تذثعئش پرةزيدةنت كذنئ - ذلت تذلعاسئنا دةگةن ءئلتيپاتتئقتئ پاش ةتةدئ
استانا. 27 - قاراشا. قازاقپارات - بئلتئر ةل پارلامةنتئ قابئلداعان زاثعا سايكةس، بيئلدان باستاپ قازاقستاننئث تذثعئش پرةزيدةنتئ كذنئ 1 - جةلتوقساندا مةرةكةلةنةتئن بولادئ.
ةلئمئزدئث جوعارئ زاث شئعارؤشئ ورگانئ مذنداي شةشئمدئ ةث الدئمةن قازاقتان رةسپؤبليكاسئندا 1991 - جئلعئ 1 - جةلتوقساندا وتكةن تذثعئش پرةزيدةنت سايلاؤئمةن بايلانئستئرعانئ بةلگئلئ. ال بذل سايلاؤدئث ةرةكشةلئگئ نةدة ةدئ؟ راسئندا، 1991 - جئلعئ 1 - جةلتوقساندا وتكةن بذكئل حالئقتئق سايلاؤ ك س ر و شةثبةرئندة وتكةن العاشقئ حالئقتئق ءذدةرئستئث بئرئن بئلدئرگةن بولاتئن. دال وسئ 1991 جئلدئث 1-جةلتوقسانئنداعئ سايلاؤ ارقئلئ قازاقستان حالقئ ءوز باسشئسئن ءوزئ تاثداي الاتئندئعئن تانئدئ. بذعان دةيئنگئ كةثةستئك كةزةثنئث بارلئق سايلاؤئنان وزگةشة وتكةن وسئ سايلاؤ ارقئلئ قازاق ةلئ ةندئگارئ قازاقستان باسشئسئ تةك ورتالئقتئث پارمةنئمةن تاعايئندالمايتئنئن، حالئقتئث ءوزئ بيلئككة، ءوزئنئث كوشباسشئسئن سايلاؤ ارقئلئ تئكةلةي ارالاسئپ، تاثداؤ جاساؤ قذقئعئن جذزةگة اسئراتئنئن سةزئندئ.
ناتيجةسئندة 1991 - جئلعئ 1 - جةلتوقساندا، العاش رةت وتكةن جالپئ حالئقتئق سايلاؤدا ةگةمةن قازاقستاننئث نةگئزئن سالؤشئ - نذرسذلتان نازاربايةأ تذثعئش پرةزيدةنت بولئپ سايلاندئ. سايلاؤعا قاتئسقانداردئث 98،78 پايئزئ جاقتاپ داؤئس بةرئپ، مةملةكةت باسشئسئ رةتئندةگئ سةنئمئن ةلباسئعا جذكتةدئ. راسئندا بذل سايلاؤ حالئق ءذشئن اسا جاؤاپتئ كةزةثدة ءوتتئ. ويتكةنئ، بذل «مئزعئماس» دةلئنةتئن كةثةستةر وداعئنئث ئدئراپ، ةگةمةندئكتئث اؤئلئ جاقئنداپ كةلة جاتقان تذس ةدئ. ال ونداي وتپةلئ كةزةثدة ةلدئث تئزگئنئ جاؤاپتئ تذلعانئث قولئندا بولؤئ ءتيئس ةدئ. تئزگئندئ قولعا العان كذنئ-اق ةلباسئ قازاقستاندئقتارعا الداعئ ءومئردئث جةثئل بولمايتئنئن، ءبئراق جاقسئ كذندةرگة بئرلئك پةن تاتؤلئق، ئسكةرلئك پةن قابئلةتتئلئك ارقئلئ جةتؤگة بولاتئنئن ؤادة ةتكةن. كةيئننةن حالئق تا ءوزئنئث سوناؤ جئلئ جةلتوقسانداعئ سايلاؤدا جاساعان تاثداؤئ الداماعانئنا تالاي رةت كؤا بولدئ، ءالئ دة كؤا بولئپ كةلة جاتئر.
راسئندا، تاؤةلسئز قازاقستاننئث قالئپتاسؤئنان باستاپ مةملةكةتتئك دامؤدئث داثعئلعا ءتذسؤئ جولئنداعئ جذمئستاردئث باسئمئ ن. نازاربايةأتئث ةسئمئمةن بايلانئستئ، ةرلئگئمةن ذشتاسقان دذنيةلةر ةكةنئ داؤسئز. سوندئقتان دا بئلتئرعئ جئلئ پارلامةنت قابئلداعان قازاقستان رةسپؤبليكاسئنئث مةملةكةتتئك تاؤةلسئزدئگئنئث 20 جئلدئعئ دةكلاراسياسئندا: «اتا-بابامئزدئث عاسئرلار بويئ اسئل ارمانئ بولئپ كةلگةن ةگةمةن قازاقستاندئ قذرؤ جونئندةگئ تاريحي اماناتئ 1991 - جئلعئ 1 - جةلتوقساندا ءبئراؤئزدان مةملةكةت باسشئسئ بولئپ سايلانعان تذثعئش پرةزيدةنت - ةلباسئ ن. ءا. نازاربايةأتئث باسشئلئعئمةن ئسكة استئ. رةسپؤبليكا پرةزيدةنتئنئث جةتةكشئلئگئمةن كةث اؤقئمدئ ةكونوميكالئق، ساياسي جانة الةؤمةتتئك رةفورمالار جذزةگة اسئرئلدئ. قازاقستان مةملةكةتتئلئگئنئث نةگئزئن قالاؤشئ - ةلئمئزدئث تذثعئش پرةزيدةنتئ ن. ءا. نازاربايةأ حالئقتئ جارقئن ئستةرگة جذمئلدئرؤ، قوعامداعئ تاتؤلئق پةن كةلئسئمدئ نئعايتؤ، بذكئل حالئقارالئق قوعامداستئقتئث ريزاشئلئعئ مةن قذرمةتئنة ءئية بولعان جاهاندئق جانة وثئرلئك بةيبئت باستامالاردئث اأتورئ رةتئندة ةلدئث سئرتقئ ساياسي باعئتئن ءدال ايقئنداؤ ئسئنة وراسان زور ذلةس قوستئ. مةملةكةت باسشئسئنئث جان-جاقتئ سارالانعان ئشكئ جانة سئرتقئ ساياساتئنئث ارقاسئندا ةلئمئز ساياسي جانة الةؤمةتتئك-ةكونوميكالئق سئلكئنئستةرگة ذشئراماي، دةربةس دامؤدئث وتپةلئ كةزةثئندةگئ قيئندئقتار مةن سئناقتاردئ ةثسةرئپ، ئلگةرئلةؤ مةن وركةندةؤ جولئنا شئقتئ» دةپ جازئلدئ.
بذل داؤسئز شئندئق. ويتكةنئ، قازاقستان ءوز تاؤةلسئزدئگئنئث 20 جئلئ ئشئندة الةم مويئنداعان مةملةكةتتةردئث قاتارئنا قوسئلدئ. تةرةزةسئ تذگةل ةلمةن تةث دةثگةيگة جةتتئ. عاسئرلار بويئ بابالار ارمانداعان تاؤةلسئزدئكتئث تؤئ كوكتة جةلبئرةدئ. 150 دةن استام ةلدةرمةن ديپلوماتيالئق قارئم-قاتئناس ورناتئپ، وزگة مةملةكةتتةردئث دامؤ جولدارئن سارالاي كةلة، ءوزئنئث داثعئلئن تاثدادئ. شئن مانئندة، ةلباسئ نذرسذلتان نازاربايةأتئث ءساليقالئ ساياساتئنئث ارقاسئندا تاؤةلسئز قازاق ةلئ قالئپتاسئپ، تاريحئمئز تذگةندةلئپ، ءتئلئمئز، ءدئنئمئز جانة ءدئلئمئز قايتا ورالئپ، مةملةكةتئمئزدئث ذلتتئق رامئزدةرئ قابئلداندئ. قازاقستاننئث شئنايئ ةگةمةندئگئن قامتاماسئز ةتكةن ماثئزدئ مةملةكةتتئك اكتئلةرگة قول قويئلدئ. ماسةلةن، 1991 - جئلدئث 29 - تامئزئندا نذرسذلتان نازاربايةأتئث سةمةي يادرولئق پوليگونئن جابؤ تؤرالئ جارلئعئ شئقتئ. بذنئث ءوزئ ةلباسئنئث ةرلئگئن جةر-جاهانعا پاش ةتكئزئپ، كةيئننةن الةم مويئنداعان باستاماعا ذلاستئ. يادرولئق قارؤسئز الةمگة قاراي قادام باسقان جاهاندئق قوزعالئستاردئث دا بئردةن ءبئر باستاؤئ وسئنداي پرةزيدةنت شةشئمئنةن تؤئنداعان ةدئ. سونداي-اق 1991 - جئلدئث 25 - قازانئندا پرةزيدةنتتئث جارلئقتارئمةن قاؤئپسئزدئك كةثةسئ جانة مةملةكةتتئك قورعانئس كوميتةتئ قذرئلدئ. «قازاقستان رةسپؤبليكاسئنئث مةملةكةتتئك تاؤةلسئزدئگئ تؤرالئ» قازاقستان رةسپؤبليكاسئنئث كونستيتؤسيالئق زاثئ 1991- جئلعئ 16 -جةلتوقسان كذنئ قابئلداندئ. وسئ زاث نةگئزئندة قازاقستان ءوزئنئث تاؤةلسئزدئگئن جاريا ةتتئ. اتالعان زاثنئث 1-تاراؤئندا: «قازاقستان رةسپؤبليكاسئ - تاؤةلسئز، دةموكراتيالئق جانة قذقئقتئق مةملةكةت. قازاقستان رةسپؤبليكاسئ بارلئق مةملةكةتتةرمةن ءوزارا قاتئناسئن حالئقارالئق قذقئق پرينسيپتةرئ بويئنشا قذرادئ. ءوزئنئث مةملةكةتتئك تاؤةلسئزدئگئن باسقا مةملةكةتتةردئث تانؤئ ءذشئن قازاقستان رةسپؤبليكاسئ اشئق. قازاقستان رةسپؤبليكاسئنئث بذكئل تةرريتورياسئندا قازاقستان رةسپؤبليكاسئنئث كونستيتؤسياسئ مةن زاثدارئ، سونداي-اق ول تانئعان حالئقارالئق قذقئق نورمالارئ قولدانئلادئ. قازاقستان رةسپؤبليكاسئنئث تةرريتورياسئ قازئرگئ شةكارالارئندا ءبئرتذتاس، بولئنبةيتئن جانة قول سذعؤعا بولمايتئن تةرريتوريا بولئپ تابئلادئ»، - دةلئنگةن.
قازاقستان وسئنداي تاؤةلسئزدئگئ ارقاسئندا تذثعئش پرةزيدةنتتئث باستامالارئنا قولداؤ جاساي وتئرئپ، قئسقا ؤاقئتتا كوپ بيئكتئ باعئندئردئ. ش ئ ذ، ةؤرازةق، ا ءو س ئ ش ك سياقتئ ذيئمداردئث بةلسةندئلئگئ ارتتئ، ة ق ئ ذ، ي ئ ذ، ذ ق ش ذ سةكئلدئ ئرگةلئ ذيئمدارعا ءتوراعالئق ةتتئك. ءداستذرلئ ءدئن باسشئلارئ 3 جئل سايئن قازاقستاندئ باس قوسئپ، پئكئر الماسؤ الاثئنا اينالدئردئ. بذنئث ءوزئ ةلباسئنئث ةرلئككة پاراپار ئستةرئنئث ناتيجةسئ بولاتئن. «الدئمةن - ةكونوميكا، سونان سوث ساياسات» قاعيداتئ ارقاسئندا كوپشئلئك قازاقستاندئقتاردئث تذرمئس جاعدايئ جاقساردئ. تاؤةلسئزدئك جئلدارئ بار-جوعئ 700 دوللاردئ قذراعان ئشكئ جالپئ ءونئم 20 جئلدئث ئشئندة 11 مئث دوللارعا دةيئن جةتتئ. قازاقستاندا يندؤستريالاندئرؤ ساياساتئ قولعا الئندئ. وعان يننوأاسيالئق ءذردئس قوسئلدئ. مذنئث ءبارئ ةل ةكونوميكاسئنئث مذلدةم جاثا، مذلدةم باسقا ارناعا بذرئلعانئن ايعاقتايدئ.
مئنةكي، وسئنداي الاش جذرتئنئث اسقان اسؤلارئنئث بارشاسئ، ةلدةگئ ةكونوميكالئق-الةؤمةتتئك جانة ساياسي رةفورمالار، حالئقارالئق جانة وثئرلئك باستامالار، جاهاندئق جاسامپاز ئستةردئث بارلئعئ دةرلئك مةملةكةت باسشئسئ ن. نازاربايةأتئث ةسئمئمةن تئعئز بايلانئستئ بولئپ وتئرعانئ بةلگئلئ. ةندةشة قازاقستاننئث تذثعئش پرةزيدةنتئ كذنئن اتاپ ءوتؤدئث، ونئ حالئقتئق مةرةكةگة اينالدئرؤدئث ةش ابةستئگئ جوق. كةرئسئنشة، ول مةرةكة - مةملةكةت مةرةيئ. ونئث ذستئنة مةملةكةتتئ قالئپتاستئرؤدئث باستاؤئندا تذرعان تذلعانئ ذلئقتاؤ، ةگةمةن ةلدئث ئرگةتاسئن قالاعان تذلعانئ ارداقتاؤ الةمنئث ءبئرقاتار ةلئندة، ونئث ئشئندة دة وركةنيةتتئ ةلدةردة بار ءداستذر.
ماسةلةن، ا ق ش-تا 1880 جئلدان پرةزيدةنت كذنئ تويلانئپ كةلةدئ. اتاپ ايتقاندا العاشئندا امةريكالئقتار 22 - اقپاندئ پرةزيدةنت كذنئ رةتئندة ةمةس، قايراتكةر ا ق ش-تئث تذثعئش پرةزيدةنتئ دجوردج أاشينگتوننئث تؤعان كذنئ رةتئندة عانا تويلاپ جذرگةن ةدئ. تاؤةلسئزدئك ءذشئن توثكةرئستة قولباسشئ بولعان دجوردج أاشينگتوندئ حالئق ونئ ةرةكشة قذرمةتتةپ، ونئث تؤعان كذنئن ةلدئك دةثگةيدة اتاپ ءوتؤدئ ءجون سانايدئ. ءسويتئپ، قازئر بذل مةرةكةنئث رةسمي اتاؤئ پرةزيدةنت كذنئ بولعانئمةن، ونئ اتاپ ءوتؤ ءداستذرئ دجوردج أاشينگتون كةزئندة قالئپتاسقان دةؤگة بولادئ. ال ونداي ءداستذر حالئقتئ تةك يگئلئكتئ باستامالارعا جذگئندئرئپ كةلگةنئن ايتؤعا بولادئ.
سوندئقتان دا، قازاقستاندا بيئلدان باستاؤ الاتئن تذثعئش پرةزيدةنت كذنئ مةرةكةسئ دة ؤاقئت وتكةن سايئن ماثئزئ ارتاتئن حالئقتئق شاراعا اينالادئ دةپ تولئق سةنئممةن ايتؤعا بولادئ. ويتكةنئ، بذل دا جاثعئرؤدئث، جاثاشئلدئقتئث بةلگئسئ عانا ةمةس، وتكةننئث ونةگةسئ، ذلئنئث ذلاعاتئ. ذرپاق ةسئندة سولاي ساقتالؤئ دا ءتيئس.
اأتور: قانات مامةتقازئ ذلئ