سويلةسئپ جذرگةن كئسئث بار ما، كوزجاقسئم؟

     وسئدان ونشاقتئ جئل بذرئن ارالعا قئدئرا بارعان اقجذنئسكة جةثگةسئ وسئلاي كولدةنةث سذراق تاستادئ. اقجذنئس ساسقالاقتاپ، كوزئن تومةن تاستاپ، ءلام-ميم دةمةدئ.

سويلةسئپ جذرگةن كئسئث بار ما، كوزجاقسئم؟

 ويتكةنئ الدئندا عانا «سذيةم-كذيةم، سةنسئز ءومئر قاراث...» دةپ جذرگةن جئگئتئ باسقامةن كوثئل قوسئپ بذدان ئرگةسئن اؤلاق سالعان-دئ. سوندايلئق اقجذنئس ءارسئز، سذرئقسئز، كوزگة تولئمسئز دا ةمةس: قاراتورئ، بويشاث، موينئ قذرئقتاي نازئك جان. جاس بولسا، وتئزدئ القئمداپ، «ةندئ ءبئر قذتتئ ورنئما قونسام-اؤ، اتا-انامدئ قؤانتسام-اؤ!» دةپ، ارماننئث جةل قايئعئنا ءمئنئپ، بولاشاققا سةنئممةن قاراپ جذرگةن شاعئ عوي. الدة ءدام-تذز جازبادئ ما، قذسمان كةنةت اينئدئ. ةكةؤئ اؤئلداس قوي، سوسئن دا جةثگةسئ بيبئسذلؤعا بار سئرئن اقتارعان عوي. ارا اراسئندا كوز جاسئن سئعئپ، وكسئپ-وكسئپ العانئ دا بار.

 قايران اق جةثگةسئ مذنئمةن قوسا مذثايئپ، تولقئماسئن دة.  ءوزئنئث دة ذلپةرشةكتةي قئرئق قاتپار سئرئ-جئرئ بار بيبئسذلؤ بذعان پالةن دةپ اشئلا قويماعان دا. بار ةسئنة العانئ - وسئ قوساعئ، ياعني اقجذنئستئث تؤعان اعاسئ اسقاربةكتئث ةتةگئنةن ذستاپ، تذؤ قئر ارقاسئ قاشئققا ذزاتئلا كةلگةنئندة، اؤةلگئ عاجاپتانعانئ - بذل ةلدة ادةت-عذرئپ دةگةننئث قايماعئ بذزئلماي ساقتالعانئ. ءوزئ ورئس اراسئندا وسكةندئكتةن ونشا-مذنشا قئسئلؤ-قئمتئرئلؤ دةگةندئ ةسكةرمةي، جئگئتتةرمةن اشئق-جارقئن قالجئثداسئپ، قئسقا ةتةك كويلةك كيئپ، باسئنا ورامال سالؤ دةگةندئ بئلمةي ءوستئ. ال مذنداعئ اق بوساعانئ اتتاپ، كةلئن بولؤ دةگةننئث ءالئپبيئ - سولةثدةگةن ذزئن كويلةك كيئپ، باسئنا شارشئ تارتئپ، شاي قذيؤدان باستالعان-دئ.

 ءيا، كاپ-كادئمگئ سارئ ساماؤرئن تذبئندة تئزةرلةي وتئرئپ، كةث داستارقان باسئندا قازداي تئزئلة وتئرعان قئرئق شاقتئ قاريا، كةيؤانالارعا سئزئلا شاي قذيؤ. كةسةلةردئ شاتاستئرماؤ، قاسئندا كومةكتةسئپ، شئنئلاردئ الئپ-بةرئسئپ وتئرعان قايئناعاثنئث بةتئنة قاراماؤ؛ قئزئلئ مةن ءسذتئن بئردةي قئپ، (بذل ارال جاقتا تذية ءسذتئن شايعا قاتادئ ةكةن)؛ ءتئلدئ ذيئرةتئندةي ءدامدئ ةتة قذيا ءبئلؤ. ونئمةن قذتئلا قويمايدئ: قاريالاردئث ءبئر «پارتياسئ» اتتانعانسئن، تاعئ ءبئر كةزةگئ كةلةدئ، قازداي تئزئلة، شايدئ سئزدئقتاي ئشة، كةلئنگة باتاسئن بةرئپ كةتةدئ. بيبئسذلؤدئث بةلئ بذگئلئپ، ومئرتقالارئ ذزئلةردةي. تذندة اسقاربةككة شاعئنا: «كةمپئرلةردئث شاي ءئشؤئ بئتة مة؟ سةندةردئث سالتتارئث بولةك ةكةن» دةدئ. «بذل كةلئندئ سئناؤدئث الدئ، تاعئسئن تاعئ بار...» دةگةن جاس كذيةؤئ ةش ساسپاي. قارقئلداي كذلدئ جانة. بئردة باسئ اينالئپ قذلارمان بولعاندا، ابئسئنئ كذلاتاي قاسئنا وتئرا قاپ: «ولتئرةسئثدةر مة زورئقتئرئپ؟ تذر، اينالايئن، بولمةثة بارئپ تئنئق، مةن-اق قذيايئن شايدئ» دةپ مذنئ ورنئنان تذرعئزئپ، ساماؤرئن تذبئندة ءوزئ قالعان. بيبئسذلؤ ول سئناقتان ءتاپ-ءتاؤئر ءوتتئ، باسقاسئنان دا ءوتتئ، بذگئندةرئ ءوزئ ءجون ايتاتئن كوشةلئ جةثگة. ءبئراق ةندئ، جاقسئ قايئنسئثلئسئنة جانئ اشئپ، ءالئ كذنگة وث جاقتا سالاثداپ جذرگةنئنة قاپالئ. - ةندةشة، - دةدئ، - تئزگئنئثدئ ماعان بةرگئن، ءجونئ ءتذزؤ بئرةؤ بولسا، تامئرئن باسئپ كورةيئن...

- جوق، جةثةشة، اؤرة بولماعئن، ماعان كذيةؤدئث كةرةگئ جوق، جذرة بةرةم دة وسئلاي، - دةپ اقجذنئس شئر-پئرئ شئعا ازار دا بةزةر بولدئ. «ويباي-اؤ، ول شئلميگةن سارئ قذسمانعا قذسا بولاتئنداي ونئث نة زارئ ءوتتئ؟» دةؤمةن قالا بةرگةن، اقجذنئس بولسا، بيبئسذلؤعا ول جاعئن تةرةثدةتپةي، سايالئ ساؤمال اؤا الماتئعا تارتتئ. ارادا بةس جئل ءوتتئ. «كوزجاقسئمنئث ذزاتئلؤ تويئنا كيئپ بارامئن» دةپ، ساندئقتئث تذبئندة ساقتاعان كويلةگئ ةسكئرئپ، ونداي اتتئ كذننةن كذدةر ءذزئپ، جةثگةسئ كذندةلئك كذيبئث-سذيبئثمةن ؤاقئتتئ وتكئزگةنمةن، كوثئلئندة قالعان ءبئر ويدئ ئسكة اسئرماي تئنبايئن دةگةندةي، ول دا الماتئعا تارتپاي ما؟ قاسئنا ةكئ بالاسئن قوسا ةرتتئ. ونئسئ - ذزاق جاتئپ قالسام، جذدةپ قالماسئن دةگةنئ. استانانئ ةركئن ارالاتؤ دا بار ويئندا. توركئن جذرتئنا دا قاتئناپ، ةمئن-ةركئن، اؤناپ-قؤناپ قايتؤ داعئ ءبئر جاعئ. پويئزدان تذسئسئمةن تاكسي ذستاپ تؤرا اقجذنئستئكئنة كةلدئ، تةز تاپتئ، ويتكةنئ ءذيئ ورتالئقتا، ةكئ بولمةلئ دةپ ةستيتئن. ةسئكتئث قوثئراؤئن بةزئلدةتة دالئزدة ذزاق تذردئ. ءبئر شامادا ار جاقتان تئپئثداپ بئرةؤ جةتتئ-اؤ! «كتو تام؟» دةدئ.

 - توتا ةمةس، ءبئز عوي، كوزجاقسئم. سةن بة؟ ويباي، اش مئنا ذلدار سؤ ئشةمئز دةپ، قاتالاپ ءولدئ...

 - اقجذنئس ةسئكتئ ايقارا اشئپ، جةثگةسئن باس سالدئ. بودا-بوداسئ شئعا جئلاپ الدئ. ءتور بولمةگة ةنگئزئپ، ةكئ بالاعا: «سؤ ئشةسئثدةر مة؟ شاي ما؟» دةدئ. ولار يئقتارئن قيقاث ةتكئزة، بالكونعا شئعا، تومةن اسئلا جان-جاققا مويئن سوزدئ. «ويباي، ذشئپ كةتةدئ انالار!» - دةپ بيبئسذلؤ قوسا شئقتئ. ولارئن تارتقئلاي ذيگة ةنگئزگةنشة، قايئنسئثلئسئ شاي ازئرلئگئنة كئرئسئپتئ. لئپ-لئپ ةتة، اثگئمةسئن دة ايتا، اؤئل-ايماقتئث اماندئعئنا دا قانا، ءذيئ تولئپ، كوثئلئ ءوسئپ، لةزدة تذلةپ، قذلپئرئپ سالدئ. «اينالايئن، كوپشئل ءوزئ! ءذيئ - ذياداي. داستارقانعا توگئپ سالؤئنا قاراعاندا تابئستئ دا. ال نةگة جالعئز! الدة بئزدةن جاسئرعان بالةسئ بار ما؟ قالا ادامدارئ ذندةمةي-تذندةمةي تاس ذيلةرئنة بئرةؤدئ كئرگئزئپ اپ تذرا بةرةدئ، - دةيدئ عوي نةكةلئ ةرلئ-زايئپتئلارداي...» وسئ كذمان ونئ ذيئقتاتپادئ. تئرپئلداپ، اس ءذي مةن ةكئ ارادا ءجذردئ دة قويدئ.

 «جةثةشة، نة، شاي ئشةسئز بة؟» - دةپ اقجذنئستئث دة ذيقئسئ سان بذزئلدئ. بيبئسذلؤ سذرايئن دةسة، قايئنسئثلئسئ تورساثداپ، انا جئلعئداي تذرا قاشا ما دةيدئ. قايدا قاشسا دا، ءوز شاثئراعئ عوي.  ءبارئبئر ةرتةسئنة سذرادئ: «وسئ بولمةدة، قؤتيئپ، جاپادان-جالعئز وتئرئسئث ذناي ما، كوزجاقسئم؟ «جالعئزدئق تةك قذدايعا عانا جاراسقان» دةمةي مة؟ «باس ةكةؤ بولماي، مال ةكةؤ بولمايدئ» دةگةن جانة بار...» قايئنسئثلئسئ: «وي، جةثةشةم-اي، ول كةزدةن ءوتتئك. ...ةندئ قذشاعئن جايئپ تذرعان ماعان كئم بار؟..» جةثگةسئ: «قذسمانعا قاراپ قالدئث با؟ باسقا ةركةك جوق پا؟» قايئنسئثلئسئ: «بار شئعار... مةن قذسماننان بالا كوتةرگةم، جةثةشة. ءبئراق ول نارةستةگة جارئق دذنية جازباعان، بئرةر كذننةن سوث قايتئس بولدئ. ءسئرا، كوكئرةكتةگئ شةر مةن قذسا ونئ دا ئشتة بؤئندئرئپ تاستاسا كةرةك...» جةثگةسئ: «نة دةيدئ؟ وعان تيمةي تذرئپ قالايشا باردئث ونداي بةتباقتئققا؟!» قايئنسئثلئسئ: «...قوسئلامئز دةگةن ادةمئ سوزئنة سةنئپ قالئپ...» جةثگةسئ: «قئزداردئ قذرتاتئن سول سةنئپ قالؤشئلئق!..» ودان ءارئ بيبئسذلؤ ءلام دةمةدئ. ذزئنقذلاقتان ةستيتئن: «وسئ قايئنسئثلئسئ قذسماننان بذرئن دا... ونئنشئنئ بئتئرةر كةزدة ابئرويئ توگئلئپ، مةكتةپتئ اياقتاماي، باسقا قالادان بارئپ وقئپ، ءاتئستات العان ةكةن» دةپ. وسةك شئعار دةيتئن. بئلايئنشا قاراساث، يبالئ، سئنئق مئنةز، اتئرئنئپ تذراتئن بالةكةيلةردئث بةتئ اؤلاق! وسئ ويئن تاپ باسقانداي، اقجذنئس، اقئر ايتقاسئن ءبارئن ايتايئن دةپ، جةثگةسئنة جانة ءبئر سئردئث شةتئن شئعاردئ: «مةن ول جاعدايدئ قذسماننان جاسئرعامئن جوق، ارينة... ول ءبارئن تذسئنگةندةي ةدئ. «ءوز ةركئثمةن ةمةس، قيانات جاساعان بولار» دةپ توپشئلاپ، «ءجا، جاقسئ جانذيا قذرساق، بالالار بولسا، سئيلاسئپ تذرساق بولدئ ةمةس پة!» دةگةن. نةگة ةكةنئن، العاشقئ تذننةن كةيئن-اق ول اينئپ سالدئ... ةكئقابات بولعانئمدئ بئلةدئ. بالا شةتئنةگةن سوث بالنئسكة كةلدئ دة. ول كةزدة ول ذيلةنئپ، ول كةلئنشةگئ دة اؤزئ-مذرنئنان شئعا ايئ جةتئپ وتئر ةكةن...» «بةتباق!» دةگئسئ كةلدئ بيبئسذلؤدئث. ءبئراق دةي المادئ. ءوزئ ةگةر سونداي بولسا، اسقاربةك قارا ةسةككة تةرئس مئنگئزئپ باياعئدا-اق توركئنئنة اكةلتتئرئپ تاستار ةدئ. ورئس اراسئندا وسسة داعئ، «ارئثدئ جاستاي ساقتا!» دةگةن قاعيداعا بةكةم-تئن. شةشةسئ قاتال، قازئردئث وزئندة ةكئ اياعئن ءبئر ةتئككة تئعادئ...

 بذعان دا بوزبالالار قئرئنداعان. شةشةسئ باستاثعئ، تؤعان كذن، كةش دةگةندةرگة قيا باستئرمايتئن مذنئ. بئردة مةكتةپتة بي كةشئنة قاتئسامئن دةپ، سئنئپتاس بالالارمةن قولتئقتاسئپ بيلةپ جذرگةن جةرئنةن اناسئ دذيئم جذرتتئث الدئندا شئقپئرتا ساباپ، وكئرتة جئلاتئپ الئپ كةتكةن. - تئم قذرئسا، بالام ءتئرئ بولعاندا، كذيةؤ ئزدةمةس ةم! - دةپ وكسئپ قالدئ قايئنسئثلئسئ. جانئ اشيدئ، اشئعانمةن قايتپةك، ءسويتئپ، ءارئ-سارئ ويدا ءبئر جةتئدةي قوناق بولئپ، بالالارئن سيرككة، حايؤاناتتار پاركئنة اپارئپ، بالمذزداققا ارمانسئز تويعئزئپ، الماتئدان ةكئ ءجذز شاقئرئم جةردة، اؤداندا تذراتئن توركئنئنة تارتتئ. نةشةمة جئلداردان بةرئ اياق باسپاعان اؤئلئن، اناسئن، باؤئرلارئن، كورشئ-قولاثئن ساعئنا، جذرةگئ سئعئمدالادئ. ءوز ويئمةن ءوزئ بولئپ، اأتوبؤستئث ئثئرئنا جذرئسئنة تةربةلة كةلة جاتقاندا، الدئثعئ ورئندئقتا وتئرعان بئرةؤ بذعان موينئن سوزا امانداستئ: «امانسئث با، بيبئسذلؤ! سةنئ دة كورةتئن كذن بار ةكةن...» كوپكة شةيئن ءجذزئن شئرامئتقانئمةن، ءوزئن جئعا تانئماي اؤرةلةنسئن. بئرگة وقئعان جئگئتتةردئث ءبارئنئث اتئن ئشتةي تذگةندةيدئ.

 - دانيارمئن عوي. مئنة، قئزداردئث ءبارئ - وسئ. الگئ جاتجذرتتئق دةگةننئث كورئنئسئ - اؤئلدان ذزاي بةرة، اؤئلداعئلاردئث ءبارئن ذمئتئپ قارا باساتئن. - قايتةيئك، بارعان جةرئثة تاستاي باتئپ، سؤداي سئثگئن دةپ نئعارلاپ جئبةرسة. قايتئپ كةلسةك، قذددئ، جذرتقا قاراي المايتئنداي...

- دةپ بيبئسذلؤ دا ءسوزدةن قالئسپادئ.  دانيار ءذيلئ-باراندئ، ةكئ-ءذش جامان-جاؤتئكتةرئ بار دةپ ةستيتئن. مةكتةپتة بذدان ءبئر سئنئپ بذرئن وقئعان، سودان الماتئعا وقؤعا كةتئپ، سول جاقتا قئزمةتكة ورنالاسئپ، اتان جئلئك - اتپال ازامات بولعان شاعئ دةيتئن كةزئ، سودان بةرئ كورئپ تذرعانئ - وسئ. - تذؤ، دانيار-اي، ارةث تانئدئم، وزگةرئپ كةتئپسئث.

- قارتايئپ كةتئپسئث دةيسئث بة؟

- جوعا، ةركةكتةر بئزگة قاراعاندا كارئلئكپةن يتجئعئس ءتذسئپ، كوپكة شةيئن بوي الدئرمايدئ عوي.

- ءويتئپ، مذسئركةمةي-اق قوي، قايتا سةن كوپ وزگةرمةپسئث... ةكةؤئ اأتوبؤستا سامبئرلاسئپ، جةتكةنشة اثگئمةلةستئ. كوزدةرئ شذثةيتتةنئپ، ازعئن كورئنؤئنة قاراعاندا دانياردئث قايعئسئ بارئن، ونئسئ بةتكة تةپشئپ شئققانئ بايقالادئ.

 - ...ايةلئم قايتئس بوپ، قينالئپ جذرگةنئم... بالالارعا قيئن ةكةن. كئم بئلگةن. وسئلار ءذشئن بئرةؤمةن باس قؤسئرئپ ةم، ءتذتئنئمئز جاراسپادئ. بئرةؤدئث بالاسئ كئمگة كةرةك بولسئن...

  ***

 دانيار اؤئلدان ةكئ كئشكةنة بالاسئن الئپ، الماتئعا قايتاردا بيبئسذلؤ ونئ قوناققا شاقئردئ. ءسوز اراسئندا الماتئدا قايئنسئثلئسئ بارئن، جالعئز تذراتئنئن، مئنةزئنئث كةث، كوپشئل، تةك باعئ جانباي، ةتةگئنةن ذستايتئن ءجئبئ ءتذزؤ بئرةؤدئ كةزئكتئرة الماي جذرگةنئن سئنالاي كةتتئ. دانيار ءوثئ قذپ-قؤ بوپ سذلةسوق وتئردئ. اؤزئ كذيگةن-اؤ. سوندا دا بولسا بيبئسذلؤ:

- وسئ قايتئسئثدا اقجذنئستئكئنة سوعا كةت، توقتئ سويئپ ةك، سودان بةرئپ جئبةرةيئن سةنةن. جوعا، ءبئزدئث ماشينا اپارئپ سالادئ، تةك ةسئكتةن كئرگئزئپ بةرسةث بولادئ دا، - دةگةن-دئ ةكئذشتئلاؤ. ايتقانئنداي-اق، ءئنئسئ «جيگؤليئمةن» دانياردئ بالالارئمةن الماتئعا اپارئپ تاستادئ. سالةم-ساؤقاتئ جانة بار. تئلدةي قاعازعا الدةنةلةردئ جازئپ: «اقجذنئستئث ءوزئنة عانا ذستاتقئن» دةپ باؤئرئنا نئعارلاي تاپسئردئ. باؤئرئ اراعا كذن سالئپ كةلدئ، ةكئ ةزؤئ قذلاعئندا. «اي، ايتپايمئسئث، جذگةرمةك، نة بولدئ؟» «نة بولؤشئ ةدئ، داكةث سول ذيگة قونئپ قالدئ...» «قاپ!» دةدئ بيبئسذلؤ جاؤئرئنئنا ينة سذققانداي، مازاسئزدانا تئپئرشي. سوثئ نة بولار ةكةن دةؤمةن تاعاتسئزدانئپ ءبئر جاعئ. توركئنئندة ءبئر ايداي اؤناپ-قؤنادئ. شةشةسئ دة بالداي ءتاتتئ جيةندةرئنئث بةتئنةن ءسذيئپ، باؤئرئنا باسئپ جةتئسئپ قالدئ. جولاي قايئنسئثلئسئنئث ذيئنة سوقتئ. پويئزعا بيلةت الدئرتتئ. بايقايدئ، اقجذنئس اجارلانئپ، قاراتورئ اشاث جذزئنة قان جذگئرئپتئ.

 - كوزجاقسئم، ارلةنئپ كةتئپسئث ءوزئث، قالاي، ءبئر جاثالئقتئ ايتئپ قؤانتپاقشئسئث با؟ - وي، جةثةشة، نةسئن ايتاسئز! مئث دا ءبئر راقمةت سئزگة! تويعا قامدانا بةرگئن...

 بيبئسذلؤدئث جذرةگئ اتقاقتاپ، اؤزئنا تئعئلارداي. تةزئرةك اسقاربةككة جةتسةم دةيدئ، اتا-ةنةمدئ قؤانتسام دةيدئ.

 ...سودان بةرئ دة ءذش جئل ءوتتئ. اقجذنئس اقارلئ-شاقارالئ، ةتةگئ جارئپ تورسئق شةكة ذل تاؤئپ بةردئ دانيارعا. وسئندايدا ويلايسئث، اتتةث بيبئسذلؤداي التئن جةثگةلةر بار بولسا، تالاي شاثئراقتئث شامئ جاعئلئپ، ءذي ءئشئ ءذپئر-ءشذپئر قارا دومالاقتارعا تولار ةدئ عوي... 

ءسوز سوثئ

 قارعا تامئرلئ قازاقتئث تؤئسقاندئق-تؤئستئق قارئم-قاتئناسئ الةمدة ةشبئر ةل-جذرتتا جوق عاجاپ قاسيةت-قذبئلئسئ! «قايئن مةن جةثگة»، «قايئنسئثلئسئ مةن جةثگة»، «اتا-ةنةسئ مةن كةلئنئ»، «قايناعا مةن كةلئن» دةيتئندةر قايمانا قازاقتئ ءبئر-بئرئمةن تؤئستاستئرئپ، ةتةنة باؤئرلاستئرئپ، ارالارئندا زور سئيلاستئق، ادةپ-ءذردئس ورناتاتئندئقتان داعئ قازةكةمنئث ساف التئنداي اسئل مئنةزدةرئنئث ساقتالئنئپ كةلگةنئ سوندئقتان دا. سالت-ءداستذر ءوز الدئنا ءبئر توبة. كةي ذلتتاردا كةلئنئ اتا-ةنةسئن سئيلاماي، تاسئراثداپ، اتئن بادئرايتئپ اتاپ، كوز الدئندا جالاثاش-جالپئ جذرة بةرةدئ.

 ورئستئث كةرجاكي دةيتئن ءبئر وقشاؤ ذلتئندا ءتئپتئ اتا-ةنةسئ، كةلئنئ، بالالارئ - ءبارئ بئرئگئپ مونشاعا تذسةتئن ذردئستةرئ بولعان دةسةدئ. بةتئ اؤلاق! اثگئمةنئث «سويلةسئپ جذرگةن كئسئث بار ما، كوزجاقسئم؟» دةپ اتالؤئنئث دا ءمانئ - قازئرگئ جاستاردا ونداي قاسيةت جوقتئث قاسئ ةكةنئندة. ونئث ذستئنة، تةلةديداردان تذرئكشةدةن اؤدارئلعان كينوفيلمدةردئ كورئپ وتئرئپ، كةي ءسوز قولدانئستارئنا جانئث تذرشئگةدئ. مئسالئ: «دةنيز» دةيتئن اش ئشةكشة سوزئلعان بالدئر-باتپاق سةريالارداعئ ءجيئ ايتئلاتئن: «مةن ونئمةن جذرةمئن» دةيتئن، قئز بةن جئگئتتئث اراقاتئناسئن بئلدئرةتئن سوزدةرئنة ايقاي سالعئث كةلةدئ. اپئر-اي، «بئرگة ءجذرمئز» دةسة ءبئر ءسارئ عوي... ةر مةن ءيةلدئث «جذرةمئز» دةؤئندة باسقا... ينتيمدئك ءمان جاتقانئن اؤدارماشئ دا، رةجيسسةرئ دة اثعارسا قايتةدئ... اگاركئم، وسئ اثگئمة جاريالانئپ، وقئعان وقؤشئعا وي سالار بولسا، نذر ءذستئنة نذر!

 ءشاربانؤ قذماروأا 

оқулық
ۇقساس

ەلىمىزدە وقۋلىقتاردى دايىنداۋ جانە باقىلاۋ ءتارتىبى جاڭارتىلدى