ورالمان قئزدئث ارمانئ نةمةسة اكة اماناتئ
استانا. 20 - جةلتوقسان. قازاقپارات - وتكةن ساعئم كذندةردئث سانسئراعئن تابئ مةنئث بالعئن سانامدا وشپةستةي جاتتالدئ. بالا كذنئم قالئث موثعولدئث ورتاسئندا ةردةنةت قالاسئندا ءوتئپ جاتتئ. اتئم - جانار جارئلقاسئن قئزئ. مةن ةس بئلگةن تذستا ءبئزدئث ذيدة مذقاباسئ توزعان «قازاقستان» دةيتئن سؤرةتتئ قوثئر البوم-كئتاپ بارتئن. ونئ قاتتئ قاستةرلةؤشئ ةدئك. اكةم اؤئق-اؤئق پاراقتاپ ذزاق قارايتئن. كةيدة ءتئپتئ كوز الماي مذلگئپ قالاتئن. ول كئسئ قولئنا البومدئ العاندا باسقامئز مازاسئن الماؤعا تئرئساتئنبئز...
مةنئث اكةتايئمدا ةكئ ساعئنئش بولدئ، ءبئرئ - ءوزئنئث تؤعان جةرئ باي-ولكة ايماعئ دا، ةكئنشئسئ - اتاجذرتئ قازاقستان. ءبئر بايقاعانئم - اتاجذرتئنا دةگةن ساعئنئشئ ةرةكشة زور بولدئ. ءوزئ جذمئس جاسايتئن كةن بايئتؤ وندئرئسئندة كةثةس ةلئنةن ارنايئ كةلگةن ماماندار كوپ ةدئ. سولاردان ذنةمئ قازاقستان جايلئ سذرايتئن. بذل سوناؤ سةكسةنئنشئ جئلداردئث اياعئ، توقسانئنشئ جئلداردئث باسئ.
بئردة اكةم جذمئستان كوثئلدئ كةلدئ. قاسئنداعئ سابةت ةلئنةن كةلگةن ماماندار ايتئپتئ، كةشئكپةي «سابةت وداعئ ئدئرايدئ-مئس». سول كذننةن باستاپ اكةم ءبئر ءذمئت كذتكةندةي ةلةثدةپ ءجذردئ. قاسئندا شذپئرلةپ وتئرعان بئزدةردئث باسئمئزدان سيپاپ، «قاراقتارئم، ءبئزدئث قازاقستان دةيتئن وتانئمئز بار...» دةپ كةؤدةسئن كةرة توردةگئ البومدئ الدئراتئن. سودان كئتاپتئ ءبئر-بئرلةپ اشاتئن، اسئرةسة، بؤرابايدئث «وقجةتپةسئ» مةن «جذمباق تاسئنا» كةلگةندة قادالئپ كوپ وتئرادئ دا، ساكةننئث «كوكشةتاؤ» پوةماسئنان جاتقا ءذزئندئ ايتئپ بةرةدئ.
سول ءبئر كذندةردة قازاقستان دةگةن ةل بئزگة ةرتةگئ سياقتئ ةلةستةيتئن. ياكي، ءوز باسئم اتاجذرت دةيتئن ةرتةگئ ةلةسكة ةلئتئپ ةرجةتتئم. ءبئراق قايران اكةم سول كذندةردئ كورة المادئ. 1991 - جئلدئث قئسئ باستالدئ. كورشئ-قولاثدار جاثا جئلعا دايئندالئپ، قاپ-قاپ ءمانتئ جاساپ جاتتئ. شةشةم كورشئ موثعول دوس ايةلدةرگة بارئپ ءمانتئ تذيئسةدئ. (موثعولدار جاثا جئلدئ وسئلاي قارسئ الاتئن). شاماسئ جةلتوقساننئث 19-20 - كذندةرئنئث ءبئرئ بولار دةپ شامالايمئن، اكةم جذمئستان وتة كوثئلدئ ورالدئ. سول كذنئ بارلئق موثعول دوستارئن ذيگة شاقئردئ. شةشةم داستارحان ازئرلةدئ. قئسقاسئ ءبئزدئث ذيدة شاعئن توي بولدئ.
سويتسةك، اكةم قازاقستاننئث جةكة ةل بولئپ، تاؤةلسئزدئك جاريالاعانئن ةستئپ كةلگةن ةكةن. سوعان قؤانئپ توي جاساپتئ. موثعول دوستارئ ءالئ كوز الدئمدا، اكةمدئ قذتتئقتاپ شئن قؤانئستئ. اسئرةسة، ءبئز نايگا اعاي اتاپ كةتكةن بؤرئل شاشتئ قارتاث كئسئ:
- جارعا (اكةمدئ دوستارئ وسئلاي اتايتئن) ساعان مئنا ءبئر اثگئمةنئ ايتئپ بةرةيئن، دةپ، ءسوز باستادئ: - مةنئث بالا كةزئمدة سوناؤ 30- جئلدارئ قازئرگئدةي تةحنيكا بولعان جوق، ذكئمةت ةل ئشئندةگئ جئلئكتئ جئگئتتةر مةن اتان تذيةلةردئ جيناپ، ؤلان-ذدةگة كئرة تارتؤعا اتتاندئراتئن. ولار قاقاعان قئستا كةتئپ، جازدا ءبئر-اق ورالاتئن. مةنئث ذلكةن اعامدا ةل قاتارلئ كئرةگة كةتتئ. ءبئزدئث ءذيدئث سارئ اتانئن الا كةتتئ. ءبئراق اعامئز امان كةلدئ، سارئ اتان كةلگةن جوق. ول ورئستئث جةرئندة قالئپتئ. اعامئز اؤئرئپ ورنئنان قوزعالا الماي قالعان تذيةسئن نة ئستةرئن بئلمةي قينالئپ، اقئرئ تذية ولةتئن بولعان سوث، جولدئث جيةگئنة شوگةرئپ تاستاپ كةتئپتئ. ءبئز سذيئكتئ سارئ اتانئمئزدئ ويلاپ، قامئقتئق. ازدان سوث ءبارئ ذمئتئلدئ، سارئ اتاندا ةستةن شئعئپ كةتتئ. كذز بولئپ قئستاؤعا قاراي كوشتئك. تاعئ سول تذيةمةن كوشةمئز. مةن جئلقئلاردئ ايداپ ةلدةن بذرئن قئستاؤعا كةلسةم، جذرتتا ورئستئث جةرئندة قالعان سارئ اتان جاتئر. ءبارئمئز تاث قالدئق. مئث شاقئرئم الئس ءارئ تايگانئث نؤ ورمانئنان قالاي جول تاؤئپ كةلدئ ةكةن... سارئ اتاندئ بئزدةر سول كذننةن باستاپ ادام سياقتئ قذرمةتتةيتئن بولدئق، - دةپ ءسوزئن ءتذيدئ.
قاراسام اكةم نايگا اعايدئث اثگئمةسئنة اسةرلةنئپ جئلاپ وتئر ةكةن. دوستارئ وعان كذلئپ-كذلئپ تارقاستئ. قئسقاسئ سول كذننةن باستاپ، اكةم كوشؤگة قامداندئ. تؤعان-تؤئستاردئ جيناپ اقئل قوستئ. كةيبئر اعايئندار، سونئث ئشئندة قالالئق كاسئپتئك كوللةجدة ساياساتتانؤدان ساباق بةرةتئن ناعاشئ اعامئز: «جارئلقاسئن سةن كوشكةندئ قويا تذرساث قايتةدئ، ول جاقتا ذلتارالئق ءدذردارازدئق تؤئپ سوعئس بولئپ كةتسة قايتةسئث؟» دةمةسئ بار ما! اكةي، ويلانباستان: «قذدايعا شذكئر ءذش ذل، ةكئ قئزئم بار، سوعئس بولسا وسئلاردئث بئرةؤئ ءتئرئ قالئپ، ذرپاق جالعاستئرار» دةپ كةلتة جاؤاپ قايئردئ. سوسئن، تاعئ ءبئر، «اتاق-ابئرويئث بار، تانئمال ينجةنةرسئث، ول جاققا بارعاندا نة ئستةمةكسئث» دةگةندةرگة، «قولئمنان تذك كةلمةگةننئث وزئندة قازاقتئث سانئن كوبةيتپةيمئن مة» دةپ ماقتانئشپةن جاؤاپ بةرةتئن. كةرئتارپا اعايئنداردئث قئلئعئنا باسئن شايقاپ، «نايگانئث سارئ اتانداي مي جوق بذلاردا» دةپ كةيئس بئلدئرةتئن.
ءسويتئپ جذرگةندة كوكتةم شئقتئ. ءبئز كوشؤگة ابدةن قام جاسادئق. اكةم شةشةمدئ ةرتئپ، باي-ولكةدةگئ تؤئس-تؤعاندارئنا بارئپ كةلدئ. اكةمنئث ذلكةن اعاسئ جالعئز كةتپة، بارعاندا ساعان سذيةؤ بولسئن دةپ، ذيلةنبةگةن اسكةردةن جاثا كةلگةن ذلئن ةرتئپ جئبةرئپتئ. ول اعايدا ءتولقذجاتئ جوق ةكةن. سونئث قامئمةن اكةم ذلانباتئرعا كةتتئ. ءبئراق سول كةتكةننةن قايتئپ ورالمادئ. وتئمئزدئث باسئ قارا جامئلدئ. تايعاق جولدا اكةم مئنگةن كولئك قاتةرگة ذشئراپ، جان اكةم دذنيةدةن ءوتتئ...
ارادا اپتا ءوتتئ، اي ءوتتئ، ةسئمئزدئ ارةث جيدئق. اكةمنةن قالعان قوثئر البومدئ كذندة وتئرئپ الئپ جاعالاتا اؤدارئپ قاراپ شئعام، اؤةلئ اكةمة دةگةن ساعئنئش بولسا، ةكئنشئدةن، اكة اماناتئن ورئنداؤدئث قامئ. اكةمشة ايتقاندا، «نايگانئث سارئ اتانئ قذرلئ ميئم جوق پا».
سول ءبئر كةزدةردة ةكئ اراعا جول اشئلئپ، ادامدار قازاقستانعا سابئلئپ كةتئپ، ساپئرئپ كةلئپ جاتتئ. ايتئلعان اثگئمةگة ءجئپ تاعئپ ءتذسئنؤ قيئن. بئرةؤ قازاقستانعا بارئپ كةلئپتئ دةگةندئ ةستئسةم بولدئ، زئر جذگئرئپ بارئپ، اثگئمةسئن تئثدايمئن. اتتةث بالالئق كوثئلئم-اي، «بؤرابايعا باردئثئز با، وقجةتپةستئ كوردئثئز بة؟» دةپ سذرايمئن. بؤرابايدئث ءبئر قيئردا جاتقانئن قايدان بئلةيئن. الماتئ، تالدئقورعان، بؤراباي ءبارئ ءبئر اؤئل سياقتئ ةلةستةيتئن. ةشكئم بؤرابايعا بارماپتئ. سوندا بذلار ول جاقتان نة كورئپ كةپ ءجذر دةپ تاثدانام.
اكةمنئث جئلئن بةرئپ كةلةسئ جازدا بئزدة اتاجذرتقا بةتتةدئك. جاسئم ون تورتكة تولعان كةزئم-تذعئن. جول بويئ اكةم جاتتاتقان «كوكشةتاؤ» پوةماسئن كذنئنة بئرنةشة مارتة ئشئمنةن قايتالايمئن:
ارقانئث كةربةز سذلؤ كوكشةتاؤئ،
دامئلسئز سذلؤ بةتئن جؤعان جاؤئن.
جان-جاقتان ةرتةلئ-كةش بذلتتار كةلئپ،
جذرةدئ ءبئلئپ كةتئپ ةسةن-ساؤئن.
سةكسةن كول كوكشةتاؤدئث ساياسئندا،
ارقايسئسئ التئن كةسة اياسئندا.
اؤاسئ-دةرتكة داؤا، جذپار ءيسئ،
كوكئرةك قانشا جذتسا، توياسئث با؟
ءموپ-ءمولدئر بؤرابايدئث سؤئ كذمئس،
كورگةندة شارشاعان جان الار تئنئس.
مئنبةلةپ قورشالاعان شئمئلدئقتاي،
قاراعاي، قايئث مةنةن قالئث جئنئس... - دةپ ذزاققا سئلتةيمئن. كةربةز كوكشة كوز الدئما ةلةستةيدئ...
پويئز ءتورتئنشئ تاؤلئكتئث ءتذن ورتاسئندا قازاقستان شةكاراسئنا ئلئكتئ. شاعئن ستانسانئث اتئ «اؤئل» ةكةن. بئزدةر پويئزدئث تةرةزةسئنة تةلمئرة-تةسئلة قارايمئز. تاث اتا سةمةيگة كةلئپ توقتادئق. وسئلاي اتاجذرتقا تابانئمئز ءتيدئ. نةبئر اؤئرلئقتئ كورة ءجذرئپ، توزة ءجذرئپ ةرجةتتئك. شةشةم قاتتئ قينالعان كةزدةردة، «بةكةر جئلئ ورنئمئزدئ سؤئتتئق» دةپ ناليتئن. مةن بولسام، «قازاقتئث سانئن كوبةيتتئك ةمةس پة» دةپ كذلة جاؤاپ بةرةم. قازئر قذدايعا شذكئر ةل قاتارلئ ءومئر ءسذرئپ جاتئرمئز. بؤرابايدئ دا كوردئك، وقجةتپةسكة دة شئقتئق، جذمباقتاسقا دا سةرؤةندةدئك.
مةنئث ارمانئم ورئندالدئ... كوكشةتاؤدئث جئگئتئنة كذيةؤگة شئقتئم. ءبئر ذل، ءبئر قئزئم ءوسئپ جاتئر. جولداسئم بولسا، شاعئن كاسئپ يةسئ. وتكةن جئلئ تؤعان قالام ةردةنةتكة باردئم. كوشپةي قالعان كورشئلةرگة باس سذقتئم. سوندا بارئپ اكةمنئث نة ءذشئن كوشؤگة جانتالاسقانئن ءتذسئندئم. قئسقاسئن ايتقاندا، ونداعئ اعايئندار موثعولدانا باستاپتئ، سالت-عذرئپتارئندا بؤديستتئك ادةپتةر ايقئن كوزگة ذرئپ تذر. ونئ وزدةرئ ءتئپتئ بايقامايدئ دا. ةگةر كوشپةي قالعاندا، مةن وسئلاردئث بئرئنة اينالار ةدئم. اسئرةسة، ءئشئم قان جئلاعانئ قازاق قئزدارئ موثعولدارعا توپ-توبئمةن كذيةؤگة شئعئپ جاتئر.
الدئمةن اللاعا، ودان كةيئن قازاق قئلئپ تاربيةلةگةن اكةمة راحمةتئم شةكسئز. قذدايعا شذكئر ءبئز اتاجذرتقا كةلئپ قانا قويماي، يسلام دئنئمةن تابئسقان ةكةنبئز. بذدان ارتئق باقئت بار ما بذل جالعاندا.
مةرةكة قذتتئ بولسئن، اعايئندار! كوپتةن بةرئ كوكةيدة جذرگةن وي ةدئ، مةنئث اكةم سياقتئ اتاجذرتئنا جةتة الماي قالعان پةندةلةرگة اللا ءوزئنئث شةكسئز نئعمةتئن ءناسئپ ةتسئن دةيمئن. ءاؤمين!!!
جازئپ العان بةكةن قايرات ذلئ
دەرەككوز: baq.kz