باتئردئث ذلئ، اسئلدئث سئنئعئ ةدئ
استانا. 11- جةلتوقسان. قازاقپارات - قازاق رؤحانياتئ تاعئ ءبئر اسئلدئث سئنئعئنان ايئرئلدئ. 9- جةلتوقساندا 72 جاسقا قاراعان شاعئندا ذزاققا سوزئلعان اؤئر ناؤقاستان بةلگئلئ قالامگةر، اؤدارماشئ باقئتجان مومئش ذلئ دذنيةدةن وزدئ.
قازاقتئث داثقتئ باتئرئ، قايراتكةر تذلعاسئ باؤئرجان مومئش ذلئنئث سوثئنداعئ ءئزئن جالعاستئرار ذرپاعئ بولعان، حالئقتئث ارداقتئ قئزئ زةينةپ احمةتوأاعا اياؤلئ جار بولا بئلگةن سابئرلئ قالئپ، سئرباز مئنةزدئ، ومئردة قاراپايئم، ادامگةرشئلئگئ مول قالامگةر-اؤدارماشئ ذلكةن قاجئر-قايراتپةن ذلت ادةبيةتئنئث كوركةيؤ جولئندا ادال قئزمةت ةتئپ ةدئ. قالامگةردئث قالئث وقئرماننان لايئقتئ باعاسئن العان شئعارمالارئ بذگئندة قازاق ادةبيةتئنئث ءبئر بولشةگئنة اينالدئ. كوركةم اؤدارما سالاسئندا دا جةمئستئ ةثبةك ةتة ءجذرئپ ادةبيةتتةر دوستئعئنا التئن كوپئر بولا ءبئلدئ.
باسئلئمدارعا سذحبات بةرسة دة، وقئرماندارئمةن جذزدةسسة دة باقئتجان اعا اركةز: «مةن ةشقاشان «باؤئرجاننئث بالاسئمئن!» دةپ كةؤدةمدئ كةرگةن ةمةسپئن. قانشا كئتابئم جارئققا شئقتئ، سول كئتاپتارئمنئث بارئندة دة اكةم بار. ويتكةنئ ونئث تذلعاسئ ماعان ذلگئ، ءاردايئم جول كورسةتئپ تذراتئن سياقتئ. اكةم مارقذم: «جاؤاپكةرشئلئكتئ ذمئتپا، مايدالانبا، وتئرئك ايتپا. بئرةؤدئ شةكسئز ماقتاما، جامان قئلئعئن بايقاپ قالساث ايتارعا ءسوز تاپپاي قالاسئث»، - دةپ وتئرؤشئ ةدئ. مئنة، اكةنئث بذل وسيةتئ ةشقاشان جادئمنان شئعارماشئلئقتا دا، ومئردة دة شئققان ةمةس» - دةپ اعئنان جارئلئپ وتئراتئن.
باقئتجان مومئش ذلئ 1941- جئلئ 3- قازاندا الماتئ قالاسئندا دذنيةگة كةلگةن. نةكراسوأ اتئنداعئ №10- ورئس ورتا مةكتةبئن، شةت تئلدةر پةداگوگيكالئق ينستيتؤتئن بئتئرگةن. ءار جئلداردا جامبئل وبلئسئنئث جؤالئ اؤداندئق گازةتئندة ءتئلشئ، جامبئل وبلئستئق گازةتئندة اؤدارماشئ، «لةنينسكايا سمةنا» گازةتئندة رةداكتور بولئپ ةثبةك ةتكةن. جذمئستا دا، شئعارماشئلئق جولدا دا ءوزئنئث ئزدةنئمپاز، ةثبةكقور ةكةندئگئن دالةلدةپ، كةيئنگئ بؤئنعا ذلگئ-ونةگةسئن كورسةتة ءبئلدئ.
شئعارماشئلئق جولئن اؤدارماشئلئقتان باستاعان قالامگةر ش.مذرتازانئث «تابئلعان تةثئز»، «بذلتسئز كذنگئ نايزاعاي» پوأةستةرئن، ج.مولداعاليةأتئث، د.دوسجانوأتئث، و.بوكةيةأتئث، ق.نايمانبايةأتئث، ب.بوداؤبايةأتئث، ب.توعئسبايةأتئث، ك.قازئبايةأتئث، ش.شاأايةأتئث، م.ايئمبةتوأتئث، ك.توقايةأتئث، ت.ب. جازؤشئلاردئث تؤئندئلارئن ورئس تئلئنة بيئك تالعاممةن، تالانتقا ءتان شةبةرلئكپةن ءتارجئمالاعان.
ذلت رؤحانياتئنداعئ ةرةن ةثبةكتةرئ ةسكةرئلئپ، بئرنةشة مةدالدارمةن، «قذرمةت» وردةنئمةن ماراپاتتالعان، قازاقستان جازؤشئلار وداعئ سئيلئعئنئث لاؤرةاتئ اتاعئن يةلةنگةن، جازؤشئلار وداعئ باسقارماسئنئث مذشةسئ بولعان. ةلئمئزدئث قوعامدئق-ساياسي، ادةبي، مادةني ومئرئنة بةلسةنة ارالاسئپ، ذلتتئق مذددة تذرعئسئنان ذنةمئ ازاماتتئق پئكئرئن اشئق ايتا بئلةتئن.
تةكتئدةن تؤعان، قازاقئ قاسيةتئ مول، بةكزات بولمئستئ تالانتتئ قالامگةر، اؤدارماشئ، تؤعان حالقئن جانئمةن سذيگةن، اكة اماناتئنا ادال ابئرويلئ ازامات باقئتجان مومئش ذلئنئث جارقئن بةينةسئ ةل جادئنان ماثگئ وشپةيدئ دةپ سةنةمئز. اكةسئ - باتئر باؤكةث دة 72 جاسئنا قاراعان شاعئندا ومئردةن وزعان ةدئ...
* مارقذمدئ اقتئق ساپارعا شئعارئپ سالؤ ءراسئمئ بذگئن ساعات 10.00-دة الماتئداعئ م.اؤةزوأ اتئنداعئ مةملةكةتتئك اكادةميالئق دراما تةاترئندا وتةدئ. باتئردئث ذلئ، اسئلدئث سئنئعئ، حالئقتئث پةرزةنتئ بولعان قازاق قالامگةرئنئث ارتئ جارئق، الدئ پةيئش بولسئن دةپ تئلةيئك.
ورئنشا قارابالينا-قازئبايةأا، ذستاز، قازاقستاننئث ةثبةك سئثئرگةن قئزمةتكةرئ، باؤئرجان مومئش ذلئنئث كةلئنئ:
- مةن 1956- جئلدئث شئلدة ايئندا باؤكةثنئث بوساعاسئنا كةلئن بولئپ ءتذستئم. سول كةزدة باقئتجان 9-سئنئپتا وقيتئن. «جةثةشةث كةلةدئ» دةپ ذيرةتئپ قويسا كةرةك وعان، الدئمنان العاش رةت جذگئرئپ شئعئپ، «جةثةشة» دةپ قؤانعان وسئ باقئتجان بولدئ عوي.
«كةلئننئث بةتئن كئم اشسا، سول ئستئق» دةگةندةي، ارينة، سودان وزئمة سونداي جاقئن تارتئپ كةتتئم. باقئتجان ءوزئ ومئرگة سيرةك كةلةتئن، سونداي ءبئر تازا، ارامدئعئ جوق ادام ةدئ عوي. سونداي ءبئر ذلئ ادامنئث جالعئز ذلئمئن دةپ ةش ةسئرگةن كةزئ بولعان جوق. ازداپ اكةسئنة وكپةسئ دة بولدئ، ءبئراق ونئسئن جان اعاسئنا عانا ايتاتئن. سونداي اكةسئن ساعئنئپ، اكةسئنة وكپةلةگةن كةزئندة جازعان حاتئ ساقتاؤلئ ءبئزدئث ذيدة. ءبئراق كةيئن باؤكةث قايتقان سوث، اكةسئنئث تةك جاقسئ جاقتارئن جازئپ، وكپةسئن ذمئتتئ عوي.
سوثعئ رةت 70 كة تولعان كةزئندة كوردئم، ءبئر جئلداي بولئپ قالدئ عوي. ناؤقاستانئپ جاتئر دةگةندئ ةستئپ، زةينةپكة قوثئراؤ شالدئم. وزئمةن سويلةسئپ، بارئنشا رؤح بةرؤگة تئرئستئم. سوثعئ رةت «جةثةشة» دةگةن داؤئسئن سوندا ةستئگةن ةكةنمئن عوي. قايتةمئز، تاعدئر، اجال... ةندئگئدة تةك يمانئ سالاؤاتتئ بولسئن دةؤ عانا قالدئ بئزگة. جانئ جانناتتا بولسئن اسئل قاينئمنئث!
دؤلات يسابةك، جازؤشئ:
- ءبئزدئث ادةبي ورتاعا كةثئنةن ارالاسقان ءوزئ ءبئرتوعا، ةشقانداي داؤ-دامايعا ارالاسپايتئن، ءوزئنئث عانا پئكئرئن ايتئپ قويئپ قاراپ وتئرا بةرةتئن، وتة بايئپتئ، سابئرلئ ازاماتتئث ءبئرئ بولاتئن. اسئرةسة، قازاق ادةبيةتئن، قازاق تئلئندةگئ شئعارمالاردئ ورئس وقئرماندارئنا جةتكئزؤدة جانة قازاق شئعارمالارئن، ءتئپتئ اؤدارئلماعان شئعارمالاردئث ءوزئن ورئس اؤديتورياسئنا جةتكئزؤدة قازاق ادةبيةتئنئث ةشكئمنةن كةم قالماعانئن، الةم ادةبيةتئمةن ذزةثگئلةس، تئزگئندةس، دةثگةيلةس ةكةندئگئن دالةلدةپ جذرگةن جئگئتتةردئث ءبئرئ ةدئ.
باقئتجاننان مةن ذلكةن مونوگرافيالاردئ كذتئپ جذرگةن ادامداردئث ءبئرئ ةدئم. ءبئر كورگةنئمدة ءوزئ دة «سوعان كئرئسةمئن، باستاپ جاتئرمئن» دةپ جذرگةن ةدئ. ونئث قانشاسئن ءبئتئردئ ونئ بئلمةدئم. ويتكةنئ ءبئز كذندة ارالاسئپ تذردئق دةي المايمئن، ول ءوزئ سوثعئ كةزدةرئ اسئرةسة، وقشاؤلاؤ ءومئر ءسذرئپ جاتتئ. ئشتةي سونداي سذبةلئ ةثبةكتةرمةن اينالئسئپ جاتقان شئعار دةپ ءجذرؤشئ ةدئم جانة باقئتجاننئث پئكئرئن ءوزئم قاتتئ باعالايتئن ةدئم. سةبةبئ ول ءبئلئمدار، وقئعان، توقئعان، الةم ادةبيةتئن جاقسئ بئلةتئن، ورئس ادةبيةتئ مةن قازاق ادةبيةتئن بةس ساؤساعئنداي مةثگةرگةن، سالئستئرئپ، ساراپتاما جاساي الاتئن قابئلةتتئ جئگئتتةردئث ءبئرئ ةدئ. اسئلدئث سئنئعئنئث اياقتالماي قالعان دذنيةسئ كوپ دةپ ويلايمئن. ارتئندا قالعان مذرالارئن جذبايئ زةينةپ جيناقتاپ قولعا الاتئن شئعار دةگةن ءذمئتئم بار. بذكئل اعايئن-تؤئسقا قايعئرئپ كوثئل ايتامئن. بذل قازاق ءذشئن ورنئ تولماس قازا. يماندئ بولسئن.
«الاش ايناسئ» گازةتئ