بذگئنگئ قازاقستاندئق تةرروريست كئم؟

   استانا. 23 - قاراشا. قازاقپارات - پارلامةنت ماجئلئسئندة وتكةن حالئقارالئق كونفةرةنسيادا ةلئمئزدئث باس پروكؤراتؤراسئ العاش رةت قازاقستاندئق تةرروريستئث جيئنتئق بةينةسئن سؤرةتتةپ بةردئ. وسئ جيئندا قارجئ مينيسترلئگئنئث قذرامئنداعئ قارجئلئق مونيتورينگ كوميتةتئنئث 200 دةي ذيئم مةن تذلعانئث تةرروريزمدئ قارجئلاندئرؤعا قاتئستئلئققا تةكسةرگةندئگئ جاريالاندئ. تاعئ ءبئر جاثالئق: تةك بيئلعئ جئلئ عانا ارنايئ قئزمةتتةر 24 تةرراكتئنئث الدئن الئپتئ!

بذگئنگئ قازاقستاندئق تةرروريست كئم؟

 - بذگئنگئ قازاقستاندئق تةرروريست كئم؟ - دةدئ القالئ جيئندا ءسوز سويلةگةن باس پروكؤروردئث ءبئرئنشئ ورئنباسارئ يوگان مةركةل. - بذل سذراققا ءوزئمئزدئث ستاتيستيكاعا جذگئنة وتئرئپ، جاؤاپ بةرگئم كةلةدئ. سوتتالعان تةررورشئلاردئث %60 دايئ - 29 جاسقا دةيئنگئ ادامدار. باسقاشا ايتقاندا، تةرروريستةر - جاستاردئث وكئلدةرئ. ولاردئث بارلئعئ دةرلئك، ناقتئراق ايتقاندا، %95 ئ - جذمئسسئزدار. وسئلايشا قازاقستانداعئ تةررورشئنئث جيئنتئق پورترةتئ سالئنادئ: بذل - ومئردة ءوز ورنئن تابؤعا ذمتئلعان، كوبئنةسة جذمئسسئز، ونئث ذستئنة ءبئلئمئ دة، الدا قانداي دا ءبئر پةرسپةكتيأالارئ دا جوق جاس ادامدار. مذنداي سيپاتتاما ةل باسشئلئعئنا باياعئدا-اق حابارلانعان كورئنةدئ. سول سةبةپتئ دة قازاقستان كوشباسشئسئ مةكتةپ قابئرعاسئن تاستاپ شئققاننان باستاپ، جاستاردئث جذمئسسئز، بوس ساندالماؤئنا، «ةكئ قولعا ءبئر كذرةك» تاؤئپ بةرؤگة نازار اؤدارؤدا. «وسئ ورايدا مةملةكةت باسشئسئنئث «جاس وتان» جاستار قاناتئنئث ІІ سيةزئندة بةرگةن تاپسئرمالارئنئث ايرئقشا وزةكتئ ةكةندئگئن اتاپ وتكئم كةلةدئ. ول تاپسئرمالار قازاقستانداعئ جاستار ساياساتئنا تذبةگةيلئ وزگةرئستةر ةنگئزةدئ» دةدئ باس پروكؤروردئث ورئنباسارئ.

 ارينة، قازاق ةلئندة لاث سالؤعا قذمارتؤشئ، ارانداتؤشئ كذشتةر «يدةولوگيالئق وثدةؤ» سئرتئندا، قازاقستاندئق جاستاردئ قاپتاعان «كوك قاعازدارمةن» قئزئقتئرادئ. سوندئقتان قوعامئمئزدئ تةررورشئلاردئ قارجئلاندئراتئن رةسؤرستاردئث ةلئمئزگة وپ-وثاي ءوتئپ كةتةتئندئگئ اشئنتئپ وتئر. وسئعان بايلانئستئ جيئندا مالئمدةلگةنئندةي، ذكئمةتتئث وسئعان جول بةرمةؤگة ءتيئستئ قذرئلئمئ - قارجئ مينيسترلئگئنئث قارجئلئق مونيتورينگ كوميتةتئ، «قذرئلعان كةزئنةن بةرئ، قذقئق قورعاؤ جانة ارنايئ ورگاندارعا تةرروريزمدئ قارجئلاندئرؤعا جانة قئلمئستئق كئرئستةردئ زاثداستئرؤعا قاتئسئ بولؤئ مذمكئن تذلعالار مةن ذيئمدار تؤرالئ 190 نان استام ماتةريالدار باعئتتاپتئ. وسئ ورگانداردئث 110 سذراؤئ بويئنشا جةكةلةگةن قارجئلئق وپةراسيالار، قاراجاتتارئ ءتيئستئ جةرئنة جةتكةنشة، قاداعالانعان جانة «ءتيئستئ شةشئمدةر قابئلدانعان». ارينة، بذل كوميتةتتئث جذمئسئ جةمئسسئز دةؤگة بولمايتئنداي. ءبئر دةرةكتةر بويئنشا، ءابليازوأتئث قازاقستانداعئ ارانداتؤ ارةكةتتةرئن قارجئلاندئرعاندئعئ وسئ كوميتةت ارقئلئ دا انئقتالئپتئ.

  تةرروريزمنئث قالاي قارجئلاندئرئلاتئندئعئ «از زةرتتةلگةن» ماسةلة بولئپ قالئپ وتئرعاندئعئن باس پروكؤراتؤرا باسشئلئعئنئث بيئك لاؤازئمدئ وكئلئ دة مويئندادئ. ايتكةنمةن ي.مةركةلدئث ايتؤئنشا، قارجئلئق مونيتورينگ كوميتةتئ الةمدةگئ قارجئلئق بارلاؤ ذيئمدارئنئث بةيرةسمي بئرلةستئگئ - «ةگمونت» توبئنا مذشة بولعاننان بةرئ، تةررورشئلاردئث ءوز ةلئمئزدةگئ، سونداي-اق شةتةلدةگئ قارجئلئق مةكةمةلةر ارقئلئ جاساعان كةز كةلگةن قارجئلئق وپةراسيالارئن ئندةتؤ مذمكئندئكتةرئ ايتارلئقتاي كةثةيئپتئ. بذل رةتتة باس پروكؤروردئث ءبئرئنشئ ورئنباسارئنئث مالئمةتئنشة، الگئندةي قاراؤ ئستةردئ قارجئلاندئرؤشئلار ءتئپتئ مةملةكةتتئك ساتئپ الؤلار سالاسئنا دا ةنئپ كةتكةن! يوگان مةركةل ةث راديكالدئ ءدئني كوزقاراستاردئ جاقتاؤشئلاردئث وزدةرئنئث ايرئقشا مازاسئزدئعئن تؤعئزئپ وتئرعاندئعئن اشئق ايتا كةلة، ولاردئث «ذيئمداسقان قئلمئستئق توپتارمةن (ذ ق ت) بئتة قايناسؤئ ءجذرئپ جاتقاندئعئن» حابارلادئ: «ذ ق ت مذشةلةرئ ءداستذرلئ ةمةس ءدئني اعئمدارعا تارتئلؤدا جانة سول نانئم-سةنئمدةردة ءزدةرئ جاسايتئن قئلمئستارعا يدةولوگيالئق اقتاؤ تابؤدا. جةكةلةگةن وثئرلةردة راديكالداردئث بيزنةستئث كريمينالدئ سالالارئنا باقئلاؤ ورناتؤ، ءوز قئزمةتتةرئن قارجئلاندئرؤدئث كوزئ رةتئندة مةملةكةتتئك ساتئپ الؤلار ذدةرئستةرئنة كئرؤ تالابئ تئركةلؤدة!» ايتقانداي، باس پروكؤراتؤرانئث باستاماسئمةن، تةرروريزمدئ قارجئلاندئرؤعا جانة زاثسئز الئنعان كئرئستةردئ جئلئستاتؤعا قارسئ تذرؤ تؤرالئ ذلتتئق زاثناماعا تولئقتئرؤلار ةنگئزئلئپتئ، ولارعا سايكةس، باس پروكؤراتؤرا ارنايئ جانة قذقئق قورعاؤ ورگاندارئنئث اقپارلارئ نةگئزئندة «قارا تئزئمدةر» تذزةدئ، ولارعا تةرروريزمدئ قارجئلاندئرؤعا تارتئلعان تذلعالار مةن ذيئمدار ةنگئزئلةتئن كورئنةدئ. مذنداي ادامداردئث بارلئق بايلانئستارئ مةن جاقئن-جؤئقتارئ بةيرةسمي باقئلاؤدا ذستالئنادئ دةسةدئ. وسئدان «بيلئكتةگئلةرگة جاقپاعان بيزنةسمةندةر نة باسقا دا تذلعالار وسئ تئزئمگة قوسئلئپ كةتپةي مة؟» دةگةن قاؤئپ تؤادئ. ويتكةنئ ونداعئ ادامداردئث كذدئك تؤعئزادئ دةگةن قارجئلئق وپةراسيالارئ وتكئزئلمةي تاستالادئ، ةسةپشوتتارئنئث تذتقئندالؤئ عاجاپ ةمةس. ءبئراق باس پروكؤراتؤرا باسشئلئعئنئث وكئلئ بذل قاؤئپتئ سةيئلتؤگة اسئقتئ: «بذل ءبئزدئث وسئ تئزئمگة كئمدئ قالاساق، سونئ قوساتئندئعئمئزدئ بئلدئرمةيدئ، - دةپ سةندئردئ جؤرناليستةردئ يوگان مةركةل. - مذنداي ارينة، بولمايدئ. كةلئپ تذسكةن اقپارات قايتا تةكسةرئلةدئ».

 جالپئ العاندا، بيئلعئ، بار بولعانئ ون ايدا تةرروريزممةن جانة ةكسترةميزممةن بايلانئستئ 112 قئلمئس اشكةرةلةنئپتئ. سوثعئ بةس جئل ذدةرئندة قازاقستاننئث 40 ازاماتئ تةرروريستئك ذيئمداردئث قئزمةتئنة قاتئستئ بولعانئ جانة زاثسئز قارؤلئ قذرئلئم-دارعا قاتئسقانئ ءذشئن باسقا مةملةكةتتةر اؤماعئندا ذستالعان. ال سوثعئ 5 جئلدا تةرروريستئك قئلمئستارئ ءذشئن 148، ةكسترةميزمئ ءذشئن - 160 ادام سوتتالئپتئ. قازاق ةلئندة ويران سالاتئن قازاقستاندئق «شاكئرتتةرئن» دايارلاؤ ءذشئن شةتةلدئك تاجئريبةلئ تةررورشئلار كةلة باستاپتئ: كةشة «ةلئمئزدة جئل باسئنان بةرئ حالئقارالئق تةرروريستئك جانة ةكسترةميستئك ذيئمداردئث 68 مذشةسئنئث تذتقئندالعاندئعئ» جاريالاندئ. شةنةؤنئكتةر قازاقستانداعئ تذراقتئلئقتئ ماثگئلئك دةپ قابئلداماؤلارئ ءتيئس، قايتا ونئ نئعايتؤ جولئندا كذن سايئن جذمئس جاساؤ، تةر توگؤ تالاپ ةتئلةدئ. بذل رةتتة بيلئكتةگئلةرگة «ءبارئ جاقسئ» دةپ ءوزئن-ءوزئ الداي بةرمةي، جةرگة تذسكةن، حالئق اراسئنداعئ شئن جاعدايدئ ناقتئ باعامداعان ءجون. پارلامةنتتةگئ جيئندا وسئنئث تالابئ جاسالدئ. «ةلدةگئ قازئرگئ دئني احؤال تؤرالئ ايتقاندا، ءبئز قازاقستان حالقئنئث راديكالدانؤئنئث تذراقتئ ءذردئسئن اتاپ وتةمئز! - دةپ اشئق مالئمدةدئ باس پروكؤروردئث بئرئنشئ ورئنباسارئ.

 - داستذرلئ ةمةس ءدئني باعئتتاعئ توپتار سانئ وسؤدة. تاجئريبة كورسةتكةنئندةي، ءدال سولاردئث وكئلدةرئ تةرروريزم اكتئلةرئن جاساؤعا بةيئم كةلةدئ. ولاردئث قاتارئ از قامتئلعان، الةؤمةتتئك تذرعئدان ءوز ورنئن تابا الماعان جاستاردئث جانة باسقا ادامداردئث ةسةبئنةن تولئعؤدا. كةشةگئ حالئقارالئق جيئندا باس پروكؤراتؤرا كيبةرقئلمئستار ءذشئن قازاقستاندا قئلمئستئق جازا ةنگئزؤ تؤرالئ ذسئنئستارئن جاريا ةتتئ. الدا ةلئمئزدئث قئلمئستئق كودةكسئنئث جاثا جوباسئ جازئلاتئندئعئ جاقئندا مالئمدةلگةنتئن. باس پروكؤراتؤرا سوندا كيبةرقئلمئستارعا جةكة تاراؤدئث ارنالؤئنا قول جةتكئزبةك نيةتتة.

 «سوندا تةرروريزممةن، پورنوگرافيامةن، سؤيسيدپةن بايلانئستئ اقپاراتتار ورنالاستئراتئن اأتورلار مةن سايتتار جازاعا تارتئلاتئن بولادئ، - دةدئ باس پروكؤروردئث ءبئرئنشئ ورئنباسارئ ي.مةركةل. - مذنئث بارلئعئ قاداعالانادئ، مونيتورينگ جذرگئزئلةدئ». ايتكةنمةن تةرروريزممةن جانة ةكسترةميزممةن بايلانئستئ كوپتةگةن سايتتار مةن اأتورلار شةتةلدةگئ رةسؤرستاردا ورنالاسقان، دةمةك، ولاردئ جازالاؤ تذرماق، عالامتورداعئ پاراقشالارئن جاؤئپ تاستاؤ مذمكئن ةمةس: ئزدةگةن ادام پروكسي-سةرأةرلةر ارقئلئ ءبارئبئر قول جةتكئزةدئ. سوندئقتان پارلامةنتتةگئ حالئقارالئق جيئندا قازاقستاندئق بيلئك حالئقارالئق قوعامداستئققا وسئ سالادا ئنتئماقتاسؤ ذسئنئسئمةن جذگئندئ. ايتپةسة الگئندةي اسا قاؤئپتئ رةسؤرستار عالامتوردا كوبةيئپ بارادئ. تةك قازاقستاننئث وزئندة، ارناؤلئ مونيتورينگ قورئتئندئلارئ بويئنشا، باس پروكؤروردئث وتئنئشئمةن - 70 مئث ينتةرنةت-رةسؤرستئث، ال سوتتار ذكئمئمةن - 550 ينتةرنةت-رةسؤرستئث ونئمدةرئ زاثسئز دةپ تانئلئپ، قازاقستان اؤماعئندا تاراتؤعا تئيئم سالئنئپتئ.

   ةلدوس سةنباي

دەرەككوز:«ايقئن» گازەتئ         

оқулық
ۇقساس

ەلىمىزدە وقۋلىقتاردى دايىنداۋ جانە باقىلاۋ ءتارتىبى جاڭارتىلدى