اباي ايتقان وسيةت بارشا قازاقستاندئقتارعا تئرةك - «حؤانسيؤ شيباو»، قئتاي

 استانا. 22 - قاراشا. قازاقپارات - «ادامنئث ادامشئلئعئ ءئستئ باستاعاندئعئنان بئلئنةدئ، قالايشا بئتئرگةندئگئنةن ةمةس»! بذل دانالئققا تذنئپ تذرعان ءارئ قارا قئلدئ قاق جارعان وي ورامئ ءدال وسئ سياقتئ ذلاعاتتئ سوزدةردئث ذشان-تةثئز كةنئنة اينالعان قازاق حالقئنئث رؤحاني ذستازئ اباي قذنانباي ذلئنا (1845 - 1904) تيةسئلئ.

اباي ايتقان وسيةت بارشا قازاقستاندئقتارعا تئرةك - «حؤانسيؤ شيباو»، قئتاي

بذل تؤرالئ قئتايدئث «حؤانسيؤ شيباو» گازةتئنئث ءتئلشئسئ لي چجؤنحايدئث ماقالاسئندا ايتئلعان.

قازاقپارات وقئرماندارئنا وسئ ماقالانئث اؤدارماسئن ذسنادئ.

اباي - ХІХ عاسئرداعئ قازاق حالقئنئث ذلئ اقئنئ، سازگةرئ ءارئ ويشئلئ، قازاقتئث جازبا ادةبيةتئنئث نةگئزئن قالاؤشئ. ونئث رؤحاني قازئناسئ بئرنةشة ونداعان بؤئندئ تاربيةلةپ كةلة جاتئر. ءتئپتئ جةر بةتئندةگئ بارلئق قازاقجاندئ ادام وسئ اقئنعا تةرةث ئنتئزارلئق پةن اسا ذلكةن ماحاببات سةزئمئن رياسئز سةزئنةدئ دةپ ايتؤعا دا بولادئ. قازئرگئ قازاقستاندا «ابايدئ» بارلئق جةردةن كةزدةستئرؤگة بولادئ، ونئث اتئمةن اتالاتئن كوشةلةر، تةاترلار، مةكتةپتةر مةن مادةني مةكةمةلةر، سونداي-اق قالالار مةن اؤئلدار كوپتةپ كةزدةسةدئ.

«اباي» بارلئق جةردة

قازاقستاننئث ةث ءئرئ قالاسئ الماتئدا قالانئ شئعئستان باتئسقا دةيئن تولئعئمةن قيئپ ءوتةتئن اباي داثعئلئ بار. بذل داثعئل اقئننئث قولادان قذيئلعان بيئك ءمذسئنئ ورناتئلعان ءوزئ اتتاس الاثنان باستاؤ الادئ. ةسكةرتكئشتئث بيئكتئگئ 13 مةترگة دةيئن جةتةدئ. ونئث ئرگةتاسئ قئزئل گرانيتتةن قويئلعان. اقئن مذسئنئنة قازاقتئث ءداستذرلئ شاپانئ «كيگئزئلگةن»، وث قولئمةن سول شاپاننئث ةتةگئن ذستاپ، ال بذگئلگةن سول قولئمةن كئتاپ ذستاپ تذر. جانارئ العا قاراي تئكتةلگةن، ال بةت-الپةتئنة ويلئ كةيئپ بةرئلگةن. سوعان قاراي تذرئپ، ونئث ويئندا جاثا ءبئر شابئت وتئ ذشقئنداپ، تاعئ ءبئر ذلئ ولةث تؤعالئ جاتقانداي، سونئمةن قاتار، اقئن تةرةث ويعا شومئپ، قازاق حالقئنئث بولاشاعئن ويلاپ تذرعانداي سةزئنةسئث.

اباي داثعئلئنئث ورتا تذسئندا كلاسسيكالئق ذلگئدة سالئنعان كوركةم عيمارات تذر، بذل اتاقتئ اباي اتئنداعئ وپةرا جانة بالةت تةاترئ. بذل جةردة كذنئگة دةرلئك قازاقستاندئق جانة الةمدئك وپةرا مةن بالةت قويئلئمدارئ قويئلئپ، قالالئقتاردئث كذندةلئكتئ كذيبةث تئرشئلئگئنة ةرةكشة اسةر بةرئپ، كوركةم سةزئمدةرگة بولةيدئ. سونداي-اق مذندا قازاق مادةنيةتئنئث ةليتاسئ تاربيةلةنئپ، قاناتتانئپ ذشئپ شئعادئ.

جؤئردا عانا سالئنعان اباي اتئنداعئ مةترو ستانساسئ داثعئلداعئ سؤ جاثا «ابايدئث قولتاثباسئنا» اينالدئ. الماتئنئث مةتروپوليتةنئ 2011 - جئلدئث جةلتوقسانئندا پايدالانؤعا بةرئلدئ، ونئث جالپئ ذزئندئعئ 8،2 شاقئرئمدئ قذرايدئ. اباي ستانساسئ مةترونئث وسئ تارماعئنداعئ جةتئ ايالداما پؤنكتةرئنئث ءبئرئ بولئپ تابئلادئ. بذل ستانسانئث ارحيتةكتؤرالئق ةرةكشةلئكتةرئن كورنةكئ قئلؤ ءذشئن ديزاينةرلةر دةكوردئث زاماناؤي ءادئس-تاسئلدةرئن قولداندئ، ةدةنئنة سذرعئلت قوثئر ءتذستئ گرانيت توسةپ، قابئرعالارئن بوزعئل جانة قوثئرقاي ءمارءمار تاستارمةن قاپتادئ. پلاتفورمانئث جانئندا قولادان ويئپ جاسالعان ابايدئث بةينةسئ بار. بذل بةينةنئث قاسئنا اقئننئث شئعارمالارئنان ذزئندئلةر مةن قازاق حالقئنئث اباي شئعارماشئلئعئنا دةگةن شةكسئز ماحابباتئن بئلدئرةتئن لةبئزدةر قاشالئپ جازئلعان. ق ر تذثعئش پرةزيدةنتئنئث قورئ جانئنداعئ الةمدئك ةكونوميكا جانة ساياسات ينستيتؤتئ حالئقارالئق زةرتتةؤلةر ورتالئعئنئث جةتةكشئسئ أ. تولةشوأ ءبئزدئث گازةتئمئزگة بةرگةن سذحباتئندا: «اباي قازاقستاندا قئتايداعئ كونفؤسي سياقتئ قازاق حالقئنئث جانئ مةن جذرةگئ» دةپ اتاپ ءوتتئ.

ابايدئث مذراجاي-ذيئندةگئ قولجازبا شئعارمالار

قازاقستاننئث سولتذستئك-شئعئسئندا بذرئن سةميپالاتينسك دةپ اتالعان سةمةي قالاسئ بار. كةثةس وداعئ كةزئندة بذل قالا كذللئ الةمگة يادرولئق پوليگونئمةن اتئ شئققان ةدئ. ءبئراق ودان وزگة بذل قالانئث تاعئ ءبئر بةتكةذستارئ - ابايدئث مذراجاي-ذيئ بار ةكةنئن ةكئنئث ءبئرئ بئلة بةرمةيدئ.

ابايدئث مذراجاي-ذيئنئث نةگئزئ 1945 - جئلئ قالاندئ. دةگةنمةن بذل ءذيدئ اقئننئث ءدال ءوز ءذيئ بولدئ دةپ ايتؤ شئندئققا جاناسپايدئ. اباي 1845 - جئلئ سةمةي ؤةزئندة شئثعئس تاؤئنئث باؤرايئندا دذنيةگة كةلدئ. ونئث وتباسئ جةرگئلئكتئ اقسذيةكتةر ةدئ. اباي ءاردايئم بالالاردئث ءبئلئم الؤعا قولجةتئمدئلئگئ بولعانئن قالادئ، سوندئقتان تؤئستارئ مةن دوستارئنئث بالالارئ قالادا وقؤئنا قارجئلاي كومةكتةسئپ وتئردئ. ونئث شاكئرتتةرئنئث ءبئرئ رةسةيدة ءبئلئم العاننان كةيئن سةمةيگة كةلئپ، وندا اقئن قالاعا كةلگةن كةزدة تذراتئن ةكئ قاباتتئ تذرعئن ءذي سالادئ. سوندئقتان مذراجايدئ وسئ جةردة اشؤ ءجون دةپ تابئلعان. 1995 - جئلئ ابايدئث 150 جئلدئعئ قارساثئندا قازاقستان ذكئمةتئ مذراجايدئ كذردةلئ جوندةؤدةن وتكئزگةن. بذگئندة بذل زاماناؤي جابدئقتارمةن قامتاماسئز ةتئلگةن مةموريالدئ كةشةن بولئپ تابئلادئ.

مذراجايدان اراب، شاعاتاي جانة تذركئ تئلدةرئندةگئ كونة قولجازبالاردئ تاماشالاؤعا بولادئ. مذنداعئ ةث ماثئزدئ جادئگةرلةر - ابايدئث شئعارمالارئ. ول ءوز ومئرئندة 200 دةن استام ولةث جازئپ، پؤشكين، لةرمونتوأ جانة باسقا دا اأتورلاردئث 50 دةن استام ولةثدةرئن اؤدارعان. ولةثدةرئنئث سانئ بويئنشا وتة كوپ دةپ ايتا المايمئز، الايدا سولاردئث ئشئندة كوركةمدئك شةبةرلئگئ جاعئنان ساف التئنداي شئعارمالار وتة كوپ. ابايدئث 50 شاقتئ ءارتذرلئ تاقئرئپتاعئ ولةثدةرئ باستاؤئش جانة ورتا سئنئپتاردئث باعدارلامالارئنا ةنگئزئلگةن. سونداي-اق، بذگئنگة دةيئن ةل اؤزئنان تذسپةي كةلة جاتقان «سةگئز اياق»، «جةلسئز تذندة جارئق اي» جانة تاعئ دا باسقا كوپتةگةن اندةرئ بار.

قازاقتار ءذشئن اباي شئعارمالارئنئث ئشئندةگئ ءبئر توبةسئ - ونئث «قارا سوزدةرئ». ال ونئث «ادامنئث ادامشئلئعئ ءئستئ باستاعاندئعئنان بئلئنةدئ، قالايشا بئتئرگةندئگئنةن ةمةس» دةگةن سوزدةرئ وسئ كذنگة دةيئن قانداي دا ءبئر جةتئستئككة جةتؤدئث بذلجئماس ذرانئ رةتئندة ساقتالئپ كةلة جاتئر. .

ءبئزدئث باسئلئمعا بةرگةن سذحباتئندا «دةلوأوي كازاحستان» گازةتئنئث باس رةداكتورئ س. قورجئنبايةأ قازاقستاندا جئل سايئن اقئننئث تؤعان كذنئنة وراي ءارتذرلئ ءئس-شارالار ذيئمداستئرئلاتئنئن، ماسةلةن، اباي شئعئرماشئلئعئ جونئندة سةمينارلار، اباي وقؤلارئ وتكئزئلةتئنئن ايتتئ.

«اباي» حالئقتئق ديپلوماتيانئث ةلشئسئ بولدئ

1990 - جئلدان باستان قازاقستاننئث جانة باسقا دا ةلدةردئث جازؤشئلارئ مةن ادةبيةتشئلةرئ اباي تؤرالئ كوپتةگةن ةثبةكتةر جازا باستادئ، وسئلايشا بئرتئندةپ ول تؤرالئ زةرتتةؤلةر عئلئمي ورتادا مويئندالا باستادئ. ءسويتئپ، «ابايتانؤ» دةگةن ذعئم قالئپتاستئ. مذحتار اؤةزوأتئث «اباي جولئ» رومانئ دا ةث تانئمال تؤئندئلاردئث بئرئنة اينالئپ، ابايدئث كةزئندةگئ قازاق حالقئنئث تذرمئس-تئرشئلئگئن اينا-قاتةسئز كوز الدئثا اكةلدئ.

ابايدئث تؤعانئنا 150 جئل تولعان 1995 - جئل يؤنةسكو شةشئمئمةن «اباي جئلئ» بولئپ جاريالاندئ. كوپتةگةن ةلدةردة، سونئث ئشئندة قئتايدا دا ارنايئ تاقئرئپتئق سةمينارلار ذيئمداستئرئلئپ، ابايدئث تؤئندئلارئ وراسان كولةمدة باسقا تئلدةرگة اؤدارئلئپ، كئتاپ بولئپ باسئلئپ شئعارئلدئ.

سوثعئ جئلدارئ اباي قازاقستان اؤماعئنان «شئعئپ»، «حالئقتئق ديپلوماتيانئث ةلشئسئنة» اينالدئ. 2003 - جئلئ قازاقستان مةن رةسةي ةكئجاقتئ كةلئسئم بويئنشا «رةسةيدةگئ اباي جئلئ» مةن «قازاقستانداعئ پؤشكين جئلئن» اتاپ ءوتتئ. اباي ةسكةرتكئشتةرئ ماسكةؤ، بئشكةك، ئستامبذل جانة نيؤ-دةلي سياقتئ قالالاردا ورناتئلعان. 

оқулық
ۇقساس

ەلىمىزدە وقۋلىقتاردى دايىنداۋ جانە باقىلاۋ ءتارتىبى جاڭارتىلدى