قاتةرلئ دةرتكة قارسئ جاثا قادام
استانا. 5- ءساؤئر. قازاقپارات - الماتئدا «جةدةل تةستتةر مةن حيميالئق رةاگةنتتةر» زاؤئتئ ءونئم شئعارئپ جاتئر.
اق جةلةث مةن اق قالپاققا كوز ذيرةنگةن. ءبئراق مئناداي ءساندئ تئگئلگةن جانة ةرةكشة كوكشئل نازئك جولاقتارئ بار اق كيئم ذلگئسئ سيرةك شئعار. الماتئداعئ «جةدةل تةستتةر مةن حيميالئق رةاگةنتتةر» زاؤئتئنا كئرگةندة مامانداردئث وسئنداي ةرةكشة كيئمئ ءبئرئنشئ اسةر ةتةدئ.
زاؤئتقا بةت-الباتئ ادام تذگئل، سئرتتان ماسا ذشئپ كئرة المايدئ. ارنايئ رذقسات العان تئلشئلةر مةن مامانداردئث كئرؤئ ءذشئن ذستئدةگئ كيئمدئ اق جةلةثگة اؤئستئرؤئ ازدئق ةتةدئ. الگئندةي كيئنئپ العانداردئ تابالدئرئقتاعئ دةزينفةكسيا كابيناسئنا كئرگئزةدئ. ةكئ جاعئثداعئ ةكئ ةسئك تة جابئلعان سوث كابيناعا ؤلتراكذلگئن ساؤلة يةلئك ةتةدئ. ميكروب، باكتةريا اتاؤلئنئ قالدئرمايتئن ءبئر مينؤتتاي تازارتؤدان سوث ارعئ ةسئك جايئمةن اشئلادئ. الگئ كابينا ءبئر ساتتة ءتورت ادامنئث ءذستئ-باسئن دةزينفةكسيالايدئ.
ءبئر كةزدة توبةسئ مةن قابئرعالارئ عانا قالقايئپ قالعان عيماراتتئ ةث تازا، ةش ميكروبسئز زاؤئتقا اينالدئرؤ وثاي ءئس ةمةس. «ق. ءماسئموأتئث دةن ساؤئقتئرؤ ورتالئعئنئث» ديرةكتورئ قالةلحان يمانمادي مئرزانئث ايتؤئنشا، جابدئقتاردئ ورناتؤ مةن ئسكة قوسؤ جذمئستارئ جةدةل جانة جاؤاپتئ جذرگئزئلگةن. دةنساؤلئق ساقتاؤ مينيسترلئگئنةن جةدةل تةست (تةكسةرؤ، سئناؤ، انئقتاؤ) جولاقشالارئن شئعارؤعا ليسةنزيا الئنعان.
تؤبةركؤلةز بةن قاتةرلئ ئسئككة، تاعئ باسقا كورئنئس بةرئپ جاتقان اؤرؤ تذرلةرئنة قارسئ كذرةستئث تئزگئن ذستاؤشئ مينيسترلئگئ كةيئنگئ جئلدارئ وسئ دةرتتةردئ دةرةؤ انئقتايتئن ئزدةنئستةرگة قولداؤ كورسةتئپ وتئر. ءسويتئپ، مئنا زاؤئتتئث شئعاراتئن ونئمدةرئن قازاقستاندا قولدانؤعا بولاتئن قذرال-جابدئقتار تئزئمئنة قوسقان. مذنئ كةيئنگئ كةزدة سكرينينگتئك مةديسينا دةپ اتاپ ءجذر.
زاؤئتتا شئعارئلاتئن جةدةل تةست تاياقشاسئنئث ءبئر ءتذرئ ادامنئث سئلةكةيئ ارقئلئ كوپتةگةن اؤرؤلاردئ انئقتاپ بةرةدئ. ةندئ جةرگئلئكتئ تذرعئندار وكپةسئن تةكسةرتؤ ءذشئن رةنتگةن ساؤلةسئن قابئلداماي-اق تةست جولاقتار ارقئلئ تؤبةركؤلةزبةن اؤئراتئن-اؤئرمايتئنئن بئلةدئ. جانة ناتيجةنئ بئرةر كذن زارئعئپ كذتپةستةن، اتئ ايتئپ تذرعانداي، جةدةل ةستيدئ.
تةست تاياقشاسئنئث كةلةسئ ءتذرئ ذلكةن دارةتتئث ءبئر تذيئرئنةن 16 ءتذرلئ اؤرؤدئ انئقتايدئ. ونئث ئشئندة اسقازان، ئشةك، توق ئشةك، باؤئر جانة ايةلدةردئث جاتئر راگئ سياقتئ قاتةرلئ اؤرؤلار بار.
- قازئرگئ مةديسينا بذل اؤرؤدئ ءبئرئنشئ-ةكئنشئ ساتئسئندا، ءتئپتئ ءذشئنشئ ساتئسئندا توقتاتا الادئ، - دةيدئ سوثعئ جئلدارئ راكقا قارسئ كذرةسكة بئلةك تذرة كئرئسكةن قاجئمقان ءماسئموأ.
- ءبئزدئث ةل ادامدارئنئث ؤاقئتئلئ تةكسةرئلئپ تذرؤئن جولعا قويؤئمئز كةرةك. سونداي تةكسةرؤ ءذشئن ءبئز شئعارئپ جاتقان تةست جولاقتار تاپتئرمايتئن ءتاسئل بولادئ.
وثتذستئك كورةيا ماماندارئنئث تةست-تاياقشا تذرئندةگئ جاثالئعئ، مئنة، قازاقستانعا جةتتئ. ونئ شئعاراتئن زاؤئتتئ بذعان دةيئن امةريكا قذراما شتاتتارئ، فينليانديا مةن جاپونيا ساتئپ الئپتئ. وثتذستئك كورةيانئث «بيو-فوكؤس» كومپانياسئ مةن قازاقستانداعئ «ق.ءماسئموأتئث دةن ساؤئقتئرؤ ورتالئعئنئث» ارئپتةستئك بايلانئس ورناتقان سوث جةدةل تةست جولاقتارئن شئعاراتئن ارنايئ اپپاراتتار ةلگة اكةلئندئ.
دةزينفةكسيادان وتكةن ماماندار مةن تئلشئلةر ءئشئ جارئق، كةث، بولةك-بولةك بولمةلةرگة تاپ بولعان. وثتذستئك كورةيادا وسئنداي زاؤئتتئ باسقارعان جةكي سو مئرزا ءاربئر اپپاراتقا جةكة-جةكة تذسئنئك بةرة باستادئ. تةست جولاق تاياقشالارئن شئعاراتئن بولمةلةردئث ئلعالدئعئ ذدايئ 25 پايئز مولشةرئندة ساقتالادئ. اؤانئث تةمپةراتؤراسئ دا ذنةمئ ءبئر قالئپتا بولادئ. تةست تاياقشالارئن شئعاراتئن ءتورت جةلئ تئنئمسئز جذمئس ئستةپ تذر.
- بذل زاؤئت جاپونيا مةن ا ق ش-تا جولعا قويئلعان وندئرئسئمئزبةن قاي جاعئنان بولسئن بئردةي. ال ءوز ةلئمئز وثتذستئك كورةياداعئ زاؤئتتان اناعذرلئم جاثا، ونئمدئلئگئ ارتئق، - دةيدئ سو مئرزا.
ونئسئ راس ةكةن. زاؤئتتئث قازئرگئ شئعارئپ جاتقان ءونئمئ 30 ميلليون ادامدئ ةركئن جابدئقتاؤعا جةتةدئ. دةمةك، تةست جولاقشالارئنئث تةث جارتئسئن كورشئلةس مةملةكةتتةرگة ساتؤعا بولادئ.
- بذل ونئمگة رةسةي فةدةراسياسئ قئزئعؤشئلئق تانئتؤدا، - دةيدئ وسئ ةلدئث وكئلئ، مةديسينا عئلئمدارئنئث دوكتورئ ولگا ميرونوأا. - ون التئ اؤرؤدئ، ونئث ئشئندة ونكولوگيالئق اؤرؤلاردئ جةدةل انئقتاؤ دةگةن مةديسيناداعئ ذلكةن تابئس. اؤرؤ نةعذرلئم تةز جانة ءدال انئقتالسا، ونئ ةمدةؤ مذمكئندئگئ ارتا تذسةدئ. قازئر كوپتةگةن ةلدةر قاتةرلئ ئسئك تذرلةرئن ءذشئنشئ ساتئسئنا دةيئن ةمدةي الادئ. دةمةك، ءبئز ءذشئن ادامنئث ونداي دةرتكة شالدئققانئن ةرتةرةك ءبئلؤ ماثئزدئ بولماق.
جاثا زاؤئتتئث ءبئر تذسئنا جةدةل تةست تاياقشالارئنا قاجةت سؤدئ ءبولئپ تذراتئن اپپارات ورناتئلئپتئ. ءوزئ تازا سؤ مذندا ءذش رةت ستةريليزاسيادان وتةدئ. «مذنئ الةمدةگئ ةث تازا سؤ دةسةثئزدةر قاتةلةسپةيسئزدةر»، دةپ كذلگةن سو مئرزا.
جانة ءبئر بولمةدة ذلكةن دارةت ارقئلئ اؤرؤ تذرلةرئن انئقتايتئن تاياقشاعا قاجةت ةرئتئندئ جاسالادئ. ونئث قذرامئ وتة كذردةلئ، حيميالئق فورمؤلاسئن ماماندار عانا تذسئنةدئ. وسئ تذستا قازاقستاندئق زاؤئتتئث باس ديرةكتورئ قالةلحان يمانمادي مئرزا بولاشاقتا حيميالئق رةاگةنتتةر شئعارؤعا كئرئسةتئندةرئن ايتتئ. ول ءذشئن ءوندئرئس ورنئ ءازئر. تؤرا وسئنداي ميكروبسئز بولمةلةر دايئندالئپ قويئلعان. ةندئ كورةيالئق ارئپتةستةر ونئث كةرةك-جاراعئن جةتكئزئپ جاتئر.
سوثعئ سةحتا بذعان دةيئن جاسالعان، جينالعان، أاكؤؤم قاپتامالارعا ةلؤ-ةلؤدةن سالئنعان تةست تاياقشالارئ قوراپتالادئ. ايتپاقشئ، ونئث الدئندا ءبئر اپپاراتتئ كورسةتكةن. ول تةستتئث قالاي قولدانؤ قاجةتتئگئ جونئندةگئ نذسقاؤ قاعازئن شئعارادئ. قازاق جانة ورئس، اعئلشئن تئلدةرئندة. باسقا ةلدةرگة شئعارئلسا، قاجةتتئ تئلدةردة شئعارا بةرةدئ. ةشبئر مامانسئز ءوزئ باسئپ بةرةدئ. ءارئ قاعاز ءتذرئن تاثدامايدئ.
- قازاقستاننئث ةلدئ مةكةندةرئنئث اراسئ كورةياعا قاراعاندا وتة الئس، - دةگةن سو مئرزا. - سوندئقتان، مذنداعئ أاكؤؤم قاپتامالار دا، سئرتقئ قوراپتار دا وتة قالئث، سةنئمدئ جاسالعان.
زاؤئتتا قازئردئث وزئندة وتئزدان استام ادام جذمئس ئستةيدئ. ةكئ جةلئ مذگةدةك ادامدار جذمئس ئستةؤئنة ارنالعان. الماتئدا باسقا قانداي ءوندئرئس ورنئ مذگةدةكتةردئ جذمئسقا الئپ جاتئر؟ مذندا ةثبةك جانة حالئقتئ الةؤمةتتئك قورعاؤ مينيسترلئگئمةن ارادا جاسالعان مةموراندؤم بويئنشا ون مذگةدةك ادام جذمئسقا الئنادئ.
قازاقستاننئث مةديسينالئق ماماندارئن تةست جولاقشامةن جذمئس ئستةؤگة ذيرةتؤدئ «ق.ءماسئموأتئث دةن ساؤئقتئرؤ ورتالئعئ» ءوز موينئنا العان. باستاپقئدا 27 ادام وثتذستئك كورةيانئث ايتؤلئ كومپانياسئندا وقئپ كةلدئ. ولار الةمگة تانئمال سةأةرانس كانگام كلينيكاسئندا تاجئريبةدةن ءوتتئ. سوسئن مامانداردئث كةلةسئ توبئ اتتاندئرئلدئ.
- مةن مةديسينا عئلئمدارئنئث دوكتورئ اتاعئن لةنينگرادتا قورعاعانئمدا تةست جولاقشالارمةن دياگنوز قويؤدئ وقئتپاق تذگئل، ونداي جولمةن اؤرؤدئ انئقتاؤ جايئن ةشكئم ويلاماعان ةدئ، - دةيدئ زاؤئتتئ ارالاپ شئققان سوث ونكولوگيالئق اؤرؤلار مامانئ، پروفةسسور روزا مذستافينا.
- قازئرگئ مةديسينانئث قانشالئقتئ دامئعانئن وسئدان بئلؤگة بولادئ. باعزئ زامانداعئ مئسئر پةرعاؤئندارئ دا قاتةرلئ ئسئكتةن ولگةن. ءبئراق ولاردئث قانداي اؤرؤمةن اؤئرعانئن ةشكئم انئقتاي الماعان. مئنة، جاثا زاؤئتتئث ءونئمئ ارقاسئندا بذل اؤرؤدئ انئقتاؤ جةدةل جذزةگة اساتئن بولادئ.
روزا قذسايئن قئزئنئث ايتؤئنشا، ةندئ مةملةكةت بويئنشا ناقتئ مونيتورينگ جذرگئزئلؤئ كةرةك. قاي ايماقتا اؤرؤ بولجامئ قانداي؟ سانئ ءوسئپ جاتئر ما، جوق، قالئپتئ دةثگةيدة مة؟ سول ارقئلئ قاتةرلئ دةرتتئ اؤئزدئقتاؤعا بولادئ. ونداي مونيتورينگ جاساؤعا مئنا جةدةل تةست تاياقشالارئ تاماشا مذمكئندئك بةرئپ وتئر.
قورعانبةك امانجول
«ةگةمةن قازاقستان»