الؤانءتذرلئ ايداهار - الئپتار مةن اثئزدار

 استانا. 27 -ءساؤئر. قازاقپارات -  ايداهار تؤرالئ مالئمةتئثئز مول شئعار، ءا؟ ول بارلئق دةرلئك ذلتتئث ميفولوگياسئندا، ادةبيةتئندة، اثئز-اثگئمةلةرئندة كةزدةسةدئ. ونئث بةينةسئ، تذرقئ، مئنةزئ تؤرالئ تذسئنئك ءار ذلتتئث ذعئمئندا ءارتذرلئ قالئپتاسقان. باعزئ ءبئر حالئقتا ول قاتئگةزدئك پةن زذلئمدئقتئث بةلگئسئ رةتئندة باعالانسا، كةيبئر ةلدة ادالدئق پةن ءدانئشپاندئق وبرازئنا بالانادئ.

الؤانءتذرلئ ايداهار - الئپتار مةن اثئزدار

ايداهارلار كوپ جذرتتئث، اسئرةسة، كذللئ باتئستئث، سلاأيان تةكتةستةردئث، جاپون، قئتاي، كارئستةردئث ميفولوگياسئندا كورئنئس تاپقان. ماسةلةن، رؤمئن ميفولوگياسئندا - بالاؤر، سكانديناأيا ةلدةرئ اثئزدارئندا فارنير دةگةن ايداهار بةينةسئ ذشئراسادئ. نورأةگيا، بريتانيا ةلدةرئنئث ايداهارلارئ - أيأةرلار دةپ اتالادئ. ولار قاهارلئ، جاعئمسئز بةينة رةتئندة تانئتئلادئ. اؤزئنان وت شاشئپ تذرادئ، قوس قاناتئ بولادئ. ءبئراق اياق-قولسئز كةيئپتة سؤرةتتةلةدئ. بذلار ةؤروپا ةلدةرئنئث تالاي باتئرئنئث باسئن جذتقان جالماؤئزدار دةسةدئ. سلاأيان ةرتةگئلةرئنة كةلسةك، ورئس الئبئ دوبرئنيا نيكيتيچپةن شايقاسقان «زمةي گورئنئچ» بئردةن ةسكة تذسةدئ. ول دا ءبئر جةكسذرئن بةينة. اياعئ دا، قاناتئ دا بار، ءتئپتئ بئرنةشة باسئ دا بار، اؤزئنان وت تا شاشا الادئ. الايدا ورئس جةرئنةن شئققان نيكيتاعا ءالئ كةلمةي، الگئ باستارئنئث بارئنةن ايئرئلادئ بايعذس.

 جاپون ةلئندة ايگئلئ ياماتا-نو-وروتي دةگةن سةگئز باستئ جالماؤئز ايداهار بولئپتئ. ونئ دا تاعدئر اياماپتئ. جةتئ جئل بويئ جةر قذدايئ اسينادزؤتيدئث قئزدارئن ءبئر-بئرلةپ جةپ ءجذرئپتئ. سةگئزئنشئ قئزئ قالعاندا سؤسانو-نو-ميكوتو دةگةن باتئر پايدا بولئپ، ءبئر قاعئپ سةگئز باسئن كةسئپ الئپتئ دا، اسةكةثنئث كةنجة قئزئمةن وتاؤ قذرئپتئ. ال كورةي ايداهارئ قئتايدئكئمةن باؤئرلاس بولعانعا ذقسايدئ. وبرازئ دا، مئنةزئ دة ذقساس. ونئث نة قاناتئ، نة قول-اياعئ بولماپتئ. ءتئپتئ وت شاشئراتاتئن قاهارئن دا ةشكئمگة كورسةتپةگةن دةيدئ. تةك يرةلةثدةگةن دةنةسئندة 81 قابئرشاعئ جانة ساقالئ بار ةكةن. ول كارئستةردة ءدانئشپاندئقتئث، سابئرلئلئقتئث، ادئلدئكتئث بةلگئسئ سانالئپتئ. ونئث ءبئر جاقسئ قاسيةتئ - ادامدئ جةتة سةزئنئپ، قايعئ-مذثئن ذعئنا بئلگةن. ايتا كةتةتئن جايت، ءبئزدئث باتئرلارئمئز دا ايداهارلارمةن شايقاسؤداي-اق شايقاسقان. اثئزدارعا دةن قويساق، تالاي ايداهار قازاق جةرئن جالمايمئن دةپ اؤزئن ايقارا اشقان سياقتئ. ءبئراق ءبئزدئث الئپتارئمئز دا بةرئسپةگةن. الماس قئلئشتئ كولدةنةث ذستاپ، ءوزئن جذتا باستاعان جالماؤئزدئ باستان-اياق ءتئلئپ وتكةن. الداسپانئن قذلاشتاپ سةرمةپ، ولاردئ باستارئنان ايئرعان. دةگةنمةن بذل ايداهارلاردئث بارلئعئ تةك اثئز اثگئمةلةردة، سول باياعئ دوبرئنيا نيكيتيچتةردئث زامانئندا قالئپ قويعان سةكئلدئ. بذگئندة ولاردئث كةيپئنةن قورقئپ، بولمئسئنا باس ذراتئن ادام جوق-اؤ، ءسئرا. بةسئكتةگئ بالاثا دةيئن ونئث اثئز ةكةنئن جاقسئ تذسئنةدئ. ال ةندئ سول اثئزداعئ ايداهارلاردئ ذمئتپاق تذگئل، ونئ ءالئ كذنگة دةيئن قاستةرلةپ، قاسيةتئنة قذلدئق ذراتئن ذلت بار. ول - قئتايلار. جانة باسقالارعا قاراعاندا، ولاردئث ايداهارئ ةث قذدئرةتتئ، اقئلدئ، ويلئ بولئپ سانالادئ. ونئث ئقپالئ قازئرگئ كذنگة دةيئن جذرةدئ. ويتكةنئ ولاردئث بئردة-ءبئر ايداهارئ ولگةن جوق. ول قئتاي ةلئندةگئ ةركةك اتاؤلئنئث باستاماسئ بولئپ سانالادئ. قئتاي ونئ قاي اثئزئندا دا ةشبئر جاراقاتسئز ذستاپ، ماپةلةپ، وسئ كذنگة دةيئن تئرئدةي ايالاپ الئپ كةلدئ. ارينة، قئتاي ةلئندة كوشة كةزئپ جذرگةن ايداهار كورمةيسئز. ويتكةنئ ول ءار قئتايدئث ويئندا، ارمانئندا، جذرةگئندة ساقتالادئ...

 بريؤس لي مةن جةكي چان

 قئتايلار لذث دةگةن اتتئ قاتتئ قادئرلةيدئ. ويتكةنئ قئتاي تئلئندة «لذث» ايداهار دةگةن ذعئمدئ بئلدئرةدئ. ةجةلگئ قئتايدا تةك يمپةراتورلاردئ عانا ايداهارعا تةثةگةن. قئتاي تاريحئندا اتئ ايدئك ارئپتةرمةن جازئلاتئن اتاقتئ «سارئ يمپةراتور» (حؤاثدي) العاشقئلاردئث ءبئرئ بولئپ سول مارتةبةگة ية بولعان. كةيبئر حان اثئزدارئندا حؤاندي ومئردةن وتكةندة ونئث دةنةسئ ايداهار كةيپئنة ةنئپ، ءوز يمپةرياسئنئث ذستئندة قالئقتاپ ذشئپ، ةل-جذرتئن قورعاشتاپ جذرةدئ ةكةن. يمپةرياعا قاندايدا ءبئر قاؤئپ-قاتةر تونسة، كةيبئر شارؤالار حؤانديدئث ارؤاعئنان، ياعني ايداهاردان قورعانئس تئلةگةن دةسةدئ. قئتايدئث تاعئ ءبئر يمپةراتورئ فؤشي شةنةؤنئكتةردئث شةنئن اجئراتؤ ءذشئن ولاردئ شاپاندارئندا دارةجةسئنة ساي ايداهار بةينةلةنؤگة ءتيئس دةگةن بذيرئق شئعارعان ةكةن. ماسةلةن، ةث جوعارئ دارةجةلئ شةنةؤنئكتئث شاپانئ قئزئل ءتذستئ بولئپ، ونئث ذستئنة التئن جئپپةن بةس ساؤساقتئ ايداهار بةينةسئ ادئپتةلةتئن بولعان. ودان تومةنگئسئندة ءتورت ساؤساقتئ... ولاردئ دا ايداهار دةپ اتاعان. ءتورتئنشئ دارةجةلئ ايداهار، ءذشئنشئ دارةجةلئ ايداهار... ت.ب.

 تاريحتئث تةرةثئنة ذثئلمةي-اق، بذگئنگئ كذننةن مئسال كةلتئرةيئك. قئتايدئث ارداقتئ ذلدارئ، ايگئلئ تةلةجذلدئزدار، قئتاي كؤثفؤ جةكپة-جةك ونةرئن كذللئ الةمگة ءپاش ةتئپ، مارتةبةسئن ارتتئرعان بريؤس لي مةن جةكي چاندئ الايئق. ارينة، بريؤس پةن جةكي - ولاردئث كةيئننةن جامئلعان اتئ. كةثةس وداعئ داؤئرئندة ءوزئمئزدئث نذرعاليلاردئ نيكولاي، بولاتتاردئ بوريس دةگةن سياقتئ نارسة عوي. وتارشئل ذلئ بريتانيانئث ئقپالئندا بولعان گونكونگكة كوشكةن سوث، ولارعا دا سول جةرگة لايئقتئ ةسئم بةرئلگةن. نةگئزئندة، بريؤس ليدئ - لي چجةنفان، ال جةكيدئ - چةن كونگسانگ دةپ اتاعان ةكةن. بريؤس لي كئشكةنتايئنان-اق وتة زةرةك، اسا پئسئق بولعان. ونئ اتا-اناسئ بولاشاقتا ذلكةن ازامات بولسئن دةگةن نيةتپةن «شياؤلؤث» (كئشكةنتاي ايداهار) دةپ اتاعان. كةيئننةن ونئث اتا-اناسئنئث ارمانئ ورئندالئپ، «كئشكةنتاي ايداهاردئث» اتاعئ جةر جارادئ. قئتاي ذلتئن الةمگة تانئتقانئ ءذشئن حالقئ ونئث شياؤلؤث اتئنا ءوزئنئث تةگئن قوسئپ اتايتئن بولدئ. ةندئ ول بارشا قئتايلئق بذقاراعا لي شياؤلؤث دةگةن اتپةن تانئمال بولئپ، قازئرگئ كذنئ دة ولاردئث ةسئندة سول ةسئممةن قالدئ. الايدا ءار نارسةنئث سذراؤئ بار. بريؤستئث ةرتة  جانعان جذلدئزئ دا ةرتة ءوشتئ. قاتال تاعدئر ونئ وتئزعا جةتةر-جةتپةستة ومئردةن الئپ كةتتئ. ول قاساقانا، جاؤئزدئقپةن ءولتئرئلدئ دةگةن دولبارلار دا ايتئلادئ. قئتاي حالقئنئث قابئرعاسئ قايئسئپ، قايعئرئپ، اتئشؤلئ ايداهارئن ساعئنئپ جذرگةندة جةكيدئث زامانئ تؤا باستادئ. جالت-جذلت ةتئپ تةز-اق جارقئراپ، جذلدئز بولئپ شئقتئ شئث لؤث. ول دا الةمگة اتئ شئعئپ، اعاسئ بريؤستئث ورنئن باسقانداي بولدئ. حالئق ونئ دا قادئرلةي باستادئ. كذننةن-كذنگة حالقئ اراسئندا مارتةبةسئ ارتئپ، ءبئر كذنئ ول دا ايداهار مارتةبةسئنة جةتتئ. بذل جولئ جةكيدئ قئتايلار بريؤستئث تاعدئرئن قايتالاماسئن دةپ، ئرئمداپ، « شئث لؤث» دةپ اتادئ. بذل ءسوز قئتاي تئلئنةن اؤدارعاندا «ءساتتئ ايداهار» نةمةسة «قالئپتاسقان ايداهار» دةگةندئ بئلدئرةدئ. «كئشكةنتاي ايداهار» سول جاس كذيئندة، قئتايدئث ةركة بالاسئ بولئپ ةستة قالدئ. ال بذگئندة جاسئ الپئسقا تاياعان جةكي چان اقساقالدئقتئث اؤئلئنا ات باسئن بذردئ. ءسويتئپ، ات قويعئش قئتايلارئث دا بذل ذردئسكة كةلگةندة اباي بولؤعا تئرئسادئ.

  ءالدي-ءالدي، يمپةراتور...

 بذگئندة «ايداهارلار» كوبةيئپ كةتتئ. قئتاي ةلئ جوسپارلئ بالا تؤؤ ساياساتئن ذستانئپ وتئرعانئ بارشاعا ءمالئم. ياعني ءبئر ذيگة - ءبئر بالا. وسئ ساياساتتئث ارقاسئندا بذگئندة جاثا تؤعان بالاعا سول ساتتة-اق يمپةراتور مارتةبةسئ بةرئلةدئ. ارينة، ءوز وتباسئنئث شةثبةرئندة عانا. ساياباقتارداعئ سةرؤةن كةزئندة باسئنا شئعئپ ويناپ جذرگةن ءبذلدئرشئنئن «مةنئث يمپةراتورئم، مةنئث ايداهارئم» دةپ ةركةلةتكةن اكة-شةشةلةردئ تالاي كورگةنمئن. ةلدة جوسپارلئ بالا تؤؤ ساياساتئ ورنئققاندئقتان، قئتايلار شاثئراق قذرؤدئ، بالا تؤؤدئ، جالپئ، بار ءومئرئن جوسپارلاپ وتئرادئ. مئسالئ، «جيئرما بةستة وقؤ بئتئرةمئن، جيئرما سةگئزدة سذيگةنئمدئ تابؤئم كةرةك، وتئز-وتئز ةكئدة ءذي بولؤئم قاجةت، ال جاعدايئم ئثعايلانعاندا، بالالئ بولعانئم ءجون» دةپ جوبالايدئ. وتكةن جئل ذلؤ (ايداهار) جئلئنا ساي كةلگةندئكتةن، وتباسئن قذرئپ، قذرساق كوتةرؤشئلةر سانئ كوپ بولدئ. قئتاي تاعئ دا ءبئر دةموگرافيالئق جارئلئستئ باستان كةشتئ. دةموگرافتاردئث تئلئندة مذنداي قذبئلئستئ «بةبي-بؤم» دةيدئ. مةنئث وسئ ماقالانئ جازؤئما تذرتكئ بولعان دا وسئ «بةبي-بؤم». 2012 - جئلئ شاثحايداعئ جةتئ جئلعا سوزئلعان وقؤئمدئ (ءتئل ذيرةنؤ كؤرسئ، باكالاأريات، ماگيستراتؤرا) بئتئرگةن سوث جذمئس بابئمةن بةيجئثگة اؤئستئم. ذزاق ؤاقئت بويئ تذراقتايتئن بولعاندئقتان، ءوز وتباسئمدئ ةرتة كةلگةنمئن. كةلئنشةگئمنئث اياعئ اؤئر، بوساناتئن ؤاقئتئ جاقئنداپ قالعان-دئ. ةلدة جذرگةندة بةيجئثدةگئ قازاق باؤئرلارئمنان سذراستئرئپ، مذنداعئ بالا تؤؤ ماسةلةسئنئث جاي-جاپسارئن الدئن الا بئلگةنمئن. ولار ماعان «ةشقانداي كةدةرگئ بولمايدئ، امان-ةسةن بوسانادئ جانة اؤرؤحانادا تولةيتئن قذنئ دا قالتا كوتةرةرلئكتةي» دةگةن-دئ. بةيجئثگة تابان تئرةگةننةن كةيئن كةثةس بةرگةن باؤئرلارئمنئث ءبئر ماثئزدئ فاكتئنئ ةسكةرمةگةنئن ذقتئم. مةن پةرزةنتئمدئ كذتكةن جئل - ذلؤ (ايداهار) جئلئ ةكةن! اؤرؤحانادا ورئن بوس ةمةس جانة 2013 - جئلدئث اقپانئنا دةيئن بوسامايدئ دةگةن حابار الدئم. ادام جاتپاسا دا، بوساناتئن ؤاقئتئ كةلمةسة دة، ورئنداردئ الدئن الا مةنشئكتةپ (برونداپ) قويعان ةكةن پئسئق بئرةؤلةر. اركئم ءوز «ايداهارئن» كذتئپ جذرگةنگة ذقسايدئ. ايتةؤئر، تذثعئشئمنئث نةسئبةسئ بار ةكةن. بةيجئثدةگئ ةلشئلئك قئزمةتكةرلةرئنئث، سونداعئ جةرگئلئكتئ قازاقتاردئث كومةگئنئث ارقاسئندا ءبئر ورئن تابئلدئ-اؤ، ايتةؤئر ءسويتئپ، قاپتاعان قئتاي «ايداهارلارئمةن» قاباتتاسئپ، مةنئث سايا دةگةن قئزئم دذنيةگة كةلدئ. قئزئق بولعاندا، ول وسئ ةلدئث جاثا ءداؤئرئن باستاعان جاثا باسشئ تاعايئندالعان كذنئ تؤدئ. سول كةزدةرئ تاثعالعانمئن. ايداهارعا بذلاردئث سونشا ةسئ كةتكةنئ نةسئ-ةي دةپ. قالاي بولعاندا دا قئتايلاردئث قيال-عاجايئپتان تؤعان ميفولوگيالئق بةينةنئ قادئرلةؤ ءداستذرئ تاثداي قاقتئرادئ...

  حان - لؤثنئث ذرپاعئ

 قئتاي ايداهارئ لؤث - قئتاي مادةنيةتئنئث قالئپتاسؤئندا نةگئزگئ رول اتقارعان ميفولوگيالئق جانؤار. ءتئپتئ كةيبئرةؤلةر ونئ ميفتئك بةينة رةتئندة تانؤدان باس تارتادئ. ولاردئث مالئمدةؤئنشة، لؤث - قئتايلاردئث ارعئ اتاسئ. ياعني كةيبئر حاندئقتار وزدةرئن ايداهاردئث ذرپاعئمئز دةپ سانايدئ. بذگئندة جئلان، كةسئرتكةلةردئ ايداهاردئث تئكةلةي ذرپاعئ دةپ قادئرلةيتئندةر دة از ةمةس. ميفولوگيالئق اثئزدارعا سةنسةك، لؤث - ةث العاشقئ ايداهار. ونئث توعئز بالاسئ بار ةكةن. ءار بالاسئ اكةسئ لؤثنئث ءبئر-ءبئر قاسيةتئن ساقتاپ قالئپتئ-مئس. مئسالئ، ءبئرئنشئ ذلئ بيسي اؤئر كوتةرگةنگة قذمار بولئپتئ. سوندئقتان ونئث بةينةسئ ءذي سالعاندا تئرةؤلةرگة كةسكئندةلةدئ. ةكئنشئ ذلئ چيأةن جذتقاندئ ذناتادئ. ونئث بةينةسئ ءذي شاتئرئنئث ذشار باسئنا سالئنادئ. مذنئ ذيگة باعئتتالعان جاعئمسئز ةنةرگيانئ جذتئپ السئن دةگةن نيةتپةن جاسايتئن كورئنةدئ. بيان وتة شئمئر، الئپ، بئلةكتئ جانة ءادئل بولعان. ونئث بةينةسئ تذرمة قاقپالارئندا تذرادئ. باسيا - سؤدئث ءپئرئ. ونئث بةينةسئن كوپئرلةردئث تئرةؤئنةن بايقاؤعا بولادئ. قئسقاسئ، توعئزئ توعئز قئرلئ... كةيئننةن ولار دا جان-جاققا تاراپ، جةر الةمنئث ءتذرلئ تذكپئرئن مةكةن ةتةتئن بولعان. تذرعئلئقتئ جةرئنة قاراپ قئتايلار ولاردئ ءتورت نةگئزگئ توپقا بولگةن. تيانلؤن - اسپان ايداهارئ. قذدايلاردئث تئنئشتئعئن قورعاپ، وزدةرئ ارباعا جةگئلئپ، ولاردئ تاسئپ جذرةدئ. فؤسانلؤن - بايلئق ايداهارئ. ياعني جةر استئ مةن ذستئندةگئ پايدالئ قازبالار مةن باعالئ تةمئر-تاستاردئ قورعاؤشئ. ديلؤن - جةر ايداهارئ. ول جةر، سؤ، وزةن كولدةردئث ءپئرئ بولعان. ينلؤن - اؤا رايئنئث، تابيعاتتئث ءپئرئ. كذننئث تذتئلؤئ مةن اشئلؤئ، جاؤئن-شاشئن سةكئلدئ قذبئلئستار وسئ ايداهاردئث كوثئل كذيئنة بايلانئستئ بولئپتئ دةسةدئ. قئتاي مادةنيةتئ ايداهار ذعئمئمةن تئكةلةي بايلانئستئ. كوگئلدئر ةكراننان تالاي كورگةن ايداهار بيئنسئز ةشقانداي قئتاي مةيرامئ وتپةيدئ. قئتاي جئل ساناعئ دا ايداهاردان باستالادئ. ويتكةنئ ايداهار ادامزات ءومئرئنئث باستاماسئ سانالادئ. قئتاي جةرئندة تويلاناتئن ةث ذلئ مةرةكة - چؤنسزيةنئ وتكئزگةننةن كةيئن «ايداهار باسئن كوتةردئ» دةگةن شاعئن مةيرام تاعئ بار. «ايداهار باسئن كوتةردئ» جئل جاثاردئ، بذكئل تئلسئم-تئرشئلئك قايتادان باستالدئ دةگةندئ بئلدئرةدئ. ايداهاردئث العاشقئ بةينةلةرئ وسئدان 8000 مئث جئل بذرئن قالئپتاسقان دةسةدئ كةيبئرةؤلةر. ياعني ايداهار تاريحئ قئتاي ةلئنئث تاريحئن دا تةرةثگة تارتادئ. ول ءارتذرلئ كةيئپكة ةنة الاتئن قاسيةتتئ جانؤار بولعان دةيدئ دةرةكتةر. باسئ تذيةنئ، ءمذيئزئ بذعئنئ، كوزدةرئ قوياندئ، موينئ جئلاندئ، تئرناعئ بذركئتتئ، قول-اياعئ جولبارئستئ ةسكة سالادئ. ال دةنةسئ بالئقتئكئندةي قابئرشاقتئ... مئنة، وسئنئث ءبارئ جيئلئپ، ايداهاردئث تولئق بةينةسئن تانئتادئ.

 ايداهارشئل اقئندار

 ايداهار تؤرالئ تاث جانة سؤث ءداؤئرئنئث بو سزيؤي، أان انشي دةگةن اقئندارئ جئر-داستاندار جازعان ةكةن. سول كةزةثنئث وزئندة اثئزعا اينالئپ ذلگةرگةن ايداهاردئ اقئندار قاسيةتتئ قالامئمةن ءتئرئلتئپ، حالئققا تانئستئرعان. ءتئپتئ كةيبئر شايئرلار ايداهار تاقئرئبئنا بذكئل ءومئرئن ارناعان كورئنةدئ. قئتاي تئلئندةگئ عالامتور سايتتارئن اقتارئپ وتئرئپ أان فةي اتتئ ءبئر قئتايدئث ةرتة زامانعئ اقئندار تؤرالئ جازعان ماقالاسئن تاپتئم. سوعئسؤشئ پاتشالئقتار كةزئندة چؤي يؤان ةسئمدئ پاتريوت اقئن ءوز ولةثدةرئنئث ءبئرازئن ايداهارلارعا ارناپتئ. ول ءوزئنئث «بةزگةننئث مذثئ»، «توعئز شؤماق»، «اسپانمةن تئلدةسؤ» سةكئلدئ شئعارمالارئندا ايداهاردئث كةيپئن جةرئنة جةتكئزة سيپاتتاعان. بذل سوعئسؤشئ پاتشالئقتار كةزةثئ بولعاندئقتان، ءوز ةلئن قذتقاراتئن، جةثئسكة جةتكئزةتئن ءبئر باتئردئ اثساعان سياقتئ. سول باتئردئ ول ايداهار وبرازئنان ئزدةگةن. الايدا يؤان اقئننئث ارمانئ ورئندالماي، ول مةكةن ةتكةن يمپةريا قذلاعان. ئزاعا بؤلئققان اقئن سؤعا كةتئپ ولگةن. سذيئكتئ اقئنئن جوعالتقان حالئق ونئ ئزدةپ، قاتتئ قايعئرعان دةسةدئ. ءبئر كذنئ ول ءبئر شارؤانئث تذسئنة ةنئپ، سؤ استئندا ايداهار بارئن جانة ونئث حالقئنا قاهارلئ ةكةنئن ةسكةرتةدئ. ال كةيبئر اثئزعا سذيةنسةك، ول سؤ استئنداعئ ايداهارعا ءمئنئپ الئپ، ونئمةن جةر جاهاندئ ارالاؤعا كةتكةن ةكةن. كةيئننةن ونئث قذرمةتئنة ارناپ «دؤانأؤدجية» - ارؤاقتاردئ ةسكة الؤ مةرةكةسئ پايدا بولعان. بذل كذندةرئ ايداهار كةيپئندة بةزةندئرئلگةن «ايداهار قايئقتار» جارئسئن ذيئمداستئراتئن ءداستذر بةرئك ورنئققان.

  قذدئرةتتئ قورعاؤشئ

 قئتاي ارحيتةكتؤراسئنئث دا ايداهارسئز ءسانئ كةلئسپةيدئ. ئرئمعا سةنگئش قئتايلار قذرئلئستا ايداهار بةينةسئن وتة كوپ قولدانادئ. ةسئكتئث تذتقاسئنا، شاتئردئث جيةگئنة، تئرةؤگة، قوثئراؤعا جانة تاعئ باسقا بذيئمدارعا ونئث بةينةسئ ادئپتةلةدئ. مذنئث بارئ ايداهار ءار ءذيدئ جئن-پةرئلةردةن ساقتايدئ دةگةن سةنئممةن جاسالادئ. مايدا-شذيدةنئ قازبالاماي-اق، ايگئلئ ذلئ قئتاي قورعانئن الايئق. قئتايدئث نانئم-سةنئمئ بويئنشا، بالة-جالانئث بارلئعئ سولتذستئكتةن كةلةدئ. سول سةبةپتئ ءذيدئث نةمةسة قاندايدا ءبئر عيماراتتئث ةسئگئ وثتذستئككة قاراتئپ سالئنادئ. وثتذستئككة قاراعان جاعدايدا، ةسئك الدئنا شاعئن قابئرعا تذرعئزئلئپ، ونئث ذستئنة ايداهار بةينةلةنةدئ. سول سةكئلدئ قئتاي قورعانئنئث دا سولتذستئكتة ورنالاسؤئ كةزدةيسوق ةمةس. ونئث قابئرعاسئندا ايداهار كةيئپتةلمةسة دة، ءپئشئنئ سوعان ذقساس كةلةدئ. جةر بةدةرئن انئعئراق تذسئرگةن اتلاس كارتاسئنا زةر سالساث، قئتاي ةلئن سولذستئكتةن قورعاپ، يرةلةثدةپ جاتقان ايداهاردئث سذلباسئن اثعاراسئث. ايداهاردئث ةلةمةنتتةرئ قئتايدئث سالت-ءداستذرئ مةن مادةنيةتئندة، جالپئ، تذرمئس-تئرشئلئگئندة مولئنان كةزدةسةدئ. ءتئپتئ كةيبئر ءدارئ-دارمةكتةردئث اتاؤئنا «لؤث» ءسوزئن قوسؤ ذردئسكة ةنگةن. شيپاسئ مولئنان بولسئن دةگةن سةنئممةن ايتادئ-داعئ. ساؤدا-ساتتئق جذيةسئندة دة «لؤث» يةروگليفئ بار زاتتئث قذنئ ارتئعئراق. جالپئ، ايداهارمةن بايلانئستئ دذنيةنئث مارتةبةسئ جوعارئلاؤ بولادئ. وعان قئتايدا وقئپ، كةيئن قئزمةت ئستةپ، تئرشئلئك ةتئپ كةلة جاتقان سةگئز جئلدئث ئشئندة كوزئم ابدةن جةتتئ.

داؤرةن وماروأ،قئتايتانؤشئ،بةيجئث

دەرەككوز:«ايقئن» گازەتئ

оқулық
ۇقساس

ەلىمىزدە وقۋلىقتاردى دايىنداۋ جانە باقىلاۋ ءتارتىبى جاڭارتىلدى