بازار اكئمشئلئگئ ءالسئز بة، الدة ساؤداگةر سذرقيا ما؟
استانا. 25 -شئلدة. قازاقپارات - «پةندةنئث كذشئ ميئندا، تةثگةنئث كذشئ تيئندا» ةكةنئن بةسكة بئلةتئن بذگئنگئنئث ةپتئ ساتؤشئلارئ ساؤداسئن ورئستةتؤدئث جولئ تيئننان تةثگة قذراؤ مةن تارازئدان جةؤ دةپ تذسئنةتئن سةكئلدئ.
بازاردا ةلپئلدةپ «ساؤدا جاساعانئثئز ءذشئن راقمةتئن» جاؤدئرئپ تذرعان ساؤداگةردئث تارازئدان قاققانئن ذيگة كةلگةن سوث ءبئر-اق بئلةسئز. قايتا بارئپ داؤلاسؤعا موينئثئز جار بةرمةيدئ. قول سئلتةپ قويا سالاسئز. وسئلايشا بازارلاردا كذندةلئكتئ قانشاما ادام تارازئدان جةلئنئپ، قالتاسئنان قاعئلئپ جاتادئ.
ةلئمئزدة ارنايئ زاثدار بار بولعانئمةن، ءبئراق تارازئدان قاققانداردئث تذرمةگة توعئتئلعانئن قذلاق ةستئپ، كوز كورگةن جوق. مذنئ بذزئقتئق جاساعان بالانئث باسئنان سيپاعانمةن تةث ارةكةت دةمةسكة ءلاج جوق. كةزئندة نوأگورود كنيازئ أسةأولودتئث جارلئعئندا «ساؤدا تارازئلارئ مةن مةريلا ةش ؤاقئتتا دا، ةشقانداي جاعدايعا قاراماستان، تؤرا ولشةؤئ ءتيئس» دةپ جازئلئپتئ. ةگةر وسئ بذيرئققا مويئنسذنباعاندار تابئلسا ءتئپتئ ءولئم جازاسئنا كةسئلةتئن بولعان. بذگئندة مذنداي قاتاث زاث شئعارسا دا، رايئنان قايتاتئندار تابئلمايدئ-اؤ. تارازئدان قاعئپ، تيئننان تةثگة قذراعئش بذگئنگئنئث كةيبئر ساؤداگةرلةرئ قاي زاثئثا دا پئسقئرمايتئنداي. ال كئسئ اقئسئن جةؤگة ارلاناتئندار بازاردا سول بايئماعان كذيئ ءجذر. سوندا كئسئ اقئسئن جةگةندةردئث ءبذيئرئ شئققانئ قايسئ؟ ءتئپتئ قاسيةتتئ رامازان ايئندا دا ايئلئن جيياتئن ادال ساؤداگةر جوق سةكئلدئ كورئنةدئ. قايتا ءدال وسئ ؤاقئتتا ازئق-تذلئك ساؤداسئنئث كورئگئ قئزاتئنئن ءبئلئپ ءتيئمدئ پايدالانئپ قالعئسئ كةلةتئندةر كوپ. اؤئز بةكئتكةن جاماعاتتئث ساؤابئنا قالؤ ءذشئن اؤئزاشار بةرؤگة قامدانعانداردئث قالتاسئن قاعئپ قالعئسئ كةلةتئندةر تةسئك تارازئلارئن وسئ كةزدة ايانباي پايدالانادئ.
ال اسئل ءدئنئمئزدة كئسئ اقئسئن جةؤدئث اسا ذلكةن كذنا ةكةنئن بئلسة دة، قؤ قذلقئننئث قذلئنا اينالاتئندار جوق ةمةس. وثتذستئك قازاقستان وبلئسئ ءابدؤل حاميت حاتتاني مةشئتئ باس يمامئنئث ورئنباسارئ مذحامةدجان ةستةمئروأ: «شاريعات ذكئمئ بويئنشا تارازئدان جةؤ حارام بولئپ سانالادئ. ساؤداگةرلةر ساؤدا ءئلئمئن ءبئلئپ جاساؤئ شارت. قاي ساؤداگةر دة ساؤداسئن ةرةجةگة ساي ءبئلئپ جاساسا ول بةرةكةلئ بولادئ. قذران كارئمدة اللا تاعالا تارازئدان جةگةندةرگة «ولشةمدة جانة تارازئدا تؤرا تارتئثدار». («ءانعام» سذرةسئ، 152-ايات)، «اسپاندئ اللا جوعارئلاتتئ جانة ولشةمدئ ول قويدئ. ابايلاثدار، تارازئدا حاقسئزدئق جاساماثدار. ولشةمدئ دذرئس تارتئپ، تارازئدان جةمةثدةر». («راحمان» سذرةسئ، 7-9 اياتتار) دةپ ةسكةرتةدئ. ساؤداگةر ءوز نةسئبةسئن ادال جولمةن تاؤئپ، وسئمنةن ساقتانؤئ كةرةكتئگئ قوسا ةسكةرتئلگةن دةيدئ. الايدا وعان قذلاق اساتئندار كةمدة-كةم. كئسئ اقئسئن تارازئدان جةگةنئمةن، اقئرةتتةگئ تارازئنئث سالماعئ اؤئر بولاتئنئن ةسكةرمةيتئندئكتةرئ وكئنئشتئ-اق، ارينة...
و ق و تةحنيكالئق رةتتةؤ جانة مةترولوگيا دةپارتامةنتئنة جةكة ازاماتتاردان قالاداعئ بازارلاردا ساتؤشئلاردئث تارازئدان جةيتئنئ تؤرالئ ارئزدار كوپ تذسةدئ. ماماندار بارئپ تةكسةرگةندة، شئنئندا دا، تارازئلارئنئث دذرئس ةمةستئگئ انئقتالئپ جاتادئ. اؤئر سالماقتاعئ تارازئلاردئث ءتئپتئ 9 كةلئ كةم تارتاتئنئ دا انئقتالعان. مذندايدا بازار باسشئلئعئنا اكئمشئلئك ايئپپذل سالئنئپ، قذجاتتار قارجئ پوليسياسئنا تاپسئرئلاتئنئ بةلگئلئ.
ءاليا ةركئن قئزئ، و ق و تةحنيكالئق رةتتةؤ جانة مةترولوگيا دةپارتامةنتئنئث باس مامانئ:
- دةپارتامةنتكة تذسكةن ءاربئر ارئز-شاعئم تاسادا قالمايدئ، ونئث ءبارئ تةكسةرئلئپ، جازباشا تذردة جاؤاپ بةرئلةدئ. تذتئنؤشئ ءتئپتئ سوتقا شاعئمدانؤئنا دا بولادئ. بذل تاراپتا «تذتئنؤشئنئث قذقئعئن قورعاؤ تؤرالئ» زاثئ بار.
قذزئرلئ ورگاننئث قذزئرئ جذرمةيتئن كةزدةر دة بولادئ. ول كوشةلةردةگئ بةي-بةرةكةت ساؤدا جاساؤشئلارعا قاتئستئ. ةگةر وندايلارعا الدانئپ قالعاندار بولسا وندا ساتئپ الؤشئ وزئنةن وزگةگة وكپةلةؤئنة بولمايدئ. ولاردئث نة تذراقتئ ساؤدا ورنئ جوق، نة مةكةنجايئ جوق. بذگئن مذندا، ةرتةث اندا. سوندئقتان وندايلارعا شارا قولدانؤ دا قيئن. قالالئق اكئمدئك كوشة بويئنداعئ رةتسئز ساؤداگةرلةرگة قارسئ مايدان اشقالئ ءبئراز ؤاقئت بولدئ. الايدا ناتيجة شامالئ. تةحنيكالئق رةتتةؤ جانة مةترولوگيا دةپارتامةنتئندة باقئلاؤعا قاجةتتئ ساتئپ الؤ ءذشئن ارنايئ بيؤدجةتتةن قارجئ ءبولئنئپ تذرادئ. ول قارجئعا كةيبئر ونئمدةر ساتئپ الئنئپ، ارنايئ زةرتحاناعا جئبةرئلةدئ. ةگةر زاثعا قايشئ ارةكةت بايقالسا، وندا ساؤداگةردئ ايئپپذل مةن قارجئلئق باقئلاؤ كذتئپ تذر. ؤاقئتئ ءوتئپ كةتكةن ونئمدةرگة بايلانئستئ وسئ دةپارتامةنتكة نة بولماسا س ة س-كة ارئزدانؤعا بولادئ. مذنداي جاعدايدا ةشتةثةنئ دالةلدةؤدئث قاجةتئ جوق. دذكةن بيركاسئندا بارلئق رةكأيزيتتةر كورسةتئلةدئ. مذندايدا ءونئمدئ ساقتاؤ مةرزئمئ ءوتئپ كةتكةنئ، تذتئنؤشئنئ الداؤ، ستاندارت تالاپتارئن ساقتاماؤ، دةنساؤلئققا زيان كةلتئرؤ سياقتئ زاثعا قايشئ ارةكةتتةر بار. مذندايدا دذكةندة ايقاي-شؤ شئعارؤدئث قاجةتئ جوق. تةك ءتيئستئ دةپارتامةنتكة شاعئمدانسا بولعانئ.
زاث اياسئن كةثةيتؤ قاجةت پة؟
بذگئندة ق ر «ولشةؤلةردئث ءبئرتذتاستئعئن قامتاماسئز ةتؤ تؤرالئ» زاثئ بار. ارنايئ زاث 2000 - جئلئ قابئلدانعان. ةلئمئز ولشةؤلةردئث ءبئرتذتاستئعئن قامتاماسئز ةتؤ بويئنشا حالئقارالئق كةلئسئمدةرگة قول قويعان. ةلئمئزدة مةملةكةتتئك مةترولوگيالئق قئزمةت ق ر مةملةكةتتئك ستاندارتپةن باسقارئلادئ. ونئث قذرامئنا ستاندارتتار مةن ستاندارتتئق ذلگئلةردئث مةملةكةتتئك اقپاراتتئق ورتالئعئ، قازاقستاندئق مةترولوگيالئق ينستيتؤت جانة ايماقتئق ورگاندار كئرةدئ. كةثةس وداعئ كةزئندة ولشةمدةردئث بئرلئگئن قامتاماسئز ةتؤشئ مةملةكةتتئك جذيةسئنئث نورماتيأتئ بازاسئ بار بولاتئن. ول 1800 قذجاتتان تذرعان، سونئث ئشئندة 545 گوست، 1100-عا جؤئق مةترولوگيالئق ينستيتؤتتاردئث ادئستةمةلئك نذسقاؤلارئ بولعان.
ولشةمدةر اياسئنداعئ نةگئزگئ بازالئق ستاندارت ГОСТ 8.417-81 «گ س ي. فيزيكالئق ولشةم بئرلئكتةرئ» بولئپ تابئلادئ. نارئقتئق ةكونوميكاعا وتكةننةن كةيئن ةلئمئزدة ولشةمدةردئث بئرلئگئن قامتاماسئز ةتؤدئث ذلتتئق جذيةسئنئث وزئندئك بازاسئ جاسالدئ. ارنايئ زاث ةلئمئزدةگئ ءولشةمدةردئث بئرلئگئن قامتاماسئز ةتؤدئث قذقئقتئق نةگئزدةرئن بةكئتةدئ. جوسپارلئ تةكسةرئستةر ءذش جئلدا ءبئر رةت جذرگئزئلةدئ. جوسپاردان تئس تةكسةرئستةر مةترولوگيالئق ةرةجةلةر مةن نورمالاردئ ساقتاماعان جاعدايدا زاثدئ جانة جةكة تذلعالاردئث ارئزدارئ بويئنشا جذرگئزئلةدئ.
جوسپارلئ تةكسةرئستئث اراسئ تئم ذزاق ةمةس پة؟ ةگةر تذتئنؤشئ تاراپئنان ارئز تذسپةسة، دةپارتامةنت اياق-قولئ ماتاؤلئ كذي كةشةدئ. وسئلايشا قاراما-قايشئلئقتار ورئن الئپ جاتادئ. سوندئقتان دا جوسپارلئ تةكسةرؤدئ رةتتةستئرئپ، زاثعا قايشئ ارةكةت ةتكةندةرگة جازانئ قاتاثداتؤ قاجةت-اق سياقتئ.
از-ماز قؤلئق
قولئثئزدان تاستامايتئن ذيالئ تةلةفونئثئزدئ ذيئثئزدةگئ ةلةكتروندئ تارازئعا تارتئپ الئثئز. بازارعا، دذكةنگة بارعاندا سونداعئ تارازئعا تارتئپ كورسةثئز ساتؤشئنئث تارازئسئنئث ادال نة حارام ةكةنئن بئردةن بئلةسئز.
بازارعا بارعاندا ساتؤشئعا الاتئن زاتئثئزدئث سالماعئن، باعاسئن جازئپ، استئنا قول قويئپ بةرئثئز دةپ ءوتئنئثئز. قولئنا قاعاز ذستاعان قاؤئمدئ ساتؤشئلار باقئلاؤشئ دةپ ويلاپ قالادئ.
اأتور: گذلجان كوشةروأا، جامبئل وبلئسئ
دةرةككوز:«الاش ايناسئ» گازةتئ