقتار ورتاق تاباقتان نةسئبة بولئسپةؤ ءذشئن سئلتاؤ ذستئنة سئلتاؤ جاماپ كةلة جاتئر. سونئمةن بذگئن اناؤ-مئناؤ سابئرعا قويئلعان تاس ءمذسئننئث دة شئدامئ تاؤسئلاتئن كةزئ كةلگةندةي مة؟ تذرئكتةر وداقتئث قاقپاسئن سئعالاؤدئ قويئپ كةتتئ دةمةسةك تة، ايتارلئقتاي ازايتتئ. قئزئعئ سول - ةؤروپا سورةلةرئن ءبارئ ءبئر قئتاي جةثئل ونةركاسئبئنئث تاؤارئ باسئپ كةتتئ. سونئمةن، ولاردا دا سئلتاؤ ازايئپ، تئعئرئققا تئرةلگةندةي.

ال ةردوعان كةزةثئندةگئ تذركيا ساياسي ساؤداعا ابدةن ئسئلئپ قالدئ. ةندئگارئ تذركيا - ةؤروپانئث ازيا باعئتئنا قويعان تةگئن كذزةتشئ ةمةس. مازاسئز يراك، بذگئنگئ سيريا، ودان قالدئ جالپئ پلانةتانئث وثتذستئك جارتئ شارئ جاعئنان كةلةتئن قاؤئپتئ الدئن الؤعا بذگئنگئ تاثدا بئردةثة تولةمةسةث بولمايدئ. جانة قاؤقارسئز كةزدةردةگئدةي ئمداپ-مةثزةپ، ئشتةن تئناتئن تذركيا ةندئ جوق: بارلئق قئزمةتئ ءذشئن ةؤرو وداققا شوت كورسةتئپ جاتئر دةسةك ارتئق ةمةس.

بذل، ارينة، ةؤروپانئث اتقامئنةرلةرئنة ذناماي وتئر. سوندئقتان با، ارميان گةنوسيدئ ماسةلةسئ ادامي تراگةديا قاتارئنان شئعارئلئپ، ءوثئ ابدةن اينالدئرئلئپ، ءتئپتئ، پارلامةنت دةثگةيئندة مويئنداپ تاستادئ (فرانسيا). ءبئراق. ءبئراق تذركيا مذرتئن بالتا شاپپاعاننئث كةيپئمةن جذرة بةرؤدئ ذيرةنئپ الدئ. مذنئسئ ةؤرو وداقتئ تاعئ ئزالاندئرادئ. جالپاقشةشةي، سذرامساق ةلدةن ايرئلعانئنا كونة الماي جاتئر. ءبئراق، دذنية - كةزةك: تذركيانئث كورسةتكةن ساياسي شوتتارئن ذندةمةستةن تولةپ تة جاتئر. ةندئ تذرئك ساياسي ءسوز تئركةسئندة «ةؤرو وداققا كئرؤ»  («Türkiye'nin Avrupa Birliği üyeliği süreci») دةگةن ءسوزدئث ءمانئ ازايئپ كةتتئ. «قابئلداساثدار - قابئلداثدار؛ قابئلداماساثدار - قويئثدار!» دةيدئ بذگئنگئ تذركيانئث سئرتئ ساياساتتاعئ سئثايئ.

كذردپةن كذرت دوستئق

ةؤرو وداق ءوزئن اراعايئن، رةتتةؤشئ رةتئندة كورسةتئپ، تذرئكتةردئ بوپسالاؤعا دةيئن باراتئن كذرد ماسةلةسئنئث تذرئكتةر ءذشئن وثتايلئ شةشئلة باستاعانئ دا كارئ قذرلئق الپاؤئتتارئن ءبئر كوزئرئنةن ايئراتئنعا ذقسايدئ.

بئرئنشئدةن، ارينة، كذردتةردئث سةركةسئ ابدوللا وجالاننئث وسئ جئلدئث ناؤرئزئندا «ءبئزدئث كذرةسئمئز قارؤدئث ءذنئ ءوشئپ، كةلئسسوزگة كةلةتئن كةزةثگة كةلدئ» دةگةننةن سوث، كذرد جذمئسشئ پارتياسئ ساربازدارئنئث ةلدةن كةتة باستاعانئ ةلةؤلئ، ذلكةن جاثالئق بولدئ! تذرئكتةر ءذشئن. ال ودان بةيبئتشئلئكتئث اق قذسئن جاساماسا دا، ازاتتئق جولئنداعئ اعةدةننئث وبرازئن جاساپ العان ةؤرو وداق ءذشئن - ساياسي ذتئلئس. ةندئ شة، تورتكذل دذنيةگة «كوردئثئزدةر مة، لاثكةستئكتئث وتئ مازداپ-اق تذر» دةپ ذرةي الاتئن مئسال قالمايتئن ءتذرئ بار.

ةكئنشئدةن، تذرئكتةر ةكونوميكالئق ساياساتتا ابدةن مات تاقئم بوپ العان سياقتئ. مئسالئ، 14 - مامئر كذنئ تذركيا يراكتئث سولتذستئگئن باقئلايتئن كذردئستانمةن ةنةرگةتيكا سالاسئنداعئ ئنتئماقتاستئققا قول جةتكئزدئ. بةيبئتشئلئك پةن تذراقتئلئققا قادام باسقانئمةن قويماي، كومئرسؤتةككة باي سولتذستئك يراكقا تذرةن سالؤ - ونداعئ ءداستذرلئ بيلةؤشئلةر - ا ق ش پةن ذلئ بريتانيانئث تاباعئنا قول سالؤ دةگةن ءسوز.

وسئ تذستا ةؤرووداق ءذشئن تذركيانئث سيريامةن كيكئلجئثئ سئنئققا سئلتاؤ بوپ تذر. راس، بذرئنعئلارداي «سالماقتئ» سئلتاؤ ةمةس. ازئرگة - ءالئ دة دامئتؤدئ، ساياسي نةگئزدةمةلةردئ قاجةتسئنةتئن سئلتاؤ.

«ءاي، سول كةرةك پة ةدئ ءوزئ؟..»

داعدارئستئث ءذشئنشئ تولقئنئ شارپئپ، ةؤرووداقتئث بئرلئك پةن ئنتئماق يدةياسئنئث قازئعئ سولقئلداپ تذر. داعدارئس كوشئن باستاعان گرةكتةردئ «وتباسئمئزدئث توثمويئنئ مةن اشقاراعئ» دةؤگة از قالعان ةؤرووداق ةندئ يسپانيا، يتاليا سئندئ «ناعئز ةؤروپالئقتارعا» كةلگةندة، ايتارعا ءسوز تابا الماي وتئر. ال وسئنداي قارجئ اؤاداي قاجةت تذستا وداققا وگةي تذركيا تاعئ دا وتة-موتة قئزئق قارةكةت جاساپ، الةم نازارئن اؤدارتتئ.

وسئ اپتادا تذركيا حالئقارالئق أاليؤتا قورئنا 23،5 ميلليارد دوللار قارئزئن تولئعئمةن وتةدئ! ءيا، ءدال سولاي. أيسة-پرةمةر ءالي باباحان ورتالئق بانكتئث كومپيؤتةرئندةگئ پةرنةتاقتانئ ءوز قولئمةن باسئپ، سوثعئ 421 ميلليون دوللار قارئزدئ ح أ ق شوتئنا ترانزاكسيا جاسادئ. بذل نة؟ كةيبئر ةلدةردئث نةبارئ 4 ميلليارد دوللارعا بولا مةملةكةتتئلئك تاعدئرئ تالقئعا ءتذسئپ جاتقان تذستا تذركيا ءتئپتئ قارئز بةرؤشئ ةل بوپ شئعا كةلدئ. سوثعئ قارئزبةن قوسا، أاليؤتا قورئنا 500 ميلليون دوللار نةسية دة بةردئ!

وسئ وقيعالاردئث بارلئعئ سوثعئ كةزدةرئ تذرئك قوعامئنئث ةؤرو وداققا دةگةن كوزقاراسئن كادئمگئدةي وزگةرتئپ وتئر. بذرئن وداققا كئرؤ - مويئندالؤمةن، جةتئلگةن ذلتتارعا تةث ةكةندئگئنئث كورسةتكئشئ سياقتئ بولسا، قازئردة كةتةؤئ كةتكةن وداققا نةم كةتتئ، ءپئشتؤ-ءبالدؤ كوزقاراس تا قالئپتاسئپ قالدئ.

سيقئر دةؤگة، ءسئرا، بولماس. مذنئث بارلئعئ - باؤئرلاس تذرئكتةردئث ةرةن ةثبةگئنئث ناتيجةسئ ةكةنئنة ةشكئمنئث داؤئ جوق. ةؤروپالئق مادةنيةتتةن كةرةگئنشة الئپ، كةيبئر تذستاردا ذيرةتؤشئگة اينالئپ العان ةلدئ بولاشاقتا «بةسةؤدئث بةستئگئ»، «جةتةؤدئث جةتئلئگئ» سياقتئ اليانستاردان كورئپ قالؤئمئز عاجاپ ةمةس. عالامدئق ساياساتتا تذرئك مارشئ باستالعان سياقتئ. ءدال موسارتتئث جازعانئنداي «كوثئلدئ مارش». ال، ءبئز تةك اق جول دةيمئز.

اثگئمةمئزدة سوثعئ قايعئلئ وقيعا - رايحانلئداعئ لاثكةستئك ارةكةتئنةن ادةيئ اينالئپ وتتئك. ةلباسئمئز تذركيا پرةزيدةنتئ گذلگة كوثئل ايتقان بولاتئن. وندا لاثكةستئكتئث عالامدئق دةرت ةكةنئ ايتئلعان. ال ءبئز بولساق، تذركيا مةن القئزئل قاننان تذراتئن سوثعئ اپتا جاثالئقتارئنان سونئ كورئنؤگة تئرئستئق.

  ةرلان وسپان

«استانا اقشامئ» گازةتئ

оқулық
ۇقساس

ەلىمىزدە وقۋلىقتاردى دايىنداۋ جانە باقىلاۋ ءتارتىبى جاڭارتىلدى