قازئرگئ «ستؤدةنت» ءسوزئنئث ماعئناسئ نة؟

استانا. 17- قاثتار. قازاقپارات- ستؤدةنت دةگةنئمئز کئم وسئ؟ بذل اتاؤ قايدان شئققان؟ کذندةلئکتئ قولدانئپ جذرگةنئمئزبةن، کوپتةگةن تةرميندةرگة اسا ءمان بةرة بةرمةيمئز. راسئندا «فاکؤلتةت»، «ؤنيأةرسيتةت»، «دةکان»، «رةکتور» دةگةن اتاؤلاردئث ماعئناسئ قانداي؟

قازئرگئ «ستؤدةنت» ءسوزئنئث ماعئناسئ نة؟

ةث العاشقئ ؤنيأةرسيتةتتةر قذرئلا باستاعاندا ونئ «ستؤديا» دةپ اتاپتئ. تذثعئش «ستؤديا» 1080- جئلئ يتاليانئث بولونيا قالاسئنداعئ قذقئق مةکتةپتةرئنئث ءوزارا بئرئگؤئنةن پايدا بولعان. ياعني، تاريحتاعئ تذثعئش ؤنيأةرسيتةت - بولون ؤنيأةرسيتةتئ. ول ءالئ کذنگة دةيئن جذمئس ئستةيدئ. نةگئزئنةن بذل ؤنيأةرسيتةتتئث باستئ باسةکةلةسئ  اراب الةمئندةگئ ءال-کاراؤين ؤنيأةرسيتةتئ. ونئث دا تاريحئ تةرةثنةن باستالادئ. ءبئراق اراب ؤنيأةرسيتةتتةرئ تذلةکتةرگة ديپلوم بةرمةيتئن. بولونيادا کوبئنةسة قذقئقتئق پاندةر- ريم قذقئعئ وقئتئلدئ. شئندئعئندا بذل ؤنيأةرسيتةتتئث ناقتئ قاي کذنئ قذرئلعانئ بةلگئسئز. دةگةنمةن، کونة وقؤ ورنئنئث ريمدئکتةر ءذشئن ماثئزئ زور. مذندا سونداي-اق، قوسئمشا ءپان رةتئندة ريتوريکانئ - سويلةؤ مادةنيةتئن وقئتاتئن «ةرکئن ونةر» مةکتةبئ بولعان.

ؤاقئت وتة کةلة «ستؤديالار» فةررارا، پادؤا، کامبرادا جانة باسقا دا ةؤروپالئق قالالاردا قذرئلا باستادئ. فرانسؤزدئق پةداگوگتار يتالياداعئ ستؤدةنتتةرگة قئزئعئپ، پاريج ؤنيأةرسيتةتئن قذرادئ.

بذگئندة ةث کوپ ايتئلاتئن جانة اتاقتارئ جةر جارئپ تذرعان ؤنيأةرسيتةتتةر  وکسفورد پةن کةمبريدج ХIII عاسئردا عانا قذرئلدئ.

تذثعئش «ستؤديالاردا» 4-5 فاکؤلتةتتةن بولعان. ولاردئث قاتارئنا ارنايئ دايئندئق، قذقئق، مةديسينا جانة ءدئن فاکؤلتةتتةرئ کئرگةن. سونداي-اق، ريتوريکا، ياعني سويلةؤ مادةنيةتئ ءپانئ دة قامتئلدئ. العاشقئ وقؤ ورئندارئندا 5 جئلدان 15 جئلعا دةيئن وقئتئلدئ. قازئرگئ زاماندا ةکونوميکالئق-گؤمانيتارلئق سالاداعئ ستؤدةنتتةر قانداي کوپ بولسا، ول ؤاقئتتا زاثگةرلةردئث داؤرةنئ جذرگةن. ستؤدةنتتةردئث دةنئ زاثگةر ماماندئعئن الؤدئ قالايتئن. دةگةنمةن زاثگةر ماماندئعئ ءالئ دة ءوز کذشئن جويعان جوق.

سويلةؤ مادةنيةتئن دامئتؤ ءذشئن «ستؤديالاردا» اپتا سايئن پئکئرتالاستار ذيئمداستئرئلئپ تذرعان. جانة بئزدةگئدةن ءبئر ايئرماشئلئعئ ول ؤاقئتتا ستؤدةنت بولؤ-بولماؤ ءوز ةرکئثئزدة. ةگةر ستؤدةنت بولؤعا ئنتا   تانئتساثئز، ستؤدةنت بولعئثئز کةلةتئنئ جايلئ ءوتئنئش جازئپ، مذعالئم تاثدايسئز. ءسويتئپ، ستؤدةنت بولئپ شئعا کةلةسئز. ءار ذستازعا 25 شاکئرتتةن کةلگةن. جانة بئزدةگئدةي دارئستةر بئرنةشة ادامعا وقئلاتئن بولعان. دةي تذرعانمةن ستؤدةنتتةردئث 40 پايئزئ عانا «ستؤديانئ» تولئق اياقتاعان. قالعاندارئ نة وقؤدئ تاستاعان، نة باسقا سةبةپتةرئ بولعان. وقؤدئ بئتئرگةندةر ءدئندئ جاقسئ بئلةتئن بولسا، شئرکةؤ قئزمةتکةرئ جانة ءبئلئمئ جةتکئلئکتئ بولسا، اؤدارماشئ، نوتاريؤس، دارئگةر، ذستاز بولا الادئ.

تاريحي دةرةکتةرگة سذيةنسةک، ةث العاشقئ ستؤدةنتتةر «سحولار» نةمةسة «شکوليار» دةگةن اتاؤعا ية بولعان. ولار وزدةرئ ستؤدةنتتئک ةرةجةلةردئ جاساپ، پروفةسسورلار مةن رةکتورلاردئ تاعايئندايتئن بولعان. رةکتور (وقؤ ورنئنئث باسشسئ) بولؤعا تةک بويداق ستؤدةنتتئث عانا قذقئعئ بولدئ.

ال قازئر قولدانئپ جذرگةن «ستؤدةنت» ءسوزئ لاتئن تئلئندة «ئنتامةن وقؤشئ، ئزدةنؤشئ» دةگةن ماعئنانئ بئلدئرةدئ. ؤنيأةرسيتةت (universi­tas  - بئرلةستئک، قوعامداستئق)، فاکؤلتةت (fakultus) - قابئلةتتئلئک، دةکان (decanus) - وندئق، رةکتور (rector) - باسقارؤشئ دةپ اؤدارئلادئ.

ةث العاشقئ «شکوليارلار» اقسذيةکتةردئث، کوپةستةردئث، عالئمداردئث، زاثگةرلةر مةن دارئگةرلةردئث بالالارئ بولاتئن. سول سةبةپتئ دة ءارقايسئسئنئث وزدةرئنئث قذلدارئ بولعان.

 ةربول احمةت، الماتئ.

«جاس الاش»

оқулық
ۇقساس

ەلىمىزدە وقۋلىقتاردى دايىنداۋ جانە باقىلاۋ ءتارتىبى جاڭارتىلدى