ادامعا بةرئلگةن ايان ؤاقئت وتة كةلة ورئندالئپ جاتادئ - كولورادو ؤنيأةرسيتةتئنئث پروفةسسورئ

استانا. 5 - شئلدة. قازاقپارات - كذندةگئ كذيبةث ءومئر... كذندةر، ايلار، جئلدار ءوز كةزةگئمةن ءوتئپ جاتئر. سئناپتاي سئرعئعان ؤاقئت كذن مةن ءتذننئث قالاي اؤئسقانئن بايقاتپاي، كذندئ ايعا، ايدئ جئلعا جالعاپ جالعاننئث بةس كذنئنئث ساناعئن جذرگئزؤدة.

ادامعا بةرئلگةن ايان ؤاقئت وتة كةلة ورئندالئپ جاتادئ - كولورادو ؤنيأةرسيتةتئنئث پروفةسسورئ

كةيدة وسئ ؤاقئت وزئپ كةتة مة، الدة ءبئزدئ سانامئز الداي ما، ميئمئز ايتةؤئر ءبئر ويئندئ باستايدئ. باستايدئ دا اياقسئز قالدئرادئ...

ءبئر ساتتةردة بذرئن بولئپ كةتكةن ءبئر وقيعانئ قايتا جاثعئرتقانداي بولادئ. ءبئراق سول ءبئر قاس-قاعئم ءساتتئث قاي ؤاقئتتا، قاشان بولعانئن ذقپاي، ابدئراپ قالاسئث. مذمكئن، مذنداي كذيگة ءسئز دة تذسكةن بولارسئز؟ ءدال وسئ مينؤتتا جانة وسئ جةردة ءدال وسئ وقيعا باسئثئزدان وتكةن بولار. ءسئز دة بذل كةزدئث وتكةن ءومئرئثئزدئث ناقتئ قاي تذسئندا بولعانئن بئلة الماي دةل-سال كذيدة قالعان شئعارسئز. وسئنداي ءبئر ساتتةر كوپكة دة سوزئلمايدئ. باسئ مةن اياعئ جوق وقيعانئث جةلئسئ ءذزئلئپ، نة وتكةنئثنةن، نة تذسئثنةن وسئ كةزگة قاتئسئ بار ئلمةك تابا الماي، بذل جايتتئث بولعان-بولماعانئ وزئثة دة جذمباق بولئپ قالا بةرةدئ. ادامنئث بذل كذيئن عئلئمدا - «دةجاأيؤ» دةپ اتايدئ. ياعني «بذرئن كورئنگةن» دةگةندئ بئلدئرةدئ، دةپ جازادئ ءسابينا زاكئرجان قئزئ «ايقئن» باسئلئمئنداعئ اؤقئمدئ ماقالاسئندا.

رؤحتئث كوشؤئ

ءيا، وسئنداي ساناعا سئيمايتئن «ادامنئث كةيبئر كةزدةرئ» بولادئ. شامامةن الةمدةگئ ادامداردئث 97 پايئزئنا جؤئعئ وسئنداي كذيدئ باسئنان كةشئرةدئ ةكةن. دةمةك، كةز كةلگةن 10 ادامنئث 9 ئ بذل ءبئرءتذرلئ سةزئممةن جاقسئ تانئس دةگةن ءسوز. عالئمدار ادام ساناسئنداعئ بذل قذبئلئستئث ناقتئ سئرئن انئقتاماسا دا، بذعان سيپاتتاما بةرئپ كةتكةن. «دةجاأيؤ» تةرمينئن 1851-1917 - جئلدارئ ءومئر سذرگةن فرانسؤز پسيحولوگئ ةميل بؤاراك ةنگئزگةن ةكةن. ول، سونداي-اق ادامنئث بذل ءبئرءتذرلئ كذيئنة قاتئستئ بئرنةشة تةرميندةر ةنگئزئپ، دةجاأيؤگة قارسئ قذبئلئستئ «جامةأيؤ» دةپ اتاپ، تذسئنئكتةمة بةرئپ كةتكةن. وندايدا ادام كةرئسئنشة كذندة كورئپ جذرگةن دذنيةسئن جاثا اشقانداي، ةندئ عانا كورگةندةي اسةردة بولادئ. جارايدئ، جامةأيؤدئث جايئن ادامنئث بايقامپازدئعئنئث تومةندئگئمةن تذسئندئرؤگة بولادئ. ال دةجاأيؤدئث سئرئن قالاي تذسئنةمئز؟ عالئمدار قالاي تذسئندئرةدئ؟ ةندةشة، عالئمداردئث سان-سالالئ بولجامدارئنا ءذثئلئپ، ورتاق ءبئر تذجئرئمعا كةلؤگة تئرئسئپ كورةيئك.

اثگئمةنئث ءالقيسساسئن «بذل قذبئلئستئ ءالئ ةشكئم دة انئقتاي العان جوق» دةگةننةن باستاعئم كةلئپ وتئر. بذل وقئرماننئث كوثئل كذيئن ءتذسئرئپ جئبةرؤئ مذمكئن. ءبئراق بذل قذبئلئستئث توثئرةگئندة ناقتئ دالةلدةردةن گورئ، تذزدئقسئز دولبار كوپ. ةگةر، عالئمدار دةجاأيؤدئث سئرئن ذقسا، بةتئ قايتپايتئن جان اؤرؤلارئن، ياعني ادامنئث جذيكة جذيةسئندةگئ اؤئتقؤلاردئ ةمدةؤگة جول اشئلار ةدئ. الايدا عالئمدارئمئز قانشا تئرئسسا دا، سانامئز جاسئرعان جذمباقتئث جاؤابئ تابئلماي جاتئر. مذنداي كذيگة ادام ءجيئ ذشئراي بةرمةيتئندئكتةن دة، بذل قذبئلئستئث سةبةبئن انئقتاؤ قيئنعا سوعئپ وتئرعان كورئنةدئ.

مذنئ كةيبئرةؤلةر ادام جانئنئث كوشؤئمةن، ياعني رةينكورناسيامةن بايلانئستئرادئ. «ادام جانئ ةشقاشان ولمةيدئ، ول ءبئر دةنةدةن ةكئنشئ دةنةگة كوشئپ ءومئر سذرةدئ» دةگةن تيبةت ءدئندارلارئنئث سةنئمئمةن ساناساتئن بولساق، ءدال وسئ كذيدئ ادام اناؤ ءبئرئنشئ نةمةسة ةكئنشئ، ءذشئنشئ ومئرئندة باسئنان وتكةرگةن. ادامنئث ومئرئندة سول ءبئر سةكؤندتاردئث ةش قوسپاسئز قايتالانؤئ، ونئث «بذرئنعئ ومئرئنةن» حابار بةرةدئ-مئس.

ءتئپتئ، وسئ پايئمدئ راستايتئن ءبئر وقيعا بولعان. 20 - عاسئردئث ورتاسئندا ءومئر سذرگةن بريتاندئق دوروتي يدري ءذش جاستان باستاپ-اق، جذرتشئلئقتئث ذرةيئن الئپ، ءبئرءتذرلئ مئنةز تانئتقان. ول ءبذلدئرشئن كةزئنةن باستاپ ءوزئنئث وتكةن ءومئرئ جايلئ ايتاتئن بولعان. ءتئپتئ، وسة كةلة، ءوزئنئث سوناؤ ةسكئ زاماندا بةنتريشةتي اتتئ مئسئرلئق ابئزدئث دةنةسئندة ءومئر سذرگةنئن ايتقان. ال 34 كة كةلگةنئندة دوروتي-بةنتريشةتي مئسئرعا كوشئپ بارئپ، ارحةولوگتاردئ І سةتي پةرعاؤئننئث ءومئرئ مةن سول كةزةث تؤرالئ دةرةكتةرگة قانئقتئرعان. ءتئپتئ، سول جةردةگئ ةسكئ عيباداتحانانئث دا تابئلؤئنا كومةكتةسئپ، ارحةولوگتاردئث تاثدانئسئن تؤدئرعان.

كاليفورنيالئق گيپنوتةراپةأت مايكل نيؤتوننئث پايئمداؤئنشا، بذل قذبئلئستاردئث رةينكورناسياعا تئكةلةي قاتئسئ بار. ول ءوزئنئث «رؤحتئث ساپارئ» اتتئ ةثبةگئندة گيپنوز بارئسئندا تالاي ادامداردئث رؤحئنئث ءبئر دةنةدةن ةكئنشئ دةنةگة كوشكةنئن ءوز اؤزئنان ةستئگةنئن جازعان. الايدا عئلئمدا مذنداي بولجامداردئث دالةلئ بولماسا قذنئ «بةس تيئن».

بةرئلگةن ايان

بذل ءتذستئث اسةرئ بولؤئ مذمكئن. بذل تذجئرئمدئ 1896- جئلئ كولورادو ؤنيأةرسيتةتئنئث پروفةسسورئ ارتؤر اللين العا تارتقان. ونئث بذل ويئمةن ساناساتئن عالئمدار سانئ بذگئنگئ كذنئ جةتئپ-ارتئلادئ. ولاردئث پايئمئنشا، ادامنئث بذل كذيگة ءتذسؤئ، ونئث تذسئمةن تئكةلةي بايلانئستئ. ياعني تانئس ةمةس جةرلةر مةن بةيتانئس جانداردئث بةينةسئن ادام ذيقئدا جاتئپ كورگةن. ءبئراق تذسئثدة كورگةننئث بارلئعئ ةسئثدة قالمايتئنئ بةلگئلئ. سول ءبئزدئث ةسئمئزدةن شئعئپ كةتكةن اقپار تذبةگةيلئ جويئلئپ كةتپةي، ميدئث ءبئر قاتپارئندا قالئپ قوياتئن كورئنةدئ. ؤاقئت وتة كةلة، بذل وقيعا شئن ومئردة دة قايتالانئپ، مي سانانئ اأتوماتتئ تذردة سول اقپاراتپةن قامتاماسئز ةتةدئ. تذسئندة بولعاندئقتان دا ادام بذل جايتتئث قالاي باستالئپ، قاي جةردة بولعانئن ةسئنة تذسئرة المايدئ. ياعني ادامعا بةرئلگةن ايان ؤاقئت وتة كةلة ورئندالئپ جاتادئ. راسئندا دا، بذل شئندئققا ساياتئن سةكئلدئ. الدا ايتئلاتئن بولجامداردئث ئشئندة شئندئققا جاقئنئ دا وسئ سةكئلدئ.

شئندئققا ساياتئن تاعئ ءبئر پئكئر بار. امةريكانئث ءبئر تذرعئنئ وتباسئمةن أايومينگ شتاتئنداعئ لارامي قامالئنا بارعان. ول بذل مةكةنگة ءبئرئنشئ رةت ات باسئن تئرةگةنئمةن، ول جةردةگئ ءاربئر بذرئلئستار مةن تاؤلئ قئراتتار وعان تانئس بولئپ شئققان. ءتئپتئ، ونداعئ عيماراتتئث بولمةلةرئنئث ةسئكتةرئنئث قايدا جانة قالاي ورنالاسقانئن الدئن الا بولجاپ ايتئپ بةرگةن. نةگة ولاي بولئپ جاتقانئن تذسئنبةگةن ول، مذنئث سئرئن كةيئن ذققان. سويتسة، وقئعان ءبئر روماننئث جةلئسئ ءدال سول قامالدان باستاؤ الئپتئ. ياعني ادام كةيدة ةستئگةن، وقئعان دذنيةسئن سيؤجةتكة اينالدئرئپ، سونئث نةگئزئندة دةجاأيؤ كذيئنة ذشئراؤئ مذمكئن ةكةن.

ال ةرتةرةكتة ءومئر سذرگةن عالئمدار بولسا، بذل قذبئلئستئ «ادامنئث عاجايئپ كذيئ» دةپ تذسئندئرگةن. ХІХ عاسئردئث اياعئندا ءومئر سذرگةن نةمئس عالئمئ زيگمؤند فرةيد «قالئپتئ ءومئردئث پسيحوپوتولوگياسئ» دةگةن ةثبةگئندة بذل قذبئلئستئ ادام ساناسئنئث قالاؤئنان تؤعان «تئلسئم ءارئ عاجايئپ كذي» دةپ باعالاعان. ال ونئث شاكئرتئ كارل گؤستاأ يؤنگ بولسا، ادام ةكئ ولشةمدة ءومئر سذرةدئ دةپ سةنگةن. ياعني ادام ءومئر ءسذرئپ جاتقان ءبئر كةثئستئكتة ةكئ ءتذرلئ ءومئر بار دةپ تذجئرئمداعان ول، دةجاأيؤدئث سئرئن وسئ ماسةلةمةن بايلانئستئرعان. ول، ءتئپتئ، ادام رؤحئنئث دةنةدةن دةنةگة كوشئپ وتئراتئنئنا كذمان كةلتئرمةگةن. پسيحياتر ءوزئن 18 - عاسئردا ءومئر سذرگةنئن، ول كةزدة دارئگةر بولعانئن ايتقان.

ال ةندئ بئرةؤلةر ادام ميئندا روبوتتارداعئ سةكئلدئ ءبئر باعدارلاما جازئلئپ قويعان دةپ تذجئرئمدايدئ. كةي تذستاردا مي سول باعدارلامانئث ءبئر-ةكئ سةكؤندتئق جازباسئن تةز سئرعئتئپ جئبةرئپ، ادامدئ وسئنداي دةل-ءسال جاعدايعا ذشئراتادئ. ادام ميئ قاتتئ شارشاعاندا دا وسئنداي جاعداي قايتالانؤئ مذمكئن. ياعني مي كادئمگئ كومپيؤتةر سةكئلدئ. ابدةن قاجئعاندا ادامعا قيسئنسئز وقيعالاردئث سؤرةتئن كورسةتؤئ مذمكئن. ءبئراق امةريكالئق فيزيولوگ ؤليام ح.بةرنحام بذل پئكئرگة قارسئ ءؤاج ايتقان. ول دةجاأيؤ اسةرئن ادام ميئنئث كذندةلئكتئ كذيبةث تئرلئكتئث پروبلةمالارئنان ايئعئپ، تئنئققان كةزئندة بولاتئنئن ايتقان. مذنداي كةزدةردة جاقسئ جذمئس ئستةپ، بولعان وقيعانئ تةز قورئتئپ قانا قويماي، ةرتةرةكتة ساقتالعان سيؤجةتتةردئ تةز «اقتارئپ»، سونئ كوز الدئمئزعا بةرؤئ مذمكئن. ءبئراق بذل سوندا دا الدئن الا بولؤئ مذمكئن جايتتاردئث سانادا قالاي جاتتالئپ قالعانئن تذسئندئرة المايتئن سةكئلدئ.

مامانداردئث ءبئر توبئ مذنئ گةنمةن بايلانئستئرادئ. ياعني سوناؤ اتا-بابامئز باسئنان وتكةرگةن وقيعا ادامنئث گةنئندة ساقتالئپ قالادئ. جانة ول كذندةردئث ءبئر كذنئ ونئث ذرپاعئنئث كوز الدئندا قئلاث بةرؤئ مذمكئن.

مةديسينادا بذل قذبئلئسقا ادامنئث پسيحيكالئق اؤئتقؤئ دةپ تة قارايدئ. ويتكةنئ دةجاأيؤ اسةرئن ةپيلةپسيامةن اؤئراتئن ادامدار كوبئرةك باستان كةشئرةتئن كورئنةدئ. تالما اؤرؤئمةن اؤئراتئن ادامداردئث پسيحولوگياسئن زةرتتةگةن اأستريالئق دارئگةر يوزةف شپات دةجاأيؤ اسةرئ كةزئندة ادام ميئنئث اقپاراتتئ قابئلداؤ نذكتةسئ - گيپپوكامپ ؤاقئتشا توقتاپ قالاتئنئن انئقتاعان. بيولوگ سؤدزؤمي تونةگاأا دا وسئ بولجامدئ راستاعان.

 گيپپوكامپ نذكتةسئ جذمئس ئستةمةي قالعان قاس-قاعئم ساتتة، ادام ميئ ساناعا ءتذرلئ جالعان اقپاراتتاردئ شئعارئپ جئبةرةدئ. ال رةسةيلئك عالئم الةكساندر تيگانوأتئث تذجئرئمداؤئنشا، ةستة ساقتاؤ قابئلةتئنئث ناشارلاؤئنان نةمةسة پسيحوپاتولوگيالئق اؤئتقؤلاردئث اسةرئنةن ادام وسئنداي كذيگة ذشئرايدئ. دارئگةر مذنداي جايتتارعا ءجيئ ذشئرايتئن جاندار مامانداردئث تةكسةرئلؤئنةن ءوتؤئن ةسكةرتةدئ. ويتكةنئ بذل وسة كةلة، امنةزياعا اكةپ سوقتئرؤئ ابدةن مذمكئن.

بذل كذي تؤرالئ دجةك لوندون، كونان دويل، كليففورد سايماك سئندئ جازؤشئلار دا ءوز كئتاپتارئندا اتاپ وتكةن. ءبئراق بايقاعانئمئزداي ةشبئرئ دة وث ناتيجة شئعارا الماعان.

оқулық
ۇقساس

ەلىمىزدە وقۋلىقتاردى دايىنداۋ جانە باقىلاۋ ءتارتىبى جاڭارتىلدى