التايدئث ايگئلئ بالؤانئ قايئسباي ءيئس ذلئ
استانا. 10- جةلتوقسان. قازاقپارات- قازاقتئث قاتپار-قاتپار تاريحئنا ذثئلةتئن بولساق، ادام نانعئسئز الئپ كذش يةلةرئن كةزدةستئرؤگة بولادئ.
بالا كةزئمئزدة اتا-اجةلةرئمئزدةن: «باياعئدا پالةنباي دةگةن بالؤان ءبئر قذنان قويدئ جالعئز ءوزئ جةپ قوياتئن. باتپاققا باتئپ قالعان اتان تذيلةردئ وركةشئنةن تارتئپ شئعارئپ الاتئن. قاسقئر تذگئلئ ايؤلاردئ جايئلئپ جذرگةن جةرئنةن ارقانداپ، بايلاپ-ماتاپ، اؤئلعا جةتةلةپ الئپ كةلةتئن» دةگةن اثگئمةلةرئن ةستئگةندة ويدان قذراستئرعان ةرتةگئ سياقتئ ةلةستةيتئن. قايدان بئلةيئك، قازئر ويلاسام سول اتا-اجةلةرئمئزدئث بايئرعئ زاماندا ذلتئ، ذرپاعئ، ةلئ، جةرئ ءذشئن قان كةشئپ، قايسارلئعئمةن ةل ةسئندة قالعان ارعئ بابالارئمئز تؤرالئ قذلاعئمئزعا قذيئپ، سانامئزعا سئثة بةرسئن دةگةن تاربيةسئ ةكةن عوي...
بالا كةزئمدة قايئسباي بالؤان تؤرالئ ازداپ ةستئگةنئم بولماسا، ونئث ءومئرئ مةن ةرلئكتةرئ تؤرالئ تولئقتاي ةشتةثة بئلمةيتئنمئن. قايئسباي بالؤان قئتايدئث سولتذستئك وثئرئندة قازاقتار ءجيئ قونئستانعان التاي وثئرئندة جاؤئرئنئ جةرگة تيمةي كةتكةن الئپ كذش يةسئ بولعان. جاقئندا قايئسباي بالؤاننئث تؤعان شوبةرةسئ سةمسةر قذسايئن ذلئمةن جولئعئپ، بالؤان اتاسئ تؤرالئ ةستئگةن بئلگةنئمئزدئ حاتقا ءتذسئرئپ، وقئرمان قاؤئمعا ذسئنعاندئ ءجون كوردئك. بالؤاننئث شوبةرةسئ بذگئندة استانادا جةكة كاسئپكةرلئكپةن اينالئسا ءجذرئپ، اتاسئ تؤرالئ اقپاراتتاردئ جيناپ بولاشاقتا كئتاپ قذراسترؤدئ دا جوسپارلاپ قويعان ةكةن.
سةمسةر قذسايئن ذلئ: «مةن، قايئسباي بالؤاننئث تؤعان شوبةرةسئ بولامئن»، - دةپ باستادئ اثگئمةسئن.
- قايئسباي بالؤاندئ قازاق ةلئ ءالئ تانئپ ذلگةرگةن جوق. سوندئقتان اؤةلئ اثگئمةمئزدئ اتاعئ التئ مذقيتتئث ارجاعئنا تاراعان، ءيسئ مذسئلمان بالاسئنا تانئس مذستافا ءوزتذرئك تؤرالئ قئسقاشا توقتالئپ كةتكئم كةلةدئ. وسئ ؤاقئتتارعا دةيئن مذستافانئث دا تةگئنة تةرةثدةي ءذثئلئپ كورگةن ةشكئم جوق شئعار؟ سوندئقتاندا، ءوزتذرئكتئ بئلگةن جذرت قايئسبايدئ دا ءبئلؤئ كةرةك دةپ ويلايمئن. نةگة دةيسئزدةر مة؟ مذستافا ءوزتذرئك بذگئنگئ ءبئزدئث اثگئمةمئزگة ارقاؤ بولئپ وتئرعان ايگئلئ بالؤان قايئسبايدئث تؤعان قئزئنئث بالاسئ.
ذركئن-قورقئن زامانئندا قئتايداعئ اتاجذرتئ التايدئ تاستاپ، قازاقتاردئث ءبئر بولئگئ ءذندئستان ارقئلئ تذركياعا بارعان. سولاردئث قاتارئندا مذستافا ءوزتذرئكتئث دة وتباسئ بار ةدئ. ءوزتذرئكتئث اكةسئنئث شئن اتئ - كابةن دةگةن كئسئ بولعان. كابةن دة وتة مئقتئ بالؤان بولئپتئ. ول تذرئكتةرمةن تالاي مارتة كذرةسئپ، قارسئلاستارئنئث بارلئعئن شاث قاپتئرعان ةكةن. تذرئكتةر كابةن دةگةنگة ءتئلئ كةلمةي، ءوزئمئزدئث تذركئ باؤئرئمئز ةكةن دةپ، «ءوزتذرئك» اتانئپ كةتئپتئ. مئنة، تةكتئدةن تةكتئ تؤادئ دةگةن وسئ شئعار؟! مذستافا اسئلدئث سئنئعئ ةدئ-اؤ! قايران اعامئز ومئردةن ةرتة وزدئ...
ةندئ ايگئلئ بالؤان اتامئزعا قايتا ورالساق. بذل اثگئمةنئ ماعان بالؤان اتامدئ كوزئمةن كورگةن اؤئل اقساقالدارئ ايتئپ بةردئ. اتام تؤرالئ اقپاراتتاردئث بارلئعئن زاماننئث قيئن ؤاقئتئندا ساياساتقا قارسئ شئققان ذلتشئلداردئث ءبئرئ دةپ قذرتئپ جئبةرئپتئ. ءتئپتئ، قايئسباي بالؤان تؤرالئ ايتؤعا تيئم سالئنعان ةكةن. سونئث كةسئرئنةن كوپتةگةن مالئمةتتةر حاتقا، قاعازعا تذسپةي قالعان.
ءبئز ءذش ءجذزدئث ئشئندة ورتا ءجذز، ونئث ئشئندة كةرةي، كةرةيدئث ئشئندة شاقاباي رؤئنان بولامئز. بذگئندة اتئ اثئزعا اينالئپ كةتكةن ايگئلئ بالؤان قايئسباي ءيئس ذلئ 1866- جئلئ التاي ايماعئنئث سارعؤسئن دةگةن جةرئندة دذنيةگة كةلئپ، 1960- جئلئ جةلتوقساندا شئثگئل اؤدانئ بايشئن قئستاعئندا 94 جاسئندا ومئردةن وزدئ. سول كةزدةگئ ءدئني سالت-ءداستذر بويئنشا 3 جاس قوسئپ 97 جاس دةپ جامباسئن جةرگة تيگئزگةن ةكةن. قازئر سذيةگئ شئثگئل اؤدانئنئث قاراسةثگئر دةگةن جةرئندة جاتئر.
اتامنئث بويئنئث بيئكتئگئ 2.20 سانتيمةتر، سالماعئ 160 كةلئدةن جوعارئ ةكةن. مئنةزئ اؤئر، داؤسئ زور، گذرئلدةي سويلةيتئن ادام بولعان ةكةن.
قايئسباي اتامئز 1883- جئلدئث جايما شؤاق جاز كذندةرئنئث بئرئندة 16-17 جاسقا تولعان كةزئ. اكةسئنةن ةرتة ايئرلعان جاس بالا وتباسئن اسئراؤ ءذشئن ساؤدا جاساپ ءجذرئپ، ساؤدا ئستةيتئن كةرؤةن باستئعئمةن تانئسئپتئ. ول ادامدئ ءبئر قاراپ تانيتئن سوم دةنةلئ، سئمبئس ساقالدئ، كوزئنةن وت شاشئپ تذرعان الپئستئث ءئشئن ارالاعان اقساقال كئسئ بولسا كةرةك. اماندئقتان كةيئن، قايئسباي كةلگةندةگئ بذيئمتايئن ايتادئ. كةرؤةنباسئ قايئسبايعا سئنايئ كوزبةن قاراپ: «جارايدئ بالام بئرلةسئپ جذمئس ئستةيئك. ةرتةث جولعا شئعامئز، دايئندال» دةپتئ.
قايئسباي ذيئنة كةلئپ، ةكئ تذيةسئمةن كةرؤةنگة ةرئپ، قئزئقتئ دا كذردةلئ ءوزئ بذرئن-سوثدئ ءجذرئپ كورمةگةن، ءبئراق، ذلكةندةردةن كوپ ةستئگةن ذلئ جئبةك جولئن بويلاي موثعول جةرئنة جول تارتادئ ةكةن. جول بويئ بذرئنعئ وتكةن قازاقتئث باتئرلارئ مةن بالؤاندارئنئث اثگئمةسئن ايتئپ جول قئسقارتئپ كةلة جاتقان كةرؤةنشئلةر اثگئمةنئث قئزئعئمةن ءبئر كذندئك جولدئ ارتقا تاستاپ، استئ قذمداؤئت جازئقتاؤ ءبئر توبةشئكتئث ذستئنة قوناقتاپ، ات-كولئكتةرئن دةمالتادئ.
جول بويئ كذشتةرئ تاسئپ ةرئگئپ كةلة جاتقان جاس جئگئتتةر ءبئر-بئرئمةن جاعالاسئپ كذرةسئپ جاتادئ ةكةن. قايئسباي بولسا اعالارئنا مئسقئلداي كذلئپ، توبةشئكتة قاراپ وتئرئپتئ. مذنئث بالا بولسا دا تاؤ ذستئندة تاؤ بولئپ وتئرعان الئپ دةنةسئنة قئزئققان كةرؤةنباسئ تاثدانا قاراپ، «ادامنئث اسئلئ سةن بولارسئث، ءتذپاي-ءتذپاي، ءتئل-كوزئم تاسقا» دةپ جةرگة تذكئرگةن ةكةن.
سوم بئلةك، بؤرا سان، كةث جاؤئرئن، ايؤ مويئندئ قايئسبايدئث كذشئن سئناپ كورؤ ءذشئن، كةرؤةن باستئعئ جيئرما جئگئتكة تذيةلةردئث قوم ءجئبئن ورتاعا جيناتئپ، ءوزئ توبةشئكتئث ذستئنة بارئپ جايعاسئپ العان سوث، «ةندئ كذرةسئثدةر، كئم كئمدئ جاعادئ، جئققاندارئثدئ مئنا جئپتةرمةن بايلاپ وتئرئثدار» دةپ بذيئردئ. ونسئز دا وزدةرئن كورسةتؤگة اسئققان ازاماتتار ارپاث-قذرپاث كذرةسئپ كةتئپتئ. ةث سوثئندا ءبئرئن-ءبئرئ ماتاي بايلاپ سايدئث تاسئنداي ئرئكتةلگةن ءذش جئگئت قالئپتئ. كةرؤةن باستئعئ: «ةندئ ذشةؤئث قاپتاپ قايئسبايدئ بايلاپ سالئثدار» دةپ بذيئرعان ةكةن.
ذشةؤئ دة قايئسبايدان ذلكةن جئگئتتةر. وزدةرئنشة قايئسبايدئ بالاسئنئپ مةنسئنبةسة كةرةك. الگئ ءذش جئگئتتئث بئرةؤئ قايئسبايعا قولئن سوزا بةرگةنئ سول ةكةن، جاس بالؤان قولئنان كوكباردئث ئلاعئنداي ساپ بةرئپ، اناداي جةرگة يئرة لاقتئرعاندا اؤادا قالقئپ بارئپ جةرگة گذرس ةتئپ قذلاپ، ورئنئنان تذرا الماي قالئپتئ. ال قالعان ةكئ جئگئت قايئسبايدئ قاؤمالاپ ذستاپ الئپ، ةكئ اياعئنان قاپسئرا قذشاقتاپ كوتةرئپ جئقپاقشئ بولئپتئ. الايدا قايئسباي بالؤاندئ جئقپاق تذگئلئ ةكئ جئگئت ورئنئنان قوزعالتا الماپتئ. جاس بالامةن جاعالاسا-جاعالاسا دئثكةلةرئ ابدةن قذرئعان ةكئ جئگئتتئ ةكئ جاققا لاقتئرا سالئپ، توبةدة وتئرعان كةرؤةن باستئعئنا قاراي بةتتةپتئ. سوندا بايلاؤدان ةندئ بوساپ جاتقان جئگئتتةر: «ويباي، مئناؤئث الئپ كذشتئث يةسئ ةكةن عوي. دةنةسئ دة تاستاي قاتتئ ةكةن. قولئمةن ذستاعان جةرئثنئث جانئ شئعئپ، سذيةگئث ذگئتئلئپ بارا جاتقانداي بولادئ ةكةنسئث» دةپ كذبئرلةسئپ جاتئپتئ.
بالؤاندار بةلدةسئپ بولعان سوث كةشكئ اسقا وتئرئپتئ. كةرؤةنشئلةردئث بارلئعئ داستارحان باسئنا جينالعان. توبةدة جالعئ كةرؤةن باسئ ءالئ قوزعالماي وتئرئپتئ. كةرؤةنشئلةر: «اسقا كةلئثئز اعا» دةسة دة ءذن جوق. مذثئلئ جانارئن السقا قاداپ، قيمئلسئز وتئر بةرپتئ. جئگئتتةردئث ءبئرئ قايئسبايعا: «كةرؤةنباسئن سةن بارئپ ةرتئپ كةل، ول كئسئ بئردةمةنئ ئرئمداپ قالدئ ما ةكةن»، - دةپ سئبئرلاپتئ.
جاس بالؤان توبةگة شئعئپ، كةرؤةن باستئعئنا: «اتا، نة ؤايئمداپ وتئرسئز؟ ايئبئم بولسا كةشئرئثئز، ئشئثئزدةگئنئ ايتئثئز»، - دةپ قولقا سالادئ. سوندا اقساقال كوزئندةگئ مولدئرةگةن جاسئن سئعئمداپ الئپ: «ةةة، قاراعئم، وتكةن ءبئر وقيعا ةسئمة ءتذسئپ، سونئ ويلاپ وتئرمئن. مةنئث اكةم دة كةرؤةنشئ بولئپ ةدئ. ءوزئ قارئمدئ بالؤان دةسةدئ كورگةندةر. ءبئر جولئ موثعول جةرئندة ارئسقا ءتذسئپ، موثعول بالؤانئ جئعا المايتئنئن ءبئلئپ، اياعئنا تةمئر تاباندئ ةتئك كيئپ، اكةممةن كذرةسئپتئ. كذرةسئپ جذرگةندة بايقاتپاي سول تةمئر ةتئكپةن جئلئنشئگئنةن تةؤئپ، اياعئن سئندئرئپ، قاستاندئق ئستةگةن ةكةن. اياعئ سئنعان اكةمدئ ءئنئسئ ات شانامةن سذيرةپ موثعولمةن شةكارالاساتئن شئثگئل وتكةلئنة الئپ جةتكةن دة، اكةمنئث جاراسئ اسقئنئپ قايتئس بولعان ةكةن. سول ةسئمة ءتذسئپ كةتتئ. ساعان اللا-تاعالا اتاث قالي ارئستاننئث كذشئن بةرگةن ةكةن بالام. اللادان سةنئ سول سياقتئ ارامداردئث قولئنان مةرت بولماسا ةكةن دةپ ؤايئمداپ وتئرمئن. «باتئر اثعال بولادئ» دةگةن ةمةس پة»، - دةپتئ كةرؤةنباسئ قاسئنا كةلگةن بالؤان جئگئتكة.
سوندا قايئسباي: «اتا، تةمئر كذشتئ بولسا، وتقا سالساث نةگة بالقيدئ؟ مةن تةمئردةن دة كذشتئمئن. مةنئث كذشئم الئپ اتان تذيةنئ ئلاقشا كوتةرؤگة دة جةتةدئ»، - كةرؤةن باسئنئث كوثئلئن كوتةرئپتئ.
جول بويئ وسئنداي قئزئقتاردئث كؤاسئ بولئپ، كةرؤةنشئلةر موثعول ةلئنئث قوبدا دةگةن جةرئنة دة جةتةدئ. ولار اكةلگةن قئمبات باعالئ اث تةرئلةرئن كذمئس جامبئ، شاي، قانت تاعئ باسقا قئمبات باعالئ جئبةك ماتالارعا ايئرباستاپ كةرؤةنگة ارتئپ جاتئپتئ. كةنةت، «قاقپا جابئلادئ، تةز شئعئثدار» دةپ بذيئرا سويلةگةن داؤئستئ ةستئگةن قايئسباي ةكئ قوراپ شايدئ ةكئ قولئمةن ذستاپ جذگئرة جونةلةدئ. ةش قينالماستان تذيةنئث ذستئنة ةكئ قوراپ شايدئ ارتقانئن كورگةن موثعولدار: «مئناؤئث ناعئز قارا كذشتئث يةسئ-اؤ»، - دةپ تاث قالئپتئ (شامامةن ءبئر قوراپ شايدئث سالماعئ 150 كةلئ).
ساؤدانئث باسئ-قاسئندا جذرگةن موثعولدئث جئلپوس ءتئلماشئ موثعولدئث تورةسئ گةپ امبئگة جذگئرئپ بارئپ: «قازاق كةرؤةنئندة تاؤ كوتةرةر الئپ كذش يةسئ بار ةكةن. ءبئتئمئ دة بولةك، ناعئز بالؤان دةسة دةگةندةي ةكةن. ءسئزدئث نوقتالئ ايؤئثئزعا تةث كةلةر جالعئز باهادذر بولسا، سول قازاق بولار. وسئ مةرةكةدة سول قازاقپةن كذرةستئرئپ كورسةك قايتةدئ. ةگةر ءسئز كةلئسسةثئز وتكةن-كةتكةن زامانداعئ ارئستاردئث ئشئندةگئ ناعئز جان الئسئپ، جان بةرئسكةن ايقاستئ وسئ ةكةؤئ كورسةتةدئ»، - دةپ تورةسئنئث نازارئن وزئنة اؤدارئپتئ.
بذل مةزگئل موثعول حالقئنئث ةث ذلكةن ذلتتئق مةيرامئ «بادام» مةرةكةسئنة قئزؤ دايئندئق ءجذرئپ جاتقان كةزئ ةكةن.
بذل اثگئمةنئ ةستئگةن موثعول بيلةؤشئسئ ارتئنان كةرؤةنشئلةردئ «ذلئ بادام» مةرةكةسئنئث قادئرمةندئ قوناعئ بولؤعا شاقئرئپ كئسئ جئبةرةدئ. سول كةزدة دالا زاثئنا باعئناتئن موثعولداردئث ذلتتئق بادام مةرةكةسئنئث قذرمةتتئ قوناعئ بولؤ اركئمنئث باسئنا بذيئرا بةرمةيتئن كةرؤةنباسئ جاقسئ بئلسة كةرةك. كوپ ويلانباستان قوسئلا كةتةدئ.
وسئلايشا قازاق جئگئتتةرئ اپتا سوثئندا وتةتئن ذلئ مةرةكةنئ كذتئپ، موثعول ءامئرشئسئنئث بذيرئعئمةن الئستان ارنايئ كةلگةن قوناق رةتئندة سئي قذرمةتكة بولةنةدئ. كةرؤةنشئلةردئ توي وتةتئن جايلاؤعا اپارئپ توي قوناقتارئنا قوسئپ، وزدةرئنة ارنالعان سةگئز قانات اق ورداعا ءتذسئرئپتئ. ول جةردة قئرعئزدان، وزبةكتةن جانة تيبةتتةن كةلگةل قادئرمةندئ مةيمانداردئ جايعاسئپتئ. سول مةرةكةدة گةپ امبئ تورة ءوزئنئث بيلئگئن كورسةتؤ ماقساتئندا ذلئ دالانئث يگئ جاقسئلارئنئث ءبارئن جيناعان ةكةن. سول ؤاقئتتا التايدئ بيلةپ تذرعان ايگئلئ ءمامي بي دة ءوزئنئث ءانشئ، كذيشئ، باتئر-بالؤاندارئ مةن قوسا، جذيرئك ات، قئران قذستارئن الئپ ءوز ءسان-سالتاناتئن قذرئپ، تويعا كةلگةنئن ةستئپ، كةرؤةنشئلةر ءتئپتئ مارقايئپ قالسا كةرةك.
وسئلايشا كوپتةن كذتكةن تويدا باستالعان ةكةن. اقئن-كذيشئلةردئث ونةر كورسةتؤئ اياقتالعان سوث، ات ويئندارئنا دا كةزةك بةرئلئپتئ. «بايگة باستالادئ، ات ايدايمئز» دةگةن حابار ةستئلة سالئسئمةن ءذش جذزدةن استام ات الامان بايگةگة قوسئلئپ، ات ايداؤشئلاردئث الدئنا ءتذسئپ، بايگة بولار كذنشئلئك جةرگة كةتكةن. ئزئنشة «بالؤان-بالؤان» دةپ موثعولدار جاعئ اه ذرئپ، ايقايلاپ تويدئث كوركئن كةلتئرةتئن بالؤانداردئ ورتاعا شاقئرادئ. اركئم ءوز بالؤانئن الئپ، ورتاعا شئعئپ كذرةستئرئپ جاتادئ. جةثگةندةرئ جةثئسئنة ءماز، جةثئلگةندةرئ جةر توپةشتةپ كةتئپ جاتئپتئ. بذكئل بالؤاندئ شاق كةلتئرمةگةن تيبةت بالؤانئ موثعولدئث ءتورت كئسئ ءتورت جاعئنان اتقا بايلاپ، نوقتالاپ اكةلگةن اؤزئنان اق كوبئك اتئپ، جةر تارپئپ، ايبار كورسةتكةن الئپ بالؤانئن كورگةندة، كذرةستةن باس تارتئپ جولئن بةرگةن ةكةن. بذل بالؤان موثعولدئث اتاقتئ بالؤانئ دونعارا ةدئ. بذعان ماساتتانعان موثعولدار: «جذرت اراسئنان جذرةگئنئث تذگئ بار، اناسئنان ةركةك بولئپ تؤئلعان، ارئستان جذرةك ازامات بارما؟ جوق بولسا بايگةمئزدئ بةرئثدةر»، - دةپ كذللئ دالانئث يگئ جاقسئلارئن كذلكئ ةتةدئ.
وسئ ساتتة نامئستانئپ كةتكةن كةرؤةنباسئ ورئنئنان اتئپ تذرئپ: «ةركةك توقتئ قذرباندئق دةگةن بالام، جئقساث ةرسئث، جئعئلساث ةزسئث»، - دةپ قايئسبايعا ورتاعا شئعؤعا قولقا سالئپ، ءوزئنئث استئنا مئنگةن جورعا اتئن الدئنا كولدةنةث تارتقان ةكةن.
مذندايدا قايئسباي دا قاراپ قالسئنبا جةتةلةگةن تذيةسئن جئگئتتةردئث بئرئنة بةرئپ: «اتا، اتئثئز كوتةرة المايدئ-اؤ مةنئ، قوراش بولسادا بةلئ مئقتئ قاقپانبةل ات اكةلئثئز»، - دةپتئ.
كةرؤةن باسئ: «ءاي بالام، ءمئنؤ سةنئث ءئسئث، اپارؤ مةنئث ءئسئم»، - دةپ ايقاي سالعانئ سول ةكةن، قايئسباي ات ارقاسئنا قارعئپ مئنگةندة ات جةرگة ةكپةتئنةن ءتذسئپتئ. كةرؤةنشئلةر سوندا بارئپ، قايئسبايدئث نة ءذشئن اتقا مئنبةي، تذية ءمئنئپ جذرةتئنئن ءتذسئنئپتئ. بذنئ كورگةن التايدان ارنايئ بارعان ءمامي بي نامئستارئن جةر قئلعان موثعولدارعا اشؤلانئپ، ءوزئنئث ايگئلئ قارا تورئسئمةن ورتاعا قايئسبايدئ الئپ شئعئپ:
«اتاث شاقابايدئث ارؤاعئ قولداسئن، شاقاباي، جانئبةك!»، - دةپ ذرانداپ ورتاعا الئپ شئعادئ. وسئ كةزدة نوقتاسئن سئپئرئپ موثعول بالؤانئ دا ورتاعا اتئپ شئعئپتئ. وسئعان دةيئن ءالئ ةشكئمنةن بةتئ قايتئپ كورمةگةن بالا جئگئت قارسئلاسئمةن الئسا كةتةدئ. بذل ةكئ بالؤاننئث ايقاسئ كورةرمةندةرگة بةينة ءبئر ةكئ تاؤ ءبئر-بئرئمةن سوعئلئسئپ جاتقانداي اسةر قالدئرئپتئ. موثعول بالؤانئنئث دةنةسئ قايئسبايعا قاراعاندا الدة قايدا سوم بولسا دا، كذشئ از ةكةنئن سةزئنگةن نوقتالئ ماقذلئق قايئسبايدئث كوزئنة قذم شاشئپ، كوزئن كولةگةيلةپ جئقپاق بولئپ ارةكةتتةنةدئ. قارسئلاسئنئث بذل ارةكةتئنة اشؤلانعان بالا جئگئت دونعارانئث سول اياعئن وث اياعئمةن وراي اساؤ جامباسقا الئپ، «ءيا، ارؤاق، شاقاباي!»، - دةپ ارتئنا قاراي كوتةرة لاقتئرئپ، كذش اتاسئن تانئمايتئنئن كورسةتئپتئ. نامئسئن جئبةرمةگةن بالا جئگئت قارسئلاسئن جةرگة الئپ ذرعاندا جةردئث شاثئ بذرق ةتة ءتذسئپتئ. قايئسباي بالؤان «قئزئلعا» تذسكةن بذركئتتةي نوقتالئ بالؤاننئث ذستئنة قونئپ الئپتئ. تورةشئلةر دة جينالعان قاؤئمدا جاس بالانئث جةثئسئنة ءدان ريزا بولعان ةكةن.
ال موثعولدئث نوقتالئ بالؤانئ بار سالماعئمةن جةرگة كوتةرئلئپ بارئپ گذرس ةتئپ تذسكةندة جامباس سذيةگئ سئنئپ كةتكةن ةكةن. موثعولدار نامئستان كئرةرگة جةر تاپپاي، جةثئلگةن بالؤانئن كوك قاراعانمةن ساباعان دةپ ايتادئ بئلةتئندةر. قايئسباي بالؤاننئث وسئ جةثئسئ ءذشئن موثعولدار توعئز ورام جئبةك ماتا، كذمئس تايتذياق، استئنا ةكئ تذية مئنگئزئپ جولعا سالئپتئ.
موثعولدئث تورةسئ گةپ امبئ: «ارعئ-بةرگئ وتكةن كذش اتاسئ بالؤانداردئث ةث كذشتئسئ سةن ةكةنسئث، ةندئ جةر بةتئندة سةنةن اسار كذشتئ ادام تؤماس»، - دةپ ءوز باعاسئن بةرئپ، كوزئنة ئستئق جاس الئپ، جاس بالؤان قايئسبايدئث بةتئنةن يئسكةگةن ةكةن.
وسئ كذرةسئنةن كةيئن، قايئسبايدئث اتاعئ بذكئل موثعول ةلئنة، قازئرگئ قئتايدئث التاي ايماعئ، بوعدا، ةرةنقابرعا جةرلةرئنة جايئلئپ، «مةن، مةن» دةگةن مئقتئلار اتئن ةستئپ ذركة قارايتئن بولئپتئ.
بذل بالؤان اتامئزدئث ةث العاشقئ ءئرئ جةثئسئ بولئپ تاريحقا قالئپتئ. ال، ودان كةيئنگئ ةل ئشئندة جانة شةتةلدةردة بولعان كذرةستةرئ تؤرالئ اقپاراتتار جةتةرلئك. مةن سئزدةرگة تةك العاشقئ كذرةسئن ايتئپ وتئرمئن. قايئسباي اتامئزدئث كوزئندةي بولئپ، الئپ كذشئن ايگئلةيتئن كوتةرگةن تاستارئدا ءوزئ جذرگةن جةرلةرئندة ءالئ كذنگة دةيئن كوپتةپ كةزدةسئپ جاتتادئ. ول كئسئنئث كوتةرگةن ءار تاسئ اثئزعا بةرگئسئز قئزئقتئ اثگئمةلةرگة ارقاؤ بولئپ جذرت اراسئندا كةثئنةن تارالعان.

مةنئث سئزگة بةرئپ وتئرعان مئنا تاستئث سؤرةتئ قازئر قئتايدئث موري اؤداننئث اسرقاي اؤئلئنا باراتئن جولدئث جيةگئندة جاتئر. سؤرةتتةگئ تاستئ قذشاقتاپ تذرعان ايةل ادام قايئسباي اتامئزدئث تؤعان قئزئ ءزاريا. ول 1981- جئلئ 26- ماؤسئمدا شأةسيانئث ستوككويم قالاسئنان تؤعان جةرئنة كةلگةن كةزئ.
اتامئزعا بذل تاستئ كوتةرؤگة تذرتكئ بولعان تولةؤباي بي ةكةن. بالؤان اتامئزبةن تولةؤباي بي ةكةؤئ سول ماثداعئ تويعا بارئپ كةلة جاتقان جولئندا تولةؤباي ءبيدئث بالؤان اتامئزعا: «ارتئثئزعا ءبئر بةلگئ قالدئرئپ كةتسةثئز بولماي ما؟ بولاشاق ذرپاقتارئث ءسئزدئث كذشئثئزدئ ءبئلئپ ذمئتپاي سئيلاپ جذرةر ةدئ»، - دةپ قولقا سالئپتئ. بذل تالاپتئ اتامئز قابئل الئپ: «ءاي، مئنا ماثايدا ئثعايلئ كوتةرة قويار تاس جوق-اؤ دةيمئن، اناؤ سؤدئث ماثئنداعئ تذرعان اق سذرئ تاستئ الئپ كةلةيئن»، - دةپ جولداستارئنا تاستان وشاق جاساپ قويؤدئ تاپسئرئپ ءوزئ 60-70 مةتر الئستا جاتقان جئلعاداعئ تاستئ كوتةرئپ تولةؤباي بي وتئرعان توبةشئككة شئعارئپ قويعان ةكةن. سول جئلئ اتامئز 37 جاستا بولئپتئ. بذل 1903- جئلئ ةدئ.
قايئسباي اتامئز 80 جاسقا كةلگةنشة كذرةسئپتئ. قارتايعان شاعئنا دةيئن بويئنان كذشئ كةتپةگةن ةكةن. بذل اثگئمة قايئسباي بالؤاننئث ومئرئنةن ويئپ الئنعان ءبئر عانا ذزئك سئر. ءالئ دة بئزگة جةتپةگةن ةرئلئكتةرئ جةتةرلئك. الداعئ ؤاقئتتا تاعئ دا قايئسباي اتامئز تؤرالئ ايتا جاتارمئز...
اثگئمةنئ جازئپ العان كذنسذلتان وتارباي
گازةتئ«Sport»