اريفمةتيكاعا باعئنبايتئن «ايداهار» ءبئر زاثعا باعئنا ما؟

 استانا. 29 -ماؤسئم. قازاقپارات - وتكةن اپتادا اقوردادا كاسئپكةرلئكتئ دامئتؤ جونئندةگئ كةثةستة ةلباسئ ن.نازاربايةأ وتاندئق بيزنةستئث ادئمئن اشتئراتئن زاثدئ سةسسيا اياعئنا دةيئن قابئلداؤ تؤرالئ پارلامةنتكة سةنئم بئلدئرگةن ةدئ.

اريفمةتيكاعا باعئنبايتئن «ايداهار» ءبئر زاثعا باعئنا ما؟

 رذقسات بةرؤ قذجاتتارئن 30 پايئزعا قئسقارتئپ، جاثا اشئلعان كاسئپكةرلئك سؤبيةكتئسئن ءذش جئل بويئ تةكسةرؤگة تئيئم سالاتئن سول قذجات كةشة سةناتتا قابئلداندئ. ءسويتئپ، ءوزئنئث وسئ سةسسياداعئ سوثعئ وتئرئسئندا سةنات پرةزيدةنتتئث سةنئمئن اقتادئ.

كاسئپكةرلئككة كةدةرگئنئ كةسئپ، دامؤئنا سةپ بولاتئن زاثنئث قامتئعان جاثالئعئ جةتةرلئك. ماسةلةن، قذجات، بئرئنشئدةن، رذقسات بةرؤدئ قئسقارتئپ، ليسةنزيالاؤدئ ةلةكتروندئ فورماتقا كوشئرةدئ. ةكئنشئدةن، مةملةكةتتئك ورگانداردئث باقئلاؤ-قاداعالاؤئن وثتايلاندئرسا، ذشئنشئدةن، شاعئن، ورتا جانة ءئرئ كاسئپكةرلئكتئ انئقتاؤ كريتةريلةرئ قايتا قارالادئ. ايتا كةتةرلئگئ، بذگئندة كاسئپ اشئپ، ءئس قئلامئن دةگةنگة كةدةرگئ بولاتئن رذقساتتئث قازاقستاندا 1096 اتاسئ بار بولئپ شئقتئ. ةكونوميكالئق دامؤ جانة ساؤدا ءمينيسترئ باقئتجان ساعئنتايةأ زاث ارقئلئ سونئث 257 سئن جويماق. مذنئمةن دة شةكتةلمةي، اقپاراتتئق سيپاتتاعئ، ازاماتتاردئث ءومئرئ مةن دةنساؤلئعئنا تئكةلةي قاؤئپ-قاتةر كةلتئرمةيتئن 40 رذقسات قذجاتئ حابارلاما تارتئبئنة كوشةدئ. جالپئ، رذقسات تذرلةرئ بويئنشا ليسةنزيالاؤداعئ 51 دئث ذشةؤئ، 26 سةرتيفيكاتتاؤدئث ذشةؤئ، اككرةديتتةؤدئث توعئز ءتذرئنئث ذشةؤئ، 157 رذقسات ءتذرئنئث 36 سئ، 160 كةلئسئم ءتذرئنئث 87 سئ قذرتئلادئ. بذدان بولةك باسقا دا 302 اكت، حاتتاما سةكئلدئ ذساق-تذيةك رذقساتتامانئث 65 ئ كذشئن جويادئ. ءسويتئپ، كاسئپكةرلةر كةيبئر سالاداعئ كولدةنةث تذرعان كةدةرگئلةردئ اتتاپ وتةتئن بولادئ.

توقتالا كةتةتئن تاعئ بئر جايت، وتكةن جولدارئ ةلباسئ ليسةنزيالاؤدئث بارلئق ءتذرئن ةلةكتروندئ فورماتقا اؤئستئرؤدئ قاتاث جذكتةگةن بولاتئن. بذل بيزنةستئث ؤاقئتئن ذنةمدةپ قانا قويماي، «بارماق باستئ، كوز قئستئلئق» دةرتئنة بةيئم تذرعان ادامي فاكتوردئ ارالاستئرماؤدئ بئلدئرةتئن دذنية ةدئ. الايدا ةكونوميكالئق دامؤ جانة ساؤدا ءمينيسترئ باقئتجان ساعئنتايةأ ءدال قازئرگئ ؤاقئتتا ةلةكتروندئ ليسةنزيالاؤعا كوشؤ ءذشئن ءبئرقاتار كةدةرگئنئث الدئن الؤدئ ايتادئ.

ماسةلةن، الگئ ليسةنزيا الؤشئدان قذجاتتئث قاعاز تذرئندةگئ نوتاريالدئق كؤالاندئرئلعان كوشئرمةسئ نةمةسة ءتذپنذسقاسئ تالاپ ةتئلئپ ءجذر.

 - ةندئگئ ؤاقئتتا بذلاي بولمايدئ، - دةپ كةسئپ ايتتئ مينيستر باقئتجان ساعئنتايةأ. - اتاپ ايتقاندا، مئنا زاثدا قاراستئرئلعانداي، قاجةتتئ قذجاتتاردئ حالئققا قئزمةت كورسةتؤ ورتالئقتارئنئث قئزمةتكةرلةرئ عانا كؤالاندئرادئ. الداعئ ؤاقئتتا وسئنداي قذجاتتار الگئندةي ورتالئقتار ارقئلئ دا ليسةنزيا الؤ بارئسئندا ءذستئ-ذستئنة قولدانئلا بةرةدئ.

ءسويتئپ، بيزنةستئث باسةكةلةستئگئن ارتتئرئپ، ونئث ادئمئن اشتئراتئن ءبئرشاما شارانئث باسئ وسئ زاث ارقئلئ قايئرئلاتئن سةكئلدئ. جويؤعا كةلةتئن رذقساتتئث ءبئر پاراسئ دا وسئ جولئ قذريدئ. الايدا سةناتورلار مذنئ دا از كورةدئ. ونئث ذستئنة، زاث جوباسئن تالقئلاؤ بارئسئندا كاسئپكةرلئككة كةدةرگئ بولار پروبلةمانئث بارشاسئ مذنئمةن شةكتةلمةيتئنئ دة بايقالادئ. ماسةلةن، سةناتور عاريفوللا ةسئم ءئس ساپارلارعا قاتئستئ باسئ ارتئق قذجاتتئث تئم كوپ ةكةندئگئن، ءتئپتئ بذل كةشةگئ كةثةستةن بةرئ قالماي كةلة جاتقان قاعازباستئلئق ةكةنئن العا تارتادئ. «ءبئز جاثا زاماندا، جاثا تارتئپپةن ءومئر ءسذرئپ جاتقانئمئزعا قاراماستان، ءئس ساپار قذجاتتارئنئث بارلئعئ دةرلئك كةثةستئك كةزةثنةن كةلةدئ. بذدان قاشان ارئلامئز؟ ءئس ساپارعا شئعا قالساق، قذشاق-قذشاق قاعاز سذرايدئ بئزدةن. ءتئپتئ مةن ءالئ كذنگة ءئس ساپار كؤالئگئ دةگةندئ ءتذسئنئپ بولمايمئن»، - دةگةن سةناتور سئرتقا شئقسا، تذگةل ءئستئ ةلةكتروندئ جولمةن بئتئرةتئن شةتةلدئك تاجئريبةگة قئزئعاتئنئن جاسئرا المادئ.

ءمور باسؤدان شارشاتاتئن ءئس ساپاردئث الگئ ماسةلةسئنة مينيستر باقئتجان ساعئنتايةأ تا كةلئسةدئ. سوسئن قئسقارتؤ شاراسئنئث وسئمةن اياقتالمايتئنئن، الداعئ ؤاقئتتا تاعئ ءبئر تولقئنئ بولاتئنئن العا تارتئپ، ءئس ساپارداعئ قاعازباستئلئقتئ سول شاقتا جويؤعا ؤادة بةردئ. «بذعان دةيئن رذقسات بةرؤ قذجاتتارئ 30 پايئزعا قئسقارتئلعان ةدئ، بيئل پرةزيدةنت تاپسئرماسئمةن تاعئ قوسئمشا 30 پايئزعا قئسقارتئپ وتئرمئز. ونئث وزئندة ءبئرئنشئ كةزةكتة مةملةكةتتئك ورگانداردئث وزدةرئ بةرگةن تئزئممةن قئسقارتساق، ةكئنشئ كةزةثدة ءبئز سولارعا ينأةنتاريزاسيا جاساي وتئرئپ، تاعئ ءبئر پاراسئنان قذتئلؤعا تئرئسامئز. ةندئگئ كذنئ جئلدئث سوثئنا دةيئن تاعئ ءبئر زاث جوباسئن دايئندايمئز. وندا بذكئل رذقسات بةرؤ مةن ليسةنزياعا قاتئستئ ماسةلةنئث ءبارئ ءبئر عانا قذجاتتا قامتئلاتئن بولادئ. ياعني رذقسات قذجاتتارئنئث سانئ ءبئر عانا زاثدا جيناقتالادئ»، - دةيدئ مينيستر باقئتجان ءابدئر ذلئ.

ءدال وسئ تذستا ءسوز العان سةناتور ورالباي ابدئكارئموأ قئسقارتؤعا قاتئستئ «اريفمةتيكانئ» تذك تذسئنبةيتئنئن ايتئپ، الاثدادئ. «وتكةن جئلئ رذقسات بةرؤ قذجاتتارئن 30 پايئزعا قئسقارتتئثئزدار. مئنةكي، تاعئ 30 پايئزعا قئسقارتئپ جاتئرمئز. سوندا بارلئق قئسقارعانئ 60 پايئزدئ قذراپ، قالعانئ 40 پايئز عانا بولؤشئ ةدئ. ايتسة دة قئسقارماعاندار ءالئ كذنگة 70 پايئزدان تذسپةي تذر. بذل قالاي؟»، - دةيدئ ول.

باقساق، رذقسات بةرؤ قذجاتتارئنئث ءوزئ سذثعئلاداي قاؤلايتئن، ءبئرئن جويسا، ةكئنشئسئ ءونئپ شئعا بةرةتئن كورئنةدئ. كئم وسئرةدئ دةمةكسئز بة؟ ارينة، ونئ وسئرةتئن دة - مةملةكةتتئك ورگاندار. ءبئرئن قئسقارتئپ، ةكئنشئسئن شئعارادئ. ءتئپتئ 30 پايئز قذجاتتئث كوزئن جويؤمةن اينالئسقان ءمينيستردئث ءوزئ قاؤقارسئزدئق تانئتا باستاعانعا ذقسايدئ. سودان بولسا كةرةك، باقئتجان ساعئنتايةأ مئرزا الگئ رذقسات بةرؤ قذجاتتارئن ءبئرئن شاپسا، ةكئنشئسئ شئعاتئن ءذشباستئ ايداهارعا تةثةپ تاستادئ. «راسئندا، ةكئ رةت قئسقارتتئق. الايدا مةملةكةتتئك ورگانداردئث ئسئندة باقئلاؤ بولمادئ. ءبئز 30 پايئزئن قئسقارتساق، جاثا قاؤلئلار مةن جاثا جوبالار ارقئلئ ولار تاعئ وسئنشاعا كوبةيتئپ تاستادئ. اريفمةتيكانئث كةلئثكئرةمةگةنئ دة سوندئقتان. بذلار، تةگئ، ءذشباستئ ايداهار سةكئلدئ، ءبئر باسئن شاؤئپ، ةكئنشئسئنة ذمتئلعانشا، ءذشئنشئسئ ءتئرئلئپ شئعادئ»، - دةپ تذيئندةيدئ مينيستر باقئتجان ساعئنتايةأ.

قايتپةك كةرةك؟ شاراسئزدئقتان قذتقاراتئن ءبئر عانا جول - جوعارئدا اتالعانداي، رذقسات بةرؤ قذجاتتارئن ءبئر عانا زاثمةن رةتتةؤ. «ءبئز رذقسات بةرؤدئ ءبئر عانا زاثمةن شةشةتئن بولساق قانا قالئپتئ جذمئس ئستةي الاتئن ءتارئزدئمئز. ايتپةسة قايتا-قايتا 30 پايئزعا قذجاتتئ قئسقارتئپ جاتؤ دةگةن دذرئس ةمةس. ءبئر زاث اياسئندا ءبارئن باقئلاؤدا ذستاماساق، بولمايدئ ةكةن»، - دةيدئ مينيستر. ءسويتئپ، سةسسيانئث سوثعئ وتئرئسئندا سةنات رذقسات بةرؤ قذجاتتارئن قئسقارتؤ جانة مةملةكةتتئك ورگانداردئث باقئلاؤ مةن قاداعالاؤ فؤنكسيالارئن وثتايلاندئرؤعا ارنالعان قذجاتتئ قابئلدادئ. زاث ةندئ مةملةكةت باسشئسئنئث قول قويؤئنا جئبةرئلةدئ.

عاريفوللا ةسئم، سةناتور:

- قازاقستان ءذشئن ساپا - ذلتتئق يدةيا. ساپا بولماسا، كةلةشةك جوق. وسئدان بولار، بذگئنگئ زاثدا باقئلاؤ مةن قاداعالاؤ زاثدئ نةگئزگة اينالعان. قذپتارلئق جاعداي. وسئ ارقئلئ ساپا ماسةلةسئ ةندئ اياعئنان قاز تذرئپ كةلةدئ دةگةنگة سةنگئم كةلةدئ. ءبئراق كذدئك تة جوق ةمةس. ماسةلةن، جاثا باپتا ورئندالعان جذمئستئث ساپاسئنا قاتئستئ زاثبذزؤشئلئققا جول بةرگةندةرگة 100 ايلئق ةسةپتئك كورسةتكئش كولةمئندة ايئپپذل قاراستئرئلعان. بذل -  161800 تةثگة. ول ساپاسئزدئققا قالاي توسقاؤئل بولادئ؟ دةمةك، وزگة دة ولشةمدةر قاجةت. ودان بولةك، باقئلاؤ مةن قاداعالاؤدئث كوكةسئن سوسياليزم زامانئندا كورگةنبئز. ةندةشة، جاثا زامانعا ساي جاثا كوزقاراس كةرةك.

اأتور: قانات قازئ

оқулық
ۇقساس

ەلىمىزدە وقۋلىقتاردى دايىنداۋ جانە باقىلاۋ ءتارتىبى جاڭارتىلدى