ءتولقذجاتئندا تةگئ جازئلماعان ورالمان اعايئنداردئث قئيئنشئلئعئ
استانا. 18 - ناؤرئز. قازاقپارات - ولارعا ءبئزدئث قوعام «ورالمان» دةگةن ات بةرئپ، ايدار تاعئپ قويعان. تاعدئردئث جازؤئمةن تاريحي وتاننان ذزاپ كةتكةن، قيئر جايلاپ، شةت قونعان. بذگئندة ةلگة كةلئپ، تاؤةلسئز قازاقستاننئث ازاماتئ اتانعان. انا جاقتا وزگةدةن وگةيلئك كورگةن-كورمةگةنئن كئم ءبئلسئن، اتاجذرتقا كةلگةننةن كةيئن الشاثداي باسئپ، ارمانسئز تئرلئك كةشئپ جاتقانئ شامالئ. مذث-مذقتاجئ كوپ.
باسقاسئن ايتپاعاندا، جةكة باسئن كؤالاندئراتئن قذجاتتارئ دذرئس ةمةس، كةيبئرئنئث. قازاقستان ازاماتتئعئن العان، قولئندا قذجاتئ بار. ءبئراق، ول ءتولقذجاتتا الگئ اعايئندارئمئزدئث اتئ بار دا، تةگئ جوق. ال، ءبئزدئث زاث بويئنشا ادامنئث اتا-تةگئ ياعني، فاميلياسئ جازئلماعان قذجات - كادةگة جارامسئز. بانكتةن دةپوزيت اشئپ، نةسية راسئمدةؤ، جذمئسقا تذرؤ، زةينةتاقئ قورئنا اقشا اؤدارؤ سةكئلدئ شارؤالار ءوز الدئنا، قئل اياعئ پويئزعا دا بيلةت الا المايدئ. قئتايدان كةلگةن قانداستار ءتولقذجاتئنا اتا-تةگئن جازدئرؤ ءذشئن، بذگئندة تالايدئث قابئلداؤئنا جازئلئپ، تالايدئث تابالدئرئعئن توزدئرئپ، تالايدئث ةسئگئن توقئلداتئپ ءجذر. تةكتئ اتانئث بالاسئن «تةكسئز» قئلعان كئم؟ جارامسئز قذجاتتئ وكئمةت ولارعا نةگة بةرةدئ؟ بةرگةننان كةيئن، نةلئكتةن دذرئسئن ءبئراق بةرمةدئ؟
باستاپقئدا مذنداي كؤالئگئ بار كئسئ «نةگة فاميلياثئز جوق»، دةگةن سذراققا كذلة جاؤاپ بةرةتئن. قازئر كذيئپ كةتةدئ. ةندئ قالاي عانا كذيئنبةسئن؟! فاميلياسئ بولماعانئ ءذشئن، جذمئسقا الماسا، زةينةتاقئسئن بانكتةر راسئمدةمةسة. ةث سوثعئسئ: «مةندة مئناداي، مئناداي ماسةلة بار»، دةپ لاؤازئمدئ تذلعا، ءتيئستئ مةكةمةگة دة باس سذعا الماسا؟
كئرة بةرئستة ءبئراز كئدئرةدئ. كةيدة كذزةت كئرگئزبةي دة قويادئ. سةبةبئ، قولئنداعئ قذجاتئ دذرئس تولتئرئلماعان.
كةنجةكةي اسقابئل قئزئ، استانا قالاسئ، ادئلةت دةپارتامةنتئ، ا ح ا ج ءبولئمئنئث جةتةكشئ مامانئ:
قازاقستان رةسپؤبليكاسئنئث «نةكة جانة ةرلئ-زايئپتئلئق وتباسئ» كودةكسئنة سايكةس، قازاقستان رةسپؤبليكاسئ ازاماتتارئندا تةگئ، اكةسئنئث اتئ، اتئ بولؤئ ءتيئستئ.
اتئ، اكةسئنئث اتئ جازئلماعان ةكةن، قذجات زاثسئز. تيئسئنشة، مذنداي قذجاتپةن قارجئلئق وپةراسيا جاساي المايسئث. ونئ قويشئ، ةث سوثعئسئ پويئزعا دا بيلةت بةرمةيدئ.
قادئر گذلزات، استانا قالاسئنئث تذرعئنئ:
بذدان كةلةتئن قيئندئق وتة كوپ. قئسقاسئ، جذمئسقا تذرا الماؤ، شةتةلگة شئعا الماؤ، قئتايدان باسقا ةلگة، بئزگة أيزا بةرمةيدئ. فاميليا بولماعانئ ءذشئن. ال، پويئزعا بيلةت الؤ ءذشئن، فاميليانئ سذرايدئ؟
ساپارحان اؤباكئر، استانا قالاسئنئث تذرعئنئ:
مةملةكةتتئك قئزمةتكة كئرة المايمئز. جذمئس ئستةيمئز، جةكةگة بارئپ جالدانئپ. ولار ءبئزدئ لاقتئرادئ. 10 مئث، 20 مئث اأانس الامئز دا، كةتةمئز. فاميليامئز جوق. رةنجيمئز دة قويامئز.
قذجاتتا نةگة ازاماتتئث اتئ، اكةسئنئث اتئ جوق؟ تةكتئ ةلدئث بالاسئن «تةكسئز» ةتكةن كئم؟ وسئ ارادا ءسال كئدئرةيئك. تةكسئز كؤالئك كئمنئث قولئندا ءجذر؟ قئتايدان كةلگةن ورالمان اعايئندا ءجذر. ولاي بولسا، ماسةلةگة تئكةلةي ايئپكةر قئتاي بولئپ شئعادئ.
سةرئك سايئنوأ، قازاقستان رةسپؤبليكاسئ ئشكئ ئستةر مينيسترلئگئ كوشئ-قون پوليسياسئ كوميتةتئ ءتوراعاسئنئث ورئنباسارئ:
ءيا، قئتاي حالئق رةسپؤبليكاسئنان كةلگةن ازاماتتاردئث جةكة كؤالئگئندة، پاسپورتئندا تةك ءبئر عانا ةسئمئ كورسةتئلگةن. فاميليا، اكةسئنئث اتئ جازئلماعان. وعان سةبةپ، قئتاي قذجاتتارئندا ادامنئث اتئ ءذش يرةوگليفتةن اسپاؤئ قاجةت. ال، ءبئزدئث قانداستارئمئزدئث ةسئمئ ذزاقتاؤ. قئتاي بيلئگئ اتئ-ءجوندئ تولئق جازسا، يرةوگليفتةردئث كوبةيئپ كةتةتئندئگئن العا تارتئپ، كؤالئكتةرئنة اتتارئن عانا جازئپ بةرگةن.
نة كةرةك، قئتاي جازئپ بةرگةن جالعئز ات، قازاقتئث ءتولقذجاتئنا دا تذسةدئ. ونئث ءوزئ دذرئس ةمةس ةكةن.
قادئر گذلزات، استانا قالاسئنئث تذرعئنئ:
مئنة، قادئر اتئم تةگئمنئث ورنئندا تذر. ال، ءوز اتئم، اكةم اتئ، ورنئ بوس.
ادامنئث ةسئمئ قالاي فاميليا بولئپ كةتكةن؟ نةگة اتئ، اكةسئنئث اتئ جازئلماعان؟ كوشئ-قون پوليسياسئنداعئلار بئلاي دةيدئ.
سةرئك سايئنوأ، قازاقستان رةسپؤبليكاسئ ئشكئ ئستةر مينيسترلئگئ كوشئ-قون پوليسياسئ كوميتةتئ ءتوراعاسئنئث ورئنباسارئ:
ازاماتتئق الئپ، تذراقتئ تذردة قالاتئن كئسئنئ قابئلداعان كةزدة، ءبئز ونئث ذلتتئق ءتولقذجاتئنداعئ مالئمةتتةردئ عانا جازامئز. ال، وندا ةسئمئ، ءيا تةگئ عانا كورسةتئلگةن. ال، ونئ وزگةرتؤگة ئشكئ ئستةر مينيسترلئگئنئث قذزئرةتئ جوق.
وزدةرئنئث جازعانئن وزدةرئ تذزةي المايدئ ةكةن. كوشئ-قون پوليسياسئ وسئلاي دةيدئ. ايتپاقشئ، شةكارا اسقاندا تةك ءتولقذجات قانا ةمةس، تؤؤ تؤرالئ كؤالئكتةردة دة كوپ كئلتيپان كةتةدئ ةكةن. مئسال ةتئپ، سالتانات پةن گذلعايشانئث ماسةلةسئن الساق بولادئ. سوراقئلئعئ سول، ةگئز قئزدارعا ءبئر عانا تؤؤ تؤرالئ كؤالئگئ بةرئلگةن. كامةلةتتئك جاسقا تاياپ قالعان ةگئزدةردئث بولاشاعئ نة بولماق؟ ةكةؤگة ورتاق ءبئر عانا قذجاتپةن قالاي جوعارئ وقؤ ورنئنا تذسةدئ؟ قالاي جذمئس ئستةپ، ءجذرئپ-تذرادئ؟ بارئنةن بذرئن انا وسئعان الاثداؤلئ.
گذلعايشا، شاحتينسك قالاسئنئث تذرعئنئ:
بالالاردئث تؤؤ تؤرالئ كؤالئگئ مئنة. ءبئر كؤالئكپةن قالاي جذرةدئ؟ بالالار ةندئ مةكتةپ بئتئرةدئ.
فاميليا بولئپ كةتكةن ةسئمئن قايتا اتقا اينالدئرؤ، اكة اتئن قذجاتقا قوندئرؤ ءذشئن نة ئستةمةك كةرةك؟ وسئعان جاؤاپ الماق بولئپ، ورالمانداردئث بارماعان أةدومستأاسئ جوق. ءبارئ ءبئر-بئرئنة سئلتةيدئ.
قادئر گذلزات، استانا قالاسئنئث تذرعئنئ:
وسئ تؤرالئ كوپتةگةن ورئندارعا باردئق. كوشئ-قون پوليسياسئنا باردئق. ولار ا ح ا ج بولئمئنة بارؤ كةرةك، دةدئ. ا ح ا ج بولئمئندة كوشئ-قون دةپارتامةنتئنة باراسئث، دةيدئ. كوشئ-قونعا بارساق، وندا ءبئزدئث قذزئرئمئزدا ةمةس، تئركةلگةن اؤدان بويئنشا سوتقا باراسئندار، دةيدئ.
قولعا ئلئنگةن قذجاتتارئمةن ا ح ا ج بولئمئنة كةلةدئ. ولار تاعئ دا مئناؤ-مئناؤ قاعازدار كةرةك، دةپ، سئلتةپ جئبةرةدئ. ورتادا مةسةلئ قايتقان قانداسئمئز تاعئ ذتئلادئ.
راؤشان زاريروأا، استانا قالاسئ ادئلةت دةپارتامةنتئ، ا ح ا ج ءبولئمئنئث باس مامانئ:
ءسويتئپ ءجذرمئز، تذيئق شةثبةردئث ئشئندة. ةشكئم ةشتةثة المايدئ. ايايمئز ءبئر جاعئنان. جاعدايلارئ ايانئشتئ. ويتكةنئ ولار ءوزئمئزدئث ازاماتتارئمئز. وسئلاي ساندالئپ جذرگةن.
نةگئزئ ارنايئ زاث شئقپاي، «اتسئز» اعايئننئث ماسةلةسئن شةشؤ مذمكئن ةمةس. سةبةبئ نةكة، تؤؤ تؤرالئ كؤالئكتةردةن باستالئپ، ذزئن-ئرعاسئ 24 قذجات كةرةك بولادئ ةكةن. ونئث تةث جارتئسئن قانداستارئمئز، قئتايدان بارئپ اكةلؤئ كةرةك. ال، حانزؤلار شةت ةلدئث ازاماتئنا ئشكئ قذجاتتاردئ ولسة، بةرسئن بة؟
رامازان سارپةكوأ، قازاقستان رةسپؤبليكاسئ پارلامةنتئ ءماجئلئسئنئث دةپؤتاتئ:
قئتاي مةن قازاقستاننئث اراسئنداعئ ءار تذرلئ قذقئقتئق كومةك كورسةتؤ تؤرالئ بةكئتئلگةن بئردة-ءبئر كةلئسئم شارت جوق. وسئنئ اتقارئپ بةرسئن دةپ. وسئنداي ماسةلة كونسؤلدئق قئزمةتكةرلةرگة جذكتةلةدئ. ولاردئث باسقا جذمئستارئ دا تولئپ جاتئر.
فاميليا بذل كئسئلةرگة بذيئرمادئ. ةندئگئ ءذمئت - نةمةرة، شوبةرةلةرئندة. سولاردئث قذجاتئندا: تةگئ، اكة اتئ، اتئ دةگةن جولدار تولئق جازئلاتئن شئعار، دةگةن ءذمئت بار.
ساپارحان اؤباكئر، استانا قالاسئنئث تذرعئنئ:
مةندة فاميليا جوق. ايةلئمدة فاميليا جوق. بالام دا دا جوق. مئنة ةكئ نةمةرةمئز بولدئ. ولارعا فاميليا بةرئلدئ.
اناسئ كئم ةكةنئ بةلگئسئز، تاعدئردئث تالقئسئنا ءتذسئپ تاستاندئ اتانعان بالالارعا دا بئردةن اتا-تةگئمةن كؤالئك بةرئلةدئ. ال، شةتتةن كةلگةن قانداستارئمئز امالدئث جوقتئعئنان وگةي كذي كةشئپ وتئر. نة ةتؤ كةرةك ةندئ؟ زاثعا وزگةرئس كةرةك. سوندا عانا، قئتايدئث «ين-يانئ» كةيئپتةس ءبئرئنئث قذيرئعئن ءبئرئ تئستةگةن، باسئ-اياعئ كورئنبةيتئن ماسةلة دة شةشئلةدئ. سوندا عانا قئتايدان كةلگةن اعايئننئث احؤالئ جاقسارادئ.
قايرات بوداؤحان، رةسپؤبليكالئق «اسار» قوعامداستئق بئرلةستئگئنئث ءتوراعاسئ:
مةملةكةتتئك دةثگةيدة زاث ارقئلئ رةتتةيتئن ؤاقئت كةلگةن سياقتئ. ةندئ مذنئ دا ءبئز بئرةؤدةن سذراؤ كةرةك پة ةدئ؟ ءبئز كوشئ-قون ماسةلةسئن 20 جئل ايتئپ كةلة جاتئرمئز. ورالمان ماسةلةسئن 20 جئل ايتئپ كةلة جاتئرمئز. ءبئراق، ءبئر كةلگةن اعايئننئث قذجاتئن دذرئستاؤ، ونئ رةتتةؤ ماسةلةسئن ءالئ شةشة الماي ءجذرمئز.
«نة دةيمئز، سوزگة كةدةيمئز»، دةگةن تئركةستئ تالاي تويدا ةستئگةن شئعارسئزدار. بذيئرسا، ءالئ دة تالاي ةستيسئز. بذل ماسةلة دة سول تئركةس سةكئلدئ ورنئعئپ قالدئ، ءبئزدئث قوعامدا. سالدارئ كوپ، شةشئمئ جوق. نة دةيمئز، ءسئز نة دةيسئز؟
نذربةك بةكباؤ
«قازاقستان» تةلةارناسئ