دومبئرا ءتئلئن تاپقان ذشةؤ
استانا. 1 - جةلتوقسان. قازاقپارات - كذنئ كةشة عانا قذرئلعان «دومبئرا» تريوسئ استانانئث ءان كةشتةرئندة ونةر كورئگئن قئزدئرئپ ءجذر. جاس ذجئم تةك دومبئرامةن عانا ونةر كورسةتةتئندئكتةرئمةن ةرةكشةلةنةدئ. تريو قازاقتئث قارا دومبئراسئنا الةم اؤةندةرئن دة سالئپ ورئندايدئ.
«ناعئز قازاق قازاق ةمةس، ناعئز قازاق - دومبئرا» دةپ جئرلاعان قادئر مئرزا-الئ اعامئز ايتپاقشئ، دومبئراسئز قازاق تئرلئگئن ةلةستةتؤ مذمكئن ةمةس. دومبئراسئز قازاق ءبئتئمئ تذگةندةلمةك ةمةس. قازاقتئث قارادومالاق بالالارئ دا دومبئرا ذنئمةن ءوسئپ، دومبئرا ذنئمةن ةسةيةدئ. ءبئزدئث كةيئپكةرلةرئمئز دة التاي قئپشاقبايةأ، تيمؤر جذباقوأ، نذركةن ياحياةأ بالا كذنئنةن دومبئرا شةرتئپ، ونةرگة جاقئن بولئپ وسكةن جاستار. مةكتةپ بئتئرئسئمةن-اق استانا تورئندةگئ ونةر ؤنيأةرسيتةتئنة وقؤعا كةلةدئ. باعئ جانعان ذشةؤ دئتتةگةن ماقساتتارئ ورئندالئپ، مؤزئكالئق ءبئلئم الؤعا قول جةتكئزةدئ. بذعان ارينة، وقؤ ورداسئنئث باسشئسئ ايمان مذساقوجايةأانئث دا قوسقان ذلةسئ از ةمةس. وقي ءجذرئپ، ءبئر-بئرئمةن جاقئن تانئسادئ، ةتةنة ارالاسادئ. وقؤدئ ذزدئك تامامداپ، ةثبةك جولئن باس-تاماس بذرئن بئرئگئپ توپ قذرؤدئ ويلاستئرادئ. ءسويتئپ دذنيةگة ةكئ شةكتئ، كوپ پةرنةلئ اسپاپ سانالاتئن دومبئرامةن عانا اؤةزدئ اؤةندةردئ ويناپ، ونئ ءذش داؤئسپةن قذبئلتؤعا كوثئل بولة باستايدئ.
جئگئتتةر دومبئراعا ءتذرلئ كلاسسيكالئق دذنيةلةردئ، يسپان، لاتئن اؤةندةرئن سالئپ ورئنداپ ءجذر. «قذستار قايتئپ بارادئ» انئنةن ارنايئ كومپوزيسيا جاساعان. قازاق كذيلةرئن دة ناقئشئنا كةلتئرئپ تارتادئ. «ءبئز قازاق كذيلةرئن شةرتكةن كةزدة، ونئ ةستراداعا سالمايمئز. ويتكةنئ، قازاق كذيئ مؤزئكالئق ولشةمگة باعئنبايدئ. ونئ بةلگئلئ ءبئر تاكتئگة سالئپ ويناؤ مذمكئن ةمةس. ودان كذيدئث اياسئ تارئلئپ كةتؤئ مذمكئن» دةيدئ تريونئث مذشةسئ تيمؤر جذباقوأ. قازاقتئث قاسيةتتئ قارا دومبئراسئن ءپئر تذتقان جاس جئگئتتةر دومبئرانئث مول مذمكئندئگئن پايدالانا وتئرئپ، ونئ دذنية جذزئنة پاش ةتؤدئ ماقسات تذتادئ.
«دومبئرا مذنشا شةشةن بولدئث نةگة؟
كذي تولعان كوكئرةگئث شةجئرة مة؟
سئر قوزعاپ عاسئرلاردان جونةلةسئث،
ساؤساعئم ءتيئپ كةتسة ئشةگئثة»، - دةپ قاسئم امانجولوأ جئرلاعانداي، قازاق حالقئن باسقا حالئقتاردان ةرةكشةلةندئرةتئن يئرئمئ تةرةث، سان قذبئلعان ءداستذرلئ مؤزئكاسئ بولسا، سازئن ةرةكشة ةتةتئن دة وسئ قارا دومبئرا. سوناؤ ءبئرجان سال، اقان سةرئ، جاياؤ مذسا، مذحيت، مادي، كةنةندةر دومبئرامةن ءان سالئپ، ءسانئن كئرگئزئپ، انشئگة دةمةؤ بولاتئنئن باياعئدا دالةلدةگةن. تريو قذرامئنداعئ جئگئتتةردئث دة ءوز تئثدارمانئ مةن كورةرمةنئنة ذسئناتئن تذشئمدئ دذنيةلةرئ بارشئلئق. ولار تريو قذرماستان بذرئن ءبئرقاتار رةسپؤبليكالئق بايقاؤلاردئث لاؤرةاتتارئ اتانئپ، بئرنةشة حالئقارالئق فةستيأالدةردةن جذلدةلئ ورئندار العان. ولاردئث ساپئندا نذرعيسا تئلةنديةأ اتئنداعئ «ساز» فةستيأالئ، ءازيدوللا ةسقاليةأ اتئنداعئ «التئن دومبئرا»، قذرمانعازئ، سذگئر ءالئ ذلئ اتئنداعئ بايقاؤلاردئث لاؤرةاتتارئ اتانعان جئگئتتةر ونةر كوگئندةگئ قادامدارئن وسئ دومبئرامةن باستاعاندارئن ماقتان ةتةدئ.
«ناعاشئم كية قونعان داؤلةسكةر دومبئراشئ، الدئنا جان سالمايتئن شةرتپة كذيدئث شةبةرئ. قارا دومبئراسئن كذمبئرلةتئپ، تئثدارماننئث قذلاق قذرئشئن قاندئرئپ كةلةتئن جانعالي جذزبايةأتئث جيةنئمئن» دةگةن تيمؤر جذباقوأ دومبئرانئث قذلاعئندا ويناؤئ ناعاشئلاردان قونعان دارئن ةكةنئن ايتتئ. «قازاقتئث شةرتپة كذيلةرئ»، «شةرتپة كذيدئث ءتورت مةكتةبئ»، «ذستازدئث پةداگوگيكالئق رةپةرتؤارئ» سئندئ بئرنةشة ةثبةكتةر جازعان جانعالي جذزبايةأ شاكئرت تاربيةلةؤدةن ءالئ دة قول ءذزبةگةن ذستاز ةكةنئن حالئقتئث ءبئرئ بئلسة، ءبئرئ بئلمةس.
«دومبئرانئث ارتئقشئلئعئن كورسةتؤ ءذشئن تةك دومبئرامةن عانا اؤةندةتةتئن وسئنداي ارنايئ دومبئراشئلار تريوسئن قذرعئمئز كةلدئ. ويتكةنئ، دومبئرانئ سكريپكا مةن گيتاراعا، ياكي ساكسوفونعا قوسئمشا اسپاپ رةتئندة عانا پايدالانئپ، ةكئنشئ قاتارعا ئسئرئپ تاستايتئنئ كوثئلئمئزگة قونبايدئ» دةيدئ توپ مذشةسئ التاي قئپشاقبايةأ. جئل بويعئ ةثبةكتةرئن توپتاپ، اأتورلئق كومپوزيسياعا بةينةبايان جاساتؤدئ قولعا الئپتئ. كلاسسيكالئق تؤئندئلار، قازاق كذيلةرئنةن پوپؤرري ويناپ داعدئلانعان توپ ةندئگئ جةردة جاستار دةن قويا باستاعان «ةؤروشئعئس» ستيلئن مةثگةرؤدئ قولعا الا باستاپتئ. ولار دجاز، روك، پوپ اؤةندةردئ شئعئستئث اسةم سازئمةن ارلةپ، سونئ دذنية جاساپ، ونئ دومبئرانئث شاناعئندا ويناماقشئ.
«جئگئتكة جةتئ ونةردة از» دةيتئن حالئق دانالئعئ مئنة، وسئنداي ونةرلئ دة بئلئمدئ جاستارعا ارنالسا كةرةك.
شئنار ساعات
دەرەككوز:«نذراستانا» گازەتى