ةكئ مذحيتقا باقئلاؤ جاسايتئن كامران كئمنئث قولئندا؟
استانا. 20- جةلتوقسان. قازاقپارات - كةثةس وداعئ كةزئنةن دوستئق قارئم-قاتئناستا بولعان أةتنام ةلئمةن تاؤةلسئز قازاقستان بذگئندة قايتا تابئستئ.
«قازاقستان أةتنام ةلئن وثتذستئك-شئعئس ازياداعئ ماثئزدئ ستراتةگيالئق ارئپتةس ةل دةپ تانيدئ»، دةپ مالئمدةگةن بولاتئن بيئل كذزدة استاناعا كةلگةن أةتنام پرةزيدةنتئ چئونگ تان شانگتئ قابئلداؤ بارئسئندا مةملةكةت باسشئسئ نذرسذلتان نازاربايةأ. ةكئ مةملةكةتتئث اراسئنداعئ ديپلوماتيالئق قاتئناستار 1992- جئلدئث 29 - ماؤسئمئندا ورناعان. بئلتئرعئ قازاننئث 30 ئ مةن قاراشانئث 1 ئ ارالئعئندا قازاقستان باسشئسئ نذرسذلتان نازاربايةأتئث أةتنامعا تذثعئش رةسمي ساپارئ بولدئ.
الايدا جةردئث شالعايلئعئ جاقئنئراق ارالاسؤعا ئثعايسئز بولدئ. الئستئ جاقئن ةتكةن شةشؤشئ كةلئسئمدةرگة مةملةكةت باسشئسئنئث وتكةن جئلعئ أةتنامعا ساپارئ كةزئندة قول قويئلدئ. الداعئ ؤاقئتتا ةكونوميكالئق، مادةني-گؤمانيتارلئق بايلانئستاردئ نئعايتئپ، جانداندئرؤ ماقساتئندا أةتنام سوسياليستئك رةسپؤبليكاسئندا قازاقستاننئث ةلشئلئگئ اشئلماق. الداعئ جئلئ «ةير استانا» اؤة كومپانياسئ الماتئ مةن حوشيمين اراسئندا جاثا اؤة جةلئسئن اشپاق. وسئدان كةيئن ةكئ ةل اراسئ جاقئنداي تذسةدئ.
أةتنام شالعايدا جاتسا دا وثتذستئك-شئعئس ازياداعئ باسقا مةملةكةتتةرگة قاراعاندا ءبئز قذرامئندا بولعان ك س ر و-عا ءبئر تابان جاقئن بولدئ. وتكةن عاسئردئث سةكسةنئنشئ جئلدارئ كةثةس وداعئ أةتنامنئث وثتذستئك-شئعئسئنداعئ جاعالاؤدا ورنالاسقان كامران قالاسئندا جالپئ اؤماعئ 100 شارشئ شاقئرئم بولاتئن اسكةري-تةثئز فلوتئنئث مئقتئ بازاسئن سالدئ. ونئ رةسمي تذردة - اسكةري كورابلدةر مةن ساؤدا كةمةلةرئن ماتةريالدئق-تةحنيكالئق قامتاماسئز ةتؤ پؤنكتئ (م ت ق پ) دةپ اتادئ.
تئنئق مذحيتئ فلوتئندا قئزمةتتة جذرگةندة كامران بازاسئندا بئرنةشة رةت بولدئم. سول جئلداردا اسكةري قئزمةتتة بئرگة بولعان مذسا احانوأ، مذسا عاليةأ، جةدةلحان امانجولوأ، تاثاتار جانتةمئروأ سياقتئ كوپتةگةن قازاق جئگئتتةرئ دة كامران ارقئلئ تئنئق مذحيتئنئث وثتذستئگئنة، ءذندئ مذحيتئنا جاؤئنگةرلئك جورئقتارعا شئقتئ. ءبئز سول كةزدة ا ق ش-پةن بولعان ونجئلدئق سوعئستئث زارداپتارئن، ناپالممةن ورتةلئپ تاپ-تاقئر توبةشئكتةرگة اينالعان دجؤنگليدئ كوردئك. أةتنامدئقتاردئث قازئرگئ جاعدايئن كورگئسئ كةلگةن تئنئق مذحيتئ فلوتئندا بولعان اسكةري تةثئزشئلةر حوشيمينگة اپاراتئن اأياجةلئنئث اشئلؤئن اسئعا توسئپ ءجذر. بذرئن كامرانداعئ اسكةري تةثئز بازاسئ تؤرالئ كوپ ايتئلعان جوق. تومةندة تةثئز بازاسئنئث ك س ر و ءذشئن قانشالئقتئ ماثئزئ بولعانئن باياندايمئز.
قئرعي-قاباق سوعئس كةزئندة «كامران كئمنئث قولئندا بولسا، سول ةكئ مذحيتقا باقئلاؤ جاسايدئ»، دةگةن ءسوز بولعان. راسئندا أةتنامنئث وثتذستئگئ سوعئس جاعدايئندا اسكةري-تةثئز كذشتةرئ ءذشئن پلاسدارم جاساؤعا وتة ئثعايلئ جةر. بذل جةردةن سوعئس كةمةلةرئنة تئنئق مذحيتئنا دا، ءذندئ مذحيتئنا دا شئعؤ وثاي. سوندئقتان بولار، مئثداعان شاقئرئمعا سوزئلعان جاعالاؤدئ الئپ جاتقان أةتنامنئث وثتذستئك پذشپاعئنا قئزئعئپ، بيلئك جاساعئسئ كةلگةندةر كوپ بولدئ. تالاس-تارتئس بارئسئندا كامران قولدان- قولعا ءوتتئ.
ءذندئ قئتاي تذبةگئندةگئ أةتنام، لاوس، كامبودجا 19- عاسئردئث ةكئنشئ جارتئسئندا فرانسيانئث وتارئ بولدئ. 1930 - جئلدارئ حو شي مين باستاعان كوممؤنيستئك پارتيا حالئقتئ ذلت-ازاتتئق كوتةرئلئسكة باستاعانمةن ناتيجة بولمادئ. ІІ دذنيةجذزئلئك سوعئس كةزئندة نةمئستئث وتارئنا اينالعان فرانسؤزداردان أةتنامدئ جاپونيا تارتئپ الدئ. ءبئراق 1945- جئلئ اتوم بومباسئنان كذيرةگةن جاپوندار باستارئمةن قايعئ بولئپ كةتتئ. سول جئلدئث قئركذيةگئندة حو شي مين باستاعان كومپارتيا بيلئكتئ قولئنا الئپ، أةتنام دةموكراتيالئق رةسپؤبليكاسئ (أدر) دةپ جاريالادئ. كوممؤنيستئك يدةيانئث ءذندئ قئتاي تذبةگئن جايلاعانئنان قورئققان ا ق ش پةن انگليا جاس مةملةكةتتئ تانؤدان باس تارتئپ، ونئ فرانسياعا قايتا وتار ةتؤگة تئرئستئ. وداقتاستارئنئث قولداؤئمةن فرانسيا تذبةكتة ءوزئنئث وكتةمدئگئن قايتادان ورناتا باستادئ.
وسئ كةزدةردة أةتنامعا ك س ر و مةن قئتاي قاتتئ كومةكتةستئ. باعئندئرا الماسئن سةزگةن فرانسؤزدار 1954- جئلئ تذبةكتةن باس تارتتئ. سول جئلئ جةنةأادا أةتنام، لاوس جانة كامبودجا تاؤةلسئز ةلدةر دةپ تانئلئپ، ورتاق جانة ةركئن سايلاؤ وتكئزؤ قاجةتتئگئ جونئندة كةلئسئمگة قول قويئلدئ. ءبئراق سايلاؤ وتكةنشة ةل ةكئگة جارئلئپ، كومپارتيانئث قارسئلاستارئ استاناسئن سايگون دةپ بةلگئلةپ أةتنام رةسپؤبليكاسئن جاريالادئ. ءسويتئپ، بذل ةل دة كذشتئلةردئث ارالاسؤئمةن كورةيا سياقتئ قاق ءبولئندئ.
كوممؤنيستةر وثتذستئك اؤماعئن قايتارؤ ءذشئن 1959- جئلئ سوعئس باستادئ. التئ جئلدئث ئشئندة أ د ر وثتذستئك اؤماقتئث 30 پايئزئن وزئنة قايتاردئ، ءبئراق امةريكا «بةيتاراپ سؤداعئ ةسمينةستئ باتئردئ» دةگةن سئلتاؤمةن أ د ر-عا قارسئ سوعئستئ باستاپ جئبةردئ.
الپئسئنشئ جئلداردئث ورتاسئندا كامران ا ق ش اسكةري-تةثئز بازاسئ بولدئ. وثتذستئك أةتنامداعئ سؤئ تةرةث كةم ران بةي شئعاناعئ پةنتاگونعا أةتكونگشئلاردئث باقئلاؤئنداعئ اؤماقتئ بومبالاؤ ءذشئن قاجةت بولدئ. ب-52 بومبالاؤشئ ذشاقتارئ وسئ بازادان ذشئپ شئعاتئن. ذيرةتئلگةن دةلفيندةرگة العاش رةت كامراندا تاجئريبة جاساپ، دةلفيندةرگة جارئلعئشتار نةمةسة ةستةن تاندئراتئن گاز باللوندارئن بايلاپ جاؤ كةمةلةرئ مةن سذثگؤئرلةرئن جويدئ. الايدا ذزاققا سوزئلعان بذل سوعئس امةريكاعا ءابذيئر بةرمةدئ. بازاعا كةلگةن ا ق ش پرةزيدةنتئ ليندون دجونسون جذلدئزدئ جولاق تؤ وسئ جةردة ماثگئ جةلبئرةپ تذرادئ دةپ ويلادئ. ءبئراق ولاي بولمادئ.
ءسويتئپ، 1976- جئلئ سئرتقئ ساياساتتئث ارالاسؤئمةن ةكئ ايئرئلعان ةل قايتا بئرئگئپ، أةتنام سوسياليستئك رةسپؤبليكاسئ دةگةن مةملةكةت قذرئلدئ. سوعئس اياقتالئپ، امةريكا اسكةرلةرئ وثتذستئك أةتنامنان شئعئسئمةن ماسكةؤ كامران بازاسئن حانوي ك س ر و-عا جالعا بةرةدئ دةپ ذمئتتةندئ. قئرعي قاباق سوعئس كةزئندة ك س ر و ةكئ جاققا بئردةي - «امةريكالئق يمپةرياليستةرگة» جانة «قئتايلئق وپپورتؤنيستةرگة» قارسئ كذرةس جذرگئزدئ.
ماسكةؤگة كةرةگئ كةثةستئك فلوتتئث أةتنام جاعالاؤئندا تذرؤئ ةدئ. سوندا ك س ر و-نئث فيلليپپيندة، وثتذستئك كورةيادا، جاپونيادا ورنالاسقان بازالارئنا قارسئ تذراتئن كذش پايدا بولادئ. ءبئراق أةتنام كامراندئ بةرؤگة اسئقپادئ. كامراندئ ك س ر و-عا بةرؤگة أةتنامدئ قئتايلار «يتةرمةلةدئ». قئتايدئث قولداؤئمةن بيلئك باسئنا كةلگةن كامبودجاداعئ پول پوتتئ بذلاردئث «رذقساتئنسئز» تاعئنان تايدئرعان حانويدئ «تارتئپكة سالؤ» ءذشئن 1979- جئلدئث 17- اقپانئندا قئتاي حالئق-ازاتتئق ارمياسئ أةتنامعا شابؤئل جاسادئ. ءبئر ايدئث ئشئندة قئتاي اسكةرلةرئ أةتنام استاناسئنئث تذبئندة وتئردئ.
قئتاي ارمياسئ أةتنامدئقتارمةن سوعئسئپ جاتقاندا زابايكالة اسكةري وكرؤگئنئث اسكةري بولئمدةرئ كةثةس-قئتاي شةكاراسئندا وقؤ-پسيحيكالئق شابؤئلدارئن باستادئ. ال تئنئق مذحيت فلوتئنئث سوعئس كةمةلةرئ وثتذستئك-قئتاي جانة سارئ تةثئزگة قاراي بةت الدئ. مذنئث ارتئ نةگة اپارئپ سوعاتئنئن تةز تذسئنگةن بةيجئث ءوز اسكةرلةرئن أةتنامنان الئپ شئقتئ. ناتيجةسئندة، 1979 - جئلدئث 2 - مامئرئندا ك س ر و ذكئمةتئ مةن أةتنام سوسياليستئك رةسپؤبليكاسئ كامران بازاسئن 25 جئلعا اقئسئز جالعا بةرؤگة، بازانئ تئنئق مذحيتئ فلوتئنئث 15- جةدةل ةسكادراسئ ماتةريالدئق-تةحنيكالئق قامتاماسئز ةتؤ پؤنكتئ ةتئپ پايدالاناتئنئ تؤرالئ كةلئسئمگة قول قويدئ.
ةسكادرانئث جاؤاپتئ اؤماعئنا تئنئق مذحيتئنئث وثتذستئك بولئگئ جانة ءذندئ مذحيتئ تولئقتاي كئردئ. م ت ق پ كةثةس وداعئنا امةريكانئث فيليپپيندةگئ سؤبيك-بةي اسكةري-تةثئز بازاسئنا جاؤاپ رةتئندة كةرةك بولدئ. كامرانداعئ ايةرودرومدئ كةثةستئك سذثگؤئر قايئقتارعا قارسئ اأياسيا مةن بارلاؤشئ ذشاقتار پايدالاندئ. مذندا كذشتئ رةترانسلياتور، مئقتئ جوندةؤ بازاسئ تذردئ. قئسقاسئ، ك س ر و كامرانعا قارجئنئ توكتئ. ك س ر و 1980- جئلدئث ساؤئرئندة كامرانداعئ بازاعا العاشقئ ةلؤ ادامئن جئبةردئ. سودان كةيئن أةتنامعا كومةك رةتئندة قذرئلئس وبةكتئلةرئن تةگئن سالئپ بةرؤ تؤرالئ ةكئ ةل كةلئسئمگة وتئردئ. 1984-1992- جئلدار اراسئندا كامران اسكةري-تةثئز بازاسئندا بارلئعئ وتئزعا جؤئق وبيةكتئلةر سالئندئ. ناتيجةسئندة كامران ك س ر و-نئث شةتةلدةگئ ةث ءئرئ اسكةري بازاسئنا اينالدئ. مذحيتقا، سونئث ئشئندة ءذندئ مذحيتئ جانة پارسئ شئعاناعئ باعئتئنا جورئققا شئعاتئن كةثةستئك سوعئس كةمةلةرئ جول-جونةكةي وسئ بازاعا كةلئپ جانارماي الاتئن، كةمةدةگئ قورلارئن ازئق-تذلئكپةن، اؤئزسؤمةن تولئقتئراتئن، جوندةؤ جذمئستارئ دا وسئندا جاسالدئ. بازاداعئ قئزمةت كورسةتةتئن ادامداردئث سانئ ءذش مئثعا جؤئق بولدئ.
80- جئلداردئث اياعئنا قاراي ك س ر و اسكةري بازاداعئ ادام سانئن قئسقارتا باستادئ. 1990- جئلعا قاراي م ي گ-23 جانة ت ؤ-16 ذشاقتارئ شئعارئلئپ، 60 ذشاعئ بار اأيا وترياد قانا قالدئ. ةندئ ءبئر-ةكئ جئلدان كةيئن اسكةري فلوتتئث عيماراتتارئ ءبئرجولاتا أةتنام جاعئنا ءوتتئ. 1995- جئلئ ك س ر و بازاسئنا ية بولئپ قالعان رةسةي كامراندئ ةسئنة ءتذسئردئ. جةلتوقساننئث 12- كذنئ مالايزياداعئ ايةروشوؤدان قايتئپ كةلة جاتقان «رؤس سكية أيتيازي» ةسكادريلياسئنداعئ بةس ذشاقتئث ذشةؤئ كامران اؤةجايئنا قوناتئن كةزدة قذلادئ. بذلار جانارماي قذيؤ ءذشئن كامرانعا قونباقشئ بولعان ةكةن، ءبئراق ولاردئ راديوبايلانئس جاساپ قوندئراتئن ادام جةردة بولماعان.
بذل ك س ر و ئدئراعاننان كةيئن رةسةيدئث تذرالاپ قالعان كةزئ بولاتئن. ةندئ وعان سوعئس بازاسئنئث قاجةتئ دة بولماي قالعان. 1998- جئلئ أةتنام تاراپئ كامراندئ جئلئنا 300 ميلليون دوللارعا جالعا الؤ تؤرالئ ماسكةؤگة ذسئنئس جاسادئ. بذل كةزدة ا ق ش پةن ق ح ر كامران بازاسئن جئلئنا جارتئ ميلليارد دوللار بةرئپ جالعا الاتئندئعئ تؤرالئ أةتنامعا ءوتئنئش جاساعان بولاتئن. ونداي اقشانئ ول كةزدة رةسةي بةرة المايتئنداي جاعدايدا بولدئ. بذل كؤباداعئ بارلاؤ ورتالئعئنان رةسةيدئث باس تارتئپ، «كؤرسك» سذثگؤئر قايئعئنئث باتئپ كةتكةن كةزئ بولاتئن.
سوعان قاراماستان 2000 - جئلئ رةسةي اسكةري-تةثئز فلوتئ كامرانداعئ م ت ق پ الداعئ ؤاقئتتا بةلسةندئ قولدانا باستايمئز، جاقئن ارادا بازانئ جوندةؤ جذمئستارئنا 500 مئث رؤبل تذسةدئ، دةپ جاريالادئ. كةلةسئ جئلدئث ماؤسئمئندا رةسةي بيلئگئ كامرانداعئ اسكةري-تةثئز بازاسئنئث جالگةرلئك مةرزئمئن ذزارتپايتئن بولئپ شةشتئ. رةسمي حانوي دا كامران بازاسئن ازاماتتئق ماقساتقا پايدالاناتئندئعئن، 2004- جئلئ جالعا بةرؤ مةرزئم بئتكةننةن كةيئن ءارئ قاراي ذزارتقئسئ كةلمةيتئنئن مالئمدةدئ. وسئدان كةيئن، 2001- جئلدئث 24- ماؤسئمئندا رةسةي قورعانئس ءمينيسترئ سةرگةي يأانوأ «كامراننان كةتؤ كةرةك» دةپ مالئمدةدئ.
قايئرجان تورةجان