جانار ساعات قئزئ، كينو رةجيسسةرئ: قايدا جذرسةم دة قازاقتئث قئزئمئن

 استانا. 27 - قاراشا. قازاقپارات - جانار ساعات قئزئ ذرئمجئدة تؤئلعان. مةكتةپتئ بةيجئثدة تامامداعان. 1987 - جئلئ بةيجئث تةاتر ينستيتؤتئنا وقؤعا تذسكةن ول ءبئر جئلدان كةيئن ماسكةؤدئث مةملةكةتتئك كينو ينستيتؤتئنئث رةجيسسةر ماماندئعئنا وقؤعا اتتانادئ.

جانار ساعات قئزئ، كينو رةجيسسةرئ: قايدا جذرسةم دة قازاقتئث قئزئمئن

 جانار ماسكةؤدة ينستيتؤت بئتئرةر كةزدة ديسسةرتاسيا ةسةبئندة تذسئرگةن «اپتانئث سةگئزئنشئ كذنئ» دةگةن فيلمئ كينو مةرةكةسئنئث ذزدئك اأتورلئق سئيلئعئن ةنشئلةيدئ. رةسةي مةن يتاليا بئرلةسئپ جاساعان «ايؤدئث دوسئ - جوناتون» دةگةن فيلمدة قوسالقئ رولدة، رةسةيدئث «بذددا ارؤاعئنئث ورالؤئ» اتتئ فيلمئندة باستئ رول ويناپ ذزدئك ونةرئمةن كوزگة تذسةدئ. زرةرةكتئگئ، بئلئمدئلئگئ، قئتاي، ورئس تئلدةرئندة ةركئن سويلةيتئن تالانتتئلئعئمةن رةسةيدئث «مير» حالئقارالئق تةلةارناسئندا ديكتور بولئپ جذمئس ئستةيدئ. ماسكةؤدة 9 جئل وقئپ، رةجيسسةرلئك ماماندئقتئث قئرئ مةن سئرئن ابدةن مةثگةرگةن قازاق قئزئ قئتايعا بارعاندا ذلكةن سذرانئسقا ية بولادئ. وستروأسكيدئث «قذرئش قالاي شئنئقتئ» رومانئنئث نةگئزئندة جسالعان فيلمدئ ؤكراينادا 270 كذن تذسئرةدئ. 20 سةريالدئ اتالمئش فيلم قئتايدا كذشتئ ءدذمپؤ تؤعئزادئ. مذنئمةن قوسا «قئزئل شية»، «قئزئل عاشئقتار»، «كةشكةن كذندةر»، «كذنباعئس تالانئ»، «رةسپؤبليكا قارساثئ»، «قالا كةثئستئگئندة شوشئنعان قذس»، «اسكةري كئسئنئث قذپياسئ»، «الئس كةتكةن ةرتةثگئ كذن»، «يان چئث» قاتارلئ مةملةكةتتئك دةثگةيدة تذسئرئلگةن فيلمدةردئث رةجيسسةرئ بولدئ.

 « جةتئم قئزدئث» رولئن سومداعان باقئتتئ قئز

- «ول دا عايني سياقتئ قازاق قئزئ. ونئث ةسئثنةن كةتپةيتئن ادةمئ اتئ بار، ول - جانار. ءبئراق وسئ اسةم ةسئمنةن دة ارتئق، كوكةيئثدة ماثگئ وشپةي قالاتئنئ ونئث قاپ-قارا قوس جانارئ. وسئ قارا كوزدئ تابؤ ءذشئن ايگئلئ رةجيسسةر گؤاث چؤنلان قانشاما تةنتئرةدئ دةسةثئزشئ». بذل قئتاي ءتئلشئسئ داي جذثكايدئث ةستةلئگئ. قاتةلةسپةسةك، بذل ةستةلئك قئتايدا تذسئرئلگةن «جةتئم قئزدئث ماحابباتئ» دةيتئن كينو تؤرالئ بولسا كةرةك...

- بذل فيلم شئنجاثداعئ «ءذش ايماق توثكةرئسئن» بةينةلةؤدئ نةگئز ةتئپ، ذلتتئق ارميا جاؤئنگةرئنئث جةتئم قالعان قئزئ عاينيدئث ازاپتئ تاعدئرئن سؤرةتتةيدئ. عاينيدئث جانة ونئث سذيگةن جئگئتئنئث توثكةرئس ءذشئن، ماحاببات ءذشئن ئزدةنگةن ءومئر جولئن كةستةلةيدئ. فيلمدة عاينيدئث ءسوزئ دة، ارةكةتئ دة ونشا كوپ ةمةس. رةجيسسةر جاس قئزدئث جان دذنيةسئندةگئ ئشكئ سةزئمدةرئن كوزئ ارقئلئ بةينةلةؤدئ ماقسات ةتةدئ. وسئ فيلمدة باس كةيئپكةر عايني رولئندة مةن ويناپ ةدئم...

- ءسئز بةيجئثدة تذرئپ، ذرئمجئدة تذسئرئلگةن بذل كينوعا قالاي تالداندئثئز؟

- عاينيعا لايئق قارا كوز قئزدئ تابؤ ءذشئن رةجيسسةر گؤاث چؤنلان قاناس كولئنةن مذزتاؤعا دةيئنگئ ءبئراز ءوثئردئ شارلاپ قايتسا كةرةك. ذرئمجئگة كةلگةندة ءبئر تويدا مةنئ كورئپتئ. كةيئن اكة-شةشةمدئ ئزدةپ بارئپ، ارنايئ سويلةسكةن ةكةن. مةن ول كةزدة بئرنةشة مئث كيلومةتر الئستا جاتقان بةيجئثدةگئ ءوزئم وقئپ جاتقان ورتا مةكتةپكة جةتئپ تة بولعانمئن. بذل 10 - سئنئپتا جذرگةن كةزئم ةدئ. ةمتيحانعا دايئندالئپ وتئرسام، مةكتةپ ديرةكتورئ شاقئردئ. شئنجاثنان كةلگةن تةلةفون دةگةن سوث، ترؤبكانئ السام، «ءسئز جانارسئز با؟» دةگةن داؤئس شئقتئ. كةيئن بئلسةم بذل سول كينونئث رةجيسسةرئ گؤاث چؤن لان ةكةن. ةرتةسئندة سول شاقئرتؤ بويئنشا ذرئمجئگة باردئم.

- رةجيسسةر ءسئزدئث كوزئثئز عانا ةمةس، جاقسئ وقئعان وزئثئزگة دة قئزئققان بولار؟

- كئشكةنة كةزئمنةن اكتةرلئككة قئزئعؤشئ ةدئم. بالا كةزئمدة بةيجئثدة وقئپ جذرگةنئمدة ورتالئق تةلةارنادا بالالارعا ارنالعان ويئن-ساؤئق ذيئرمةسئ بولدئ. سوندا بالالاردئث سپةكتاكلئن وينايمئز. ال عايني بولؤ مةن ءذشئن ويلاماعان ءئس بولدئ. بارا سالئپ سذراعانئم: «نةگة مةنئ تالدادئثئزدار؟ مةن باقئتتئ وتباسئندا وسكةن قئزبئن، ةشتةثةدةن حابارئ جوق وقؤشئمئن. جةتئم قئزدئث رولئن قالاي سومدايمئن؟ ونئث ذستئنة ماحاببات وقيعالارئ بار ةكةن» دةدئم. فيلم رةجيسسةرئ گؤاث چؤنلان «ماعان سةنسةث بولدئ» دةپ كوثئلئمة سةنئم ذيالاتتئ. كينو بئتكةننةن كةيئن عانا «ة، مةن دة ءبئر رولدئ سومداپ شئعئپپئن-عوي» دةدئم.

«قذرئش قالاي شئنئقتئ؟»

- ءسئز تذسئرگةن «قذرئش قالاي شئنئقتئ» فيلمئنة نة ءذشئن «ءتورت تذثعئش» دةگةن ايدار قويئلعان؟

- فيلمنئث بذل ايداردئ يةلةنؤئندةگئ سةبةپ: بئرئنشئدةن، شةتةلدئث شئعارماسئن قئتاي تذثعئش رةت ءوزئ قايتا جاساعان. ةكئنشئدةن، قئتايدئث وزئنةن شئققان رةجيسسةر شةتةلدئث ايگئلئ شئعارماسئنا تذثعئش رةت رةجيسسةرلئك ةتكةن. ذشئنشئدةن، تةلةفيلمدئ تذثعئش رةت شةتةلدة كةسكئنگة تذسئرگةن. تورتئنشئدةن، تةلةفيلمگة تذثعئش رةت تذگةلدةي شةتةل اكتةرلةرئ ويناعان.

-قئتاي تاريحئنداعئ وسئنداي ةلةؤلئ فيلمگة قالاي ارالاستئثئز؟

- مةن ول كةزدة قئتاي مةن جاپونيا بئرلةسكةن «كذنباعئس تالانئ» دةگةن كينونئث تذسئرئلؤئنة اتسالئسئپ جذرگةنمئن. «قذرئش قالاي شئنئقتئ» رومانئنان قئتايلار تةلةفيلم جاسايدئ ةكةن دةگةندئ ةستئگةنئمدة، «وزگة مةملةكةتكة بارئپ كينو تذسئرگةندة، وزدةرئنةن اسئپ تذسة الار ما ةكةن» دةگةن ويمةن ونشا ةلةگةن جوقپئن.

سول فيلمنئث جوبالاؤشئسئ جئث كايناننئث فرانسؤزدار رةسةيدئث «اننا كارةنيناسئن»، يتالياندار قئتايدئث «سوثعئ پاتشاسئن» العاندا، قئتايلئقتار «قذرئش قالاي شئنئقتئنئ» نةگة الماسقا دةگةن ءسوزئ ماعان وي سالدئ. ءسويتئپ «قذرئش قالاي شئنئقتئنئ» تذسئرؤگة ماقذل بولدئم.

- فيلمدئ تذسئرؤگة ؤكراينانئث «دوأجةنكو» كينوستؤدياسئن تاثداؤعا نة سةبةپ بولدئ؟

- بذنئث ةكئ سةبةبئ بار ةدئ. ءبئرئنشئ، 1973 - جئلئ تذسئرئلگةن 6 سةريالئ «قذرئش قالاي شئنئقتئ؟» تةلةفيلمئنئث رةجيسسةرئ ماشةنكو وسئ «دوأجةنكو» كينوستؤدياسئنئث باستئعئ ةكةن. بذل ءبئزدئث تاجئريبة الماسئپ، ءتالئم الؤئمئزعا پايدالئ بولدئ. ةكئنشئدةن، الدئثعئ ةكئ رةتكئ «قذرئش قالاي شئنئقتئ؟» فيلمئ وسئ ؤكراينادا جاسالعان. سوندئقتان، وندا بذرئن ئستةتئلگةن كيئم-كةشةك، قذرال-سايمان، اسكةري قارؤ-جاراق، اربا، اأتوموبيل ت.ب. جالپئ فيلم تذسئرؤگة قاجةتتئ زاتتار قورئ بار ةدئ...

- 270 كذن تذسئرئلگةن مذنداي ذلكةن كينوعا اكتةر تابؤدا وثاي سوقپاعان بولار؟

- باس جوبالاؤشئ جاث شاؤحؤا ةكةؤمئز فيلم تذسئرؤدةن كذن ئلگةرئ كيةأكة بارئپ دايئندئق جذمئسئن باستاپ كةتتئك. ؤكراينا جاقتئث فيلم پروديؤسةرئ نيكولايدئ ةرتئپ ءذش ادام تةاتار ينستيتؤتئنئث جاتاقحاناسئنا بارئپ، ستؤدةنتتةر اراسئنان اكتةر تاثدادئق. دابئرا بولئپ كةتپةؤ ءذشئن، قئتايلئقتاردئث فيلمئنة اكتةر تاثدايئمئز دةدئك تة، «قذرئش قالاي شئنئقتئ» تؤرالئ ءتئس جارمادئق. ستؤدةنتتةردئث شاعئن بولمةسئندة وتكئزئلگةن بذل سذرئپتاؤ وتة قئزئق بولدئ. ةمتيحانعا قاتئساتئن ستؤدةنتتةر سانئ كوبةيئپ، ءتذن جارئمئنا دةيئن ئرئكتةؤگة تؤرا كةلدئ. كةيئن فيلم جاساعاندا وسئ ستؤدةنتتةردئث ئشئنةن ءبئرسئپئراسئ قاتئستئ. كةيبئرةؤئ ماثئزدئ رولدةرگة دة شئقتئ.

- وسئ تاثداؤدا پاأةل رولئن سومداؤعا لايئق ادام تابئلدئ ما؟

- «دوأجةنكو» كينو ستؤدياسئنئث باستئعئ ماشةنكو مئرزامةن ديدارلاسقانئمئزدا، ول كئسئ «كئمدة-كئم «قذرئش قالاي شئنئقتئنئ» فيلمگة تذسئرمةكشئ بولسا، فيلمنئث جانئ پاأةل ةكةنئن ءبئلؤئ بارئنةن ماثئزدئ!..» دةپ اعالئق اقئلئن ايتتئ. ةندةشة، كئم بذگئنگئ پاأةل بولا الادئ؟

ءبئز 20 سةريالدان تذراتئن وسئ تةلةفيلمدة پاأةلدئث 16 جاستان 30

جاسقا دةيئنگئ ءومئر ساپارئن بةينةلةؤئمئز كةرةك بولدئ. وندا اثعالدئعئ مةن البئرتتئعئ باسئلماعان جاسوسپئرئم پاأةل، تاعدئردئث تالقئسئنا ءتذسئپ، ءومئردئث بذرالاث جولئنان وتكةن، تولئسئپ، كةمةلئنة كةلگةن بايئپتئ دا قايسار ورتا جاستاعئ پاأةل پورترةتئ كوز الدئثئزعا تارتئلؤئ كةرةك. پاأةلدئ دة تاپتئق، ايتةؤئر...

ارئق، بويئ 1.81 مةتر، قالئث قوثئر شاشتئ، 25 جاستاعئ اندرةي سامينيندئ پاأةل وبرازئنا لايئق دةپ تابؤدئث ءوزئ قئزئق. توثئرةكتئث ءتورت بذرئشئن شارلاپ ئزدةپ جذرگةن «پاأةلدئث» جانئمئزدان تابئلارئن كئم بئلگةن؟ قاباعئن تذيسة مذث، قؤانسا جانارئنان جالئن شاشئرايتئن، كةلبةتئنةن بايئپتئلئق پةن قايسارلئق شئعئپ تذراتئن، اسئرةسة، ءئس-ارةكةتئندة ةشقانداي جاساندئلئق بايقالمايتئن اندرةيدئ بئزبةن جذمئس ئستةيتئن يرا ةسئمدئ ءارتئس قئزدئث فوتوالبومئنان كورئپ تاثدادئق.

انا تئلئمدة سويلةؤئم انامنئث ةثبةگئ

- قئتايعا كينو سارالاؤعا كةلگةن حالئقارالئق كينو فةستيأالئنئث ءتوراعاسئ كانادالئق مونرةال مئرزا سئزگة «ءبئر بولةگئندة ورئس ءتئلئ قويماسئ، ءبئر بولةگئندة اعئلشئن ءتئلئ قويماسئ، ءبئر بولةگئندة قئتاي ءتئلئ قويماسئ، تاعئ ءبئر بولةگئندة انا ءتئلئثنئث قويماسئ بار مئنا كئشكةنتاي باسئث كةرةمةت-اق ةكةن» دةپ تاثداي قاققان ةكةن. مةكتةپتئ قازاقي ورتاسئ جوق پةكيندة، ينستيتؤتتئ ماسكةؤدة وقئپ، اعئلشئن ءتئلئن وزدئگئنةن ذيرةنگةن جانار انا ءتئلئن قالاي «امان» الئپ قالدئ ةكةن؟

- بالانئث دذرئس ءوسؤئ اكة-شةشةنئث تاربيةسئنة تئكةلةي بايلانئستئ. سول كئسئلةردئث ءئزئن باسئپ كةلة جاتقاندئقتان دا وسئ جةتئستئكتةرگة جةتئپ وتئرمئن دةپ ويلايمئن. اتا-انامنئث مةنئث ءومئر جولئمدئ دذرئس تذسئنگةنئنة ءدان ريزامئن. ول كئسئلةر ةث الدئمةن وزدةرئ ماعان ذلگئ بولدئ. تئرشئلئك، قوعامدئق بايلانئس جالپئ بارلئق جاعئنان جان جاقتئلئ بولئپ بويجةتؤئمة بار كذشتةرئن سالدئ.

مةن شئنجاثنان وتة كئشكةنة كةزئمدة كةتكةن بولسام دا، ءار رةت قايتئپ بارعان سايئن سونشالئق تابيعي، سونشالئق تانئس، سونشالئق ئستئق سةزئلةدئ. قاتپارئ قالئث، قويناؤئ كةث ذلان-بايتاق قازاق ساحاراسئ كوثئلگة مةدةت، بويعا قؤات سئيلايدئ. انا ءتئلئمدئ ساقتؤعا دالانئث دارا قاسيةتئنةن باسقا ةث ماثئزدئسئ مةنئث شةشةمنئث مةنئ وتباسئندا قازاقشا سويلةتئپ وسئرگةندئگئندة. قئتاي بالاباقشاسئندا وقئپ جذرگةن كةزئمدة دة ذيگة كةلگةندة حالئق ماقالدارئن ذيرةتئپ، اباي ولةثدةرئن جاتتاتاتئن. شةشةمنئث ذيرةتكةن «جاقسئنئ جاقسئ دةسة ساقتانادئ، جاماندئ جاقسئ دةسة ماقتانادئ» دةيتئن ماقالئ دا ءالئ كذنگة مةنئث سوزدئك قورئمنان تذسكةن ةمةس...

- كينو ءتذسئرؤ بارئسئندا باسئثئزدان وتكةن ءبئر قئزئق جايتتئ ايتئپ بةرسةثئز؟

- «قذرئش قالاي شئنئقتئ» فيلمئن ءتذسئرئپ جذرگةن قاقاعان قئستئث ءبئر تذنئندة فيلم الؤ جذمئستارئ ساعات تذنگئ ةكئگة دةيئن جالعاسئپ قاتتئ جاؤراپ كةتتئك. قولئم قالت ةتئپ بوساعان ءبئر ءساتتئ پايدالانئپ، جئلئنا قويايئن دةپ وتتئث جانئنا باردئم. تةز جئلئنايئن دةپ تئم جاقئنداپ كةتكةن سياقتئمئن. كيئمنئث كذيگةن ءئيسئ شئققان سوث ةثكةيئپ قاراسام، ةكئ بالاعئمدئ وت شالئپ، تئزةمنةن تومةنگئ جاعئ بئرئسئپ قالئپتئ. ابئروي بولعاندا دةر كةزئندة بايقاپ قالئپپئن. ويتپةگةندة «ذلكةن پالةگة» ذشئرار ةدئم. ول مامئق تولتئرئلئپ، حيميالئق تالشئقتان تئگئلگةن كيئم بولاتئن. كذيگةن جةرئ قاتئپ، مورتتانعاندئقتان، قول تيئپ كةتسة جئرتئلئپ، ئشئندةگئ مامئق بذرقئراپ شئعا بةردئ. مةن ءابئرجئپ قالدئم. كيئمئمدةگئ مامئق تذگةل شئعئپ تاؤسئلسا، سؤئققا قالاي شئداماقپئن؟ سونئمةن جارئق تذسئرؤشئگة بارئپ، سكوتچ سذراپ الدئم دا، جئرتئقتاردئ ايقئش-ذيقئش جاپسئرئپ تاستادئم. مةنئث سولةكةت قئلئعئما قاراپ وتئرعاندار دؤ كذلدئ. ةستةلئك ءذشئن ساقتاپ قويعان وسئ شالباردئ كورگةن سايئن سول تذنگئ سؤئق ةسئمة ورالادئ.

- قازاقستاننئث كينو سالاسئنئث دامؤئنا قانداي باعا بةرةسئز؟

-قازاقستاننئث كينو وندئرئسئنة پئكئر ايتؤعا قذقئعئم جوق ءارئ ونئ تولئق زةرتتةپ جذرمةگةندئكتةن قازئرشة بئردةثة دةي المايمئن...

- جاناردئث تذسئرگةن قازاق كينوسئن كورةمئز دةگةن ةل جذرتتئث ارمان تئلةگئ قاشان ورئندالار ةكةن؟

- قازاق كينوسئن ءتذسئرؤ تالايدان بةرئ ويئمدا ءجذر. بذل ارينة وثاي جذمئس ةمةس. وعان ةث الدئمةن جاقسئ سةناري بولؤئ كةرك، ذلت مذددةسئنة كذيئنةتئن، تاربية كورگةن، شئثدالعان ءارتئس بولؤئ ءتيئس. مذنان قالا بةرسة قئرؤار قارجئ قاجةت. بذل شارتتار تولئق ازئرلةنبةسة ءبارئ بوس ءسوز بولادئ. ذلتتئق كينو ءتذسئرؤ حالئق قالاؤلئلارئنئث، ذلت زيالئلارئنئث، ةلدئك ساناسئ جوعارئ ازاماتتاردئث اتسالئسؤئمةن ورئندالاتئن شارؤا...

 

اثگئمةلةسكةن حازئرةت ءابدئلدا

دەرەككوز: baq.kz

оқулық
ۇقساس

ەلىمىزدە وقۋلىقتاردى دايىنداۋ جانە باقىلاۋ ءتارتىبى جاڭارتىلدى