ساياساتتاعئ دوستئقتا وپا جوق

 استانا. 24 - شئلدة. قازاقپارات - وتكةن اپتانئث باستئ ساياسي ماسةلةلةرئنئث ءبئرئ - مةملةكةت باسشئسئ نذرسذلتان نازاربايةأتئث بارلئق قازاقستاندئقتارعا ارناعان،  «قازاقستاننئث الةؤمةتتئك جاثعئرتئلؤئ: جالپئعا ورتاق ةثبةك قوعامئنا قاراي 20 قادام» باعدارلاماسئ بولئپ تابئلادئ. شةتةلدئك جانة ت م د ةلدةرئ ساراپشئلارئ ةلباسئ ءسوزئن مةملةكةت الةؤمةتتئك ساياساتئنئث جاثا كةسئمدئ ذلگئسئ دةپ باعا بةرؤدة.

ساياساتتاعئ دوستئقتا وپا جوق

ال الةمدة بذرئننان ورئن العان جاعدايلار جانة ءارتذرلئ شيةلةنئستةر ءبئرئ شةشئمئن تاپسا، ةكئنشئسئ ودان ءارئ كذردةلةنئپ، عالام نازارئن وزئنة اؤدارئپ وتئر. ماسةلةن، قازئر سيريانئث استاناسئ داماسك كوشةلةرئندة ذكئمةت اسكةرئ مةن وپپوزيسيانئث قارؤلئ جاساقتارئ بةتپة-بةت سوعئسئپ، بةيبئت تذرعئندار زارداپ شةگؤدة.

ا ق ش-تئث قاجئمايتئن جانة العان بةتئنةن قايتپايتئن مةملةكةتتئك حاتشئسئ حيللاري كلينتون ازيا جانة تاياؤ شئعئس ةلدةرئن ارالاي كةلئپ، وتپةلئ كةزةثئ كذردةلئ بولئپ تذرعان ةگيپةتكة ايالداپ، ةلدئث جاثا پرةزيدةنتئ موحامةد مؤرسيمةن كةزدةستئ.

كؤبا پرةزيدةنتئ راؤل كاسترونئث ماسكةؤگة كةلئپ، رةسةي باسشئلارئمةن الةمدئك پروبلةمالار بويئنشا كةلئسئمدةر جذرگئزؤئ دة وتكةن اپتانئث جاثالئعئ.

رةسةي - گرؤزيانئث ارا-قاتئناسئندا قانداي وزگةرئستةر بار؟ قازاقستاننئث ستراتةگيالئق ارئپتةسئ سانالاتئن امةريكانئث قاراشا ايئندا وتةتئن پرةزيدةنت سايلاؤئ قارساثئنداعئ باراك وبامانئث اياق الئسئ قانداي؟ باق دةرةكتةرئنة سذيةنئپ، وسئ ماسةلةلةرگة قئسقاشا توقتالايئق.

«ةكئ قوشقاردئث باسئ...»

كةيبئر مةملةكةت باسشئلارئ باسقا ءبئر ةل جةتةكشئسئن ول «مةنئث دوسئم» دةپ اتايدئ. ساراپشئلار ساياساتتا دوس دةگةن ذعئم جوق، تةك قانا مذددة بار ةكةنئن ايتادئ. دةگةنمةن مةملةكةت ليدةرلةرئ دة پةندة، كةيدة ءبئرئ-بئرئنةن كوثئلدةرئ قالسا، سونئث سالقئنئ رةسمي كةزدةسؤلةردة سةزئلئپ تذرادئ. ءتئپتئ، اشئق كورئنةتئن كةزدةرئ جوق ةمةس. ماسةلةن، وزبةكستان مةن تاجئكستان كوسةمدةرئنئث «ءبئرئن-بئرئ اتارعا وعئ جوق». رةسةي مةن گرؤزيانئث «ات قذيرئعئن ذزئسكةندةرئنة» الداعئ تامئزدا ءتورت جئل تولادئ.

قازاقستان ءذشئن مةملةكةتتةر، اسئرةسة، كورشئلةر اراسئنداعئ، قارئم-قاتئناستئث ءبئرقالئپتئ بولعانئ قولايلئ. رةسةيمةن قاي سالا بويئنشا دا «تامئرلاسئپ» جاتساق، گرؤزيامةن دة ةجةلدةن تاتؤمئز. قازاقستان تبيليسيگة ينأةستيسيا قذيئپ كةلسة، كةشةگئ استانا كذنئنة قاپ تاؤئنداعئ ةلدةن شوتا رؤستاأةليدئث «جولبارئس تةرئسئن جامئلعان باتئر» كئتابئ قازاق تئلئندة سئيعا تارتؤ ةتئلدئ.

رةسةي مةن گرؤزيا عاسئرلار بويئ ارالاسئپ كةلة جاتقان ةلدةر. گرؤزين حالقئ دا قازئرگئ كيكئلجئثگة ريزا ةمةس. الةمنئث تامئر سوعئسئن سةزئپ وتئراتئن ا ق ش ذلتتئق دةموكراتيالئق ينستيتؤتئ گرؤزين حالقئنئث قوعامدئق كوثئل-كذيئن زةرتتةپ، ناتيجةسئن جاريا ةتتئ. ساؤال سالئنعانداردئث 87 پايئزئ رةسةي مةن گرؤزيا اراسئنداعئ بذگئنگئ جاعدايعا ريزا ةمةس. تةك 5 پايئزئ عانا قازئرگئ قاتئناستئ قولايلئ دةپ ةسةپتةيدئ.

سذراق قويئلعانداردئث 44 پايئزئ رةسةي گرؤزياعا ناقتئلئ قاؤئپ ءتوندئرئپ تذر دةسة، 29 پايئزئ قاؤئپ بار، ءبئراق ول ذلعايتئلئپ كورسةتئلؤدة دةيدئ.

سذرالعانداردئث 30 پايئزئ گرؤزين وپپوزيسياسئ ليدةرلةرئ ءبئرئنئث رةسةي باسئپ العان ايماقتاردئ قايتارئپ، ءوز كةزةگئندة گرؤزيا ناتو-عا مذشةلئكتةن كذدةر ءذزؤئ كةرةك دةگةن ذسئنئسئن قولدايدئ.

 ءسوز اراسئندا ايتساق، گرؤزياعا ناتو-نئث اؤئلئ ءالئ الئس. قئسقا سوعئسقا سةبةپ بولعان بذل ماسةلة، كورشئ ةكئ ةل اراسئن ؤشئقتئرئپ، ابحازيا مةن وثتذستئك وسةتيا رةسةي ئقپالئنداعئ بولةك «مةملةكةت» بولئپ جاريالاندئ. گرؤزيا پرةزيدةنتئ ميحايل سااكاشأيلي رةسةي جوعارئدا اتالعان ةكئ ةلدةگئ ةلشئلئكتةرئن تاراتسا، كرةملمةن كةلئسسوز باستاؤعا ءازئر ةكةنئن مالئمدةدئ. ساؤالناما بويئنشا ةلدئث 70 پايئزئ گرؤزيانئث ةؤرووداققا مذشة بولعانئن قالاسا، 62 پايئزئ ناتو-عا قوسئلؤئن قالايدئ. ارينة ةو مةن سولتذستئك اتلانت اليانسئنئث گرؤزياعا «كذنئ قاراپ وتئرعان» ةشتةثةسئ جوق. مذنئث ءبارئ باتئس پةن ا ق ش-تئث رةسةيگة قئر كورسةتؤ ءذشئن جاسالئنعان ساياسي قيتذرقئ ويئندارئ عانا.

2013 - جئلئ ميحايل سااكاشأيليدئث پرةزيدةنتتئك مةرزئمئ اياقتالادئ. وعان دةيئن رةسةيمةن گرؤزيا اراسئ قالئپتئ ديپلوماتيالئق ارناعا تذسة مة؟ ءدوپ باسؤ بذگئنگئ كذنئ قيئن ماسةلة. دةمةك، «ةكئ قوشقاردئث باسئ ءبئر قازانعا سئيمايتئنئ» راس ءتارئزدئ.

وتكةننئث جاثعئرئعئ

وتكةن اپتانئث ورتاسئندا كؤبا پرةزيدةنتئ راؤل كاسترو رةسةيگة كةلئپ، مةملةكةت باسشئلارئمةن حالئقارالئق جاعدايدئ جانة ةكئجاقتئ قارئم-قاتئناس ماسةلةلةرئن تالقئعا سالدئ.

2008 - جئلئ كؤبا پرةزيدةنتئنئث لاؤازئمئن رةسمي يةلةنگةن راؤل كاسترو اعاسئ فيدةل كاسترونئث اؤئر ناؤقاسئنا بايلانئستئ بذل قئزمةتتئ بذعان دةيئن ةكئ جئل ؤاقئتشا اتقارئپ كةلگةن ةدئ.

كؤبا مةن كةثةس وداعئنئث كةزئندة «ةگئز قوزئداي» بولعانئن بذكئل الةم بئلةدئ. رةسةيدئث بذرئنعئ پرةزيدةنتئ، قازئرگئ پرةمةر-ءمينيسترئ دميتريي مةدأةدةأ ءوز بيلئگئ تذسئندا كؤبامةن ارانئ جاثعئرتؤ جونئندة ةمةؤرئن تانئتقان ةدئ. ذكئمةت رةزيدةنسياسئندا رةسةي پرةمةرئمةن كةزدةسكةن راؤل كاسترو سول اثگئمةنئ ءارئ ءوربئتئپ، جالعاستئرؤ قاجةتتئگئن ةسكة سالدئ. كةزدةسؤلةر تؤرالئ ب ا ق اشئق اقپارات بةرگةن جوق. الايدا «كوممةرسانت» گازةتئنة سذيةنگةن اگةنتتئكتةر حابارلاؤئ بويئنشا، كؤبا رةسةيمةن جاثا اسكةري كةلئسئمدةر جاساؤعا مذددةلئ. سةبةبئ، كؤبانئث كةثةستئك قذرال-جابدئقتارمةن جاراقتانعان تانك اسكةرئ جانة سؤ استئ فلوتئ ةسكئرئپ، جاثعئرتؤدئ قاجةت ةتئپ تذر. الايدا رةسةيدئث مذنداي كومةگئ، ساراپشئلار پئكئرئنشة، امةريكانئث قئتئعئنا ءتيئپ، سوثعئ ؤاقئتتا ءبئرئ-بئرئنة قئرئن قاراپ جذرگةن اقذي مةن كرةمل اراسئنداعئ سئنانئ ذلعايتا ءتذسؤئ ئقتيمال.

امةريكانئث ساياسي جانة ةكونوميكالئق تةپكئسئن جارتئ عاسئردان استام ؤاقئت بويئ كورئپ كةلة جاتقان كؤباعا ك س ر و يمپةرياسئنئث ئدئراؤئ اؤئر سوققئ بولدئ. ب ا ق حابارلارئ بويئنشا، 2010 - جئلئ كؤبا كالاشنيكوأ اأتوماتئنئث زاؤئتئ ءوندئرئسئن جاثعئرتؤ ماقساتئندا قاجةتتئ قذرالدار سذراعان، ءبئراق ءوتئنئش جاؤاپسئز قالعان.

راؤل كاسترونئث وتكةن اپتا سارسةنبئسئنئث كةشئندة رةسةي پرةزيدةنتئ ألاديمير پؤتينمةن كةزدةسكةنئ حابارلاندئ. الايدا جان-جاقتئ اقپارات شامالئ.

وبامانئث ءذمئتئ - أيردجينيا

وتكةن اپتانئث جذماسئندا ا ق ش پرةزيدةنتئ باراك وباما أيردجينيا شتاتئنا بارئپ قايتتئ. پرةزيدةنت سايلاؤئ وتةتئن قاراشا ايئ جاقئنداعان سايئن اقذيدئث قازئرگئ قوجايئنئ باراك وبامادان مازا كةتة باستادئ. كذن تارتئبئندة - ونئث ةكئنشئ كةزةثگة سايلانؤ ماسةلةسئ تذر.

رةسپؤبليكاشئلدار پارتياسئنئث تاثداؤئ بةلگئلئ تذلعا ميتت رومنيگة ءتذستئ. وتكةن سايلاؤدا «قاپئ قالعان» رةسپؤبليكاشئلدار بذل جولعئ پرةزيدةنت سايلاؤئنا تاس-ءتذيئن دايئندالئپ، بارلئق كذشتةرئن جذمئلدئرؤدا.

رةسمي ةمةس ةسةپ بويئنشا باراك وباما پرةزيدةنت قئزمةتئنة كئرئسكةلئ أيردجينيا شتاتئنا 46 رةت بارسا، ونئث 15 ئ ةكئنشئ مةرزئم سايلاؤئنا تاؤةكةل دةپ شةشئم قابئلداعاننان كةيئن. وباما أيردجينياعا نةگة ءجيئ ات باسئن بذرادئ؟ 2008 - جئلعئ پرةزيدةنت سايلاؤئندا اتالعان شتات وباماعا 53 پايئز، رةسپؤبليكاشئلدار وكئلئ دجون ماككةينگة 46 پايئز داؤئس بةرئپ، وباماعا ذرئمتال ساتتة كومةك بةردئ.

بذل جولئ قالاي بولماق؟ سةبةبئ، وبامانئث باستئ باسةكةلةسئ ميتت رومنيدئث دة ءذمئتئ وسئ شتاتتا. باراك وباما أيردجينيا شتاتئنا ساپارئ بارئسئندا شتاتتئث اسكةري قئزمةتشئلةر جانة افروامةريكاندئق سايلاؤشئلار كوپ تذراتئن اؤداندارئن ارالادئ. عالامتور ماتةريالدارئنا سذيةنسةك، ول ءوز سوزئندة اكئمشئلئگئنئث 4 ميلليوننان استام جذمئس ورئندارئن اشقانئن، ورتا تاپ ةثبةكشئلةرئنئث مذددةلةرئن قورعايتئنئن اتاپ ايتقان. ول باسةكةلةسئنئث ساياساتئ وتكةنگة قاراي كةرئ تارتاتئنئن سئنعا الدئ.

جوعارئدا ا ق ش-تئث مةملةكةتتئك حاتشئسئ حيللاري كلينتون حانئمنئث ذشاقتان تذسپةي جةر شارئ ةلدةرئن ارالاپ جذرةتئنئن ايتتئق. ول قازئردئث وزئندة قئزمةتئنئث اؤئرلئعئن، شارشاعانئن ايتئپ، ةگةر باراك وباما ةكئنشئ مةرزئمگة سايلانسا، ءوزئ وعان سةرئكتةس بولؤدان باس تارتاتئنئن ايتئپ ءجذر. ا ق ش-تا سوثعئ ءذش مةملةكةتتئك حاتشئنئث ذشةؤئ دة - ايةل. ءبارئ دة بئرئنة-ءبئرئ ذقسامايتئن بئلگئر ساياساتكةر. ءبئرئنشئسئنئث ارعئ تةگئ چةح بولسا، افروامةريكاندئق كاندوليزا رايس ورئس تاريحئن جةتئك بئلؤئمةن تانئمال. ونئث ساياسي ماسةلةدة قاتقان جةرئنةن «قان الاتئنئ» بةلگئلئ. ونئ رومني أيسة-پرةزيدةنت قئزمةتئنة شاقئرؤئ مذمكئن دةگةن اثگئمة بار.

ال الئپ امةريكانئث الةمدئ «قذشاعئنا سئيعئزاتئن» سئرتقئ ساياساتئن تاباندئ جذرگئزئپ كةلة جاتقان حيللاري حانئم وباما جةثئسكة جةتسة، قاي قئزمةتتئث قذلاعئن ذستايدئ؟ تالداؤشئلار وعان أيسة-پرةزيدةنتتئك لاؤازئمدئ لايئق دةپ سانايدئ. ءبئراق قازئرگئ أيسة-پرةزيدةنت دج. بايدةن وباما ورنئندا قالسا، نةمةن اينالئسادئ؟ ساراپشئلار حيللاري كلينتون مةن دج. بايدةننئث ورئن الماستئرؤئ مذمكئندئكتةرئن بولجايدئ. وندا حيللاري حانئم ءوزئنئث ومئرلئك ارمانئ امةريكانئث تذثعئش ايةل پرةزيدةنتئ بولؤ مذمكئندئگئنة ءبئرتابان جاقئنداي تذسةتئنئ انئق.

بذل ءذشئن، ارينة، باراك وباما ةكئنشئ مةرزئمگة سايلانؤئ قاجةت.

كوگئلدئر وتئن سوعئسئ

مةملةكةت باسشئلارئ اراسئندا «دوس» دةگةن ذعئم جوق، مذددةلةر عانا بار دةگةن ءسوزئمئزدئ قورئتئندئلايئق. كةزئندة  ليأيانئث كوسةمئ مؤاممار كاددافي مةن فرانسيانئث بذرئنعئ پرةزيدةنتئ نيكوليا ساركوزي ارالارئنان «قئل وتپةيتئن» دوس بولئپ، ءبئرئنشئسئ ةكئنشئسئنئث سايلاؤئنا كومةكتةسسة، كةيئن ساركوزي پولكوأنيكتئث اجالئنا سةبةپشئ بولدئ.

ا ق ش كةزئندة اؤعانستاننئث ك س ر و-عا قارسئ شئققان جاساقتارئن قولداپ، بةن لادةندئ ءئش تارتسا، كةيئن ؤساما امةريكانئث نومئرئ ءبئرئنشئ حاس دذشپانئنا اينالدئ. أاشينگتون ءبئر ؤاقئتتا يراك پرةزيدةنتئ ساددام حؤسةيندئ يرانعا ايداپ سالسا، كةيئن يراك سوعئسئنان عانا 5000 جاؤئنگةرئن جوعالتتئ.

ةندئ بذگئنگئ كذنگة كةلسةك، سيريا پرةزيدةنتئ باشار اساد تاعئنان تايعانئمةن «كةلةسئ» سيريا امةريكاعا دوس بولادئ ما؟ مذباراك كةتكةسئن ةگيپةت باسشئلئعئنا تئيئم سالئنعان «مذسئلمان تؤئسقاندار» قوزعالئسئنئث جةتةكشئسئ مؤرسي كةلدئ. يةمةندئ «ءال-كايدا» جاساقتارئ باسئپ الدئ. ءبئر كةزدة يران شاحئ رةزا پةحلةأيدئ كةتئرؤگة كومةكتةسكةن ا ق ش قازئر احميدةناجادتئ باستئ جاؤئ ساناپ وتئر.

ءبئرقاتار عالامدئق باق سيريا سوعئسئنا قذيتاقانداي كاتار مةن ساؤد ارابياسئ 20 ميلليارد دوللار جذمساپ وتئرعانئن اتاپ كورسةتؤدة. ماقسات رةسةيدئث كوگئلدئر وتئنئن ةؤروپا رئنوگئنة جئبةرمةي، كاتاردئث گازئنا جول اشؤ. كاتار سيريا ارقئلئ ءوز گازئن ةؤروپاعا جةتكئزؤ جونئندة ةكئ رةت ذسئنئس جاساپ، رةسمي داماسك ودان باس تارتقان. بار ماسةلة - وسئندا.

دةرةككوز:«التئن وردا» گازةتئ

оқулық
ۇقساس

ەلىمىزدە وقۋلىقتاردى دايىنداۋ جانە باقىلاۋ ءتارتىبى جاڭارتىلدى