جذماباي ءبئلال ذلئ: حانزؤلار قازاقتئ جاقسئ كورةدئ
استانا. 7 - جةلتوقسان. قازاقپارات - قئتايدئث 1- دارةجةلئ جازؤشئسئ جذماباي ءبئلال ذلئ شئنجاثنئث تارباعاتاي ايماعئ سارئ ةمئل ةلدئ مةكةنئندة 1941 - جئل تؤئلعان. العاش مةدئرةسةدة ساؤات اشئپ، ارتئنان «وبالئ كةزةث» باستاؤئش مةكتةبئن جانة ءدوربئلجئن ورتالاؤ مةكتةبئن وقيدئ. كةيئن وقؤئن شاؤةشةكتةگئ گيمنازيادا جالعاستئرادئ.
1958 - جئلئ شئنجاث ؤنأةرسيتةتئنئث قئتاي ءتئل-ادةبيةت فاكؤلتةتئنة وقؤعا تذسةدئ. الايدا جذكةث وتباسئ جاعدايئنا بايلانئستئ وقؤئن ورتا جولدا تاستاپ كةتةدئ. اؤئلدا قارا جذمئس ئستةپ ءجذرئپ قالامئن تاستاماعان قالامگةر، ءبئر عاسئردئث جذگئن كوتةرةتئن شئعارمالارئن دذنيةگة الئپ كةلةدئ. 2009 - جئلئ «شئنجاث جاستار-ورةندةر باسپاسئنان» ونئث ون تومدئعئ جارئق كورةدئ. جازؤشئنئث اثگئمة، پوأةستةرئنئث دةنئ حانزؤ تئلئنة اؤدارئلعان. «ارؤلار» اتئ رومانئ دا حانزؤ وقئرماندارئنئث قولئندا ءجذر. «قيئق» دةگةن اثگئمةسئ جاپون تئلئنة اؤدارئلعان. حانزؤدئث قالامگةرلةرئمةن ذزةثگئ ءتذيئستئرئپ جذرگةن ج.ءبئلال ذلئمةن الماتئعا كةلگةن ساپارئندا جولئعئپ اثگئمةلةسكةن ةدئك.
- جذماباي ءبئلال ذلئ، ءوزئثئز بئلةسئز جازؤشئ دةگةن حالئقتئث ادةبيةتكة كةلؤئ ءارقيلئ بولادئ. بئرةؤئ بالا جاستان ادةبيةتكة ارالاسسا، ةندئ ءبئرئ ورتا جولدا قولئنا قالام الئپ جاتادئ. ءسئز ادةبيةتكة قالاي كةلدئثئز؟
- سوناؤ بالا كةزئمدة كوركةم ادةبيةتتپةن سؤارئلدئم. 1953 - جئلدارئ كةثةس وداعئ مةن قئتايدئث قارئم-قاتناسئ جاقسئ بولاتئن. قازاقستاننئث باسپاءسوزئ بئزگة بارئپ تذردئ. سوندا «جذلدئز» جذرنالئ مةن «قازاقستان پيونةرئ» گازةتئ مةنئث سذيئكتئ باسئلئمئم بولدئ. ةث العاش م.شولوحوأتئث «كوتةرئلگةن تئث» رومانئنئث ءبئرئنشئ كئتابئن «جذلدئزدان» وقئسام، ال مذحتار اؤةزوأتئث «كوكسةرةگئمةن» «قازاقستان پيونةرئنةن» تانئستئم. ءار نومئرلةرئن اسئعا كذتةتئن ةدئم. قئتايداعئ قازاق مةكتةپتةرئنة ادةبيةت وقؤلئعئ قازاقستاننان كةلةتئن. قولئم جةتپةي جذرگةن روماندار ارئ-بةرئ مادةني بايلانئستارمةن وتكةن ةل ارقئلئ قولئما ءتذستئ. الةم ادةبيةتئ، ورئس ادةبيةتئ جانة كةثةس قازاق ادةبيةتئنئث وزئق ذلگئلةرئمةن بالا كةزئمدة تانئسؤ ورايئنا وسئلاي ية بولدئم. ءالئ ةسئمدة، م.لةرمونتوأتئث «ءبئزدئث زاماننئث كةيئپكةرئ» دةگةن پوأةسئن بئرنةشة قايتارا وقئعانئم بار. ويتكةنئ بذل پوأةستئ مةكتةپ وقؤشئسئ بولعان ماعان وتة كذردةلئ بولدئ. ةندئ ويلاسام سول كةزدة وقئعان شئعارمالار مةنئث رؤحاني دذنيةمة ساثئلاؤ ءتذسئرئپ، جذرةگئمة ءبئر تذقئم تاستاپ كةتئپتئ.
- ادةبيةت ايدئنئنا بالا كةزئثئزدة-اق قارماق تاستاپ ذلگئرگةن ةكةنسئز عوي؟
- «قاراثعئ» اتتئ تئرناق الدئ اثگئمةمدئ 1954 - جئلئ جازدئم. 1961 - جئلئ «باقئت» اتتئ اثگئمةلةر جيناعئم جارئق كوردئ. سودان 1963 - جئلعا دةيئن «ستؤدةنت سئرلارئ» قاتارلئ ءبئر توپ اثگئمةلةرئم مةن ليريكالئق ولةثدةرئم جاريالاندئ. وسئلاي مةنئث شئعارماشئلئق ءومئرئم جالعاسئن تابا بةردئ.
- قئتاي قازاق ادةبيةتئنئث رومان جانرئنا العاش بولئپ تذرةن سالعان جازؤشئنئث ءبئرئ ءسئزسئز. ولاي دةيتئنئم، 1979 - جئلئ جازؤشئ جاقئپ مئرزاقاننئث «ارمان اسؤئنداسئ» مةن ءسئزدئث «جونداعئ جورئقتار» اتتئ رومانئثئز ئركةس-تئركةس باسپادان شئققانئن جاقسئ بئلةمئز. سول «جونداعئ جورئقتاردئ» جذماباي ءبئلال ذلئ سيئر باعئپ ءجذرئپ جازدئ» دةگةن ءسوزدئ ةستئگةنئم بار. سونئث انئق-قانئعئن ءوز اؤزئثئزدان ةستئسةك...
- سئزدةر جاقسئ بئلةسئزدةر، قئتاي ساياساتئندا بةينة اؤدارئسپاق سةكئلدئ ذلكةن توثكةرئس بولدئ. بذل قذيئن مةنئ دة ءئلئپ اكةتتئ. كذرةسكة الئنعانئم دا راس، سيئر باعئپ ءجذرئپ جاسامپازدئقپةن اينالئسقانئم دا راس. سول سولاقاي ساياساتتئث جذرةكتةگئ توثئ جئبئگةنئمةن، دةنةگة سالعان تاثباسئن ءوشئرؤ مذمكئن ةمةس ةكةن. تةمئردئ قئزدئرئپ تايدئث سانئنا باسقان تاثبا كةيئن سوعئمعا اينالسا دا، تةرئسئندة قالئپ قوياتئنئ سةكئلدئ. ةث باستئسئ مةن دة ءبئر ذلتتئث وكئلئ بولعاندئقتان سول زذلمات جئلدارداعئ قوعامدئق جاعدايدئ ادةبيةت ارقئلئ بةينةلةؤگة ءماجبذر بولدئم. 1979 - جئلئ ناؤرئزدا «شئنجاث» گازةتئندة «جونداعئ جورئقتاردئث» بئرنةشة تاراؤئ باسئلدئ، ءارئ رومان بةيجئثدةگئ ذلتتار باسپاسئنا باسؤعا جئبةرئلدئ. وعان قوسا سول جئلئ شئنجاث پروزاسئنداعئ تذثعئش ليريكالئق شئعارمام «كةشكةن كذندةر» جارئق كورةدئ. الايدا بذل كةز «مادةنيةت زور توثكةرئسئنئث» سوثعئ مةزگئلئ بولعاندئقتان كةي نارسةنئ ساياساتقا سئيدئرئپ ايتؤعا تؤرا كةلدئ. ءبئراق جاثا ءوزئث ايتقانداي العاشقئ رومان بولعاندئقتان ادةبيةتكة شولئركئرةپ وتئرعان جذرت جئلئ قابئلداپ، قئزئعئپ وقئدئ. ودان كةيئن مةنئث شئعارماشئلئعئم مذلدة باسقا سوقپاققا ءتذستئ.
- ول قانداي جول ةدئ؟
- قئتايداعئ ذلتشئلدارعا قارسئ كذرةس، 1966 - جئلعئ «مادةنيةت زور توثكةرئسئنة» جالعاسقان اسئرة سولشئل ساياسات شئنجاث قازاق ادةبيةتئن جورگةگئندة تذنشئقتئرسا، ال نةشة مئث جئلدئق تاريحئ بار حانزؤ ادةبيةتئن دة اياعان جوق، قذردئمعا جئبةردئ. قالامگةرلةردئ ذلتقا، ناسئلگة بولگةن جوق. جاپپاي كذرةسكة الئپ، قؤدالادئ. الدئ تذرمةگة توعئتئلدئ. دةمةك، بذل شاق «بالاپان باسئنا، تذرئمتاي تذسئنا» كةتكةن زامان بولدئ عوي.
رةفورماتور دئث شاؤپيث بيلئككة كةلئپ ساياسات وثالعاننةن كةيئن، 1982 - جئلئ بةيجئثدة قئتاي جازؤشئلارئنئث العاش باس قوسؤئ بولدئ. سوندا حانزؤدئث اتاقتئ اقئنئ گو مورو: «20 جئلدان بةرئ جازعاندارئمنان بةزدئم»، - دةدئ. مئنة، كوردئثئز بة، سول كةزدة حانزؤ ادةبيةتئ وسئنداي كذيگة ءتذسئپ قالعان. دئث ليث دةگةن ايةل جازؤشئ سوندا كوز جاسئنا ةرئك بةرئپ جئلادئ. بذل جينالئسقا قاتئسقان قالامگةرلةردئث جذرةگئ قان جئلاعانئن سةزئنؤ قيئن ةمةس ةدئ. كةيبئر سؤرةتكةرلةر تابيعاتئندا، رؤحئندا بار مذمكئنشئلئكتةردئ پايدالانا الماعانئنا نالئدئ.
ادةبيةت پةن ساياسات دةگةن ةكئ ءتذرلئ نارسة عوي. تازا ادةبيةت دةگةن بولادئ، كوركةم ادةبيةت دةگةن بولادئ. مئنة، وسئدان كةيئن ادةبيةتتئ ساياساتتان ءبولئپ الؤعا بولاتئن ءبئر جايما شؤاق زامان تؤا باستادئ. شئنئ كةرةك، بذل كةزدةسؤ مةنئث كوكةيئمة ساثئلاؤ ءتذسئردئ. ادةبيةت دةگةن وتة كذردةلئ، وتة كيةلئ نارسة. مذنئ جالاث، جةثئل-جةلپئ بةرؤگة بولمايتئنئن ءتذسئندئم. شئعارمانئ قارئمئث جةتسة وقئرمانعا نة عذرلئم كوپ قاتپارلاپ بةرؤ كةرةك، قذددئ قئرئق قابات سةكئلدئ دةپ ويلادئم. قئرئق قاباتتئث قابئعئن ارشي بةرسةثئز ةث سوثئندا وزةگئنة جةتةسئز. سول وزةك قابئعئنا قاراعاندا وتة ءتاتتئ بولادئ. ويتكةنئ قوعام كذردةلئ، ادام ءومئرئ كذردةلئ. وسئ ماقساتتئ الدئعا قويا وتئرئپ، الدئمةن اثگئمةلةردةن باستادئم. العاشقئ اثگئمةم «اسپان سةرئسئ» حانزؤ تئلئندة شئعاتئن «ذلتتار ادةبيةتئ» جذرنالئندا جاريالاندئ. «ءذش قيئق» دةگةن اثگئمةم جاپون تئلئنة اؤدارئلئپ كةتتئ. كةيئن پوأةسكة، ودان ارئ رومانعا اؤئز سالدئم. جالاث جذرئستةن كذردةلئككة، تايازدان تةرةثگة تارتؤ، ءبئر قاتپاردان كوپ قاتپارعا سذثگؤگة ءوتتئم. مةنئث روماندارئمدا ءبئر جةلئ ةمةس، ةكئ-ءذش جةلئ قاتار جذرةدئ. ةث سوثئندا ءبئر ارناعا توعئسادئ. وقئرمانعا قاجةتتئ ءبئر نارسة ايتئلادئ.
قئتاي ذلتتار ادةبيةتئن زةرتتةؤشئ، سئنشئ، پروفةسسور چئث بايجذن: «جذماباي شئعارمالارئ تايازدان تةرةثگة، كوپ قاتپارلئققا قذلاش ذرعان زامانئمئزدئث شوقتئعئ بيئك تؤئندئلارئ قاتارئنان ورئن الدئ» دةسة، ول جانة 1987 - جئلئ شاثحاي قوعامدئق عئلئم اكادةمياسئ شئعارعان «قئتاي جازؤشئلار قئبئلاماسئ» اتتئ كئتاپقا «جذماباي ءبئلال ذلئ ءوزئنئث ذلتتئق قازئناسئن قازئرگئ زامان مودةرنيزم ادةبيةتئنئث دةثگةيئنة كوتةرة ءبئلدئ» دةگةن باعا جازدئ. بذگئنگةدةيئن مةنئث ادةبي تؤئندئلارئم تؤرالئ جازئلعان حانزؤدئث چئث بايجذن، شئث ؤي، جاث ؤي سئقئلدئ بةلگئلئ سئنشئلار مةن ادةبيةت تانؤشئلار جازعان ماقالانئث ءوزئ «تةرةثدئك» دةگةن كئتاپقا جذك بولدئ.
- مذمكئن سئزگة باتئستئث مودةرنيزم ادةبيةتئ ئقپال ةتكةن بولار؟
- ماعان مودةرنيزم ادةبيةتئنئث اسةرئ بولدئ دةيتئندةي مةن ونداي شئعارمالاردئ وقئعان ةمةسپئن. ءتئپتئ، ةستئگةن كذننئث وزئندة، سولارعا ذقساپ جازايئن دةگةن وي مةندة بولعان دا ةمةس. مةنئث ءبئر بئلةتئنئم، ميئما نة كةلةدئ سونئ جازامئن. نةعذرلئم ةركئن جازؤعا تئرئسامئن. اقيقاتئن ايتقاندا ادةبيةت تةورياسئنا باعئنبادئم. وعان ءبئر كئرئپ الساث، شئعؤئث قيئن. ول جاعئن مةن جاقسئ بئلةمئن.
- سول تؤئندئلارئثئزدئ اتاپ وتسةثئز؟
- «اسپان سةرئسئ» اثگئمةسئنةن كةيئن ارت-ارتئنان «ءذش قيئق»، «نةكة»، «سذرئ قار»، «بئلةؤ»، «زاثگئنئث رؤحئ»، «شاثقان بوز» دةگةن سةكئلدئ اثگئمةلةر مةن «ولمةستئث كذنئن بةر»، «قوثئر تاؤدئث كذثگئرئ»، «اقسةلةؤ» قاتارلئ پوأةستةر مةن «دالا تورعايلارئ»، «ارؤلار» قاتارلئ رومانداردئ جازدئم.
- «ارؤلاردا» نة ايتئلادئ؟
- بارانشا دةگةن رؤدئث ءبئر جةسئر ايةلئنئث تاعدئرئ. كذيةؤئ ولگةن سوث رؤئ ونئث تذرمئس-تئرشئلئگئن قامداپ كةتتئ. ةگئنئن سالئپ بةرةدئ، مالئن باعئپ بةرةدئ، وتئن-سؤئن اكةلئپ بةرةدئ. جةسئرلةرئن وسئلاي اسئرايتئن بولعان. ول كةزدة ءبئزدئث قازاقتا قايئرشئ، جةتئم-جةسئر دةگةن بولماعان. ةگةر ءبئر رؤدا قايئرشئ بولسا، انا رؤدئث ءبيئ كةلئپ «پالةنشةنئث بالا-شاعاسئن نةگة قاثعئرتئپ قويدئثدار» دةپ بةتئنة باساتئن بولعان. سول اثگئمةنئ ايتقئزباؤ ءذشئن ول رؤ جةتئم-جةسئرئن باعاتئنئ سودان. وسئعان قاراپ وتئرساث بذرئن ايةلدةر تةثدئگئ بولمادئ دةگةنگة كئم سةنةدئ.
كةيئنگئ تاعدئرئ نة بولدئ؟ جةسئر ايةل جةر يةسئ، مال يةسئ اتانادئ. ونئ كذرةسكة الدئ. ويتكةنئ بيلئك اؤئستئ، قوعام وزگةردئ. كةرئسئنشة ازعئنداؤ پايدا بولدئ. ءمورالدئق جاقتان، تذرمئستئق جاقتان ادامدار ازعئنداي باستادئ. وسئنئث ءبارئ «ارؤلاردا» ايةل ءومئرئ، ايةل تاعدئرئ ارقئلئ ءذش جةلئمةنةن تارتئلدئ. اتاپ ايتقاندا ءذش قوعام، ءذش تاعدئر. ءبئرئنشئ جةلئ ازاتتئقتان بذرئنعئ جةسئرلةردئث تاعدئرئ، ةكئنشئ جةلئ ازاتتئقتان كةيئنگئ جانة نارئقتئق ةكونوميكا كةزئندةگئ ارؤلاردئث تاعدئرئ. قابئرعادا سؤرةت ءئلؤلئ تذر، سؤرةتكة شئبئن-شئركةيلةر قذجئناپ العان. ال ول شئبئن-شئركةيلةردئ ءبئر جؤان باس كوبةلةك قئرشئپ، تذتئپ جةي باستايدئ، بذل - ءبئر جةلئ. روماندا ايةل تاثداپ جذرگةن ءبئر سوت بار. الگئ كوبةلةك سوتتئث باسئنا سارت ةتئپ قونادئ. سوت سول جةردة ءتئل تارپاي جان تاپسئرادئ. قذران كارئمدة جان العئش جةبئرةيئل ءار ءتذرلئ بةينةمةن كةلئپ ادامنئث جانئن الاتئنئ تؤرالئ ايتئلادئ عوي. مةن سونئ وسئ جةردة پايدالاندئم. جةسئر ايةل وتة كذردةلئ زاماندا ازبادئ، وتباسئن ساقتاپ قالدئ، رؤئن ساقتاپ قالدئ، ذلتئن ساقتاپ قالدئ. مئنا بةيبئت كذننئث وزئندة الگئ سوت ازئپ كةتتئ. سوندئقتان ول ولؤگة ءتيئستئ. جةبةرةيئل ونئث جانئن ةرتة الؤعا مئندةتتئ. كذردةلئ جةلئ دةپ وتئرعانئم وسئ. مةن وسئ جةسئرلةردئث الاساپئران ءومئرئن بةرؤ ارقئلئ ذلتتئث تاعدئرئن كورسةتؤگة تئرئستئم.
- حانزؤ ءتئلئن جاقسئ بئلةسئز بة؟
- جاقسئ بئلةمئن. الايدا شئعارمالارئمدئ حانزؤ تئلئندة جازا المايمئن. قئتاي جازؤشئلارئ مةن الةم قالامگةرلةرئنئث وزئق تؤئندئلارئن شولئپ وتئرامئن. سولاردان ساثئلاؤ ئزدةيمئن. تابا الامئن با، تابا المايمئن با؟ مذمكئن تاپقان دا شئعارمئن. ةسئثئزدة بولسئن، ةگةر ساثئلاؤ تابا الماعان جازؤشئ تذنشئعئپ قالادئ. حانزؤلاردا «يةشئن» دةگةن ءسوز بار. تؤرا ماعاناسئ - «قارا نيةت». ال بالاماسئ - «باتئلدئق»، «جذرةكتئلئك»، «كوزسئز باتئرلئق»، «تاؤةكةلشئلدئك» دةگةنگة كةلةدئ. ةثباستئسئ مةندة باتئلدئق بولدئ. ل.تولستويدئ تؤعان - ورئس، حةمينگؤةيدئ تؤعان - نةمئس، م.اؤةزوأ پةن و.بوكةيدئ تؤعان - قازاق. ال مةنئ دة تؤعان - وسئ قازاق قوي. قذداي بةرگةن اقئل-پاراسات، تالانت، ءبئلئم بار. قئتايدئث ازاتتئقتان بذرئنعئ، كةيئنگئ ءومئرئن جاقسئ بئلةمئن، نارئقتئق ةكونوميكاسئن ءبئر كئسئدةي باسئمنان وتكئزدئم. دةمةك، ذلكةن ذمئتپةن ادةبيةت الةمئمدئ ايقئنداپ، قول تاثبامدئ بولةكشة قالدئرعئم كةلدئ.
- الةم جازؤشئلارئنان كئمدئ وقيسئز؟
- ول ةندئ ءارقيلئ عوي. جاپونيانئث ءبئر كةرةمةت جازؤشئلارئ بار. سولاردئ ءجيئ وقئپ تذرامئن. ولار ذساق نارسةنئ ءئلئپ اكةتئپ، ذلكةن دذنيةنئ قوزعايتئنئ ماعان قاتتئ ذنايدئ. وسئ كئشكةنة دةتالدان جاپون ذلتئنئث ار جاق-بةر جاعئ كورئنئپ قالادئ. ءبئزدئث قازاق پروزاسئندا ا دةگةندة تابيعات سؤرةتئن بةرئپ، ودان سوث ول ادامنئث ار جاق-بةر جاعئن ءتذسئندئرئپ جاتاتئن ءبئر ءداستذر بار عوي. ال ول جاپوندئقتاردا جوق.
- قازاقستان قالامگةرلةرئنةن كئمدةردئ جوعارئ باعالايسئز؟
- قازاق ادةبيةتئنئث كلاسسيكتةرئ - بةيئمبةت مايلين، مذحتار اؤةزوأ، ءسابيت مذقانوأ، عابيت مذسئرةپوأ، ءئلياس ةسةنبةرلين، عابيدةن مذستافين جانة ءابدئجامئل نذرپةيئسوأتةر ءوز الدئنا. ورالحان بوكةيدئث شئعارمالارئندا باتئلدئق، تةرةثدئك بار. سوسياليستئك قوعامداعئ قازاق ذلتئنئث تاعدئرئن وزگةشة بةينةلةيدئ. پروزاسئندا دذنية ادةبيةتئنئث ءيسئ بار. ونئث م.شولوحوأتئ ءپئر تذتقانئن شئعارمالارئنان بايقاؤ قيئن ةمةس. بذل - و.بوكةي م.شولوحوأقا ةلئكتةپ جازدئ دةگةندئ بئلدئرمةسة كةرةك. ول سول ارقئلئ وزئنشة ءبئر قذبئلئس جاساعان. ونئث جازؤشئلئق شةبةرلئگئ مةن تةرةث ويلئلئعئ دا سوندا جاتئر. ةگةر ورالحان الةمدئك ادةبيةتتئث قاتارئنان ويئپ تذرئپ ورئن السا وعان تاثعالماثئز. ويتكةنئ ونئث شئعارمالارئنئث ءبئتئمئ بولةك. سول سةبةپتئ الةم ادةبيةتئ ونئ جاتسئنباي قاتارئنا الاتئنئنا مةنئث سةنئم كامئل.
ءدال قازئر جازئپ جذرگةندةردئث اراسئندا باسقالاردا جوق كةيبئر كوركةمدئك، كذردةلئ نارسةلةر قابدةش جذمادئلوأتة بار. قابدةشتئ جةرلةسئم بولعاندئعئ ءذشئن ماقتاپ وتئرعانئم جوق. ول م.اؤةزوأ ءداستذرئن جالعاستئرؤشئ، جاثعئرتؤشئ قالامگةر. ةكئ ةلدئث ءومئرئن جاقسئ بئلةتئن سذثعئلا جازؤشئ. قابةكةث شئعارمالارئنئث وزگةشةلئگئ دة وسئندا شئعار. جاقئندا «قازاق ادةبيةتئنةن» «دونجؤان قوراز» دةگةن اثگئمةسئن وقئدئم كوركةمدئگئ ءوز الدئنا، تةرةثدئك بار. قابةكةث وسئ جذرئسئنةن تانباسا ءالئ تالاي جاؤهار تؤئندئلاردئ دذنيةگة الئپ كةلةرئ ءسوزسئز.
- جاس جازؤشئلار تؤرالئ نة ايتاسئز؟
- قازاقستاننئث قازئرگئ جاس جازؤشئلارئ ءالئ ءومئر كورئپ ذلگئرگةن جوق. ءومئردئ ةندئ كورة دة المايدئ. بذرئنعئ ءومئر قايتا اينالئپ كةلمةيدئ. ول جةتئ قابات جةردئث استئنا كةتتئ. قازاقتئث بذرئنعئ شئرايلئ، قذنارلئ ءتئلئ سونئمةن بئرگة جةرلةندئ. ول ءتئلدئ ةندئ تئرئلتة المايدئ. سول ءذشئن كةسةك تؤئندئ، ذلئ شئعارما تؤؤئ ةكئ تالاي. مذمكئن تؤاتئن دا شئعار. ويتكةنئ تاؤةلسئز قازاقستانئث 20 جئلدئق تاريحئنا كةثئنةن ارالاسئپ، بذل ةل قايدا بارا جاتئر، ءاؤ باستا قالاي بولدئ، ذلتتئث تاعدئرئ نة بولادئ دةپ سوگة الاتئن تالانئت يةسئنة قذداي ساؤلة تذسئرگةن بولسا، بئرةر ةرةكشة رومان جازئلاتئن شئعار. ءبئراق مةن بايقايمئن، بذرئنعئ قوراپ، بذرئنعئ شةثبةر، بذرئنعئ ذعئمنان، قازاقستاندئق قالامگةرلةر ءالئ ارئلا الماي جذرگةن سةكئلدئ. سوندئقتان ةلدئ ةلةث ةتكئزةردةي كةسةك تؤئندا جاقئن ارادا تؤئلمايدئ.
- جازؤشئلاردئث دةنئ تاريحي رومان جازعاندا تاريحي شئندئققا سذيةنبةي، بئرةؤدةن ةستئگةنئ بويئنشا نةمةسة ءوزئ بئلةتئن دةرةك بويئنشا جازئپ جاتادئ. بذل دذرئس پا؟
- دذرئس ةمةس. كوركةم ادةبيةت پةن تاريح دةگةن بولةك نارسة. سوندئقتان ةكةؤئن ءوز ورنئمةن بةرؤ كةرةك. ءئلياس ةسةنبةرليننئث ءبئر ةرةكشةلئگئ تاريحتئ اينئتپاي بةردئ. پالةن پاتشا پالةن جئلدئث، پالةن ايئنئث، پالةن كذنئ پالةندئ بذيتكةن دةگةن سةكئلدئ. ءئ.ةسةنبةرليننئث ةرةكشةلئگئ دة وسئندا. وزگة جازؤشئلار تاريحتئ زةرتتةمةي، ءوزئنئث شالا-پذلا بئلگةنئمةن ءبارئن سئپئرا ايدايدئ. ءوستئپ قويئرتپاق جاسايتئندارعا نة ايتؤعا بولادئ. ءتئپتئ كةيبئر تاريحي تذلعانئث ةرةكشةلئكتةرئن ءوز كةيپكةرلةرئنة تةلئپ جئبةرةتئندةردئ قايتةسئث. بذل تاريحقا جاساعان قيانات قوي. دذنية ادةبيةتئن زةرتتةؤشئلةر تاريحي روماندئ كوركةم ادةبيةت دةپ ةسةپتةمةيدئ. كةرئسئنشة «مئناؤ ءوزئ تاريح پا، جوق كوركةم ادةبيةت پة؟» دةگةن سذراق قويادئ. كوردئثئز بة؟ مةنئث سوثعئ كةزدة جازعان «جةل شئعئستان تذرعاندا» دةگةن تاريحي رومانئم بار. ةكةؤئ بولةك-بولةك ورئلةدئ. ماسةلةن، شئنجاثدا پالةن جئلئ، پالةن ايدا، پالةن كذندة پالةن وزگةرئس بولدئ. تذگلةن بيلئكتئ پالةنباي اؤدارئپ تاستادئ. پالةنباي كئتاپتان، نة پالةنباي جؤرنالدان تذگةنباي كورگةن نةمةسة پالةنبايدان پالةنباي ةستئگةن دةپ كةيئپكةرئمدئ سوعان جاناي ءوتئپ كةتةم. ولاي بولماسا ول كوركةم ادةبيةت بولماي قالادئ عوي.
قئتايدا بذگئنگة دةيئن 200 گة تارتا رومان جارئق كوردئ. ءبئزدئث قازاقتا انا اؤئلدئ ةكئنشئ اؤئلدئث رؤلارئ شاؤئپ كةلةتئن جاعدايلار كوپ بولعان. مذنئ قازاق «بارئمتاشئ، ذرئ» دةيدئ. ونئ ءبئر رؤدئث باتئرئ دةؤگة بولار، ءبئراق ذلتتئث باتئرئ دةؤگة كةلمةيدئ عوي. ءتئپتئ، ولاردا باتئر بولام دةگةن نيةت تة جوق. تةك ءبئر كذندئك قذلقئنئنئث قامئ ءذشئن جاساعان تئرلئك. بئزدة باتئرقان قذسبةگين دةگةن جازؤشئ بار، «زؤقا باتئر» دةگةن رومان جازعان. روماننئث باس كةيئپكةرئ زذقا زايساثنئث جئلقئسئن شاؤئپ التايعا وتكئزةدئ، ال باركولدئث جئلقئسئن التايعا وتكئزةدئ دةگةندةي... ءوستئپ ءجذرئپ ءبئر رؤلئ ةلئن اسئرايدئ. ونئث كئسئلئگئ دة، ةرلئگئ دة وسئ جةردة. مذنئ نةگة مئسالعا الئپ وتئرمئن. ويتكةنئ، شئنجاثداعئ تاريحي رومانداردئث دةنئ وسئلاي دذنيةگة كةلگةن. سوندئقتان بةسةؤئ دةسةم از بولار، ون رومان تاريحتا قالئپ جاتسا سونئث ءوزئ جةتئپ جاتئر. سوندئقتان كةز كةلگةن قالامگةر تاريحي شئعارما جازعاندا ذلكةن دايئندئقپةن، جاؤاپكةرشئلئكپةن بارؤ كةرةك. ويتكةنئ ادةبيةت ةرئككةننئث ةرمةگئ ةمةس.
- قاتةلةسپةسةم قابانباي باتئر تؤرالئ رومان جازعان ةكئ جازؤشئنئ بئلةمئن. ءبئرئ - قابدةش ءجذمادئلوأ، ةكئنشئسئ - زةينوللا سانئك. وسئ ةكئ شاعارمانئ وقئدئثئز با؟
- قابدةشتئث شئعارماسئن وقئدئم. ال ز.سانئكتئث رومانئن وقي المادئم. رةتئ كةلگةن سوث زةينوللاعا قاتئستئ ءبئر اثگئمةنئ ايتا كةتةيئن. تارباعاتايدا بةيسةنباي نذرسادئق دةگةن وتة بئلگئر شةجئرةشئ بولدئ. كةيئن قايتئس بولئپ كةتتئ. كوزئ تئرئسئندة ول كئسئ ماعان كةلئپ: «جذماباي، مئنانئ جذرنالعا جاريالايتئن شئعارسئث» دةپ «قابانباي شةجئرةسئنئث» قول جازباسئن ماعان بةرئپ ةدئ. اماناتقا قيانات جاسمايئن دةپ «تارباعاتاي» جؤرنالئنا شةتئنةن جاريالاپ جذرگةندة، زةينوللا سانئك ذرئمجئدةن كةلئپ: «قابانباي شةجئرةسئن» ماعان بةرسةث، كئتاپ قئلئپ شئعارايئن»، - دةپ قولئن قويئپ مةنةن الئپ كةتتئ. كةيئن بةيسةنباي نذرسادئقتئث استئنا ءوز اتئ-ءجونئن تئركةپ ءبئر كئتاپ شئعارعان بولدئ. ةندئ ةستئسةم، سول كئتاپتئ ز.سانئك ءوز اتئمةن قازاقستاندا جاريالاپتئ. ولاي ئستةؤگة بولمايدئ عوي.
- قئتاي قازاق ادةبيةتئنةدةگئ 200 گة تارتا رومان جازعان قالامگةرلةردئث اراسئندا جاس جازؤشئلار بار ما؟
- قازئر ماندئتئپ جازعان جاس جازؤشئلار جوق. اثگئمة، پوأةست جازئپ جئلت ةتئپ كورئنئپ قالاتئندار بار. قئتايداعئ نارئقتئق ةكونوميكانئث باستالعانئنا 30 جئل بولدئ. العاشئندا ءبئزدئث ذلت بذعان توسئرقاي قارادئ. وسئ تاسقئنعا بةت كةلة الماي جوق بولئپ كةتةر مة ةكةن دةگةن قورقئنئش مةندة بولعان. قذدايدئث قذدئرةتئمةن ءبئزدئث ذلت نارئققا بةت بذردئ، ا دةگةندة قاتاردان قالدئ، كةيئن قؤئپ جةتتئ. وسئنداي ءومئردئ كورسةتةتئن جاستار قاتارعا قوسئلدئ. وسئ نارئقتئق ةكونوميكاداعئ قئمقؤئت يئرئمدةردئ، قازاق ينتةلةگةنسياسئنداعئ ازعئنداؤ مةن اتقارؤشئ بيلئك باسئنداعئ شئرئكتةسؤدئ اشكةرلةيتئن بئرةن-ساران قالامگةر شئقتئ. اقئندار ايتئسئ قاتتئ وركةن جايئپ كةلةدئ. بذرئن سئزئپ بةرگةن شةبةردئث ئشئندة اؤئلئن، اكئمئن ماقتاپ ايتسا، ةندئ اشئق سئنعا ءوتتئ. اسئرةسة جاستار اشئق ايتاتئن بولدئ، بويبةرمةيتئن بولدئ. قالامگةر دة سول دارةجةگة جةتتئ. ءذمئت بار. ءبئراق بذدان جوعارئدا ايتقانداي كةسةك شئعارما تؤئلؤئ ةكئ تالاي. ويتكةنئ ونداي ءومئر جوق، ونداي ورتا جوق، ونداي اتموسفةرا دا جوق.
- «سئننئث اناسئ - شئعارما» دةمةكشئ، ادةبي شئعارما بار جةردة سئن دا بولؤ كةرةك قوي سئزدةردة سئنشئلار بار ما؟
- حانزؤدئث سئنشئلارئ جةتئپ اسادئ، قازاق سئنشئلارئ دا جوق ةمةس، بار. ءبئراق باتئل ايتاتئن سئنشئ وتة از. قازئر تذرعانباي ورازعالي ذلئ دةگةن ءبئر جاقسئ سئنشئ شئقتئ. بذرئن مةملةكةتتئك قئزمةتتة ئستةگةن جئگئت ةكةن، قئزمةتئن تاستاپ ادةبي سئنعا ءبئراق ءوتتئ. شةتئنةن سويئپ جاتئر. بيئل «شذعئلا» جذرنالئنئث 8-سانئندا ونئث ءبئر جئلدئق پوأةستةرگة جازعان سئنئ جاريالاندئ. سئن دةپ سونئ ايتؤعا بولادئ.
- ءوز باسئم سئنشئنئ شئعارمانئث ارتئقشئلئعئن دارئپتةپ، كةمشئلئگئن كورسةتئپ اأتورعا جول سئلتةيتئن باعدار شام دةپ ةسةپتةيمئن. بئزدة جةرلةستئگئنة، تامئر-تانئستئعئنا، لاؤازئمئنا قاراپ شئعارماسئن جةر-كوكة سيدئرماي ماقتاپ جاتاتئندار بار. ءتئپتئ، ءبئرئنئث شئعارماسئن ءبئرئ ماقتاپ قارئمتا جاسايتئن قالامگةرلةر دة جوق ةمةس. سئزدةردة مذنداي ادةت بار ما؟
- حانزؤ قالامگةرلةرئ شئعارماسئن ماقتاسا قذپ كورةدئ، ال سئنعا الئنسا جةك كورمةيدئ. سئنشئلاردئث قالامئنا ئلئنگةنئن ماقتان ةتةدئ. ال قازاق قالامگةرلةرئندة سةن ايتقانداي ناشار احؤال ءبئز دة بار. ماقتاساث سةنةن جاقسئ ادام جوق، ال سئناساث ةكئنشئ كورمةستةي بولئپ كةتةدئ. بئزدةگئ جانة ءبئر ذياتتئ ءئس، بذرئن بيلئكتة بولئپ، كةيئن دةمالئسقا شئققاندار «مةن پالةن ؤاقئتتا پالةن نارسة ئستةپ بةرگةم، ايتكةم، بذيتكةم» دةپ كئتاپ جازاتئنداردئث قاتارئ كوبةيئپ كةتتئ. جازعاندارئ كوركةم ادةبيةت ةمةس، نة ءبئر وچةركتةر جيناعئ دا ةمةس. بار بولعانئ ءوزئنئث بيلئكتة جذرگةندة جازئپ قالدئرعان ةستةلئك سةكئلدئ ءبئر نارسةسئ. ال وسئنئ شئمئرئكپةي ماقتايتئن جازؤشئلار شئقتئ. «سئن» دةگةن شاعئن ذعئم بولعانئمةن ونئث قامتيتئن كولةمئ وتة كةث. سئننئث 7-8 ءتذرئ بار. سوندئقتان سئننئث بةدةلئن تذسئرمةؤگة تئرئسؤ كةرةك. ول سئنشئنئث ارئنا بايلانئستئ.
- قازاق ادةبيةتئ توقئراؤعا ذشئرادئ دةؤشئلةر بار. بذل پئكئرمةن كةلئسةسئز بة؟
- جالپئ قازاقتئث زيالئ ورتاسئندا توقئراؤ بار. اسئرةسة، قازاق ةلئنئث قوعامئندا توقئراؤ باسئم. انا ةسكئ مةملةكةت قذردئمعا كةتتئ، جاثا مةملةكةت قذرئلدئ. بذل ءبئر كةزةثگة جةتئپ، قازاقتئث ءبئر توپ كوش باستار زيالئلارئ پايدا بولعانشا، ذلئ تذلعالار قالئپتاسقانشا ادةبيةتتة ءبئر مةزةت توقئراؤ بولاتئنئ شئندئق.
- بئزدةگئ جاعداي وسئنداي بولسا، ال قئتايداعئ از ذلتتار ادةبيةتئ حانزؤ ادةبيةتئمةن قاتار دامئپ كةلةدئ ةكةن.
- دذرئس ايتاسئث. حانزؤلار بذرئن ذلتتئق ادةبيةت دةگةندة ءوزئن عانا ايتاتئن. قازئر «از ذلتتار ادةبيةتئ» دةگةندئ اؤئزعا الا باستادئ. ويتكةنئ، از ساندئ ذلتتاردان تالانتتئ جازؤشئلار شئقتئ. تيبةتتةن الاي دةگةن كةرةمةت جازؤشئ شئقتئ. تاريحتا ءذش عاسئر بيلئك جذرگئزگةن، قازئر جوعالئپ بارا جاتقان ذلت مانجذردةن حانزؤ تئلئندة جازاتئن 13 اقئن-جازؤشئ شئقتئ. سول سةكئلدئ ءبئز دة شئقتئق. بيئل جئلدئ «از ذلتتار ادةبيةتئ جئلئ» دةپ جاريالادئ.
- ش.ايتماتوأتئث شئعارمالارئنان م.شولوحوأتئث سذلباسئ بايقالئپ قالادئ...
- ةكةؤئنئث اراسئندا ذلكةن پارئق بار. ش.ايتماتوأتئث شئعارماسئنئث باسئن ءبئر وقئپ، ورتاسئن ءبئر شولئپ، سوثئن ءبئر وقئساث نة ايتپاقشئ بولعانئن بئلة قوياسئث. ءبئراق شئثعئس ذلكةن ويلار ايتقان. ال م.شولوحوأتئث ءبئر جولئن اتتاپ كور، سةنئ اداستئرئپ كةتةدئ. ونئث شئعارمالارئ بةينة بال سةكئلدئ. وقئرمان بالعا قونعان ارا سةكئلدئ مالتئعئپ شئعا الماي قالادئ. م.شولوحوأتئث قذدئرةتئ وسئ جةردة. وتة تةرةث جازؤشئ.
- ل.تولستوي مةن م.شولوحوأتئث ةرةكشةلئكتةرئ نةدة دةپ ويلايسئز؟
- م.شولوحوأ ل.تولستويدئث ئزئنة تذسكةن، ءبئراق ئرشئپ شئعئپ كةتكةن. مذنداي سةكئرؤ و.بوكةيدة دة بولعانئن جاثا ايتتئم. شئنجاثدا ومارعازئ ايتان ذلئ دةگةن جازؤشئ بولعان، ةكئ رومانئ بار. ءوزئنئث بولةك كةسكئنئ بار جازؤشئ. ول كئسئ بالزاكتئث ئزئنة ءتذسئپ، كةيئن وزئنشة ءبئر جول تاؤئپ كةتكةن. مذنئ جازؤشئلئق شةبةرلئك دةيدئ. دةمةك، جازؤشئدا مول بئلئممةن بئرگة ئزدةنگئشتئك، باسةكةلةستئك بولؤ كةرةك. بولماسا ةلدئ ةلةث ةتكئزةرلئكتةي سالماقتئ، كوركةم دذنية تؤئلمايدئ.
- سئنشئ، پروزاشئ، فيلولوگيا عئلئمئنئث دوكتورئ رئمعالي نذرعالي «ادةبيةتتئث دامؤ سيپاتئ» دةگةن ماقالاسئندا جانؤارلار تؤرالئ جازعان دجةك لوندوننئث «اق ازؤ» دةگةن رومانئن تالداي كةلئپ: «مذحتار اؤةزوأ «كوكسةرةگئن» وقئعاندا ةسئثئزگة وسئ شئعارمالار تذسةدئ. سالئستئرئپ، ءبئرئن-ءبئرئن بايلانئستئرا قاراي باستايسئز. اؤةندةس كورئنئستةر. ذندةس سارئندار، رةثدةس بوياؤلاردئ تابؤ قيئنعا سوقپايدئ... بذل ءبئر جازؤشئ ةكئنشئ جازؤشئدان جيةندئك جاساپ، وپ-وثاي كوشئرئپ الا سالعان دايئن سيؤجةت، وزگةرمةس قالئپ ةمةس، قذبئلئس سيپاتئنان، وبيةكتئ ةرةكشةلئگئنةن تؤعان جالپئ ةرةكشةلئك» دةيدئ. سوعان قاراعاندا ءبئر-بئرئنةن ساثئلاؤ ئزدةؤ حاس شةبةرلةردة بولاتئن ادةت سةكئلدئ.
- سةن «كوكسةرةكتئ» جاقسئ ةسكة سالدئث. م.اؤةزوأتئث وسئ پوأةسئن بالا كةزئمدة وقئعاندا، بذل كئسئ نةگة قاسقئردئث سوثئنا ءتذسئپ العان دةپ تاثعالعانئم بار. سويتسةم ول كئسئنئث ارجاعئندا ذلكةن ويلار جاتئر ةكةن. جانؤارلار تؤرالئ كرئلوأ تا، اباي دا جازعان. ماسةلةن، م.شولوحوأتئث «قذلئن» دةگةن اثگئمةسئ بار. ش.ايتماتوأ تا جازدئ. ءا.كةكئلبايةأتئث «بايگة تورئسئ» بار. سودان مةن جانؤارلار تؤرالئ ةشكئمگة ذقساتپاي جازؤعا كئرئستئم. العاشقئ اثگئمةم - «زةثگئنئث رؤحئ». جوتانئث ذستئندة ءبئر توپ سيئر ذيةزدةپ كذيئس قايتارئپ تذرادئ. انانداي سايدان ءبئر قذناجئن ولارعا كةلئپ قوسئلادئ. مئث دةگةنمةن ءئيسئ بوتةن عوي. ءسذزئپ كةپ جئبةرةدئ، اناؤ دا سذزةدئ. قذناجئن تارق ةتئپ وسئرئپ ةدئ، ءبارئ جابئلئپ سذزگئلةيدئ. كوپ سيئر قويسئن با، قذناجئندئ سذزگئلةپ ءولتئرئپ قويادئ. سونئث اراسئندا موينئن ءيئن اعاش قاجاعان، تذياعئن تاس تئلگئلةگةن ذلكةن الا وگئز بار. الگئ وگئز ولگةن قذناجئندئ يئسكةپ الئپ وكئرئپ جئلايدئ. بار-جاعئ وسئ. سونئث وزئنة ادامزاتتئث ءيسئن بةردئم. حايؤاناتتار تؤرالئ ءبئر توپ اثگئمةلةرئم بار. اثگئمة جانؤارلار تؤرالئ بولعانئمةن ءبئر ذلتتئث قيلئ تاريحئن كورؤگة بولادئ. الةم كورئنةدئ. ءبئراق اثگئمةنئث ئشئنةن بئر ادامدئ تابا المايسئث.
«يلةؤ» دةگةن اثگئمةم 30 جئلدئث الدئندا شئقتئ. جاؤئن جاؤعاننان كةيئن قذمئرسقانئث يلةؤئن سؤ باسئپ كةتةدئ. ءبئر جةردةن قوثئر قذمئرئسقا، ةكئنشئ جةردةن قئزئل قذمئرسقا، ال ءذشئنشئ جةردةن قاناتتئ قذمئرسقا بوسئپ شئعادئ. باستارئنا اپات تذسكةن ءذش قذمئرسقا بئرئگئپ كةلئسكةن يلةؤ جاسايدئ. سودان سوث بئرنةشة جئل سالتانات قذردئ. ءوسئپ ونةدئ. ءبئر كذنئ يلةؤدئث جانئنان ءوتئپ بارا جاتقان جئلاندئ باس سالئپ، ءبئر مينؤتتئث اراسئندا ئشئنة ءذثگئپ كئرئپ كةتةدئ. ةث سوثئندا ءبئر ايؤ قذمئرسقانئ جالاپ تذگةل جةپ قويادئ. مذنئ سةن «يلةؤ» دةسةث دة بولادئ، تابيعي «اپات» دةسةث دة بولادئ، ءبئر ذلتتئث «تاعدئرئ» دةسةث دة بولادئ. ادةبيةت دةگةن وسئلاي بولؤ كةرةك. ءبئراق «يلةؤگة» كةيبئر ادامدار: «بذل كةرتارتپا شئعارما. جذماباي دذنيةجذزئندةگئ قازاقتاردئث باسئن قوسايئن دةپ ءجذر» دةگةن پئكئر ايتتئ.
- قئتاي جازؤشئلار وداعئنئث ءتورالقاسئنئث قذرامئندا ةكئ قازاق قالامگةر بار ةكةن. سونئث ءبئرئ - اقئن شاكةن وثالباي بولسا، ةندئ ءبئرئ - ءسئز ةكةنسئز. وسئنداي لاؤازئمعا ية بولؤئثئزدئث سئرئ نةدة دةپ ويلايسئز؟
- سةبةبئ، مةنئث اثگئمةلةرئم مةن پوأةستةرئم دةرلئك حانزؤ تئلئندة اؤدارئلئپ بولدئ. ءبئر رومانئم حانزؤ وقئرماندارئنئث قولئنان تابئلدئ. ءجون عانا تابئلئپ قالعان جوق، سئنشئلار جوعارئ باعا بةرئپ ايعايلادئ. ول تؤرالئ جوعارئدا ايتتئم.
حانزؤ ذلتئ وتة كورةگةن ذلت، وركةنيةتكة بةت بذرعان ذلت. قئتايدئث ذلكةن ينتةلليگةنسياسئ بئزگة وث كوزبةن قارايدئ. «سةن پالةن رؤسئث، پالةن ذلتسئث» دةمةيدئ. سةنئث تالانتتئثا ءتانتئ بولادئ. قولئثنان شئققان شئعارماثا ءتانتئ بولادئ. سةنئث كئسئلئگئثة ءتانتئ بولادئ. «ارؤلار» رومانئمدئ «جةسئرلةر» دةپ اؤداردئ. سودان بولؤ كةرةك، مةنئ سذيرةپ الئپ شئعئپ كةتتئ. «دالا تورعايلارئن» بةلگئلئ اؤدارماشئ قايشا تابارئك قئزئ ءتارجئمالاپ بولئپ، قايتا قاراپ جاتئر. ةگةر قايشا رذقسات ةتسة، ءوزئم ذستئنةن قاراپ شئعامئن. بذرئن قئتاي ادةبيةتئ «يزمدةرگة» ابدةن بؤلئعئپ تذنشئعئپ قالعان بولسا، ةندئ ودان ارئلئپ تازا ادةبيةتپةن الةمدئك ادةبيةتكة جول تارتتئ.
- «دالا تورعايلارئندا» نة ايتئلادئ؟
- قازان توثكةرئسئ كةزئندة اقتاردئث دؤتوأ، اننةنكوأ جانة باكشوأ دةگةن ءذش مئقتئ گةنةرالئ قئتايعا 10 مئث اسكةر جانة قارؤمةن قاشئپ وتةدئ. تارباعاتايعا باكشوأ دةگةن گةنةرال بارعان. قئزئلدار تئنئش جاتسئن با، ارتئنان قؤئپ بارادئ. ةكئ جاق سوعئسئپ قئزئل قئرعئن بولادئ. قئتايدئث سول كةزدةگئ اكئمشئلئگئ قئزئل ذكئمةتكة بولئسادئ. جيئپ ايتقاندا، اقتار مةن قئزئلداردئث اتئنئث تذياعئنئث استئندا قالئپ، تورعايداي توزعان قازاقتئث تاعدئرئ. كةيئن باكشوأ قاشئپ سئرتقئ موثعولياعا ءوتئپ كةتةدئ.
- ءسئز قئتايدئث قانداي مةملةكةتتئك سئيلئقتارئن الدئثئز؟
- قئتايدا مةملةكةتتئك سئيلئق دةگةن جوق. سول دارةجةلةس قئتاي جازؤشئلار وداعئندا - «تذلپار سئيلئعئ»، «لؤ شين ادةبيةت سئيلئعئ»، «شذعئنئق سئيلئعئ» جانة «از ذلتتار سئيلئعئ» دةگةن سئيلئقتار بار. مةن ءذش سئيلئققا ية بولدئم. «اتا داؤلةتئ» كئتابئم، 1987 - جئلئ «از ذلتتار» سئيلئعئنا، «نةكة» اتتئ اثگئمةم 1989 - جئلئ «شذعئنئق» سئيلئعئنا، «سذرئ قار» كئتابئم، 2002 - جئلئ «تذلپار» سئيلئعئنا ية بولدئ. ال «كةشكةن كذندةر»، «جونداعئ جورئقتار» اتئ كئتابئم ش ذ ا ر-دئث ءبئرئنشئ، ةكئنشئ دارةجةلئ تاثداؤلئ ادةبي تؤئندئ سئيلئعئن الدئ. قازئر قئتايدئث 1- دارةجةلئ جازؤشئ اتاعئن الدئم جانة مةملةكةت دارةجةلئ ذزدئك مامانمئن.
قئتاي جازؤشئلار وداعئ مةن شئنجاث جازؤشئلار باسقارماسئ بئرلةسئپ 2007 - جئلئ 15-شئلدة مةنئث جاسامپازدئعئم تؤرالئ عئلئمي كونپةرةنسيا وتكئزسة، بيئل تامئزدئث 20 سئنان 23 ئنة دةيئن بةيجئثدة (جازؤشئلار وداعئندا) جانة مةنئث شئعارمام تؤرالئ عئلئمي تالقئ جينالئسئ بولئپ باياندامالار وقئلدئ.
- سئيلئق العان جازؤشئلارعا قانشا اقشا بةرةدئ؟
- بذل سئيلئققا ية بولعاندار العاشئندا 10 مئث يؤاننان السا، كةيئنگئلةر 20 مئث يؤاننان الدئ. بئلتئر شاثگاثدئق ءبئر ميلليونةر سئيلئقتئث قذقئعئن ساتئپ الئپ، 100 مئث يؤاننان بةردئ.
- قازئر نةمةن اينالئسئپ ءجذرسئز؟
- جازؤشئ جاسئ كةلگةندة ءورئسئن شولادئ. كادئمگئ ارقانداؤلئ ات سئقئلدئ. سودان قالعان ءتذبئردئ قايتادان مذجئسام بولا ما، جوق پا دةگةن سان ويدا بولاسئث. ةستئ جازؤشئ انا ءتذبئردئ مذجئمايدئ. سول قذساعانداي ءورئسئمدئ تاؤئسئپ الدئم با دةپ كةيدة قاتتئ ساقتانام. ءبئراق ذكئمةت مةنئ كاسئپتئك جازؤشئ دةپ كةثسة بةرئپ وتئرعئزئپ قويدئ. ءئسساپارعا شئقسام قاراجاتئمدئ كوتةرةدئ. قذداي قالاسا، دةنساؤلئق بولسا، الدا كورة جاتارمئز...
- اثگئمةثئزگة راحمةت!
سذحباتتاسقان ءالئمجان ءاشئم ذلئ
دةرةككوز: shyn.kz سايتئ