كئتاپتان عالامتور وزدئ ما؟

 اتئراؤ. 25 - شئلدة. قازاقپارات - قازئر عالامتوردئث الةؤةتئ اسئپ تذر. سةبةبئ عالامتور پايدا بولعالئ كئتاپ وقيتئنداردئث قاراسئ ازايعان سئثايلئ. الايدا عالامتور بذرئننان سؤسئنداپ كةلگةن كئتاپتئث ورنئن باسا الادئ ما؟!

كئتاپتان عالامتور وزدئ ما؟

  ارينة، ءاربئر وتكةن زاماندئ، ءاربئر كةزةثدئ جئرلاپ كةلة جاتقان كئتاپ ةش ؤاقئتتا قذندئلئعئن جويماق ةمةس. سةبةبئ كئتاپ-الدئثعئ شةپتئث كةيئنگئ ذرپاققا قالدئرعان مذراسئ، كوثئلگة ءتذرلئ وي تذيگئزةتئن، رؤحاني جاعئنان ةسةيتةتئن جان ازئعئ. وسئ ؤاقئتقا دةيئن ءبئلئمنئث ءبارئ كئتاپتا عانا بولئپ كةلدئ. ايتسة دة، اتام قازاقتئث «ؤاقئت كةرؤةنئنة بوگةت جوق» دةگةنئ راس. بذگئنگئ كذنئ كةشةگئ بابالارئمئزدئث شامنئث جارئعئمةن كئتاپ وقؤ ةسكئ زامانئ ارتتا قالئپ، جاثا تةحنولوگيالاردئث سانئ ارتئپ، عئلئم دا كذننةن-كذنگة دامؤ ذستئندة. سونئث ءبئر پاراسئ «الةمدئ تورلاعان عالامتور». بولاشاعئ زور عالامتوردئث پايدا بولعانئنان بةرئ، حالئق كئتاپ وقؤدان قالدئ دةؤگة بولادئ. ويتكةنئ بذرئندارئ ءارقايسئسئ جةكة-جةكة ذسئنئلاتئن اؤديو، بةينة جازبالار، سؤرةتتةر، اندةر، وقؤلئقتار، ادةبيةتتةردئ قازئر ءبئر عانا عالامتوردان-اق پايدالانا الاسئث. قانشاما قاجةتتئلئكتئث ءبئر جةردة شوعئرلانؤئ حالئق ءذشئن ءتيئمدئ، ارينة. ةندةشة، عالامتوردئث دا پايداسئن جوققا شئعارؤعا بولمايدئ. سول ارقئلئ ءبئز باسقا ةلدةرمةن دة بايلانئسقا شئعامئز، كوپتةگةن دةرةكتةرگة قانئعامئز جانة عالامتور ةلئمئزدئث، الةمنئث تذكپئر-تذكپئرئندة ورئن الئپ جاتقان وقيعالاردئ، جاثالئقتاردئ تةز جةتكئزؤشئ. عالامتوردا توم-توم كئتاپتاردئث ئقشامدالعان نذسقاسئن وقؤعا مذمكئندئك بار. ارينة، ونئسئ ؤاقئت ذنةمدئلئگئ ءذشئن جاقسئ. دةگةنمةن مونيتور الدئندا كوسئلئپ وتئرا بةرسةك، باس اؤئرئپ، كورؤ قابئلةت تة ناشارلايتئنئ انئق.

 جالپئ، كومپيؤتةردئث زيانئ تؤرالئ ماقالالار وتكةن عاسئردئث سةكسةنئنشئ جئلدارئنان باستاپ جارئق كورگةن. سوعان بايلانئستئ بذگئنگئ تاثدا «كئتاپتئث پايداسئ مول ما؟ عالامتوردئث قانداي پايداسئ بار؟» دةگةن ساؤالدئ ماماندارعا جولدادئق.

  سوفئ سماتايةأ، جازؤشئ:  - كئتاپ مةنئث سئرلاسئم، مذثداسئم، جولداسئم بولئپ العان. ويتكةنئ كئتاپتان جانئما ءنار، جذرةگئمة شةر الامئن، سول كئتاپتان جذبانئش تابامئن. بةتئن اشئپ قالسام، كوثئلئم ةلجئرةيتئن، جذرةگئم تةبئرةنةتئن. سونداعئ ولةث شؤماقتارئ، شئعارمالار جذرةگئمة ءدارئ بولاتئن. كئتاپ ءبئز ءذشئن ءارئ ءبئلئم، ءارئ عئلئم، ءارئ ونةر، ءارئ مادةنيةت، ءارئ ادةبيةت. كئتاپ سولاردئث بذلاعئ دةؤگة بولادئ. ويتكةنئ ول قاشاندا قاسئمئزدان تابئلئپ، قوينئ-قونئشئمئزدا جذرةدئ، ءبئزدئ ئلگةرئ سذيرةيدئ. ال ينتةرنةت جاعئنا كةلةتئن بولسام، ول دا زامان قاجةتتئلئگئ، وتة كةرةك نارسة. ءبئراق ءوزئم ونئث ءتئلئن دة، تالابئن دا تاپقان جوقپئن. ال ءتئلئن تاپقاندارعا ول ذلكةن كومةكشئ. ئزدةگةنئثدئ قينالماي تاباسئث.

 ينتةرنةتتئث عالاماتئ شاپشاثدئعئندا، تةزدئگئندة، كةز كةلگةن جةردةن، كةز كةلگةن ماعلذماتقا وثاي قول جةتكئزةسئث. ءبئراق زامان جاثارعانمةن، سول ينتةرنةت ءبارئنئث قولئنا تذسة بةرمةيدئ. مئسالئ، اؤئلدئق جةرلةردة ينتةرنةت تذگئلئ، ينتةرنةتتئث قاراسئن كورمةگةندةر دة بار. سوندئقتان ينتةرنةت ءالئ بارئنة بئردةي جةتة قويعان دذنية ةمةس. ءوزئم وسئ ؤاقئتقا دةيئن قاجةت ةتپةگةن سةبةبئم، ول كوزگة، ميعا سالماق تذسئرةدئ. دارئگةرلةردئث ايتؤئنشا، جذيكةگة دة اسةر ةتةدئ. سول سةبةپتئ، ول كئتاپ سياقتئ رؤحاني دوسئثا اينالا قويعان جوق. ءبئراق كئتاپتئ جاقسئ كورگةنئمئزبةن، ونئث كذنئ ءوتئپ بارا جاتئر. كةلةشةك كوپ نارسةنئ جذتئپ قويئپ جاتئر عوي، سولاي كئتاپتئث دا جوعالئپ كةتئپ، كةلةشةكتة ينتةرنةتتئث عانا قالؤئ دا عاجاپ ةمةس. ال كئتاپتئث جوعالؤئ ادامنئث كوثئلئن، رؤحاني بايلئعئن جذتاتادئ دةپ ويلايمئن. كئتاپ وقئپ وتئرعاندا ادام سونداعئ كةيئپكةرمةن ارالاسئپ، ءوزئنئث ويئمةن، شارئقتاؤ سةزئمئمةن تانئسئپ، تابئسئپ وتئرادئ. ادامنئث قيالئ شارئقتايدئ، فانتازياسئ كةثةيةدئ. ال عالامتور ونداي مذمكئنشئلئككة جةتةلةمةسئ انئق. ادامنئث ويئن تةجةپ تاستايدئ. كوزبةن كورؤ قابئلةتئ عانا قالئپتاسئپ، ويلاؤ قابئلةتئ شةگةرئلئپ قالا بةرمةك. قازئر كئتاپ كوپ شئعا بةرمةيدئ، كوپ بولسا پروزالاردئث ءوزئ مئث-ةكئ مئث دانا عانا شئعادئ. ال ول حالئقتئث بارئنة جةتپةيدئ.

 قازئرگئ كةزدة تةحنولوگيا زامانئ بولعان سوث، ينتةرنةت پورتالدارئن كوبةيتئپ جاتئر عوي، سوندئقتان كئتاپ وقؤ ازايا بةرةدئ دة، ينتةرنةت قارئشتاي بةرمةك. 

وركةن كةنجةبةك، جؤرناليست، بلوگگةر:  - سذراقتئث قويئلئمئنئث ءوزئ ءسال بذرئستاؤ. سةبةبئ كئتاپتئث پايدالئ ةكةنئ ةش تالقئلاؤعا جاتپايتئن اقيقات دةپ بئلةمئن. كئتاپتان الئنعان ءبئلئم تئثعئلئقتئ، تياناقتئ سئثةدئ، عالامتور وتة اؤقئمدئ دذنية بولعاندئقتان، ودان ءبئلئم تةرؤ ءذشئن ءبئراز ؤاقئتتئ ئسئراپ ةتؤگة تؤرا كةلةدئ. ايتپةسة، بئلايعئ جذرتتا عالامتوردان كةرةگئثدئ تةز تاباسئث دةگةن ذعئم قالئپتاسئپ ذلگةردئ. راسئندا، عالامتوردان الئنعان ءبئلئم ءار جةردةن جذلمالانئپ، دايةكسئز تذردة الئنعاندئقتان، اسا ءبئر تذراقتئلئعئ جوق دةپ ويلايمئن.

ألاديمير ستةبليانكو، پسيحولوگتار قاؤئمداستئعئنئث پرةزيدةنتئ: - بئردةن بةس بولكة نان جةسةث، ودان دا اؤئرؤئث مذمكئن. سول سةبةپتئ، عالامتوردئ دا شةكتةن تئس قولدانباساث، ونئث ةش زياندئلئعئ جوق. كذنئ كةشة ءبئز كئتاپحانادان اقتارئپ جذرگةن كئتاپتارئمئز بذگئن عالامتوردا وثاي تابئلادئ. قازئر كوپشئلئك قاؤئم كئتاپتاردئ ةكران ارقئلئ پاراقتاپ، عالامتوردان وقيدئ. سونداي-اق عالامتوردئث دامئعاندئعئ سونشا، ءتئپتئ عالامتوردا دئبئستالعان كئتاپتار دا بار. بذل ارينة، كةرةمةت نارسة، سةبةبئ كولئك كةپتةلئسئندة تذرئپ قالعان جاعدايدا، تةمئر تذلپاردئث ئشئندة وتئرئپ-اق دئبئستاپ وقئلاتئن كئتابئثدئ تئثداي الاسئث.

  جالپئ، ادامعا ةكةؤئ دة قاجةت، تةك ورئندئ قولدانا ءبئلؤ كةرةك. ءبئراق تاثةرتةثنةن كةشكة دةيئن أيرتؤالدئ قارئم-قاتئناسقا ءتذسئپ، عالامتورعا بايلانئپ، سوعان تاؤةلدئ بولاتئندار بار. بذل - ارينة، دذرئس ةمةس. عالامتوردئ ورئندئ قولدانساث زياندئ ةمةس، قايتا پايدالئ. ويتكةنئ ودان قاجةت وقؤلئعئثنئث بارلئعئن تابؤعا مذمكئندئك بار، ال كئتاپحانادا ولاي ةمةس. ايتالئق، كئتاپحانادا كاتالوگقا جذگئنةمئز، سونان سوث تاپسئرئس بةرةمئز، سونئمةن قاتار 5 كئتاپتان ارتئق تاپسئرئس قابئلدانبايدئ، ال عالامتوردان كةرةگئثدئ جئلدام تاباسئث. نةگئزئ كئتاپ پةن عالامتور كةرةعار ةمةس، قايتا ءبئرئن-ءبئرئ تولئقتئرؤشئ.

  كئتاپ وقؤ قالاي ئثعايلئ بولسا، قازئر سول كومپيؤتةردئث كئتاپ سياقتئ «نوؤتبؤك»، «نةتبؤك» سئندئ ئثعايلئ تذرلةرئ دة بار. دةمةك، كومپيؤتةردئ دة سولاي وزئثة ئثعايلئ قالئپتا وتئرئپ، نة جاتئپ قاراؤعا بولادئ. مئسالئ، مةنئث ءوزئم جاسئم ءبئرشاماعا كةلسة دة قازئر كئتاپحاناعا بارؤدئ قويدئم، ئزدةگةن كئتابئمدئ عالامتوردان الئپ-اق وقي بةرةمئن. ويتكةنئ ماعان سول تيئمدئرةك. ال قئزئقتئ جةرلةرئن پرينتةر ارقئلئ وزئمة شئعارئپ الامئن. پسيحولوگيالئق تذرعئدان الئپ قاراساق، تاؤلئك بويئ باس الماي ءذثئلئپ وتئرماساث، عالامتوردئث ةش زياندئلئعئ جوق.

   نذرسذلؤ مئرزاحمةتوأا 

دةرةككوز:«ايقئن» گازةتئ      

оқулық
ۇقساس

ەلىمىزدە وقۋلىقتاردى دايىنداۋ جانە باقىلاۋ ءتارتىبى جاڭارتىلدى