وسئ جذرت جاؤئرتاؤدئ بئلة مة ةكةن؟
استانا. 16 - شئلدة. قازاقپارات - ارقانئث اتئرابئ اثئزعا سئثسئپ تذر. زةرتتةگةن سايئن زةردةگة توقئلار تاريحئ تةرةث. جةر-سؤ اتاؤلارئنئث توركئنئ جئر-داستان، ءاپساناعا بارئپ تئرةلةدئ. تامساناسئز. تاثداناسئز. دالا فيلوسوفياسئنا ءشذبا كةلتئرؤ كذنا ةكةن...
ماسةلةن، كةشةگئ - جاؤئرتاؤ، بذگئنگئ مةتاللؤرگتةر مةكةنئ - تةمئرتاؤ. قذرئششئلار مةكةنئندة جاؤئرتاؤ اتانعان شوقئ بار. ونئث تاريحئ «قوزئ كورپةش-بايان سذلؤ» جئرئمةن تامئرلاس. كونةكوز قاريالار جاؤئرتاؤ اتاؤئن ونئث سئرتقئ كةسكئن-كةلبةتئمةن ةمةس، جئرئمةن، اثئزئمةن بايلانئستئرادئ. ولاردئث ايتؤئنشا: «ايباس قوزئنئث ةل-جذرتئن ئزدةؤگة شئعئپ، استئنداعئ اتئنئث ودان ءارئ جذرؤگة جاراماي، جاؤئر بولئپ قالعان جةرئ قازئرگئ تةمئرتاؤ ماثايئ بولسا كةرةك، سودان جاؤئرتاؤ اتانعان...». سونئمةن، جاؤئرتاؤ تؤرالئ جئر نة دةيدئ؟ ةندئ سوعان ءذثئلئپ كورةلئك.
«جةتپئس جئل باققان مالئنئث جةتئ جاپئراق ةتئن تئسئنة باسؤعا قيمايتئن» قاراباي اكةسئ ولگةن قوزئنئ قومسئنئپ، قاشا كوشةتئن اثئز بار. ذزاق كوش جولئندا قئرئق نارئ ارئپ ءولئپ، قاراباي اياكوزگة كةلگةندة، نوعايلئ شاقشاق بايدئث بالاسئ قودار بايانعا عاشئق بولادئ.
كةشئكپةي-اق توقسان مئرزاسئن جالشئلئققا بةرگةن قودار قارابايمةن امپةي بولئپ الادئ. سوندا ابدةن شاراسئ تاؤسئلعان بايان ايباس دةگةن جئگئتتئ قاناتتئ قارا بيةدةن تؤعان باقا ايعئرعا مئنگئزئپ، الئستا قالعان عاشئعئ قوزئعا جئبةرةدئ. سالةمدةمة دةپ التئن ساندئققا دومبئراسئ مةن مونشاعئن، باسئنداعئ قارقارا قاداعان توپئسئن سالئپ بةرگةن ةكةن.
«...سول ايباس توقتاماستان تاعئ شاپتئ،
ءمانئسئن تامام جولدئث ويمةن تاپتئ.
قئزدئث بةرگةن شئدةرئ ءتذسئپ قالئپ،
شئدةرتئ دةگةن وزةن سودان قاپتئ.
قئزدئث بةرگةن قارقاراسئ ءتذسئپ قالئپ،
قارقارالئ دةگةن جةر سودان قاپتئ.
ءبئر سؤئتقان ايعئرئ شئعئپ كةتئپ،
شذبار ايعئر جورعا دةپ قويا ساپتئ.
مئنگةن اتئ استئندا جاؤئر بولئپ،
جاؤئرتاؤ دةپ جةر اتئن قويا ساپتئ...»
دةيدئ ةل اؤزئنداعئ جئر.
قارابايدئث قئرئق نارئن جالماعان ذزاق جول ايباستئث ارعئماعئنا دا وثاي تيمةپتئ. شةكسئز-شةتسئز سارئ دالا ايباستئث ءوزئن دة، استئنداعئ توقپاق جال باقا ايعئردئ دا تيتئقتاتسا كةرةك. الايدا قانشالئقتئ قالجئراپ، قاجئسا دا، ايباس باياننئث ءوتئنئشئن ورئنداؤ ءذشئن قوزئ كورپةشتئث ةلئن بةتكة الئپ جذرة بةرسة كةرةك.
ءبئراق، امال قانشا، ةلسئز-كذنسئز سارئ دالا استئنداعئ اتتئث تيتئعئنا جةتئپ، ءبئر جةرلةرگة كةلگةندة بولدئرئپ، توقئراپ تذرئپ قالئپتئ. ايباس العان بةتئنةن سوندا دا قايتپايدئ. باقا ايعئردئ توقئراؤئن بويئنا تئنئقتئرئپ الئپ، تاعئ دا ءجذرئپ كةتةدئ عوي. اي جذرةدئ، اپتا جذرةدئ. ءبئر جةرلةرگة كةلگةندة، مئنگةن اتئنئث تذياعئ سوگئلئپ، ارقاسئ وشاقتاي جاؤئر بولئپ، مذلدةم مئنئستةن قالعان ةكةن. وسئناؤ جاؤئر اتتئث قالعان جةرئ سودان بةرئ جاؤئرتاؤ اتانئپتئ دةيدئ قئر اثئزئ (جارتئبايةأ ا.قاراعاندئ ءوثئرئ توپونيمدةرئنئث ماعئنالئق جانة قذرئلئمدئق سيپاتتارئ. - قاراعاندئ، 1998 ج.)
ايباستئث اتئن ارئتقان جاؤئرتاؤ بذگئندة تةمئرتاؤ اتالادئ. تةمئرتاؤ 1945 - جئلعا دةيئن سامارقانت قالاشئعئ دةپ اتالدئ. ال 1945 - جئلدئث اياعئندا تةمئرتاؤ قالاسئ مارتةبةسئن يةلةندئ. قاراعاندئ وبلئسئنا قاراستئ، سامارقانت سؤقويماسئنئث جاعاسئنداعئ قالا. بذل كذندة تةمئرتاؤدا ميلليونداعان توننا قذرئش پةن بولات وندئرئلةدئ. الةمنئث تذكپئر-تذكپئرئنة جول تارتادئ.
اأتور: قئزعالداق ايتجانوأا، قاراعاندئ
دةرةككوز:«الاش ايناسئ» گازةتئ