قازاق اأياسياسئ قاشان قانات قاعادئ؟
استانا. 16 - قاراشا. قازاقپارات - «قاراعاندئدا اؤئل شارؤاشئلئعئنا ارنالعان ذشاق شئعارئلادئ» دةگةن حابار شارتاراپتئ شارلاماسا دا، ةلئمئزدئث ءتورت قذبئلاسئنداعئ ةلدئ ةلةث ةتكئزگةنئ راس. ولاي بولماي شة؟ قازاق كذندة ذشاق شئعارئپ جاتقان جوق قوي.
ءوزئ-ءوز بولعالئ وزگةگة تاث بولارلئق جوبانئث قازاق جةرئندة قازئعئ قاعئلؤئ - دوس تذگئل، دذشپاندئ تامساندئرعانئنا ءباس تئگؤگة بارمئز. كةثةس كةزئندة كوككة تئنئم بةرمةيتئن اؤئل شارؤاشئلئعئنداعئ АН سةريالئ ذشاقتاردئث قاراسئ باتقالئ اؤئل شارؤاشئلئعئندا مذنداي اؤقئمدا ايتؤلئ ءئس اتقارئلعان جوق-تئ. كونةرگةن АН-2-نئث ورنئن قازاقتئث ذشاعئ باسسا، تاقيامئزعا تار كةلمةسئ تاعئ انئق.
جوبا ارتئق-كةمئ جوق، جئل ون ةكئ اي بذرئن ةلباسئ ن.نازاربايةأتئث قاتئسؤئمةن ئسكة قوسئلعانئ دا اقيقات. «قازاأياسپةكتر» ج ش س-نئث «اؤئل شارؤاشئلئعئنا ارنالعان ذشاقتاردئث سةريالئ ءوندئرئسئن ذيئمداستئرؤ» دةپ اتالعان جوباسئنئث كةستةدةن قالئس قالئپ وتئرعانئ دا جاسئرئن ةمةس. بذل جايت ءبئرقاتار ب ا ق-قا ءبئرشاما «ازئق» بولدئ.
«قازاأياسپةكتر» ج ش س-نئث بذل جوباسئ مةملةكةتتئث قارجئسئن جةلگة ذشئردئ. جوبالئق قؤاتئ شئقپاي جاتئپ، جةلكةسئ قيئلدئ» دةگةن سئثايداعئ اقپارات اسپان استئن شؤلاتپاعانئمةن، كوپ-كورئم كوثئلدئ سؤ سةپكةندةي باستئ.
اقيقاتئ قايسئ؟ جالعانئ قايسئ؟ قازاققا سةپتئگئ تيةر جوبانئث وشكةنئن ةمةس، وركةن جايعانئن كورگئمئز كةلةتئنئن نةسئنة كذلبئلتةلةيئك؟!
جوبا اأتورلارئ جوسپارئن وزگةرتپةيدئ
«فةرمةر-2»، «فةرمةر-500» سةريالئ اؤئل شارؤاشئلئعئندا وسئمدئكتةردئ حيميالئق قورعاؤ جذمئستارئن ورئنداؤعا قاجةتتئ اأياسيالئق تةحنيكانئ شئعارؤعا مئندةتتةمة العان ذيئم جوسپارلارئنئث جئگئ دة بذزئلمايتئنئنا يلاندئرئپ وتئر.
الةكساندر أاششةنكو، «قازاأياسپةكتر» ج ش س-نئث ديرةكتورئ:
- ءيا، زاؤئتتئث جوبالئق قؤاتتئلئعئ - 36 ذشاق. ءبئراق ول ارنايئ قذجاتتاردا، بيزنةس-جوسپاردا، جوبانئ جذزةگة اسئرؤ جوسپارئندا العاشقئ جئلدا 36 ذشاق شئعارئلادئ دةگةن اثگئمة بولعان ةمةس. جوبالئق قؤاتتئلئققا شئعؤ 2013 جئلدئث سوثئنا جوسپارلانعان بولاتئن. ءبئز ءوز جوسپارئمئزدئ وزگةرتپةيمئز. 36 ذشاق شئعارؤ - ءبئزدئث جوسپارئمئز عانا ةمةس، مئندةتئمئز. تةك بذل ارادا اتاپ ايتارلئعئ - جوبالئق قؤاتقا شئعؤدئث مةرزئمئندة ءبئرشاما وزگةرئستئث بولعاندئعئ.
ال ب ا ق-تا «بذل - قذلدئراعان، ئسكة اسپايتئن جوبا» دةگةن پئكئرلةر ايتئلدئ. الايدا ول بةكةر ءسوز. جوبا ونداي جاعدايدا ةمةس. جوبالئق قؤاتتئلئققا شئعؤدئث مةرزئمئ اؤئسقانئن ايتؤئمئز كةرةك. ول - 2014 - جئلدئث ءبئرئنشئ توقسانئ. بذل 2014 - جئلدئث ءبئرئنشئ توقسانئندا 36 ذشاق شئعارامئز دةگةندئ بئلدئرمةيدئ. جئلئنا 36 ذشاق بولؤ ءذشئن ايئنا ءذش ذشاق شئعارئلؤئ ءتيئس. 2014 - جئلدئث ءبئرئنشئ توقسانئندا ايئنا تيةسئلئ ءذش ذشاق بولادئ.
شئنئن ايتؤ كةرةك، زاؤئتتئث قابئرعاسئ قالانا باستاعاندا-اق، ةل ئشئندة ول قذراستئرؤمةن اينالئسادئ دةگةن پئكئر قالئپتاسقان ةدئ. سئرتتان قاجةتتئ قذرال-بولشةكتةرئن اكةلئپ، قاراعاندئدا قذراستئرئلادئ دةگةن كوزقاراس. ايتكةنمةن بذل پئكئر - جاثساق پئكئر. زاؤئت قذراستئرؤمةن شذعئلدانبايدئ. ياعني تولئقتاي بارلئق قاجةتتئ قذرال-جابدئعئن وسئندا وزدةرئ جاساپ شئعارادئ دا، ناعئز قازاقستاندئق ذشاق جاساؤمةن اينالئسادئ. باستان-اياق وتاندئق ءوندئرئس، اأياسيالئق كونسترؤكتورلئق بيؤرودان باستاپ، ذشاق قذرئلئسئ زاؤئتئنا دةيئنگئ تولئق سيكلدئ كاسئپورئن.
زاؤئت باسشئسئنئث ايتؤئنشا، ذشاقتئث 300 گة جؤئق دةتالئ زاؤئتتا جاسالادئ. ونئث بارلئعئ قولمةن اتقارئلادئ. قوزعالتقئشئ عانا شةتةلدةن جةتكئزئلةدئ.
قازاقستاندا بذرئن-سوثدئ اأياسيا ماماندارئ بولماعاندئقتان، زاؤئت ءوز ماماندارئن قازان قالاسئنداعئ سةرئكتةستةرئنئث زاؤئتئندا وقئتقان. جانة ول ساپالئ ءارئ بئلئكتئ بولؤئ ءذشئن وقؤ مةرزئمئن ذزارتؤعا دةيئن بارعان. ذشاق شئعارؤدئث تةحنولوگياسئن، قئر-سئرئن جةتئك مةثگةرؤ ءذشئن ءبئرشاما ؤاقئتتئث قاجةت بولعانئن ايتادئ. بذل ءوز كةزةگئندة جوبالئق قؤاتتئلئققا شئعؤ مةرزئمئن اؤئستئرؤعا اسةر ةتكةن.
ال زاؤئتتاعئ تةحنيكالئق كةثةس ءونئمنئث قاؤئپسئزدئگئنة باسا نازار اؤدارادئ. ءونئم ساپالئ بولؤئ ءذشئن اتالعان كةثةس وقؤ مةرزئمئن ذزارتؤ تؤرالئ شةشئم قابئلداپتئ.
«بذل شةشئم - وتة جاؤاپتئلئقتئ تالاپ ةتةتئن شةشئم. وبيةكتيأتئ سةبةپتةرئ بار. ءبئز الدئمئزعا سان ةمةس، ساپانئ باستئ ماقسات ةتئپ قويدئق» دةيدئ زاؤئت باسشئلئعئ. بذگئندة زاؤئتتا «فةرمةر-2» سةريالئ بةس ذشاقتئث فيؤزةلياجئ دايئن. اقپان ايئندا قوزعالتقئشتارئ قذراستئرئلئپ، ورنالاستئرئلماقشئ. ال ءبئر ذشاقتئ شئعارؤعا ءتورت اي ؤاقئت قاجةت ةكةن. ماؤسئمدا ون ذشاقتئ ازئرلةمةكشئ. نة دةسةك تة، زاؤئتتئث جوبالئق قؤاتئ تؤرالئ ونئث باسشئسئ «ايتقانئمئز ايتقان، ايتقانئمئزدان قايتپان» دةپ، وزدةرئنة بةك سةنئمدئ.
قاراجات - قذرئلتايشئدان
الةكساندر أاششةنكو: «بذل زاؤئت قذرئلتايشئلاردئث جةكة قاراجاتئ نةگئزئندة جذزةگة اسؤدا. مةملةكةتتئث قولداؤئمةن، ارينة. ال، نةگئزئندة، قارجئ - قذرئلتايشئلاردئث ءوز قارجئسئ، سونداي-اق «قازاگرو» ا ق-ئنئث قايتارئمدئ نةگئزدةگئ نةسيةسئ ارقئلئ جذرگئزئلؤدة. «بيزنةستئث جول كارتاسئ - 2020» ارقئلئ ينجةنةرلئك ينفراقذرئلئم جاسالدئ. تئكةلةي زاؤئتقا بيؤدجةتتئث اقشاسئ جذمسالدئ. ول دالاعا كةتتئ دةگةن پئكئرلةر دة بةكةر»، - دةيدئ.
جالپئ جوبانئث قذنئ - 1 ميلليارد 648 ميلليون تةثگة.
قاراعاندئدان قانات قاعاتئن قازاقستان ذشاعئنان نة كذتةمئز؟
«فةرمةر-2»، «فةرمةر-500» ةگئن القاپتارئن حيميكاتتارمةن وثدةؤگة ارنالعان ذشاقتار. سالماعئ - 960 كةلئ، جوعارئ جئلدامدئعئ - 200 شاقئرئم ساع. ءبئر ذشقاندا بذل ذشاقتار 30 دان 180 گا-عا دةيئنگئ ةگئستئ وثدةي الادئ. امةريكادا جاسالاتئن وسئ تةكتةس ذشاقتار ميلليون دوللار. ال وتاندئق ذشاقتئث قذنئ 145 مئث دوللار شاماسئندا كورئنةدئ. قازاقستاننئث وزئنة كةم دةگةندة وسئنداي ذشاقتئث 400 ئ، رةسةيگة 1000 نان استامئ كةرةك ةكةن.
جوبا قؤاتتئلئعئنا شئققاندا، اگروونةركاسئپ كةشةنئن قاجةتتئ اأياتةحنيكامةن تولئق قامتاماسئز ةتة الادئ دةگةن بولجام بار. سونئمةن قاتار كةلةشةكتة زاؤئت ةكئ، ءتورت كئسئلئك ذشاقتاردئ شئعارؤدئ دا جوسپارلاؤدا. ال بذل ذشاقتاردئ جةكةلةگةن ادامدار پايدالانا الادئ.
سونئمةن قاتار كونسترؤكتيأتئك بيؤرو جاساقتالادئ. ول ءذشئن زاؤئت باسشئلئعئ جةرگئلئكتئ تةحنيكالئق وقؤ ورئندارئندا پوليمةرلئ كومپوزيسيوندئ ماتةريالدار باعئتئنداعئ ماماندار دايئنداؤ بويئنشا ذكئمةتكة ءوتئنئش جاساپتئ. بذل ذسئنئس قولداؤسئز ةمةس. ول بولسا زاؤئتتئث مذمكئندئگئن مولايتا تذسةدئ دةيدئ زاؤئت باسشئلئعئ.
بذيئرسا، قاراعاندئلئق ذشاق قازاق اأياسياسئنئث قارلئعاشئ اتانارئ حاق. وعان داؤ جوق.
اأتور: قئزعالداق ايتجانوأا، قاراعاندئ
دەرەككوز:«الاش ايناسى» گازەتى