قازاق تويئندا داعدارئس جوق، اقئل-ةس داعدارئسئ بولماسا
استانا. 17 - شئلدة. قازاقپارات - كةشة عانا ءيت ولگةن جةردةگئ ءبئر اؤئلدا وتكةن تويعا قاتئستئق. الماتئدان توقتار سةرئكوأ باستاعان بئرنةشة ءانشئنئ ذكئلةپ جةتكئزئپتئ.
الدئمةن تاياؤ ماثداعئ قالاعا ذشاقپةن جةتكةن. سوسئن بةرئ قاراي جيپپةن. جول پذلئنان بولةك ءتورت-بةس مئث دوللارلئق اؤئزاقئسئ تاعئ بار. 500 شاقئرئمداعئ قالادان ليمؤزين الدئرعان... قئسقاسئ، «يتولگةنجةرلئكتةر» ءبئر تويئپ قالدئ. تويدئث ارقاسئندا «ءتئرئ توقتاردئ» كوردئ. بالكي، ةكئنشئ رةت كورمةيدئ. قاپتاعان قوناقتار عانا ةمةس، قئتايدان تاؤار تاسئعئش تويدئث يةسئ دة تئرئلةي كورئپ تذرعانئ سول. ةسةسئنة «بالةنشةنئث تويئنا توقتار كةلگةنئ» ذزا-ا-اق ؤاقئت ةل اؤزئندا جذرةدئ.
قايداعئ داعدارئس، اؤئلدئث امبيسياسئنئث ءوزئ وسئ. ال قذلئبايةأتئث ءبئر تويئنا ةلتون دجوننئث، تاعئ ءبئر شئمكةنتتئكتئث قؤانئشئنا مادوننا ارنايئ كةلئپ كةتكةنئن (ةكةؤئنئث دة قالاماقئسئ ميلليون دوللار-مئس) ةستئگةندة تاثعالعان تذگئمئز جوق. اپتا سايئن الةمدئك، كذن سايئن رةسةيلئك «جذلدئزدار» قازاقتئث جةرئنة جئپئرلاي ءتذسئپ، قارئق بولئپ جاتادئ. قايداعئ داعدارئس...
بئلتئر عانا الماتئداعئ ءبئر باعلان قئزئن ذزاتتئ. ةركةتوتايدئث سذيئكتئ ءانشئسئ بار ةكةن. ايگذل قوسانوأا... ةكةن دةپ قالماثئز، اناستةيشا. سول، اؤزئنئث سالئمئ بار اناستةيشا دا «باي قازاقتاردئث» تاعئ ءبئر ميلليون دوللارئن قاعئپ كةتكةن. تويدئ وتكئزؤ ءذشئن گوركي ساياباعئنئث قاق تورئنةن حان سارايئنداي شاتئر تئگئلئپتئ. جيئرما جئلدان ارتئق ساقتالعان شةتةلدئك شاراپتار سؤداي اققان. مذزداي قارؤلانعان 50 اسكةر بوگدة كئسئ تذگئل، بوتةن شئبئننئث دا ذشئپ وتپةؤئن ءجئتئ قاداعالاعان. وسئدان كةيئن قالايشا داعدارئپ جاتئر ةكةنبئز دةيمئز؟
باسقا مةملةكةتتئث بيلئگئ داعدارئس بارئن حالئقتان بارئنشا جاسئرئپ باعادئ. ءبئزدئث بيلئك «اثعال» ةمةس قوي، حالقئنئث داراقئ مئنةزئن بةسكة بئلةدئ. جاسئرماق تذگئلئ، كةرئسئنشة، قاقپادان كئرمةي جاتئپ «داعدارئس، ويباي، داعدارئس!» دةپ كذندة قاقسايدئ. سوندا دا قازاقتئث ويئندا تذك جوق. قايتةسئز ةندئ. ايتماتوأتئث ءبئر كةيئپكةرئ ايتپاقشئ، «مئنةزئمئز وسئ».
مئنةز دةگةننةن شئعادئ. وسئ اؤئلدئث ادامدارئ ءبئر-ءبئرئنئث بوتا-تايلاعئ مةن ءيت-مئسئعئن يةسئنةن جاقسئ تانيدئ. ويتكةنئ قازاق ءذشئن ءبارئ باسةكة، ءبارئ جارئس. بئرةؤدئث بالاسئ ماگنيتوفون اكةلسة، ءومئرئ ءان تئثدامايتئن اپالار «ودان دا مئقتئسئنا» ئنتئعادئ. قذداي بئلةدئ، بذل قازاقتئث ومئرلئك ماقساتئ - «ةلدئث بالاسئ»، «ةلدئث بايئ»، «ةلدئث قذداعيئ»، «ةلدئث كذيةؤ بالاسئنان» قالاي دا اسئپ ءتذسؤ. ال تذساؤكةسةر، سذندةت، ذيلةنؤ، ذزاتؤ... ءبئر سوزبةن ايتقاندا، توي - توي دةگةندة قازاق قؤ جانئن شذبةرةككة ءتذيئپ، ولئسپةسة، بةرئسپةيتئن باسةكةگة تذسةدئ.
«توي جارئستا» وزؤ ءذشئن بذل قازاق نة ئستةمةدئ... قوناق سانئن جذزدةن ةكئ جذزگة، ودان ءذش جذزگة، بارا-بارا مئثعا جةتكئزدئ. ةسئك پةن توردةي كولئكتئ مةيرامحاناعا كئرگئزئپ سئيلايتئن ءداستذر شئعاردئ. تئكذشاقپةن اسپاننان اقشا شاشقاندئ دا جئر قئلئپ ايتتئق. ءبئر كذن قازاقشا، ءبئر كذن ةؤروپاشا، ءبئر كذن «جاستارشا» - ءبئر سئلتاؤمةن ءذش توي جاسايتئندار بار. قارشاداي بالاسئنئث «اشؤئن» كةسكةندة ارعئماق اتقا وتئرعئزئپ، التئن شاپان جاپقاندئ كوردئك. تئزة بةرسةث، اسئرة اؤلةكئلئك بئزدة جةتئپ-ارتئلادئ. ال ءسئز داعدارئس دةيسئز.
تةلةديداردان تذركيادا وتكةن ءبئر قازاقتئث ادام ايتسا نانعئسئز تويدان ءذزئندئ كورگةنئمئز ةسئمئزدة. وسئ قازاقستاننان تايلئ-تاياعئ قالماي، تؤئس-جاقئندارئ ذشاقپةن جةتكةن. تويباستارئن قايدام، شاشؤدئث وزئنة مامپاسي ةمةس، تاپ-تازا التئن تةثگةلةر شاشئلئپتئ. ونئ سول تويدا بةتاشار ايتقان ءانشئ نذرلان البان دا راستادئ. ال، ةندئ انا جةردةگئ ءبئر ةزؤدةن بال، ءبئر ةزؤدةن ماي اعئزعان داستارقاندئ ةلةستةتة بةرئثئز. بذرئن-سوثدئ مذندايدئ كورمةگةن تذرئكتةر اؤزئن اشئپ، كوزئن جذمعان كورئنةدئ. كةرةك دةسةثئز، بذل جيئندئ تذركيالئق تةلةارنالاردان تاراتقان ةكةن. فاميلياسئ ايتئلماسا دا، تذركياعا تارابئنا ءمالئم بولعانئ - كةلئننئث اتئ ايگةرئم، كذيةؤدئث ةسئم سويئ ءئلياس ةكةن. ةكئ جاس لوندوندا وقئپ ءجذرئپ كوثئل قوسئپتئ. جاقسئ بولعان ةكةن. باقتارئ اشئلسئن. تةك «قذس قاناتئ تالاتئن» قازاقتئث دالاسئندا تويدئث تؤئن تئگةتئن ذلتاراقتاي جةر تابئلماعانئ قالاي؟ ةلدئث ةث ةركةسئ ةثكةية كئرةتئن پرةزيدةنتتئك رةستوران «ريكسوستئث» ءوزئن مئسة تذتپاعان دا. ال ءسئز داعدارئس دةيسئز...
سونئث از الدئندا عانا سيأي ماحمؤدي دةگةن ءانشئمئز ءبئر پروكؤرورعا تذرمئسقا شئعئپ، استا-توك دؤمان جاسادئ. ءبئز ةستئگةن توي-تومالاقتئث الدئ وسئ، ةندئ. نةكةقيارئن دؤبايدا دذركئرةتئپ، چارتةرلئك رةيسپةن 150 قوناعئن ءوز ةسةبئنة (!) اپارئپ-اكةلئپتئ. اراب ةلئندةگئ ةرتةگئ-بايلئق، دذرئلدةتكةن داؤلةت، پاتشاعا لايئق سالتانات... وسئدان كةيئن بذل تويدئ ذمئتئپ كور. تاعئ دا قايتالاپ ايتايئق، بذل ءبئزدئث ةستئگةنئمئز عانا. ايتپةسة «تويجارئسقا» شئنداپ قويئپ كةتكةن قازاقتار قازئر دؤباي مةن ئستامبذلدئ دا مئسة تذتپايدئ دةسةدئ.
ءسئرا، سوعان قاراعاندا قازاقستاندا قارجئلئق داعدارئس جوق. بولسا، اقئل-ةس پةن ار-ذيات داعدارئسئ عانا...