ذيالئ تةلةفون اراقتان دا قاؤئپتئ

 استانا. 15 - ناؤرئز. قازاقپارات - العاشقئ قاؤئمدئق قذرئلئستئ جابايئ، ارتتا قالعان قوعامعا بالاؤشئ ةدئك. بذگئنگئ وركةنيةتتئ تئرشئلئگئمئزدئث دة وثئپ تذرعانئ شامالئ ةكةن. ادامزات ءبئر قادام العا باسقان سايئن، ةكئ قادام كةرئ كةتئپ بارادئ.

ذيالئ تةلةفون اراقتان دا قاؤئپتئ

ءوندئرئستئ وركةندةتتئك، ةسةسئنة، ؤلئ گاز بةن زياندئ قالدئققا قارئق بولدئق. عارئشتئ يگةرئپ ةك، وزون قاباتئن شذرق تةسئك ةتئپ، جذقارتئپ تاستادئق. مذحيت-تةثئزدئث ءتذبئن ذثعئپ العان مذنايئمئز سئرتقا اعئپ، يحتيوفاؤنانئ لاستاپ ءبئتئردئ.

كذنئ بذگئن دذنيةجذزئندة ءتذرلئ قاجةتتئلئكتةر ءذشئن تابيعي قازبا بايلئقتارئنئث ونداعان ءتذرئ مةن 60 تان اسا حيميالئق ةلةمةنتتةر قولدانئلادئ. جئل سايئن جةر قويناؤئنان الئنعان 44 ميلليارد توننا بايلئقتئ جذتئپ جاتئرمئز. جان باسئنا شاققاندا جئلئنا 8 توننا شيكئزاتتئ تذتئنامئز. سوثعئ ءبئر عاسئردا بذل كورسةتكئش ءتورت ةسةگة وسكةن. تابيعات قازئناسئنا بذلايشا قوماعايلئقپةن قول سالؤ كذندةردئث كذنئندة ادامزاتقا كةرئ اسةرئن تيگئزبةي قويمايتئنئ بةلگئلئ. ادامنئث اشكوز ءئس-ارةكةتئنئث ناتيجةسئندة جاثا، بذرئن-سوثدئ بولماعان تةحنوگةندئك اؤرؤلار پايدا بولا باستادئ. اتاپ ايتقاندا، قورعاسئنمةن ؤلانؤدان ساتؤريزم، كادميدةن «يتا-يتا»، سئناپ قوسئلئستارئنان ميناماتا سةكئلدئ دةرت تذرلةرئ باسئمئزعا بالة بولئپ جابئستئ. بذعان دةيئن ةكولوگيا ءسوزئن تابيعاتقا قاتئستئ قولداناتئنبئز. ةندئ كةزةك وزئمئزگة كةلئپ، «ادام ةكولوگياسئ» دةگةن ذعئم پايدا بولا باستادئ. وركةندةيمئز دةپ جذرگةندة وزئمئزگة ءوزئمئز ور قازئپ جاتقاندايمئز.

«تةحنيكالئق پروگرةستئث تورةسئندةي كورئنگةن تةلةديدار، كومپيؤتةر، قالتافوندار اسا قاؤئپتئ ساؤلة تاراتادئ، سوقئر، ساثئراؤ قئلادئ، ميدا قاتةرلئ ئسئكتئث پايدا بولؤئنا ئقپال ةتةدئ» دةيدئ ماماندار. تاثنئث اتئسئ، كذننئث باتئسئ «كوك جاشئكتئث» الدئندا كوسئلئپ جاتاتئن جاس-كارئ قازاقستاندا دا از ةمةس. ولاردا قيمئل-قوزعالئس از. سوندئقتان سةمئزدئك، جذرةك-قان تامئر دةرتئ، كورؤ قابئلةتئنئث تومةندةؤئ، مي قئزمةتئنئث بذزئلؤئ ءجيئ كةزدةسةدئ. زةرتتةؤلةرگة سايكةس، ءذش پةن التئ جاس ارالئعئنداعئ بالانئث باسئم بولئگئ تاؤلئگئنة 8-10 ساعات بويئ تاپجئلماي تةلةديدار كورةدئ ةكةن. ولاردئ تازا اؤاعا شئعارئپ، سپورتپةن شذعئلدانؤعا يكةمدةيتئن اتا-انالار سانئ ونشا كوپ ةمةس. قايتا وزدةرئمةن بئرگة سةريال قاراتئپ، «جئلاماسا، شؤ شئعارماسا بولدئ، تةلةديداردئث الدئندا وتئرا بةرسئن» دةيتئندةرئن قايتةرسئث.

ومئرئمئزگة دةندةپ ةنگةن ذيالئ بايلانئستئث زيانئ ءتئپتئ ةرةسةن. عالئمدار مئناداي ةكسپةريمةنت جاساعان. ةكئ قالتافوننئث ءدال ورتاسئنا شيكئ جذمئرتقانئ قويئپ قوثئراؤ شالادئ. ذزدئكسئز شالئنعان قوثئراؤدان تاراعان ةلةكتروماگنيتتئك ءورئس اقئرئ شيكئ جذمئرتقانئ پئسئرئپ جئبةرگةن. ارينة، قالتافوننان شئعاتئن ةلةكتروماگنيتتئك ءورئس ادام اعزاسئنا بئردةن ءدال بذلاي زيانئن تيگئزبةؤئ مذمكئن. «ءبئراق ءبئراز جئلدئث ئشئندة جينالئپ، كؤمؤلياتيأتئ اسةر ةتةدئ» دةيدئ ماماندار. ولار، اسئرةسة «ءذش جاستان التئ جاسقا دةيئنگئ بالالارعا تةلةفون بةرؤگة بولمايدئ» دةپ دابئل قاعؤدا. ويتكةنئ ةلةكتروماگنيتتئ ءورئس ءوسئپ كةلة جاتقان ميعا كةرئ اسةر ةتئپ، كةيئن بالانئث ةستة ساقتاؤ قابئلةتئن ناشارلاتاتئن كورئنةدئ. وكئنئشكة قاراي، بذگئندة ةلةكتروماگنيتتئ ءورئسسئز ورتا جوق. ول ينتةرنةت، مةكتةپتةردةگئ لينگوفوندئق كابينةتتةر، ينتةراكتيأتئ تاقتالاردان دا شئعادئ.

تةحنيكا دامئدئ، الايدا ونئث زالالئ دا ةسةلةنئپ بارادئ. ذيالئ بايلانئستئث ادام ذرئعئنا دا كةرئ اسةرئ قازئر دالةلدةنگةن جاعداي. بذل تؤرالئ بيولوگيا عئلئمئنئث دوكتورئ سالتانات بايقوشقاروأا بئلاي دةگةن ةكةن:

- وسئدان ون شاقتئ جئل بذرئن ءبئز زةرتتةؤ جذرگئزة باستاعاندا، ةرلةردئث ذرئعئنئث بةلسةندئلئگئ جوعارئ بولاتئن. بار بولعانئ 10 جئل ئشئندة ول بةلسةندئلئك بئردةن 30 پايئزعا تومةندةدئ. مذنئث سةبةبئ وتة كوپ. ةكولوگيانئث بذزئلؤئ، عئلئمي-تةحنيكالئق رةأوليؤسيانئث «جةمئسئ»، اراق پةن تةمةكئ، ءتئپتئ ادامزاتتئث بارلئق جةتكةن جةتئستئكتةرئنئث زياندئ جاعئ اسةر ةتئپ جاتئر دةؤگة بولادئ. بئردة شةتةلدة وتكةن كونفةرةنسيادا «ذيالئ تةلةفون ةر ادامنئث ذرئعئنا اراق پةن تةمةكئگة قاراعاندا، ةكئ ةسة كوبئرةك جانة ءذش ةسة جئلدامئراق زيان كةلتئرةدئ» دةگةن تذجئرئمدار جاسالدئ. قازئر شةت مةملةكةتتةردئث كةيبئرئندة 16 جاسقا دةيئنگئ بالالارعا ذيالئ تةلةفوندئ ذستاؤعا تئيئم سالئنعان. جانة «ءار ادام ذيالئ تةلةفوندئ وزئنةن كةم دةگةندة 1 مةتر قاشئقتئقتا ذستاؤئ كةرةك» دةگةن ءتارتئپ ةنگئزؤدة. ولار ذيالئ تةلةفوندئ الئستان باسقارؤ تةتئكتةرئ نةمةسة قذلاققاپ ارقئلئ پايدالانؤعا كوشئپ جاتئر. ال بئزدةگئلةر تةلةفونئن باسئنا جاستاپ ذيئقتاپ، تاثةرتةث سونئث شئرئلئمةن ويانادئ. بذل باستا ئسئك تؤدئرؤعا «كومةكتةسةتئنئن» عالئمدار الدةقاشان دالةلدةگةن. ةندئ ذيالئ تةلةفوننئث ةر ادامداردئث رةپرودؤكسيالئق (بالا تؤعئزؤ) قئزمةتئنة ايرئقشا زيان ةكةنئ ايتئلؤدا. ءبئزدئث ةر ادامدارئمئزدئث كوبئ تةلةفونئن بةلئنة جاقئن جةرگة، بةلبةؤئنة قئستئرئپ جذرةتئنئ جاسئرئن ةمةس. مةن «ةرلةردئث بةلسئزدةنؤئنة ذيالئ تةلةفون ايرئقشا اسةرئن تيگئزئپ جاتئر» دةپ قاداپ ايتقئم كةلةدئ»، - دةيدئ عالئم.

  اأتور: توقتار كةنجةعاليةأ، ورال

 دەرەككوز:«الاش ايناسئ» گازەتى 

оқулық
ۇقساس

ەلىمىزدە وقۋلىقتاردى دايىنداۋ جانە باقىلاۋ ءتارتىبى جاڭارتىلدى