دجون كةرري مةملةكةتتئك حاتشئ قئزمةتئنة قالاي كةلدئ؟

استانا. 8- ناؤرئز. قازاقپارات -  ةث تاجئريبةلئ سةناتورلاردئث ءبئرئ، بةلگئلئ ساياساتكةر دجون كةرريدئث ا ق ش-تئث مةملةكةتتئك حاتشئسئ قئزمةتئنة رةسمي تذردة كئرئسكةنئنة ءذش اپتادان استام ؤاقئت ءوتتئ.

دجون كةرري مةملةكةتتئك حاتشئ قئزمةتئنة قالاي كةلدئ؟

 كونگرةستة ونئث كانديداتؤراسئنا دةموكراتتار دا، رةسپؤبليكاشئلار دا تذگةلگة جؤئق قولداؤ ءبئلدئرئپ، داؤئس بةردئ. بذل بئرنةشة عاسئرلئق تاريحئ بار ا ق ش كونگرةسئندة وتة سيرةك كةزدةسةتئن جاعداي ةدئ.

بذگئندة ساراپشئلار جاثا مةملةكةتتئك حاتشئنئث بذل جوعارئ لاؤازئمدئ قئزمةتكة وسئدان ءتورت جئل بذرئن، ياعني باراك وبامانئث پرةزيدةنتتئك سايلاؤدا جةثئسكة جةتئپ، العاش رةت ةل پرةزيدةنتتئگئنة سايلانعان كةزدة كةلؤئنة مذمكئندئگئ بولعان دةگةن پئكئرلةر ايتادئ. ويتكةنئ، پرةزيدةنتتئك سايلاؤدئث الدئن الا ناتيجةسئ جاريا ةتئلئسئمةن، ةلدئث سئرتقئ ساياساتئنا باسشئلئق جاساؤعا لايئقتئ ءارئ نةگئزگئ ذمئتكةرلةردئث ءبئرئ رةتئندة وسئ دجون كةرريدئث اتئ اتالعان ةكةن. بذل جةردة ونئث ئشكئ جانة سئرتقئ ساياساتتاعئ مول تاجئريبةسئ، وتكئر ماسةلةلةردئ شةشؤدةگئ بةلسةندئلئگئ باسشئلئققا الئنسا كةرةك.

ءبئراق اق ءذيدئث جاثا باسشئسئ ءوزئنئث كومانداسئنا سةناتور دجون كةرريدئ ةمةس، ةلدئث ةكس-پرةزيدةنتئنئث زايئبئ، ساياساتكةر حيللاري كلينتوندئ الؤدئ ءجون ساناعان. بذعان سةناتوردئث كادئمگئدةي «كوثئلئ قالعان» سياقتئ. ءوز كةزةگئندة پرةزيدةنت بذدان ذتئلعان جوق. حيللاري كلينتون مةملةكةتتئك حاتشئ قئزمةتئن اتقارعان ءتورت جئل ئشئندة ءوزئ باسقارعان قذرئلئمدئ بذرئنعئدان دا سالماقتئ، بذرئنعئدان دا بةدةلدئ ةتة ءتذستئ. وتكةن ءتورت جئلدا 100 دةن استام مةملةكةتتة ساپاردا بولئپ، ذشاقپةن 1،5 ميلليون شاقئرئم جول ءجذرؤئ حيللاري كلينتوننئث ءوز ئسئنة ةرةكشة جاؤاپكةرشئلئكپةن قارايتئن ناعئز ديپلومات ةكةنئن كورسةتئپ بةردئ.

ساراپشئلاردئث جاساعان بولجامدارئنا قاراعاندا، باراك وباما سةناتور دجون كةرريدئث «كوثئلئن» تاعئ ءبئر مارتة قالدئرعان كورئنةدئ. ول وسئدان ءتورت جئلدان استام ؤاقئت بذرئنعئ سايلاؤ الدئ ناؤقانئنا قاتئستئ. پرةزيدةنتتئك سايلاؤ ناؤقانئنئث باستاپقئ ساتئسئندا أيسة-پرةزيدةنتتئككة كانديداتتاردئث تئزئمئندة دجون كةرريدئث دة اتئ-ءجونئ بولعان. بذل جولئ باراك وباما أيسة-پرةزيدةنتتئككة كانديدات رةتئندة سةناتتئث حالئقارالئق قاتئناستار جونئندةگئ كوميتةتئنئث باسشئسئ دجوزةف بايدةندئ تاثداعان. ال تئزئمنةن «سئزئلئپ» قالعان دجون كةرريگة وسئ اتالعان كوميتةت باسشئسئنئث ورنئ بذيئرعان ةدئ.

كونگرةستئث جوعارعئ پالاتاسئنئث ئرگةلئ ءبئر كوميتةتئنة جةتةكشئلئك ةتئپ كةلگةن دجون كةرري قازئرگئ مةملةكةتتئك حاتشئ لاؤازئمئنا بئردةن ذسئنئلا قويعان جوق. باراك وباما ا ق ش پرةزيدةنتئ بولئپ ةكئنشئ مةرزئمگة سايلانعان كةزدة پةنتاگون باسشئلئعئنا سةناتتئث حالئقارالئق قاتئناستار جونئندةگئ كوميتةتئنئث باسشئسئ دجون كةرريدئث، ال مةملةكةتتئك حاتشئ قئزمةتئنة ا ق ش-تئث ب ذ ذ جانئنداعئ تذراقتئ وكئلئ سيؤزان رايستئث كانديداتؤرالارئن ذسئنؤئ مذمكئن دةگةن اقپاراتتار تاراعان بولاتئن. ارادا ءبئراز ؤاقئت وتكةندة جاعداي باسقاشا تذرعئدا ءوربئدئ. بذعان سيؤزان رايستئث ةل پرةزيدةنتئنة ءوز كانديداتؤراسئن مةملةكةتتئك حاتشئ قئزمةتئنة ذسئنؤدان باس تارتاتئندئعئ جونئندة حات جولداؤئ سةبةپ بولدئ.

باستاپقئدا ةلدئث سئرتقئ ساياسات أةدومستأوسئنئث باسشئلئعئنان بئردةن-ءبئر ذمئتكةر ءارئ مذمكئندئگئ جوعارئ دةپ سانالعان س.رايس حاتئندا باراك وبامادان ءوزئنئث كانديداتؤراسئن مةملةكةتتئك حاتشئ قئزمةتئنة ذسئنباؤدئ وتئنة كةلئپ، سةنات ونئث كانديداتؤراسئن بةكئتؤلةرئ ةكئتالاي ةكةنئنةن حاباردار ةتئپتئ. سونئمةن قاتار، ول بةكئتؤ ذدةرئسئ «ذزاققا» سوزئلاتئنئن جانة بذل سةناتورلار اراسئندا «تالاس» تؤدئراتئنئن دا اشئق ايتئپتئ. امةريكالئق بذقارالئق اقپارات قذرالدارئنئث جازؤئنشا، ا ق ش پرةزيدةنتئ س.رايستئث بذل شةشئمئنة وكئنئش بئلدئرگةن ةكةن. باراك وباما ونئث جذمئسئن «رايس ا ق ش-تئث ب ذ ذ جانئنداعئ تذراقتئ وكئلئ قئزمةتئن وتة ءتيئمدئ جانة كاسئبيلئكپةن اتقارئپ ءجذر» دةپ جوعارئ باعالاعان.

سيؤزان رايس مةملةكةتتئك حاتشئ لاؤازئمئنان بذل قئزمةتتئ اتقارا المايمئن دةگةن ويمةن باس تارتئپ وتئرعان جوق. بذل جةردة وتكةن جئلدئث 11- قئركذيةگئندة بةنگازي قالاسئنداعئ ا ق ش-تئث كونسؤلدئعئ عيماراتئنا جاسالعان قارؤلئ شابؤئل ةسكة تذسةدئ. سول تةررورلئق ارةكةت كةزئندة ا ق ش ةلشئسئ كريستوفةر ستيأةنسون قازا تاؤئپ، ديپلوماتيالئق ميسسيانئث تاعئ ءذش قئزمةتكةرئ جارالانعان بولاتئن. وسئ تةررورلئق ارةكةتكة بايلانئستئ تذسئنئك بةرگةن س.رايس «ةلشئلئككة شابؤئل «مذسئلماندار كذناسئزدئگئ» فيلمئنة قاتئستئ ستيحيالئ تذردة جاسالعان. ليأيالئقتار يسلامعا قارسئ فيلمنةن تؤئنداعان تارتئپسئزدئكتئ پايدالاندئ» دةپ مالئمدةگةن ةدئ. كةيئن ونئث وسئ مالئمدةمةسئ بولعان وقيعانئ جةتة زةرتتةمةي، اسئعئستئقتان جاسالعان دةپ تانئلدئ.

ءاسئلئ، سول 11- قئركذيةك كذنئ بةنگازيدة قانداي دا بئر قارسئلئق اكسياسئ نةمةسة شةرؤ وتپةگةن ةكةن. ال ديپلوماتيالئق ميسسيا عيماراتئنا جاسالعان شابؤئل الدئن الا ويلاستئرئلئپ، مذقيات جوسپارلانعان تةررورلئق ارةكةت ةكةنئ دالةلدةندئ. سودان كةيئن-اق س.رايس دةموكراتتار تاراپئنان دا، رةسپؤبليكاشئلار تاراپئنان دا، ءتئپتئ ساياساتكةرلةر تاراپئنان دا ءوتكئر سئنعا ذشئرادئ. وسئلايشا، ول پرةزيدةنتكة ءوزئنئث كانديداتؤراسئن مةملةكةتتئك حاتشئلئققا ذسئنباؤ جونئندة حات جولداپ، ءوتئنئش بئلدئرؤگة ءماجبذر بولدئ. ا ق ش كونگرةسئنئث سةناتورلارئ جاؤاپتئ تذلعانئث اسئعئستئق تانئتئپ، شالئس باسقان قادامئن، دالئرةك ايتقاندا، جئبةرگةن قاتةلئگئن كةشئرمةسة كةرةك.

ماقالانئث باسئندا دجون كةرريدئث كانديداتؤراسئنا سةناتورلاردئث بارلئعئ دةرلئك قولداؤ كورسةتكةنئن، بذل كونگرةستة سيرةك كةزدةسةتئن جاعداي ةكةنئن اتاپ وتكةن ةدئك. مذنئ جاثا مةملةكةتتئك حاتشئعا سةناتورلار تاراپئنان بةرئلگةن جوعارئ باعا، نئق سةنئم دةپ قابئلداعان ءجون شئعار. ونئث ذستئنة باراك وباما دجون كةرريدئث كانديداتؤراسئن سةناتقا ذسئنعان كةزدة «دجون بذل جذمئسقا ءومئر بويئ دايئندالدئ» دةپ ايتقانئ كوپ نارسةنئ اثعارتادئ.

شئنئندا دا، «ديپلوماتيا» ءسوزئ وعان بالا كةزدةن تانئس بولعان. اكةسئ ريچارد ةلؤئنشئ جئلداردئث باسئندا مةملةكةتتئك دةپارتامةنتكة قئزمةتكة قابئلدانئپ، وندا ون جئلدان استام جذمئس ئستةگةن. وسئ ؤاقئت ئشئندة ول وتباسئمةن بئرگة كوپتةگةن ةلدةردئ ارالاپتئ. ال دجون كةرريدئث حالئقارالئق قاتئناستار ئسئمةن كاسئبي تذردة اينالئسقانئ 1985- جئلئ سةناتور بولئپ سايلانعاننان كةيئن باستالعان. سول جئلدئث وزئندة-اق ول نيكاراگؤاعا ساپارمةن بارئپ، ةل پرةزيدةنتئ دانيةل ورتةگامةن ازامات سوعئسئن توقتاتؤعا قاتئستئ كةلئسسوز جذرگئزةدئ. كةلئسسوز ناتيجةلئ بولماعانمةن، ونئث وسئ ساپارئ ا ق ش-تئث نيكاراگؤالئق كوتةرئلئسشئلةرگة قارجئلاي قولداؤ كورسةتؤدئ بةلگئلئ ءبئر دةثگةيدة تومةندةتؤئنة مذمكئندئك بةرةدئ.

دجون كةرريدئث بذدان كةيئن دة تالاي مارتة شةت مةملةكةتتةر ليدةرلةرئمةن كةزدةسؤئنة تؤرا كةلئپتئ. ال ونئث ديپلوماتيالئق قئزمةتئنئث ةرةكشة جارقئراپ تانئلعان تذسئ - باراك وبامانئث العاشقئ پرةزيدةنتتئك مةرزئمئ كةزةثئ. ساراپشئلاردئث پئكئرئنشة، سول كةزدة سةناتور ا ق ش پرةزيدةنتئنئث ةث قيئن جانة وتكئر ماسةلةلةر تاپسئراتئن رةسمي ةمةس جةكة ةلشئسئ بولعان. ساراپشئلاردئث بذل پئكئرئنة قوسئلؤعا بولادئ.

مئسالئ، 2009 - جئلئ ب.وباما پرةزيدةنتتئك سايلاؤدئث ةكئنشئ تؤرئندا جةثئلئپ قالؤدان ساقتانئپ، د.كةرريدئ سايلاؤدئ وتكئزبةؤ تؤرالئ شةشئم قابئلداؤعا نيةتتةنگةن اؤعانستان پرةزيدةنتئ حاميد كارزايمةن كةلئسسوز جذرگئزؤگة تاپسئرمامةن جئبةرةدئ. ماسةلةگة بايلانئستئ دجون كةرري ءتورت كذن بويئ اؤعانستان باسشئسئمةن ءوزارا سذحباتتاسئپ، اقئرئندا مذنداي قادام اؤئر زارداپتارعا سوقتئراتئنئنا ونئث كوزئن جةتكئزةدئ. ةگةر كارزاي سايلاؤ وتكئزبةؤ جونئندة شةشئم قابئلداعاندا، ونسئز دا تذراقسئز اؤعانستانداعئ ساياسي جاعداي ءتئپتئ شيةلةنئسة تذسةر ةدئ.

جاثا مةملةكةتتئك حاتشئنئث سوثعئ جئلدارئ ا ق ش-پةن ارا-قاتئناسئ ناشارلاعان پاكستان بيلئگئمةن دة كةزئندة بةلگئلئ ماسةلةلةرگة بايلانئستئ ئستةس بولعانئ ايتئلادئ. ماسةلةن، ول پاكستان تاراپئمةن كةلئسسوز جذرگئزة وتئرئپ، ؤساما بةن لادةننئث كوزئن جويؤ وپةراسياسئ بارئسئندا وسئ ةلدئث اؤماعئنا زاثسئز كئرئپ كةتئپ، اتئپ تذسئرئلگةن تئكذشاقتئث سئنئقتارئن قايتارؤعا كذش سالدئ. سونداي-اق، ادام ءولتئردئ دةپ ايئپتالئپ، پاكستاندا تذتقئنعا الئنعان ا ق ش-تئث ورتالئق بارلاؤ باسقارماسئنئث قئزمةتكةرئ رةيموند دةأيستئ بوستاندئققا شئعارعان دا وسئ دجون كةرري بولاتئن.

سةناتور ءارئ ساياساتكةر رةتئندة دجون كةرري ةل ئشئندة دة ئقپالدئ تذلعا بولئپ تانئلدئ. ول ليأيانئث اؤة كةثئستئگئنة اؤة كةمةلةرئن ذشئرماؤ ايماعئن ةنگئزؤدئ قولداپ، سوعان وراي ماسةلة كوتةرگةن سةناتوردئث ءبئرئ بولدئ. سونئمةن قاتار، ول - ا ق ش پةن رةسةي اراسئنداعئ ستراتةگيالئق شابؤئلداؤ قارؤئن قئسقارتؤ تؤرالئ جاثا شارتقا قول قويؤعا سةناتتئث كةلئسئم بةرؤئنة ةرةكشة ئقپال ةتكةن ساياساتكةر.

دجون كةرريدئث الةمدةگئ ئرگةلئ مةملةكةتتئث ءبئرئ - ا ق ش-تئث سئرتقئ ساياسات أةدومستأوسئ باسشئلئعئنا كةلؤئ ونئث ديپلومات رةتئندةگئ كةزةكتئ جةثئسئ دةپ باعالانؤدا. ءتئپتئ، ونئث كانديداتؤراسئ كونگرةسكة ذسئنئلعاندا، بيلئككة ءجيئ سئن ايتاتئن بةلسةندئ دةموكرات، اريزونا شتاتئنان سةناتورلئققا سايلانعان دجون ماككةيننئث ءوزئ كةرري جونئندة جاقسئ پئكئر بئلدئرگةن ةدئ. ءبئر جاعئنان بذل تاجئريبةلئ ةكئ سةناتوردئث دوستئق قارئم-قاتئناسئن ايعاقتاسا، ةكئنشئ جاعئنان شةتةلدةردة ةلدئث مذددةسئن قورعايتئن مةملةكةتتئك حاتشئ قئزمةتئنة دجون كةرري سياقتئ ناعئز لايئقتئ تذلعانئث كةلگةنئن مويئنداؤ دةسةك، ارتئق بولمايدئ.

وسئدان ءبئراز كذن بذرئن ا ق ش پرةزيدةنتئ ةلدئث قورعانئس ءمينيسترئ قئزمةتئنة چاك حةيگةلدئث كانديداتؤراسئن ذسئندئ. ءبئراق ونئث كانديداتؤراسئ كونگرةسس مذشةلةرئ - سةناتورلاردان كذتكةندةگئدةي قولداؤ تاپپاعان-دئ. ونئث ءالئ دة مذمكئندئگئ بار. ةگةر كونگرةسس چاك حةيگةلدئث كانديداتؤراسئن پةنتاگون باسشئلئعئنا بةكئتةتئن بولسا، جاثا مةملةكةتتئك حاتشئ مةن جاثا قورعانئس ءمينيسترئ ءبئر-بئرئمةن تئعئز بايلانئستا جذمئس ئستةيتئن «ءساتتئ جذپ» بولماق. سةبةبئ، دجون كةرري دة، چاك حةيگةل دة كةزئندة أةتنام سوعئسئنا قاتئسقان. ادام ءومئرئنئث قانشالئقتئ قئمبات ةكةنئن جاقسئ بئلةدئ. سوعئس اتاؤلئ ادامزات بالاسئنا وراسان زور شئعئن اكةلةتئنئن وتة جاقسئ تذسئنةدئ.

دجون كةرريدئث مةملةكةتتئك حاتشئ بولئپ تاعايئندالؤئن رةسمي ماسكةؤ دة وث باعالاعانئن ايتا كةتةيئك. رةسةيلئك بذقارالئق اقپارات قذرالدارئنئث جازؤلارئنا قاراعاندا، رةسةي سئرتقئ ئستةر مينيسترلئگئ دجون كةرريدئث كانديداتؤراسئنا «اناعذرلئم قولايلئ تذلعا» دةگةن باعا بةرگةن. ال سيؤزان رايستئ «قالاماعاندارئ» بئردةن بايقالادئ.

ال جاثا مةملةكةتتئك حاتشئ قانداي ساياسات ذستانادئ؟ ونئث باراك وبامانئث سئرتقئ ساياساتتاعئ ذستانئمئنان اؤئتقئپ كةتپةيتئنئ انئق. دجون كةرريدئث سةناتورلار الدئندا جاريا ةتكةن باعدارلاماسئنئث نةگئزگئلةرئن اتايتئن بولساق، ءبئرئنشئ كةزةكتة يراننئث يادرولئق قارؤدئ يةلةنؤئنة جول بةرمةؤگة قاتئستئ ديپلوماتيا تذر. مةملةكةتتئك حاتشئ الداعئ ؤاقئتتا، سونداي-اق سيريا پرةزيدةنتئ باشار اسادتئ بيلئكتةن كةتئرؤ ماقساتئندا رةسةيمةن كةلئسسوزدئ جالعاستئرؤعا، قئتايمةن ءوزارا سةنئمدئ نئعايتؤعا، سوثعئ جئلدارئ ناشارلاپ كةتكةن ماسكةؤمةن جاقئنداسؤ ذدةرئستةرئن قالپئنا كةلتئرؤگة، يزرايل مةن پالةستينا اراسئنداعئ كةلئسسوزدةردئ قايتا جاثعئرتؤعا جانة كؤبامةن قاتئناس ورناتؤعا كذش سالماق.

اليسذلتان قذلانباي،

«ةگةمةن قازاقستان».

оқулық
ۇقساس

ەلىمىزدە وقۋلىقتاردى دايىنداۋ جانە باقىلاۋ ءتارتىبى جاڭارتىلدى