تئرئلةر ولگةندةردئث «كومةگئنة» ءزارؤ

 استانا. 13- جةلتوقسان. قازاقپارات  - «ترانسپلانتولوگيا سالاسئنئث دامؤئنا قاراپ، ةلدةگئ مةديسينانئث قانشالئقتئ دةثگةيدة دامئعانئن پايئمداؤعا بولادئ»، - دةيدئ ماماندار. سوثعئ كةزدةرئ ةلئمئزدة اعزا الماستئرؤ جولعا قويئلئپ كةلةدئ. اسئرةسة ا. ن. سئزعانوأ اتئنداعئ ذلتتئق عئلئمي حيرؤرگيا ورتالئعئ ةلئمئزدةگئ ناؤقاستاردئث ئشكئ اعزالارئن اؤئستئرؤ ارقئلئ ولارعا ةكئنشئ ءومئر سئيلاؤعا قذلشئنا كئرئسكةن. 1978 - جئلدان بةرئ اتالمئش ورتالئقتئث دارئگةرلةرئ 600 دةي ناؤقاستئث بذيرةگئن اؤئستئرئپ بةرگةن. 

تئرئلةر ولگةندةردئث «كومةگئنة» ءزارؤ

ال وتكةن جئلدان بةرئ باؤئر اؤئستئرؤ وتالارئن التئ مارتة جاساعان ورتالئق ماماندارئ «دونور تابئلسا، ادامنئث باسقا دا ورگاندارئن الماستئرؤ وتالارئن جاسار ةدئك» دةگةن پئكئردة. ارينة، ءساتتئ وتالاردئث كةپئلئ - بئلئكتئ مامانمةن قاتار، زاماناؤي وزئق تةحنولوگيا، سوثعئ ذلگئدةگئ جةتئلدئرئلگةن مةديسينالئق قوندئرعئلار ةكةنئ داؤسئز. ايتپةسة ساناؤلئ مينؤتتاردئث ئشئندة ةكئ بولةك ادامنئث ئشكئ اعزالارئنئث عانا ةمةس، قان توبئنئث، تولئپ جاتقان تالداؤ ناتيجةلةرئن، جاسؤشالئق سايكةستئكتةرئنة شةيئن تةز ارادا انئقتاپ، وتانئ ءساتتئ جاساؤ وثاي شارؤا ةمةس.

ادام كوز جذمعاننان كةيئن جذرةكتئ - 4، باؤئردئ - 6-8، بذيرةكتئ 24 ساعات ئشئندة باسقا ادامعا سالئپ ذلگةرؤ كةرةك ةكةن. بار بولعانئ ساناؤلئ ساعات ئشئندة ةكئ اعزاداعئ سايكةستئكتةرگة قوسا، ينفةكسيالاردئث جوقتئعئن دا تولئق تةكسةرؤدةن وتكئزئپ، وتانئ دا جاساپ ذلگةرؤ كةرةك. سةبةبئ اعزا الماستئرؤ وتاسئ كةزئندة ءار مينؤت قئمبات. قانداي دا ءبئر ينفةكسيا نةمةسة ةكئ اعزاداعئ سايكةسسئزدئكتةر بولا تذرا مذشة الماستئرعان جاعدايدا كذتكةن ناتيجةگة قول جةتكئزؤ مذمكئن ةمةس. اتالمئش ورتالئق ساناؤلئ مينؤتتار ئشئندة وسئ ذدةرئستئث ءبارئن جةدةلدةتةتئن مةديسينالئق قوندئرعئلارمةن قامتاماسئز ةتئلگةن. ماسةلةن، «ليؤمةنةكس» تيپتئك سايكةستئكتئ انئقتاؤ قوندئرعئسئ ناؤقاسقا وتا جاسالعانعا دةيئنگئ جاعدايدئ تولئق باقئلاؤدا ذستاؤعا پايدالانئلسا، «ارحيتةكت» مةديسينالئق قوندئرعئسئ وتا جاسالعاننان كةيئنگئ ناؤقاستئث جاعدايئن باقئلاؤعا ارنالعان. ا

عزا الماستئرؤ سةكئلدئ اؤئر وتانئ ناؤقاستئث يممؤندئق جذيةسئنئث كوتةرؤئ، دةنةنئث جاثا ءبئر اعزاعا ذيرةنئسؤئ وثاي ةمةس. وسئ ورايدا «ارحيتةكت» مةديسينالئق قوندئرعئسئنئث قورئتئندئسئ اعزا الماستئرؤدان كةيئنگئ ناؤقاستئث يممؤندئق جذيةسئن باقئلاپ قانا قويماي، اعزانئث جاثا دةنةگة سئثئسؤئنة كومةكتةسةدئ. جاثا مةديسينالئق قوندئرعئنئث كومةگئمةن ادام دةنةسئندة قالئپتاساتئن جاثا اعزاعا دةگةن قارسئلئقتئ دا باسقارؤعا بولادئ. جالپئ، اعزا الماستئرؤ سةكئلدئ كذردةلئ وتا كةزئندة ادام اعزاسئن تولئق باقئلاؤدا ذستاپ تذراتئن مةديسينالئق قوندئرعئلاردئث ماثئزئ زور. ال ا.ن.سئزعانوأ اتئنداعئ ذلتتئق عئلئمي حيرؤرگيا ورتالئعئ زاماناؤي، سوثعئ ذلگئدةگئ وسئنداي قوندئرعئلارمةن تولئق جابدئقتالعان.

گذلنذر ءابدئلوأا، ا.ن.سئزعانوأ اتئنداعئ ذلتتئق عئلئمي حيرؤرگيا ورتالئعئ اق دياگنوستيكالئق زةرتحانا مةثگةرؤشئسئ:

- اعزا الماستئرؤ وتاسئن ةلئمئزگة ةنگئزئپ قانا قويماي، جاقسئ ناتيجةلةرگة جةتؤ ءذشئن بارلئق جاعدايدئ جاساؤعا تئرئسئپ جاتئرمئز. وسئ ؤاقئتقا دةيئن ةلئمئزدة بذيرةك، باؤئر الماستئرؤ وتالارئ جاسالدئ. ةندئ دونور تابئلسا، جذرةك الماستئرؤدئ دا قولعا العئمئز كةلةدئ. ويتكةنئ قازئرگئ كذنئ جذرةك اؤئستئرؤ وتاسئنا دا تولئق دايئنبئز دةپ ايتا الامئن. اعزا الماستئرؤ سةكئلدئ كذردةلئ وتا جاساؤ ءذشئن ةكئ ادامدئ دا تولئق تةكسةرؤدةن وتكئزؤ كةرةك. وسئ ماقساتتا ورتالئعئمئزدا ارنايئ زةرتحانا اشئلدئ. اتالمئش زةرتحانا ناؤقاستئث اناليزدةرئن تةز ارادا دايئنداپ بةرةتئن ا ق ش-تئث مةديسينالئق زاماناؤي قوندئرعئلارئمةن جاراقتانعان. اعزا الماستئرؤ سةكئلدئ كذردةلئ وتا كةزئندة ءاربئر مينؤت قئمبات بولعاندئقتان، بذل قوندئرعئلاردئث ماثئزئ زور.

اتالمئش ورتالئق دارئگةرلةرئ بئلئكتئ دارئگةرلةردئ ةلئمئزگة شاقئرئپ، تاجئريبة الماسئپ قانا قويماي، وزدةرئ دة ءجيئ-ءجيئ مةديسيناسئ جاقسئ دامئعان ةلدةرگة بارئپ، بئلئمدةرئن ذشتاپ قايتادئ. سونئث ايعاعئ ورتالئق ماماندارئ گةرمانيا، جاپونيا ةلدةرئنة بارئپ، بئلئكتئلئكتةرئن ارتتئرئپ ءجذر. بئلئكتئ ماماندارمةن قاتار زاماناؤي مةديسينالئق قوندئرعئلارمةن دة تولئق جابدئقتالعان ورتالئق ماماندارئ «دونور تاپشئلئعئ عانا قولئمئزدئ بايلاپ تذر» دةيدئ.

ستاتيستيكالئق دةرةككة سذيةنسةك، جئلئنا جذرةك اؤئستئرؤدئ 1 ميلليون حالئقتئث ئشئندة شامامةن 10 ادام قاجةت ةتةتئن كورئنةدئ. ال ةلئمئزدة شامامةن جئلئنا 150-160 ادام جذرةك اؤئستئرؤدئ قاجةت ةتسة، 1200 دةي ناؤقاس باؤئر الماستئرؤعا مذقتاج ةكةن. جئل جئلجئعان سايئن بذيرةگئ ئستةن شئعئپ، دياليز اپپاراتئنا تاثئلعان ناؤقاستاردئث دا سانئ ارتئپ بارادئ. ياعني دونور ماسةلةسئ شةشئلئپ، وتاندئق ترانسپلانتاسيا سالاسئ دامئسا، جئل سايئن جذرةك، باؤئر، بذيرةك، وكپة جانة ذيقئ بةزئنئث جازئلمايتئن دةرتتةرئنة شالدئققان 4 مئثعا جؤئق ازاماتتارئمئزدئث ءومئرئن ساقتاپ قالؤعا بولادئ ةكةن. ايتسة دة حالئقتئث ةسكئ كوزقاراسئ مايئتتئك دونور ماسةلةسئن شةشؤگة كةدةرگئ بولئپ تذر. وسئ ورايدا گذلنذر بةكمئرزا قئزئ: «ءبئر مايئتتئك دونوردئث جذرةگئن، ةكئ بذيرةگئن جانة باؤئرئن ةكئ ادامعا ءبولئپ قولدانؤ ارقئلئ وسئ اعزالارعا ءزارؤ بةس ادامنئث ءومئرئن ذزارتؤعا مذمكئندئك تؤار ةدئ»، - دةيدئ. راسئندا دا، اعزا دونورلئعئنئث كةزةگئندة مئثداعان ادام تذرعانئن ةسكةرسةك، دونور ماسةلةسئنئث شةشئلؤئ تالاي ادامدئ اجالدان قذتقارئپ قالار ةدئ. ايتا كةتةر جايت، ةلئمئزدة دونور تابئلسا، ا.ن.سئزعانوأ اتئنداعئ ذلتتئق عئلئمي حيرؤرگيا ورتالئعئندا وتا تةگئن جاسالادئ. بذگئنگئ كذنئ دونوردئث تابئلماؤئنان مئثداعان جةرلةسئمئز اعزا الماستئرؤ ءذشئن شةتةلدةگئ قئمبات وتاعا بارؤعا ءماجبذر.

ةلئمئزدة ازئرگة مايئتتئك دونور ماسةلةسئنئث شةشئلمةگةندئگئنةن اعزاسئن تؤئسئنا بةرگئسئ كةلةتئندةر ارقئلئ عانا اعزا الماستئرؤ وتالارئ جاسالؤدا. نةگئزئنةن، وتانداستارئمئز اعزا الماستئرؤ ءذشئن كوبئنة پاكئستان، قئتاي سةكئلدئ ةلدةرگة بارادئ ةكةن. ال بذيرةك الماستئرؤ وتاسئنئث قذنئ ول ةلدةردة 50 مئث دوللارعا دةيئن بارادئ. گةرمانيا، ا ق ش سئندئ مةديسيناسئ مئقتئ دامئعان ةلدةردة مذنداي وپةراسيالاردئث باعاسئ عارئشتئق جئلدامدئقپةن وسؤدة. ال مذنداي قئمبات وتانئ كةز كةلگةننئث قالتاسئ كوتةرة الماسئ تذسئنئكتئ. ةگةر دونور ماسةلةسئ شةشئلسة، قالتاسئ جذقا تالاي وتانداسئمئز ةلئمئزدةگئ تةگئن وتالار ارقئلئ ئستةن شئققان اعزاسئن الماستئرئپ الؤئنا مذمكئندئك تؤار ةدئ. وكئنشكة قاراي، شةتةلدةگئ قئمبات وتاعا اقشا تاپپاي، ةلئمئزدةن دونور تاپپاي تالاي ناؤقاس ومئردةن دة ءوتئپ كةتئپ جاتقان كورئنةدئ. ءبئر قؤانارلئق جايت، سوثعئ كةزدةرئ ب ا ق ارقئلئ دونور ماسةلةسئنئث ءجيئ كوتةرئلؤئنة وراي حالئق اراسئندا ومئردةن وتكةن سوث اعزاسئن دونورلئققا بةرگئسئ كةلةتئن ادامدار سانئنئث ءوسئپ كةلة جاتقانئ بايقالادئ. تةك ونداي ادامداردئث نيةتئنة بذل ماسةلةنئث رةسمي رةتتةلمةؤئ عانا كةدةرگئ بولئپ تذر.

ماسةلةن، ا ق ش-تا ةگةر جذرگئزؤشئ كةزدةيسوق جول اپاتئنان قازا بولسا، جذرگئزؤشئلئك كؤالئگئندة ئشكئ اعزاسئنئث ساؤ مذشةلةرئن مةديسينالئق ماقساتتا پايدالانؤعا كةلئسةتئنئ نة كةلئسپةيتئندئگئ تؤرالئ ارنايئ اقپارات كورسةتئلةدئ ةكةن. سول سةكئلدئ ءبئزدئث ةلئمئزدة دة اعزاسئن بةرؤگة ةرئكتئ ادامداردئث جةكة كؤالئگئنة وسئنداي اقپارات جازئلسا، تالاي ناؤقاستئث ساؤابئن الار ةدئك. وسئ ورايدا ايتا كةتةر جايت، ءدئنئمئز دة اعزا الماستئرؤ ماسةلةسئنة تةرئس قارامايدئ. ويتكةنئ دئنئمئزدة ءبئر مذسئلماندئ قذتقارؤ بذكئل ادامزاتتئ قذتقارعانمةن بئردةي ةكةندئگئ ايتئلعان. سوندئقتان دونور بولؤعا نيةتتئ جانداردئث تئلةگئ زاثمةن رةتتةلسة يگئ.

ءومئر سذرؤگة ةش مذمكئندئگئ جوق ادامنئث باسقا ادامعا دونور بولئپ، ءبئر ةمةس، بئرنةشة ادامدئ اجال اؤزئنان الئپ قالؤئ - بذگئنگئ كذنگئ مةديسينانئث زور مذمكئندئگئ، جةتئستئگئ. ايتسة دة دونور تاپشئلئعئ ماسةلةسئنئث بذل سالانئث اياعئنا تذساؤ بولؤئ ةلئمئزدةگئ مئثداعان ناؤقاستئ ذمئتئنةن ايئرؤدا. سوندئقتان بئلئكتئ مامانمةن جانة زاماناؤي تةحنولوگيامةن تولئعئمةن جاراقتانعان مةديسينالئق ورتالئقتاردئث عانا ةمةس، ناؤقاستاردئث دا ءذمئتئن ذكئلةيتئن حالئق اراسئنداعئ جاثساق تذسئنئكتةن ارئلاتئن كةز جةتكةن سةكئلدئ. ةلئمئزدة دونوردئ قاجةت ةتةتئن ناؤقاستار سانئنئث جئل ساناپ كوبةيؤئ دة ترانسپلانتاسيا سالاسئنا تذسئنئستئكپةن قاراؤ كةرةك ةكةنئن ذقتئراتئنداي.

اأتور: قؤانئش ءابئلدا قئزئ

دەرەككوز:«الاش ايناسئ» گازەتى 

оқулық
ۇقساس

ەلىمىزدە وقۋلىقتاردى دايىنداۋ جانە باقىلاۋ ءتارتىبى جاڭارتىلدى