ونةرتابئستئ وندئرئسكة ةنگئزبةي، يننوأاسيا ورگة باسا ما؟

استانا. 28- ماؤسئم. قازاقپارات - جاثالئققا جانئ قذشتار قازاق جاثا تةحنولوگيا داؤئرئنة توزئعئمةن ةمةس، وزئعئمةن ةنؤگة نيةتتئ. نانو تةحنولوگيامةن نان تاؤئپ جةمةسةك تة، يننوأاسيانئث ءيئسئ مذرنئمئزعا كةلئپ-اق قالدئ.

ونةرتابئستئ وندئرئسكة ةنگئزبةي، يننوأاسيا ورگة باسا ما؟

 بذعان دا شذكئر دةيئك. ءوندئرئس تذرالاپ، ونةركاسئپتئث وكپةسئ وشكةن كةزدةن دة وتتئك قوي. كةتكةنئ كةتتئ، قالعانئنا قاناعات دةدئك. يندؤستريالئق باعدارلاما قابئلدادئق. قازاقستاننئث بارلئق وبلئسئندا الةؤةتئنة قاراي ءار الؤان جوبالار جذزةگة اسئرئلؤدا.

جالپئ، يننوأاسيا دةگةنئمئز - قولدا باردئ جاثعئرتؤ، جةتئلدئرؤ دةگةن ءسوز ةكةن. وزئثدئكئن جامان دةگةندة، جاقسئسئن بةرة قويؤعا ئقئلاستئ تاعئ جوق. ةندةشة، ةسكئنئ ةسةپتةن شئعارماي، ةبئن تاؤئپ «عذمئرئن» ذزارتسا بذدان ذتارئمئز مول كورئنةدئ. بذل جولدا قيامةتتئث قئل كوپئرئنةن ءوتؤدئث قاجةتئ جوق دةيدئ ماماندار. تةك جئل سايئن قازاقستاندا پاتةنتتةلةتئن ونةرتابئستئ وندئرئسكة امان-ةسةن جةتكئزئپ وتئرسا بولعانئ... ماسةلة وسئعان تئرةلگةندة قؤانئشئث سؤ سةپكةندةي باسئلادئ. ةلئمئزدة قازئر 50 مئثعا جؤئق ونةرتابئس تئركةلگةن. سولاردئث باعئ اشئلئپ، وندئرئسكة ةنگةنئ بئرةن-ساران. جاثاشئل ةكونوميكانئث وزةگئ - ءونئمنئث باعاسئن بارئنشا ارزانداتؤ. ماسةلةن، يننوأاسياعا يةك ارتقان ةلدةردة شئعارئلاتئن تاؤار قذنئ جئلما-جئل 5-10 پايئزعا ارزانداي بةرةدئ ةكةن. الؤشئعا دا، ساتؤشئعا دا ءتيئمدئ. ولاي بولسا، ءوز اياعئمةن كةلئپ تذرعان ونةرتابئستئ كادئمگئ كئرئس كوزئنة اينالدئرا الماؤئمئزدئث ءوزئ قئزئق.

ارينة، ةرئنشةكتئث ةرتةثئ بئتپةيتئنئ سةكئلدئ سئنئققا دا سئلتاؤ دايئن. الايدا اينالامئزعا انئقتاپ قاراپ، الةمدئك تاجئريبةنئ تارازئلاؤعا ءتيئسپئز. عئلئم مةن تةحنيكانئث كةز كةلگةن جةتئستئگئ باستئ ءذش قاعيدا بولعاندا عانا ءومئر سذرؤگة قابئلةتتئ. بئرئنشئدةن، جاثا تةحنولوگيانئث «دذنيةگة» كةلئپ، كادةگة اساتئن جةرئنئث بولؤئ. ةكئنشئدةن، ونةرتابئسقا پاتةنتتئ نةمةسة ليسةنزيانئ ساتؤ ارقئلئ وزگة ةلدةردةن ءوندئرئس اشئپ، پايدا تابؤ. ءذشئنشئسئ، بئرنةشة ةل بئرئگئپ، جالپئعا ورتاق تاؤار شئعارؤ مذمكئندئگئ. وسئ ءذش قاعيدا تورتكذل دذنيةگة يننوأاسيانئث يدةالئ رةتئندة تانئلعان ا ق ش، جاپونيا مةن وثتذستئك كورةيا جانة قئتايدئث مئسالئنان كورئنئپ تذر.

ةكئنشئ دذنيةجذزئلئك سوعئستا ويسئراي جةثئلگةن جاپونيا قئسقا مةرزئمدة قالاي ةس جيدئ دةيسئز؟ ارينة، يننوأاسياعا قئرؤار قارجئ سالؤدئث ارقاسئندا كوتةرئلدئ. تابيعات بايلئعئنان جذرداي ةل جئل سايئن 300 ميلليون ا ق ش دوللارئن ءبولؤ ارقئلئ الةمدةگئ وزئق ونةرتابئستارعا پاتةنتتةر مةن ليسةنزيالاردئ ساتئپ الدئ دا وندئرئسكة جئبةرئپ وتئردئ. ناتيجةسئ تاماشا. كةتكةن شئعئن تةز قايتتئ، پايدا شاش ةتةكتةن.

اسئرةسة، اسپان استئ ةلئنئث قارقئنئ قاتتئ. مذندا وي ةثبةگئنةن باستاپ، كولئك، قوندئرعئ، ءتذرلئ تذرمئس قذرالدارئنا دةيئن قازاقشا ايتقاندا ذرلانئپ، كوشئرئلة سالادئ. Made in China ساؤدا بةلگئسئ باسئلعاسئن، قالعان جذرت ونئ قئتايدئكئ دةپ قابئلداماعاندا قايتسئن؟! قئتايلئقتاردئث ءبئر كةرةمةتئ، وسئ تةحنيكاعا قاجةتتئ قوسالقئ بولشةكتةردئث 70 پايئزئن ءوندئرئپ، ءبئر وقپةن ةكئ قوياندئ اتؤدئ تاماشا مةثگةرگةن. ءارئ بةرئدةن كةيئن «ءتذپنذسقا» مةن «جالعان نذسقانئث» اراجئگئن اجئراتؤدان قالاسئز.

ا ق ش يننوأاسياعا ئشكئ جالپئ ءونئمئنئث 4 پايئزئن جذمساسا، قئتاي بار-جوعئ 0،8 - 1 پايئزئن ارنايدئ. سويتة تذرا قايتارئم ةرةسةن، كئرئس مول. ئرگةدةگئ رةسةي دة ئرگةلئ عئلئمعا قارجئ سالؤدا. 90-جئلداردئث باسئندا ا ق ش-تئث «سيليكون دالاسئنا» قاراي «اققان ميدئ» سكولكوأو يننوأاسيالئق ورتالئعئن قذرؤ ارقئلئ قايتارئپ الؤعا قام جاساپ جاتئر. ةشبئر شيكئزات، قازبا بايلئق اقئل-وي جةتئستئگئن الماستئرا المايدئ. الپاؤئت ةلدةر مذنئ باياعئدا ءتذسئنئپ، يدةيانئ ذلتتئق قذندئلئق، مةملةكةت ساياساتئنئث اجئراماس بولئگئ دةپ جاريالاپ قويدئ.

توقتامئس مةثدةبايةأ، اكادةميك، تةحنيكا عئلئمئنئث دوكتورئ:

- ةجةلدةن ونةرتابئستئث قوعام ومئرئندةگئ ةرةكشة ورنئن، ةلدئث ئشكئ، سئرتقئ ساياساتئنا تيگئزةتئن ئقپالئن جةتة سةزئنگةن ا ق ش، جاپون جانة باتئس ةؤروپا ةلدةرئ، بذگئندة ونئ بذيئم شئعارؤداعئ باسةكةلةستئكتئث ايقئنداؤشئ قذرالئ دةپ سانايدئ. ونةرتابئس جاثالئقتارئن دةر كةزئندة زياتكةرلئك مةنشئك رةتئندة ءتيئستئ قذجاتتارمةن قورعاؤ - ولار ءذشئن ومئرلئك زاث. جوعارئدا اتالعان مةملةكةتتةردةگئ ذلتتئق مذددة، بئردة-ءبئر ونةرتابئس جاثالئعئ قوعامنان تئس قالماؤئ كةرةك. جالاث ذران ةمةس، مةملةكةت ساياساتئنئث ناقتئ كورئنئسئ. سةبةبئ، ولارعا سئرتتان كةلةتئن ذلكةن قارجئ ارناسئ - زياتكةرلئك مةنشئك. عئلئم مةن تةحنولوگيا كةثئستئگئندةگئ كوش باستاؤشئ مةملةكةتتةر عانا ةمةس، ينديانئث ورتانقول ماتةماتيكتةرئنئث كومپيؤتةرلئك باعدارلامالاردئ دايئنداپ، سئرتقا ساتؤدان ءبئر جئلدا تاباتئن پايداسئ، ايگئلئ شةتةلدئك مذناي، گاز كومپانيالارئنئث تابئسئنان الدةقايدا قوماقتئ.

گذلداريا باشةن قئزئ، فيزيكا عئلئمئنئث كانديداتئ:

- رةسةيدئث تالپئنئسئ تذسئنئكتئ. شيكئزاتقا نةگئزدةلگةن ةكونوميكانئث بولاشاعئ جوق. تابيعات بايلئعئ تاؤسئلادئ. تئعئرئقتان شئعارار جولدئ جاثا تةحنولوگيا ارقئلئ تابؤ كةرةك. ول ءذشئن اؤةلئ مئقتئ ماماندار قاجةت. مئقتئلاردئث دةنئ باياعئدا شةتةل اسئپ كةتكةن. مئسالئ، گرافةن دةپ اتالاتئن الةمدة تةثدةسئ جوق نانوماتةريالدئ ويلاپ تاپقان قازئرگئ ا ق ش عالئمدارئ - بذرئنعئ رةسةيلئكتةر. گرافةن - مذلدة سالماقسئز، سويتة تذرا قذرئشتان 200 ةسة (!) بةرئك. ونئث كومةگئمةن جاسالعان كولئك، زئمئران، ذشاقتاردئث ذلانعايئر مذمكئندئكتةرئ ايتپاسا دا بةلگئلئ. «بوينگتان» ارتئق ذشاق، «مةرسةدةستةن» مئقتئ كولئك شئعارؤ قيئن. دةگةنمةن سكولكوأو ورتالئعئن قذرؤداعئ ماقساتئنان-اق ولاردئث ئرگةلئ عئلئمعا، سونئث ئشئندة كةز كةلگةن ماتةريانئث نةگئزئن قذرايتئن اتوم مةن مولةكؤلانئ مةثگةرؤگة تذبةگةيلئ كئرئسكةنئن كورةمئز.

قازاقستانداعئ ونةرتابئستئث تاعدئرئنا قايتا ورالاتئن بولساق، بئزدةگئ ونةرتاپقئش ءوز بةتئمةن، ءوندئرئس ءوز باعئتئمةن جذرگةندةي اسةر قالدئرادئ. تةحنوپاركتةر مةن يننوأاسيالئق قور قولداسا ونةرتابئستئث تاجئريبةلئك ذلگئسئ جاسالادئ، ول ءارئ قاراي سئناقتان وتپةيدئ، وندئرئسكة بارمايدئ. سونئمةن ءبارئ بئتةدئ. بئزدة باسةكةگة قابئلةتتئ وتاندئق ئزدةنئستةردئ زاثدئ تذردة جذزةگة اسئراتئن ناقتئ تةتئكتةر جوق. 2011- جئلئ قازاقستاندئق كومپانيالار 100 ميلليارد تةثگةدةن استام قارجئسئن يننوأاسياعا جذمساعان. الايدا قؤانؤعا اسئقپاثئز. جذمسالعان قارجئنئث 80 پايئزئ دايئن شةتةلدئك نذسقالاردئ ساتئپ الؤعا كةتئپتئ. قارجئنئث 18 پايئزئ جاثا ونئمدةردئ زةرتتةؤگة قارالسا، وتاندئق يننوأاسيالئق ئزدةنئستةرگة بولئنگةنئ - ةكئ-اق پايئز.

جاننذر جاقسئلئقوأ، ونةرتاپقئش:

- شئنئ كةرةك، بئزدة ونةرتابئسپةن جان باعؤ مذمكئن ةمةس. ونةرتابئستان وندئرئسكة دةيئنگئ جول ذزاق تا قيئن. ءتئپتئ ةنگةن كذندة دة پايدا اكةلةرئنة ةشكئم كةپئلدئك بةرمةيدئ. سوندئقتان، قالتالئ ينأةستورلاردئث كوبئ تةز ءارئ مول قايتارئم بةرةتئن الئپ-ساتؤعا قارجئ سالادئ. مئسالئ، مةن ءوزئم تانيتئن بئرنةشة اؤقاتتئ ازامات وتاندئق وندئرئسكة ءبئر تيئن دا قارجئ سالمايدئ. ولار قازاقستاندا كذن باتارةيالارئن شئعاراتئن قذنئ - ايتالئق، 50 ميلليون ا ق ش دوللارئ تذراتئن زاؤئت سالعانشا، قئتايدان بارئپ دايئن ءونئمدئ ساتئپ الا سالادئ. ولاردئ دا ءتذسئنؤ كةرةك. قاشان ةلئمئزدة ايقئن زاث، تذسئنئكتئ نارئقتئق ةرةجة-ءتارتئپ بولادئ سول كةزدة عانا جاعداي تذزةلؤئ مذمكئن.

وتاندئق ونةرتابئستئ قئزعئشتاي قورؤ قاجةتتئگئ ءبئرئثعاي ةكونوميكالئق كةثئستئك اياسئندا اشئلاتئن الئپ نارئقتئث «تابةتئنة» بايلانئستئ كذشةيؤئ ءتيئس. وداقتاستارئمئز بولسا دا رةسةي مةن بةلارؤس اؤةلئ نارئق زاثئنا ارقا سذيةيدئ. ءوز ونئمدةرئن ذسئنادئ، ءوز پايدالارئن كوزدةيدئ. «قازاقستان قاشان بئزگة تاؤار بةرةدئ» دةپ قاراپ وتئرماسئ انئق. ةندةشة ءبئز دة قيمئلداؤئمئز كةرةك. ةكئنشئ قاؤئپ، سئرتتان ءتونئپ تذر. قازاقستان دذنيةجذزئلئك ساؤدا ذيئمئنا مذشةلئككة وتةر كذن جاقئن. ونةرتابئسقا ةكسپانسيانئث كوكةسئ سوندا باستالؤئ عاجاپ ةمةس. تةز ارادا كادةگة اسادئ-اؤ دةيتئندةي وتاندئق ونةرتابئس ذلگئلةرئن جيناقتاپ، ولارعا حالئقارالئق پاتةنت ذيئمئنان كؤالئك الؤ قاجةت. ايتپةسة كذنئ ءبئزدئث ونةرتاپقئشتاردئث اقئل-وي ةثبةگئ قورعاؤسئز قالادئ. وتاندئق ونةرتاباس شةتةلدئكتةرگة سؤ تةگئنگة كةتةدئ.

اأتور: توقتار كةنجةعاليةأ

 دةرةككوز: «الاش ايناسئ» گازةتئ

оқулық
ۇقساس

ەلىمىزدە وقۋلىقتاردى دايىنداۋ جانە باقىلاۋ ءتارتىبى جاڭارتىلدى