قارئپتةن تؤاتئن قاؤئپ
استانا. 22 - قاثتار. قازاقپارات - قازئر قايدا بارساثئز دا لاتئن قارپئنة كوشؤگة بايلانئستئ اثگئمة كوپ. قولدايتئندار دا بار. قارسئلار دا جةتةرلئك. ءالئپبي رةفورماسئ الدةنةشة رةت جاسالدئ. ارابشا توتة جازؤدان لاتئنشاعا، ودان كيريلليساعا وتتئك. ةندئ قايتادان لاتئن قارپئن نةگئزگة الساق دةپ جاتئرمئز.
الاش زيالئلارئ دا بذل ماسةلة توثئرةگئندة تالاي پئكئرتالاس جاساعان. ءتئل عئلئمئنئث نةگئزئن ءتذزؤشئ احمةت بايتذرسئن ذلئنئث ةثبةگئ ةرةن. العاشقئ ارابشا توتة جازؤ ذلگئسئ وسئ كئسئنئث ارقاسئندا ومئرگة كةلدئ. كةيئن لاتئن قارپئنة كوشكةندة دة احاثنئث ءئلئمئ ذلكةن كومةك بولدئ. كيريلليساعا كوشؤ ارقئلئ دا قازاق قاؤئمئ وركةنيةت كوشئنةن قالا قويعان جوق. ةندئگئ تاثداؤ - لاتئن قارپئنة ءتذسئپ وتئر.
بئرةؤلةر «بذل وپ-وثاي نارسة، لاتئندئ بذرئن دا پايدالانعانبئز» دةيدئ. ةندئ بئرةؤلةر «لاتئن قارپئنة كوشسةك، قانشاما جئل جيناقتالعان ذلتتئق قذندئلئقتارئمئزدان ايئرئلئپ قالامئز» دةگةندئ ايتادئ. ةكةؤئنئث دة جانئ بار، ءبئراق بذل مةملةكةتئمئزدئث ستراتةگيالئق ماقساتئنا ةش كةدةرگئ بولا المايدئ. احمةت بايتذرسئن ذلئنئث زامانئندا قازاق تذگةل حالئق ةدئ. ءتئلئ شذبارلانباعان، سالت-ءداستذرئ ساقتالعان، سانئ مةن سالتاناتئن بذزباعان بولاتئن. ءبئر ذلت - ءبئر قارئپ ساياساتئ ءذش مارتة جذرگئزئلگةن تئلدئك رةفورما تذسئندا ذلتئمئزعا سونشالئق زارداپتئ بولعان جوق. بارئنةن دة ءبئرسئپئرا جةثئل وتتئك. ويتكةنئ ذلتتئق جانة تئلدئك تذتاستئق بار ةدئ. بذگئنگئ تاثدا بئزدة وسئ بار ما؟
ذلتتئق تذتاستئق ماسةلةسئنة كةلگةندة - ذياتتئلاؤمئز. تئلدئك تذتاستئققا كةلگةندة - ءتئلئمئزدئ تئستةيمئز. قازاقستان تذتاس بولعانئمةن، ذلت تذتاس ةمةس. ذلتتئث تذتاستئعئ ةث الدئمةن تئلئنةن بئلئنةدئ. بئزگة كةثةستةر ةلئنئث بةرگةن ةث ذلكةن زاردابئ - ذلتتئث تئلدئك جاعدايمةن ةكئگة بولئنگةنئ. قازئر ورئستئلدئ قازاقتار، قازاقتئلدئ قازاقتار دةگةن ذعئم قولدانئستا ءجذر. قازاققا باسقا جاقتان كةلةر قاؤئپ بار شئعار، ءبئراق ءدال وسئ ايئرتئلدئلئك بذتكئل قازاق بالاسئنئث ئشكئ تذتاستئعئنا سذثگئدةي قادالئپ تذرعانئ راس.
ورئستئلدئ قازاق ءوزئنئث شئققان تةگئنة مذرئن شذيئرة، مةنسئنبةي قارايدئ. وعان قازاق بولعان قيئن. قانشاما سالت-ءداستذردئ ساقتاؤ كةرةك. اعايئن، جةگجات دةگةن تولئپ جاتقان ادامدارمةن ارالاسؤ كةرةك. ال كاپيتاليزم زامانئندا كوپشئلدئث ةمةس، جةكةشئلدئث داؤرةنئ جذرةدئ. ءبئزدئث كةي باؤئرلارئمئزدئث وزگة تئلدةن ولسة ايئرئلعئسئ كةلمةيتئنئ وسئدان. بذل ءتئل ولارعا قئزمةت، اتاق، دارةجة، بايلئق، جاقسئ ءومئر سئيلاپ وتئر. وسئنداي جاعدايدا قازاق ءتئلئنئث ولارعا كةرةگئ بار ما؟ قانشا جةردةن مةملةكةتتئك ءتئل دةسةك تة ورئستئلدئ قازاقتاردئث قازاق تئلئندة سويلةگئسئ، ونئ ذيرةنگئسئ كةلمةيتئنئ - ومئرلئك قاجةتتئلئكتئث جوقتئعئنان.
ءبئز - ءبئر تؤ، ءبئر مةملةكةت، ءبئر ءتئل قاعيداتئندا بولؤعا ءتيئسپئز. مةملةكةت بار. تؤ بار. ءتئل قايدا؟ ءبئر ءتئل مة؟ وكئنئشكة قاراي، بذلاي دةپ ايتا المايمئز. قوعام ءبئر بولعانئمةن، قاؤئم ءارتذرلئ. دةمةك، قوعامدئق قاتئناس تا ءارتذرلئ. ءدئنئمئز يسلام دةگةنئمئزبةن، ورئستئلدئ قازاقتار اراسئندا ايةلدةردئث زيرات باسئنا بارؤئ جيئلةدئ. وسئ ءجون بة؟ «دذرئس ةمةس» دةپ ءبئر ادام ايتا المايدئ. ورئستئلدئ قازاقتار وزدةرئنة قولايلئ داستذرمةن ءومئر سذرگئسئ كةلةدئ. ولارعا لاتئن قارپئنئث تذككة دة كةرةگئ جوق. وزةگئ بولةكتئث - وزةنئ بولةك.
«قازاقتئث سانئ ارتئپ كةلةدئ، تذبئندة كوپتئث دةگةنئ بولادئ» دةگةن پئكئر بار. راس، «كوپ قورقئتادئ، تةرةث باتئرادئ». قازاق حالقئنئث سان جاعئنان ذستةمدئگئ كوزگة ذرا باستادئ. كوپتئث تالابئ كذن تارتئبئنة شئعارئ انئق. ايتسة دة ؤربانيزاسيا ذدةرئسئندة قالاعا كةلگةن قازاقتاردئث قاتئناس ءتئلئ كوبئنةسة كئرمة تئلدة بولئپ، مةملةكةتتئك ءتئلدئث قاؤقارئ ازايئپ تذرعانئ جاسئرئن ةمةس. ونئث ذستئنة مةملةكةتتئك ءتئلئمئز باسةكةلةستئك بايگةسئندة سوثعئ جاعئنان ساناعاندا الدا كةلةدئ. وعان قامشئ باسؤ قانشالئقتئ ناتيجة بةرةرئن كئم ءبئلسئن؟!.
ةلباسئ ةل الدئنداعئ ستراتةگيالئق ماقساتتئ ايقئنداپ بةردئ. ءجون دةيئك. ةندئ ءبئر قارئپ - ءبئر ذلت ساياساتئنا كوشؤ ءذشئن ةث الدئمةن قازاقتئث ئشكئ بئرلئگئن تذزةپ الؤ كةرةك. ايئرءتئلدئ قازاقتار ءوز مةملةكةتئن سئيلاسا، ونئث بولاشاعئ بار دةپ ةسةپتةسة، ةرتةثگئ كذنگة جالپئ قازاقپةن بئرگة سةنسة - قازاقتئققا قايتؤئ ءتيئس.
بئزگة قازئر قازاق دةگةن كئم؟ - دةگةن ساؤالعا انئقتاما بةرئپ العان دذرئس سةكئلدئ. قازاق دةپ كئمدئ ايتامئز؟ قازاق دةپ قازاق ةلئنئث مةملةكةتتئك تئلئندة سويلةيتئن، وسئ ةلدئث سالت-ءداستذرئن قذرمةتتةيتئن، قازاق مادةنيةتئندة تاربيةلةنگةن، تؤعان ةلئنئث تاريحئن بئلةتئن، شئققان تةگئنة، جاسئنا، جئنئسئنا قاراماستان، ءوز تاعدئرئن قازاق مةملةكةتئمةن بايلانئستئرعان كةز كةلگةن قازاقستان ازاماتئن ايتؤ ابزال بولار ةدئ.
ءبئز ءوز ءتئلئمئزدئ مةملةكةتتئث وزئنة ازةر قيئپ بةرئپ وتئرمئز. قازاق اتاؤئن باسقاعا قيا الامئز با؟ قازاق ذلكةن ذلت بولا الا ما؟ قازاقستاندا قازاق دةگةن تذتاس حالئق بولعان كةزدة عانا كةز كةلگةن رةفورمانئث قايتارئمئ بولادئ. قارئپ رةفورماسئنا بذل تئكةلةي قاتئستئ. كةث-بايتاق قازاقستاندا تئلدئك جانة ذلتتئق تذتاستئققا قول جةتكئزبةي تذرئپ لاتئن قارپئنة كوشؤ سانعا دا، ساناعا دا، ساناتقا دا بةلگئلئ ءبئر قاؤئپ تؤعئزؤئ مذمكئن... بئزدئكئ دة ءبئر وي عوي. بالكئم، قاتةلةسةرمئز. تةگةؤرئندئ جاستار وسئ تالاپتئث ءبارئن تةزئرةك ورئنداپ تاستار... ءذمئتتئ ذزبةلئك!
نذرتورة ءجذسئپ، «ايقئن» گازةتئنئث باس رةداكتورئ، قوعام قايراتكةرئ.
«ايقئن»