كوك جاشئكتةن
استانا. 12 - شئلدة. قازاقپارات - 6- شئلدةنئث مةرةكةلئ-دؤماندئ كذندةرئ قارساثئندا «قازاقستان»، «حابار» سةكئلدئ مةملةكةتتئك ارنالاردان اقان ساتايةأتئث «جاؤجذرةك مئث بالا» فيلمئ كورةرمةن نازارئنا ذسئنئلدئ.
مذنئ قالالئق كينوتةاتر كرةسلوسئنان ماقذرئم قازاقيا حالقئنا جاسالعان تارتؤ دةپ باعالاعان ءجون. سايكةسئنشة، وسئ فيلم توثئرةگئندة ءارقيلئ پئكئرلةردئث قاراسئ، ةندئ اؤئلدئق جةردةگئ قازاقئ كورةرمةن ةسةبئنةن تولئعاتئنئ بةلگئلئ. دذرئس-اق. حالئق ءذشئن تذسئرئلگةن تؤئندئنئث دةر كةزئندة حالئقتئث نازارئنان تابئلعانئ - قذپتارلئق ارةكةت. بذل ءذشئن قذزئرلئ مينيسترلئكتئث ماماندارئنا دةيمئز بة، الدة اتالعان تةلةارنالاردئث باسشئلئعئنا دةيمئز بة، انشةيئندة ايتئلا بةرمةيتئن ازدئ-كوپتئ العئسئمئزدئ بئلدئرؤگة ءتيئسپئز.
ال مارقالئ تويلاردا ماقتاؤلئ، ءبئراق حالئق كورة الماي، ارماندا كةتةتئن فةستيأالداتقئش كينولاردان اقاننئث بذل سارتايئ نةسئمةن سذيكئمدئ؟ ةمئن-ةركئن، ءوزئمئز-ءوز بوپ، كويلةگئمئز بوز بوپ، سويلةپ كورةلئكشئ.
اؤةلدةن. كةلئسئپ الايئق. «جاؤجذرةك مئث بالانئ» قازاق كينوسئنداعئ سونئ بةلةس دةؤدةن اؤلاقپئز. بذعان دةيئن دة، بذدان كةيئن دة «مئث بالادان» ارتئق نةمةسة كةم دذنية جاسالا جاتار. دةمةك، مذنداي جاؤاپكةرشئلئكتئ باعانئ ؤاقئت كورسةتةر. ونئث ذستئنة، «جاؤجذرةكتئ» قازاق كينوسئنئث اپوگةيئ دةسةك، كوپكورئم قازاقئ جالپاقشةشةيلئگئمئزگة ذستةمة بولئپ جذرةر. البةتتة، كةمشئلئك ئزدةؤ تذرعئسئنان قاراساثئز، تاپپاي قالمايسئز. ءبئر عانا كةي جةردةگئ ديالوگتئث دامسئزدئگئ - كوتةرئثكئ كوثئلئثئزگة سؤ سةبؤگة جةتئپ جاتئر. «بوپتئ». كينوتؤئندئ قازاققا ذنايدئ، ايتةؤئر. ذناپ جاتئر. بئلايعئ كةزدة تذرئكتئث دةثگةيلئ-دةثگةيسئز سةريالئن تالعاماي جذتاتئن قالئث بذقارا كورةرمةن ءذشئن، قازاق كينوسئن بئردةن ذناتا كةتؤ - قيئن-اق شارؤا. الايدا، «جاؤجذرةك مئث بالانئث» بولمئسئنداعئ قازاقئ دذنيةلةردئث كوزدةلگةن جةرئنة ءدوپ ءتيئپ جاتقانئ راس.
ياعني. فيلمدةگئ بارلئق ايةلدةر كيمةشةك كيگةن، قئزدارئنئث باسئندا ورامالئ بار. بذل قئزدئث باسئنداعئ ورامالدئ تاماعئندا تذرعان تئكةنةكتةي كورةتئن زامانداستارئمئزعا وراسان كومةك. ياكي، تئنشؤئنا سةبةپ. ءيا، راس. قازاقتئث ايةلدةرئ باستارئنان ورامالئن، جةلةگئن،شالئسئن، جاؤلئعئن،ءبئر سوزبةن ايتقاندا، اؤرةت جابارئن تاستاماعان. قازاقتئث ةرئ ساقال دا قويعان، نامازئن دا وتةپ، ورازاسئن دا ذستاعان. باردئ بار دةيئكشئ. نةمةسة بولعاندئ بولعانئنداي جةتكئزةيئك. ايتپةسة، ساقالدئنئث ءبارئن تةرروريست كورئپ، ورامالدئنئث ءبارئن قازاققا جاؤ دةپ قابئلدايتئن بولدئق. قذددئ ءبئر جةرتولةدة كورتئشقان عذمئر كةشكةن گةيلةر مةن گوموسةكتةردئث كذناسئ ورامالدئث تذيئنئندة تذرعانداي وشئكتئك. ناشاقوردئث ءناپسئسئ مةن ماسكذنةمنئث ماسةلةسئ شةشئلئپ كةتةردةي شذيلئكتئك. ايتپةسة، كةشةگئ قازاق اناسئنئث اجارئ جاؤلئعئمةن جاراسئم تاپپادئ ةمةس پة. بذل كئتاپحانادا ئزدةنؤگة، ينتةرنةتتة «گؤگلدةتؤگة» ةرئنةتئن جذرتقا كينو تئلئندةگئ جةتئمدئ تاريحي دوكؤمةنت. كينو تاريحي دوكؤمةنت بولا المايدئ دةسةثئز، تاريحي فاكت دةپ قابئلداي بةرئثئز. لابباي!
سوسئن. قازئر توسةك ساحناسئنسئز ةشبئر فيلم كورةرمةن قذرمةتئنة بولةنة المايدئ دةگةنگة ساياتئن كينونئث كولةثكةلئ قاعيداسئ بار. سودان با، الدة باتئستان سوققان جةلدئث وتئنة شئداس بةرمةي، نةگئزئندة جوق تذلعالئعئ قالبالاقتادئ ما، بئزدةگئ كةيبئر كينو ماماندار وسئ قاعيدانئث «مايئن ءئشئپ، جئلئگئن شاعؤعا» تالپئنئپ جذرگةن جايئ بار. نةسئن تذسپالدايمئز، ةرمةك تذرسئنوأ پةن جاننا يسابايةأا باستاعان كوشتئ مةثزةپ وتئرمئز. كوشتئث الدئنا ءتذسئپ تايراثداي جونةلگةن «كينوشئلدئعئنان» كورسئن، ايتپةسة، تاپ قازئر، «كوشپةندئلةردةگئ» ايانات پةن كؤنونئث ءسذيئسئ تؤرالئ ةدئ باستاپقئ وي. تذقئمداس تاقئرئپ بولعان سوث تئلگة ورالا كةتئپ جاتقانئ شئعار. ءجا، «مئث بالا دا» ادةتتةگئ ماحاببات تاقئرئبئنان ماقذرئم ةمةس. ءبئراق ءبئر پذشپاعئن تةمةنوأ يلةگةن «كوشپةندئلةردئث» ءسذيئسئ، «كةلئنئث» قارابةت قئلئعئ، ت. ب. بئلامئقتارداعئ «قاعيدالارعا» ورئن بةرئلگةن جوق بذل فيلمدة. تةك سارتاي قئر باسئندا زةرةنئث قولئن ذستادئ، سوثئرا، قارا ذيدة وثاشا قالدئ دا، فيلمنئث اياعئندا شاثئراق كوتةرئلئپ، ذرپاق جالعاستئعئ كورئنئس تاپتئ. ةندئ قازاقتئث باستان سيپاپ كوبةيمةگةنئ راس قوي، كةيبئر زامانداستارئمئز ايتپاقشئ. نةسئ بار؟ قازاق كينوسئنئث ءوز قاعيداسئ بذل. قاعيدا بئرةؤ - كورةرمةندئ توسةككة سذيرةؤدةن اؤلاق بولؤ.
سوثئرا. قازاقتئث ءبارئ اللا دةپ سويلةدئ. ابئلايدئث اتويئ، مئث بالانئث ذرانئ «الاش»، «قازاقتار»، «اللا» بولدئ. جاعئمدئ-اق كورئنئس. تامسانئپ قارايسئث. ابايدئث سؤرةتتةؤئندة بار قازاقئلئقتئث ءيئسئن سةزةسئث. قازئر تاثئرشئلدئكتةن تةگئن ئزدةپ جذرگةندةرگة جةككورئنئش تؤدئرسا دا، اقيقات بئرةؤ-اق. ودان اتتاپ نة كورئنئپتئ؟ ابايدان اتتاپ، قازاقتان اتتاپ نة كورئنئپتئ؟ قازاقتئث اتا ءدئنئ - ءيسلام. جانئث تاعئ ءبئر راحات تابادئ. قئسقاسئ، كينو توثئرةگئندة كورةرمةنگة ذنايتئن دذنيةلةر ءبئرشاما. جاقسئ رةجيسسةر، جاقسئ ءتذيئن. قازئر سانانئ ؤلامايتئن، زةردةسئن زارةدةي دة زورلامايتئن تؤئندئعا زارؤلئك كذن سايئن ارتئپ كةلة جاتئر. نةسئ بار؟ «ةشكئلةر» ةلةثدةتسة، ساتايةأتاي ساثلاقتارعا جذگئنةمئز. «ءبئز كورمةگةن سوعئس از با؟»
جاندوس قذسايئنوأ.