ينتةرنةت ةركئندئگئن شةكتةؤ مذمكئن بة؟

 استانا. 14 - ناؤرئز. قازاقپارات - ميلليون اؤديتوريانئ وزئنة باؤراپ الؤ ءذشئن راديوعا - 38، تةلةديدارعا - 13، ال، ينتةرنةتكة بار بولعانئ 4 جئل قاجةت ةكةن. دةمةك، ينتةرنةت سيقئرئ بذگئندة باستئ كذشكة ية. ال، ةلئمئزدة كوپشئلئكتئ وزئنة ءجئپسئز بايلاعان ينتةرنةتتئث ةركئندئگئ قانداي دةثگةيدة؟ بئزدة ينتةرنةت-سةنزؤرا بار ما؟ ينتةرنةت اشئق ويدئث الاثئ ما؟

ينتةرنةت ةركئندئگئن شةكتةؤ مذمكئن بة؟

  ينتةرنةت - ذلكةن يدةولوگيالئق قذرال. ونئ دذرئس پايدالانؤ، يگئلئككة قولدانؤ باستئ ورئندا. ءبئراق، كوپشئلئك الةم ةلدةرئنئث ذكئمةتئ كةيبئر «دذمپؤلةرگة» شئداماي، شئمبايعا باتاتئن شئندئقتان قاشئپ ينتةرنةتكة توسقاؤئل قويؤدئ مئقتاپ قولعا العان.

ءبئز دة ينتةرنةتتةگئ ةركئندئكتئ شةكتةؤدئث ءبئرشاما امالدارئن جاساپ ذلگةردئك. ةلئمئزدةگئ «ينتةرنةتتئ رةتتةؤ تؤرالئ» زاث تاؤةلسئز سايتتاردئث جذمئس اياسئن تارئلتقان. نةگئزئنةن، بذل زاثدئ دةپؤتاتتار عالامتورداعئ ورةسكةلدئككة، ياعني، پورنوگرافيا مةن ذلتارالئق قاقتئعئسپةن كذرةسكة قالقان رةتئندة قابئلداعان بولاتئن. ءبئراق، قازاقستان اؤماعئندا تارالاتئن ينتةرنةت كونتةنتتةردة پورنوگرافيا ءورئپ ءجذر. سوعان قاراعاندا زاثنئث الةؤةتئ بذل جاققا ءالئ جةتپةگةنگة ذقسايدئ.

رةسةيدة انتي-پؤتيندئك توپتئث سايتتارئن جذگةندةؤ ءئسئ قارقئندئ جذرگئزئلدئ. يران دا بذل تئزئمنةن قالئس قالمادئ. جالپئ، دةموكراتيانئ تؤ ةتكةن ةلدةردئث ينتةرنةتتئ جذگةندةؤگة ذمتئلئسئ ءبئراز نارسةنئث باسئن اشئپ بةرگةندةي. ينتةرنةت-شةكتةؤدئث جاثا امالدارئ دا بار ةكةن قازئرگئ كةزدة. سيريادا أةب-رةسؤرستاردئ بذعاؤلاپ ذستاؤ ءذشئن ارنايئ توپتار قئزمةت ةتةدئ. 

مذنداي قذبئلئس تةك قئتاي، سيريا، رةسةي ةلدةرئنة عانا ءتان ةمةس. بذل قاتاردا ا ق ش پةن يتاليا، سولتذستئك كورةيا ةلئ دة بار. ءتئپتئ، قازاقستان دا ينتةرنةت ةركئندئگئن شةكتةيتئن ةلدةر قاتارئنان كورئندئ. قازاقستان رةسپؤبليكاسئنئث كونستيتؤسياسئندا «ءسوز بوستاندئعئنا ةركئندئك بةرئلگةن، سةنزؤراعا تئيئم سالئنعان». ال، اتا زاثنئث بذل بابئ ينتةرنةتتةگئ ةركئندئككة قانشالئقتئ ةركئندئك بةرئپ وتئر؟ بئزدة وتكةن جئلئ ونداعان اقپارات قذرالدارئ «ةكسترةميستئك» باعئتتا اقپارات تاراتتئ دةگةن ايئپپةن جابئلدئ. بئرنةشة سايتتئث جذمئسئنا نذكتة قويدئ. ذكئمةتتة وتئرعان لاؤازئمدئ تذلعالاردئث بئلئعئنا قاتئستئ اقپارات تاراتاتئن كونتةنتتةردئث عذمئرئ كةلتة. ينتةرنةتتة (سايتتار، بلوگتار) ءسوز بوستاندئعئن شةكتةؤ قانشالئقتئ مذمكئن؟ ماماندار مذنئث تةحنيكالئق مذمكئندئكتةرئن جوققا شئعارمايدئ. ءبئراق، ينتةرنةتتئ كوپشئلئكتئث ةركئن ويدئث الاثئ دةپ تذسئنةتئنئ راس. باسپاءسوز بةتتةرئندة، وزگة دة ب ا ق قذرالدارئندا ايتئلماعان، جازئلماعان دذنيةلةردئ ينتةرنةتتةن تةز تاؤئپ الامئز. ايتالئق، الةؤمةتتئك جةلئلةر قازئرگئ كذنئ «ايشئلئق الئس جةرلةردةن، جئلدام حابار العئزاتئن» قذرالعا اينالدئ. ورتالئق ازيا ةلدةرئ بويئنشا قازاقستان الةؤمةتتئك جةلئنئ قولدانؤ بويئنشا الدئثعئ ورئندا. 5 ميلليون 600 مئث ادام كذندةلئكتئ الةؤمةتتئك جةلئنئ پايدالانادئ. ال، فةيسبؤككة تئركةلگةندةر سانئ 600 مئثنان اسئپ كةتتئ. 

«30 جئل بذرئن ينتةرنةتتئ جاساؤعا نةگئز بولعان باستئ فاكتور - اشئقتئق پةن اقپاراتقا وثاي قول جةتكئزؤ»، - دةيدئ  «Google» ينتةرنةتتة اقپارات ئزدةؤ سةرأةرئن جاساؤشئلاردئث ءبئرئ سةرگةي برين. ءبئراق، قازئر ينتةرنةتتئ جاساؤشئلاردئث نةگئزگئ قاعيداسئنا قاؤئپ تونة باستاعان. 

الةمدةگئ ينتةرنةت كةثئستئگئ ءئرئ ةلدةردئث ءبئرئ قئتاي ذكئمةتئ بلوگسفةرانئ باقئلاؤدئ بارئنشا كذشةيتتئ. ينتةرنةت قولدانؤشئلارعا لاقاپ اتپةن تئركةلؤگة تئيئم سالئنعان. لاقاپ اتپةن تئركةلؤگة تئيئم سالؤ ةركئن ويدئث شةثبةرئن تارئلتاتئنئ ءسوزسئز. ءبئراق ءبئر جاعئنان مذنئث دا پايداسئ جوق ةمةس. لاقاپ اتپةن كومپيؤتةردئث ار جاعئندا وتئرئپ، ءجون-جوسئقسئز پئكئر ايتئپ، وزگةگة كذية جاعاتئن، اس ذيدةگئ وسةككة رةسمي سيپات بةرگئسئ كةلةتئن «باتئرسئماقتاردئث» ويئنئنا ءبئراز توسقاؤئل بولار ةدئ. بايقاساثئز، ينتةرنةت  سايتتاردئث كوپشئلئگئندة پئكئر قالدئرؤشئلاردئث دةنئ وسئنداي.

وتكةن جئلئ رةسةي، قئتاي، تاجئكستان، وزبةكستان ةلدةرئ ب ذ ذ-عا ينتةرنةتكة شةكتةؤ تؤرالئ ذسئنئس ايتقان ا ق ش مةملةكةتتئك حاتشئسئ حيللاري كلينتون «ينتةرنةتتةگئ شةكتةؤ ارةكةتتةرئ ونلاين ةركئندئگئنة كةسئرئن تيگئزةدئ» دةگةن ةدئ. ياعني، قوعامداعئ پئكئر الماسؤدئ اياقتان شالؤدئث ءبئر ارةكةتئ دةپ باعالادئ.

«شةكاراسئز تئلشئلةر» حالئقارالئق ذيئمئ 2008 - جئلدان باستاپ 12 - ناؤرئزدئ ينتةرنةتتةگئ ةركئندئك كذنئ دةپ جاريالادئ. جئل سايئن بذل ذيئم ينتةرنةت ةركئندئگئنة قارسئ ةلدةر ءتئزئمئن جاريالاپ وتئرادئ. جؤرناليستةردئ قورعاؤ كوميتةتئ ينتةرنةت جؤرناليستةرئ، بلوگةرلةر كوپ قؤعئن-سذرگئن كورةتئنئن حابارلادئ. اسئرةسة، ينتةرنةت-جؤرناليستةردئ قؤدالاؤدان قئتاي الدئنا جان سالمايدئ. سونداي-اق، بذل ذيئمنئث دةرةگئ بويئنشا قئتاي ينتةرنةت-كونتةنتتةردئ ءماجبذرلئ تذردة ذكئمةتپةن «ءبئر جاعادان باس، ءبئر جةثنةن قول شئعارئپ» جذمئس ئستةؤ ءذشئن قئسئم جاساعان. ال، يران مةن أةتنامدا بيلئككة قارسئ ماقالا جازعانداردئ قؤدالاؤ ءئسئ اسقئنا تذسكةن.

2012 - جئلئ ينتةرنةت بوستاندئعئ تؤرالئ بايانداماسئندا «فريدوم حاؤس» قذقئق قورعاؤ ذيئمئ قازاقستاندئ ينتةرنةتتةگئ بوستاندئق بويئنشا «جارتئلاي ةركئن» ةل دةپ تانئدئ. بئزدة ينتةرنةت ةركئندئگئمةن قوسا، ونئث قازاقشالانؤئ دا باستئ ماسةلة بولئپ تذر. ارينة، قازاق ءتئلدئ كونتةنتتةر ءبئر ورئندا قالئپ قويماي، جاثاشئلدئققا، كوشتةن قالماؤعا ذمتئلئپ باعؤدا. وعان قوسا، «ةلةكتروندئ ذكئمةت» جوباسئ جاسالعان ةدئ. لاؤازئمدئ تذلعالاردئث ءبئر توبئ ينتةرنةت ارقئلئ ةلگة جاقئنداؤدئث جولئن تاپتئ.

 گذلناز ساتئبالدئ قئزئ

  زاث گازةتئ  

оқулық
ۇقساس

ەلىمىزدە وقۋلىقتاردى دايىنداۋ جانە باقىلاۋ ءتارتىبى جاڭارتىلدى