قذس جولئ ءتذپتئث تذبئندة كورشئ گالاكتيكاداعئ اندرومةدا تذماندئعئمةن سوقتئعئسادئ

استانا. 24- ماؤسئم. قازاقپارات-جاقئندا امةريكالئق استرونومدار وربيتالئق «حاببل» تةلةسكوپئنئث كومةگئمةن كةلةشةكتة اسپان الةمئندة بولاتئن عالامات اپاتتئ كورئپ وتئرعانئن جاريالادئ. ولار ءوزئمئز كذندة كورئپ جذرگةن كوگئمئزدةگئ قذس جولئ ءتذپتئث تذبئندة كورشئ گالاكتيكاداعئ اندرومةدا تذماندئعئمةن سوقتئعئساتئنئن ةسةپتةپ شئعارعان.

قذس جولئ ءتذپتئث تذبئندة كورشئ گالاكتيكاداعئ اندرومةدا تذماندئعئمةن سوقتئعئسادئ

   الةمدةگئ كةز كةلگةن زاتتئث قوزعالئستا جانة ةشتةثةنئث ماثگئلئك ةمةس ةكةندئگئ بةلگئلئ. بارلئعئن ؤاقئت بيلةيدئ. جةر بةتئندةگئ قذرلئقتار بئرئگةدئ نةمةسة ارالارئ الشاقتايدئ، جاثا ارالدار نةمةسة تةثئزدةر مةن كولدةر پايدا بولادئ. جةر بةتئندةگئ مذنداي وزگةرئستةردئ ادامدار ءوزئنئث قئسقا عانا عذمئرئنئث ئشئندة-اق بايقاي الادئ. مئسالئ، قازئر تاريحتا عانا اتتارئ قالعان اتلانتيدا ةلئ، ترويا قالاسئ سؤ تذبئنة كةتتئ، پومپةي سياقتئ تالاي قالالاردئ «جةر جذتتئ»، تالاي ارالدار سؤ استئندا قالدئ، ءبئر كةزدة شالقئپ جاتقان ارال تةثئزئ تارتئلئپ، شاثئ شئقتئ، ميلليونداعان جئلدار بويئ باسئپ جاتقان ماثگئلئك مذزئ كذرت ةرئپ انتاركتيدا قذرلئعئنئث ةثسةسئ كوتةرئلة باستادئ، كولةمئ ذلكةيدئ. وسئنداي قذبئلئستاردئث ءبارئ ادامزاتتئث كوز الدئندا بولئپ جاتئر. سونداي-اق اسپان الةمئ دة وزئندئك ؤاقئت مةرزئمئمةن ءارتذرلئ وزگةرئستةرگة تذسؤدة. ونئ استرونوم عالئمدار ءجئتئ باقئلاپ وتئر.

گالاكتيكالاردئث سوقتئعئسؤئ تؤرالئ بولجام عالئمداردئث اراسئندا М31 نومئرئمةن بةلگئلةنگةن، اندرومةدا قوزعالئسئنئث جئلدامدئعئن ولشةؤدئث ناتيجةسئندة بةلگئلئ بولعان. امةريكالئق استروفيزيكتةر ونئ زةرتتةؤدة وربيتالئق «حاببل» وبسةرأاتورياسئن پايدالانعان. «ءبئزدئث زةرتتةؤلةرئمئزدئث ناتيجةسئندة، ستاتيستيكالئق تذرعئدان العاندا اندرومةدا تذماندئعئنئث ءبئزدئث گالاكتيكامةن، قذس جولئمةن سوقتئعئساتئنئن انئقتادئ» دةپ مالئمدةدئ بالتيمورداعئ عارئشتئق تةلةسكوپيا عئلئمي ينستيتؤتئنئث (Space Telescope Scіence Іnstіtute, STScІ)  عالئمئ رؤلاند أان دةر مارةل.

الايدا جةر تذرعئندارئنا ازئرگة ءتونئپ تذرعان قاؤئپ جوق، ةكئ گالاكتيكا ءبئر-بئرئنة سوعئلعانشا ءبئزدئث پلانةتامئزدا تئرشئلئك بولا ما، بولماي ما، ونئ جاراتؤشئ عانا بئلةدئ. عالئمداردئث بولجامئنشا، اسپان الةمئندةگئ اپات ءتورت ميلليارد جئلدان كةيئن بولادئ جانة كذن جذيةسئنة بذل اپاتتئث ئقپالئ بولمايدئ. دةگةنمةن ن ا س ا استرونومدارئ قذس جولئنئث قاتتئ وزگةرةتئنئنة كذمان كةلتئرمةيدئ، سونداي-اق كذن جانة باسقا دا جذلدئزدار «مةكةنجايلارئن» وزگةرتةتئن بولادئ.

باسقا گالاكتيكاداعئ اندرومةدا تذماندئعئ ءدال قازئر بئزدةن 2،5 ميلليون جارئق جئل قاشئقتئقتا تذر. ءبئراق ول قذس جولئ ةكةؤئنئث اراسئنداعئ گراأيتاسيالئق (تارتئلئس) كذش ارقئلئ بئزگة قاراي كوسموستئق جئلدامدئقپةن جاقئنداپ كةلةدئ. اندرومةدا قذس جولئنان ةكئ مئث ةسة تةز جئلجيتئن كورئنةدئ، ونئث جئلدامدئعئ ساعاتئنا 400 مئث شاقئرئمدئ قذرايدئ. مذنداي جئلدامدئقپةن ءبئر ساعاتقا جةتةر-جةتپةس ؤاقئتتا ايدان ءبئر-اق شئعؤعا بولادئ. كورشئ گالاكتيكانئث جذلدئزدارئ سوقتئعئسقاننان كةيئن عارئشتا ءجيئ كةزدةسةتئن ةلليپس ءتارئزدئ ءبئرتذتاس اسپان دةنةسئنة اينالؤ ءذشئن ةكئ ميلليارد جئل ؤاقئت كةرةك ةكةن. بذل ءبئزدئث ؤاقئتپةن ساناعاندا ذزاق شئعار، ال اسپان دةنةلةرئ ءذشئن ةكئ ميلليارد جئل دةگةن قاس-قاعئم ءسات بولؤئ مذمكئن.

ةگةر ةكئ گالاكتيكانئث جذلدئزدارئ بئرئگئپ جاتسا، جاثادان پايدا بولعان اسپان دةنةسئن گالاكتيكاداعئ وزگة دةنةلةرمةن اراداعئ تارتئلئس كذشئ باسقا وربيتا لاقتئرئپ جئبةرؤئ مذمكئن دةگةن جورامال بار. ويتكةنئ فورماسئ ةلليپس ءتارئزدئ جذلدئزدئث تارتئلئس ورتالئعئ باسقا ورئننان، جاثادان قالئپتاسادئ. كومپيؤتةرلئك مودةلدةرگة قاراعاندا، كذن جذيةسئ قازئرگئدةن گورئ ارئرةك ئعئسئپ، گالاكتيكانئث ورتاسئنان الئسقا قاراي ويئسادئ. «اندرومةدا تذماندئعئ مةن قذس جولئنئث بولاشاعئ تؤرالئ عالئمدار اراسئندا عاسئرلار بويئ تالاس بولعان، ةندئ الداعئ ميلليارد جئلداردا وقيعا قالاي وربيتئندئگئ ءبئزدئث كوز الدئمئزدا سؤرةتتةلئپ، بارلئعئ ايقئن بولدئ» دةپ جازادئ STScІ استرونومئ سانگمو تون زون.

 قايئرجان تورةجانوأ        

 دةرةككوز: «ايقئن» گازةتئ

оқулық
ۇقساس

ەلىمىزدە وقۋلىقتاردى دايىنداۋ جانە باقىلاۋ ءتارتىبى جاڭارتىلدى